කාලී

විකිපීඩියා, නිදහස් විශ්වකෝෂය වෙතින්
Jump to navigation Jump to search
කාලී
කාලයට, විනාශයට සහ බලයට අධිපති දෙවඟන
Kali Devi.jpg
සංස්කෘත පරිවර්තනය Kālī
දෙමළ අක්ෂර වලින් காளி
අනුබැඳිය මහාවිද්‍යා, දේවී, පාර්වතී
වාසභවනය ආදාහන භූමි (නමුත් අර්ථ නිරූපණය අනුව විවිධ වේ)
මන්ත්‍රය ඕම් ජයන්තී මංගල කාලී භද්‍රකාලී කපාලිනී. දුර්ගා ක්ෂමා ශිවා ධාත්‍රී ස්වාහා ස්වධා නමෝස්තුතේ
ආයුධය කෘපාණය, අසිපත, ත්‍රිශූලය
වල්ලභයා ශිව
වාහනය සිංහයා
උත්සව කාලි පූජා, නවරාත්‍රී

කාලී (/ˈkɑːli/; සංස්කෘත: काली) හෙවත් කාලිකා (සංස්කෘත: कालिका) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ හින්දු දෙවඟනකි. කාලීගේ ආදිතම නිරූපණය දුෂ්ට බලවේග විනාශ කරන්නිය ලෙස සැලකිණි. තන්ත්‍රික ශෛව ආගමේ ප්‍රවර්ගයක් වන කුලමාර්ගය තුළ උපප්‍රවර්ගයන් සතරින් එකක දෙවඟන ද ඇයයි.[1] කාලයත් සමග විවිධ ආගමික ව්‍යාපාර සහ තන්ත්‍රික නිකායයන් ‍විසින් ඇයව විවිධ ලෙස වන්දනා කොට ඇත. මෙයට නිදසුන් ලෙස දිව්‍යමය මාතාව, විශ්වයේ මාතාව, ආදි ශක්ති, හෝ ආදි පරාශක්ති ලෙස ඇයව සැලකීම දැක්විය හැක.[2][3][4] ඇතැම් ශක්ති හින්දු සහ තන්ත්‍රික නිකායයන්, විශේෂයෙන්ම කාලිකුල ක්‍රමය අනුගමනය කරන නිකායයන් විසින් ඇයව පරම යතාර්ථ‍ය හෙවත් බ්‍රහ්මන් ලෙස ද සලකනු ලබයි.[5] එසේම ඇය ආරක්ෂිකාවක ලෙස ද, මෝක්ෂය හෙවත් විමුක්තිය ප්‍රදානය කරන්නිය ලෙසත් සැලකේ.[2] බොහෝ අවස්ථාවල කාලිව නිරූපණය කෙරෙන්නේ, දුර්වලව වැතිරගත් සිය සැමියා වන ශිව දෙවියන්ගේ සිරුර මත සිටගෙන හෝ නර්තනයේ යෙදෙමින් සිටින තැනැත්තියක ලෙසයි. ඉන්දියාව පුරාම හින්දූන් විසින් කාලි වන්දනාමාන කරනු ලබයි.[6] සක්ත සහ බෞද්ධ දේවතාවියන් සංයුක්ත කොට ඇති ලැයිස්තුවක් වන මහාවිද්‍යාවරියන් දස දෙනා අතරට ද කාලි ඇතුළත් ය.[7]

නිරුක්තිය[සංස්කරණය]

කාලී යනු කාලම් ("කළු, අඳුරු පැහැති") යන්නෙහි ස්ත්‍රී ලිංග ස්වරූපයයි.[8] කාලී යන්නෙහි පුරුෂ ස්වරූපය වන "කාල" යන්නෙන් "කාලය" හෝ "කාලයේ සම්පූර්ණත්වය" යන්න ද හැඟවේ. එමගින් "ජීවීන්ට ප්‍රාණය හෝ මරණය ලබාදෙන සොබොදහමේ වෙනස්වන ස්වභාවය" සංකේතවත් කෙරේ. ඇගේ අනෙක් නම් යටතට කාලරාත්‍රී ("කළු රාත්‍රිය"), සහ කාලිකා ("කළු තැනැත්තිය") යන්න ද අයත් වේ.[9]

සටහන්[සංස්කරණය]

  1. Sanderson, Alexis. "The Śaiva Literature." Journal of Indological Studies (Kyoto), Nos. 24 & 25 (2012–2013), 2014, pp. 63-64.
  2. 2.0 2.1 Hawley (1982), p. 152.
  3. Harding (1993), p. xxv.
  4. McDaniel (2004), p. 5.
  5. McDaniel (2004), p. 104.
  6. McDermott (2003), p. 4.
  7. Sanderson, Alexis. "The Śaiva Literature." Journal of Indological Studies (Kyoto), Nos. 24 & 25 (2012–2013), 2014, pp. 80.
  8. Pāṇini 4.1.42
  9. Coburn (1984), pp. 111-112.

බාහිර සබැඳි[සංස්කරණය]

  • කාලි සඳහා බ්‍රිටනිකා විශ්වකෝෂයේ ඇති තොරතුරු

සැකිල්ල:Time in religion and mythology

"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=කාලී&oldid=408470" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි