Jump to content

ටැන්සානියාව

විකිපීඩියා වෙතින්

ඛණ්ඩාංක: 6°18′25″S 34°51′14″E / 6.307°S 34.854°E / -6.307; 34.854

Tanzania,[b] officially the United Republic of Tanzania,[c] is a country in East Africa within the African Great Lakes region. It is bordered by Uganda to the northwest; Kenya to the northeast; the Indian Ocean to the east; Mozambique and Malawi to the south; Zambia to the southwest; and Rwanda, Burundi, and the Democratic Republic of the Congo to the west. Mount Kilimanjaro, Africa's highest mountain, is in northeastern Tanzania. According to the 2022 national census, Tanzania has a population of nearly 62 million,[3] making it the most populous country located entirely south of the equator.[4]

Many important hominid fossils have been found in Tanzania, such as 6-million-year-old Pliocene hominid fossils. In the Stone and Bronze Age, prehistoric migrations into Tanzania included Southern Cushitic speakers who moved south from present-day Ethiopia;[5] Eastern Cushitic people who moved into Tanzania from north of Lake Turkana about 2,000 and 4,000 years ago;[5] and the Southern Nilotes, including the Datoog, who originated from the present-day South Sudan–Ethiopia border region between 2,900 and 2,400 years ago.[5]:page 18 These movements took place at about the same time as the settlement of the Mashariki Bantu from West Africa in the Lake Victoria and Lake Tanganyika areas.[5][6] In the late 19th century, the mainland came under German rule as German East Africa, and this was followed by British rule after World War I when it was governed as Tanganyika, with the Zanzibar Archipelago remaining a separate colonial jurisdiction. Following their respective independence in 1961 and 1963, the two entities merged in 1964 to form the United Republic of Tanzania.[7] Tanganyika joined the British Commonwealth and Tanzania remains a member of the Commonwealth as a unified republic.[8]

ටැන්සානියාව, [පහළ-ඇල්ෆා 2] නිල වශයෙන් ටැන්සානියාවේ එක්සත් ජනරජය, [පහළ-ඇල්ෆා 3] යනු අප්‍රිකානු මහා විල් කලාපය තුළ නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ රටකි. එය වයඹ දෙසින් උගන්ඩාවට මායිම් වේ; ඊසාන දෙසින් කෙන්යාව; නැගෙනහිරින් ඉන්දියන් සාගරය; දකුණට මොසැම්බික් සහ මලාවි; සැම්බියාව නිරිත දෙසින්; සහ බටහිරින් රුවන්ඩාව, බුරුන්ඩි සහ කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය. අප්‍රිකාවේ උසම කන්ද වන කිලිමන්ජාරෝ කන්ද ඊසානදිග ටැන්සානියාවේ පිහිටා ඇත. 2022 ජාතික සංගණනයට අනුව, ටැන්සානියාවේ මිලියන 62 කට ආසන්න ජනගහනයක් ඇත,[3] එය සමකයට සම්පූර්ණයෙන්ම දකුණින් පිහිටි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ රට බවට පත් කරයි.[4]

වසර මිලියන 6ක් පැරණි ප්ලියෝසීන් හොමිනිඩ් ෆොසිල වැනි වැදගත් හොමිනිඩ් පොසිල බොහොමයක් ටැන්සානියාවෙන් සොයාගෙන ඇත. ගල් හා ලෝකඩ යුගයේදී, ටැන්සානියාවට ප්‍රාග් ඓතිහාසික සංක්‍රමණයන් අතරට වර්තමාන ඉතියෝපියාවේ සිට දකුණට ගිය දක්ෂිණ කුෂිටික් කථිකයන් ඇතුළත් විය;[5] වසර 2,000 සහ 4,000 කට පමණ පෙර තුර්කානා විලට උතුරින් ටැන්සානියාවට සංක්‍රමණය වූ නැගෙනහිර කුෂිටික් ජනයා;[5] සහ වසර 2,900 සහ 2,400 අතර වර්තමාන දකුණු සුඩානය-ඉතියෝපියා දේශසීමා කලාපයෙන් ආරම්භ වූ Datoog ඇතුළු දක්ෂිණ Nilotes, [5]:page 18 මෙම චලනයන් සිදු වූයේ Mashariki Bantu ජනාවාස වූ කාලය තුළ ය. බටහිර අප්‍රිකාවේ සිට වික්ටෝරියා විල සහ ටැන්ගානිකා විල ප්‍රදේශ වලිනි.[5][6] 19 වන ශතවර්ෂයේ අගභාගයේදී, ප්‍රධාන භූමිය ජර්මානු නැගෙනහිර අප්‍රිකාව ලෙස ජර්මානු පාලනය යටතට පත් වූ අතර, පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් පසු බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය විසින් එය ටැන්ගානිකා ලෙස පාලනය වන විට, සැන්සිබාර් දූපත් සමූහය වෙනම යටත් විජිත අධිකරණ බල ප්‍රදේශයක් ලෙස පැවතුනි. 1961 සහ 1963 දී ඔවුන්ගේ නිදහස ලැබීමෙන් පසුව, 1964 දී මෙම ආයතන දෙක ඒකාබද්ධ වී ටැන්සානියාවේ එක්සත් ජනරජය පිහිටුවන ලදී.[7] ටැන්ගානිකා බ්‍රිතාන්‍ය පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයට සම්බන්ධ වූ අතර ටැන්සානියාව ඒකාබද්ධ ජනරජයක් ලෙස පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙකු ලෙස පවතී.[8]

අද රට ජනාධිපති ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය ජනරජයක් වන අතර ෆෙඩරල් අගනුවර ඩොඩෝමා රජයේ නගරයේ පිහිටා ඇත;[9] කලින් අගනුවර වන ඩාර් එස් සලාම් බොහෝ රජයේ කාර්යාල රඳවා තබා ගන්නා අතර එය රටේ විශාලතම නගරය, ප්‍රධාන වරාය සහ ප්‍රමුඛ වාණිජ මධ්‍යස්ථානය වේ.[7][10][11] ටැන්සානියාව යනු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදී චමා චා මාපිංදුසි පක්ෂය බලයේ සිටින තථ්‍ය ඒකපාර්ශ්වික රාජ්‍යයකි. නිදහසින් පසු රට විශාල අභ්‍යන්තර ආරවුල් අත්විඳ නැති අතර එය මහාද්වීපයේ ආරක්ෂිතම සහ දේශපාලනිකව ස්ථාවර එකක් ලෙස සැලකේ.[12] ටැන්සානියාවේ ජනගහනය වාර්ගික,[13] භාෂාමය සහ ආගමික කණ්ඩායම් 120කින් පමණ සමන්විත වේ. ක්‍රිස්තියානි ධර්මය ටැන්සානියාවේ විශාලතම ආගම වන අතර, සැලකිය යුතු මුස්ලිම් සහ ඇනිමිස්ට් සුළුතරයන් ඇත.[14] ටැන්සානියාවේ භාෂා 100කට අධික ප්‍රමාණයක් කතා කරන අතර, එය නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ වඩාත් භාෂාමය වශයෙන් විවිධත්වයෙන් යුත් රට බවට පත් කරයි;[15] එම රටට ජූරේ නිල භාෂාවක් නොමැත,[16][17] ජාතික භාෂාව ස්වහීලී වුවද[18] ඉංග්‍රීසි භාෂාව විදේශ වෙළඳාමේ, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතුවල, ඉහළ උසාවිවල සහ ද්විතීයික සහ උසස් අධ්‍යාපනයේ ඉගැන්වීමේ මාධ්‍යයක් ලෙස භාවිතා කරයි,[15][19] අරාබි භාෂාව සැන්සිබාර්හි කතා කරයි.

ටැන්සානියාව ඊසාන දෙසින් කඳු සහිත සහ ඝන වනාන්තරයක් වන අතර, අප්‍රිකාවේ උසම කන්ද වන කිලිමන්ජාරෝ කන්ද සහ ලෝකයේ මුහුදු මට්ටමේ සිට ඉහළම තනි නිදහස් කන්ද පිහිටා ඇත. අප්‍රිකාවේ මහා විල් තුනක් අර්ධ වශයෙන් ටැන්සානියාවේ ඇත. උතුරු හා බටහිර දෙසින් අප්‍රිකාවේ විශාලතම විල වන වික්ටෝරියා විල සහ එහි අද්විතීය මත්ස්‍ය විශේෂ සඳහා ප්‍රසිද්ධ මහාද්වීපයේ ගැඹුරුම විල වන ටැන්ගානිකා විල පිහිටා ඇත. දකුණට මලාවි විල පිහිටා ඇත. නැඟෙනහිර වෙරළ උණුසුම් හා තෙතමනය සහිත වන අතර සැන්සිබාර් දූපත් සමූහය වෙරළට එපිටින් පිහිටා ඇත. මෙනයි බොක්ක සංරක්ෂණ ප්‍රදේශය සැන්සිබාර්හි විශාලතම සමුද්‍ර ආරක්ෂිත ප්‍රදේශයයි. සැම්බියානු දේශසීමාවේ කලම්බෝ ගඟේ පිහිටා ඇති කලම්බෝ ඇල්ල අප්‍රිකාවේ දෙවන උසම අඛණ්ඩ දිය ඇල්ල වේ.[20] ටැන්සානියාව සෆාරි සඳහා වැඩිපුරම පැමිණෙන සංචාරක ගමනාන්තයකි.[21]

නිරුක්තිය

[සංස්කරණය]

ටැන්සානියාව යන නාමය නිර්මාණය කරන ලද්දේ රට නිර්මාණය කිරීම සඳහා ඒකාබද්ධ වූ ප්‍රාන්ත දෙකේ නම්වල ක්ලිප් සංයෝගයක් ලෙසිනි: ටැන්ගානිකා සහ සැන්සිබාර්.[22] එය ප්‍රාන්ත දෙකේ නම්වල මුල් අකුරු තුනෙන් ("Tan" සහ "Zan") සහ "-ia" යන උපසර්ගයෙන් සමන්විත වේ.

ටැන්ගානිකා යන නම සෑදී ඇත්තේ ස්වහීලී වචන වන ටැන්ගා "රුවල්" සහ නීකා "ජනවාස නැති තැනිතලා, පාළුකරය" යන වචන වලින් වන අතර එය "පාළුකරයේ රුවල්" යන වාක්‍ය ඛණ්ඩය නිර්මාණය කරයි. එය සමහර විට ටැන්ගානිකා විල වෙත යොමු කිරීමක් ලෙස වටහාගෙන ඇත.[23]

සැන්සිබාර් හි නම සෑදී ඇත්තේ ප්‍රදේශයේ ජනතාවකගේ නම වන ("කළු" යන අර්ථය ඇති) සහ අරාබි බාර් "වෙරළ" හෝ "වෙරළ" යන නාමයෙන් වන සැන්ජ් යන්නෙනි.[24]

ඉතිහාසය

[සංස්කරණය]

පුරාණ යුගය

[සංස්කරණය]
Section 'පුරාණ යුගය' not found

මධ්‍යකාලීන යුගය

[සංස්කරණය]
Section 'මධ්‍යකාලීන යුගය' not found

යටත් විජිත යුගය

[සංස්කරණය]
Section 'යටත් විජිත යුගය' not found

නූතන යුගය

[සංස්කරණය]
Section 'නූතන යුගය' not found

භූගෝලය

[සංස්කරණය]
Lead section is empty

දේශගුණය

[සංස්කරණය]
Section 'දේශගුණය' not found

වනජීවී හා සංරක්ෂණය

[සංස්කරණය]
Section 'වනජීවී හා සංරක්ෂණය' not found

දේශපාලනය

[සංස්කරණය]

ආණ්ඩුව

[සංස්කරණය]
Section 'ආණ්ඩුව' not found

විධායකය

[සංස්කරණය]
Section 'විධායක' not found

ව්‍යවස්ථාදායකය

[සංස්කරණය]
Section 'ව්‍යවස්ථාදායකය' not found

අධිකරණය

[සංස්කරණය]
Section 'අධිකරණය' not found

නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම

[සංස්කරණය]
Section 'නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම' not found

සැන්සිබාර්

[සංස්කරණය]
Section 'සැන්සිබාර්' not found

ලෝක පාලන මුල පිරීම්වල නායකත්වය

[සංස්කරණය]
Section 'ලෝක පාලන මුල පිරීම්වල නායකත්වය' not found

පරිපාලන උප අංශ

[සංස්කරණය]
Section 'පරිපාලන උප අංශ' not found

විදේශ ප්‍රතිපත්ති සහ හවුල්කාරිත්වය

[සංස්කරණය]
Section 'විදේශ ප්‍රතිපත්ති සහ හවුල්කාරිත්වය' not found

ජාත්‍යන්තර හවුල්කාරිත්වය

[සංස්කරණය]
Section 'ජාත්‍යන්තර හවුල්කාරිත්වය' not found
Section 'යුද' not found

මානව හිමිකම්

[සංස්කරණය]
Section 'මානව හිමිකම්' not found

ආර්ථිකය සහ යටිතල පහසුකම්

[සංස්කරණය]
Lead section is empty

කුසගින්න සහ දුප්පත්කම

[සංස්කරණය]
Section 'කුසගින්න සහ දුප්පත්කම' not found

කෘෂිකර්ම

[සංස්කරණය]
Section 'කෘෂිකර්ම' not found

කර්මාන්ත, බලශක්ති සහ ඉදිකිරීම්

[සංස්කරණය]
Section 'කර්මාන්ත, බලශක්ති සහ ඉදිකිරීම්' not found

සංචාරක ක්ෂේත්‍රය

[සංස්කරණය]
Section 'සංචාරක ක්ෂේත්‍රය' not found

බැංකු

[සංස්කරණය]
Section 'බැංකු' not found

ප්‍රවාහන

[සංස්කරණය]
Section 'ප්‍රවාහන' not found

සන්නිවේදනය

[සංස්කරණය]
Section 'සන්නිවේදනය' not found

ජල සැපයුම සහ සනීපාරක්ෂාව

[සංස්කරණය]
Section 'ජල සැපයුම සහ සනීපාරක්ෂාව' not found

ආර්ථික සංඛ්‍යාලේඛන මතභේදය

[සංස්කරණය]
Section 'ආර්ථික සංඛ්‍යාලේඛන මතභේදය' not found

ආහාර සහ පෝෂණය

[සංස්කරණය]
Lead section is empty

කුසගින්න ඉලක්ක කරගත් වැඩසටහන්

[සංස්කරණය]
Section 'කුසගින්න ඉලක්ක කරගත් වැඩසටහන්' not found

විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය

[සංස්කරණය]
Lead section is empty

ජනවිකාසය

[සංස්කරණය]
Lead section is empty
Section 'ආගම්' not found
Section 'භාෂා' not found

අධ්‍යාපනය සහ පුස්තකාල

[සංස්කරණය]
Section 'අධ්‍යාපනය සහ පුස්තකාල' not found

සෞඛ්‍ය සත්කාර

[සංස්කරණය]
Section 'සෞඛ්‍ය සත්කාර' not found

කාන්තා

[සංස්කරණය]
Section 'කාන්තා' not found

සංස්කෘතිය

[සංස්කරණය]

ටැන්ගානිකාගේ නිදහස (1961) සහ සැන්සිබාර් (1964) සමඟ ඒකාබද්ධ වීමෙන් පසුව, ටැන්සානියා ප්‍රාන්තය පිහිටුවීමට තුඩු දුන්, ජනාධිපති ජුලියස් නියරේරේ නව රටේ පුරවැසියන් සඳහා ජාතික අනන්‍යතාවයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාවය අවධාරණය කළේය. මෙය සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා, අප්‍රිකාවේ ජනවාර්ගික මර්දනයේ සහ අනන්‍යතා පරිවර්තනයේ වඩාත්ම සාර්ථක අවස්ථාවක් ලෙස සමහර විචාරකයින් විසින් සලකනු ලැබූ දෙය නියරේරේ විසින් සපයන ලදී.[25]

ඩාර් එස් සලාම් හි නිව්ස් ස්ටෑන්ඩ්, 2005

ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 130 කට අධික සංඛ්‍යාවක් සහ දේශීය භාෂා කතා කරන ටැන්සානියාව අප්‍රිකාවේ වඩාත්ම ජනවාර්ගික වශයෙන් විවිධ වූ රටවලින් එකකි. එසේ තිබියදීත්, ටැන්සානියාවේ ජනවාර්ගික බෙදීම් විරලව පවතී, විශේෂයෙන් මහාද්වීපයේ සෙසු ප්‍රදේශ හා සසඳන විට.

මාධ්‍ය

[සංස්කරණය]

ටැන්සානියාවේ ජන මාධ්‍යවලට මුද්‍රිත, ගුවන්විදුලිය, රූපවාහිනිය සහ අන්තර්ජාලය ඇතුළත් වේ. 2003 "ටැන්සානියා සන්නිවේදන නියාමන පනත" මගින් විකාශන බලපත්‍ර අධීක්ෂණය කරන ටැන්සානියා සන්නිවේදන නියාමන අධිකාරිය නිර්මාණය කරන ලදී.[26] ටැන්සානියාවේ මාධ්‍ය කවුන්සිලය 1995 දී ආරම්භ විය.[26]

ප්‍රකාශන

  • The Tanzania Times
  • Alasiri[27]
  • Mwananchi[27]
  • Arusha Times[27]
  • Business Times[27]

  • Citizen[27]
  • Discovery Tanzania[27]
  • Daily News[27]
  • Wonders of Africa
  • Express Online

ගුවන් විදුලි නාලිකා

  • Fasihi Media House
  • Clouds FM[31]
  • East Africa Radio
  • Kiss FM[31]
  • Wasafi Fm

  • Praise Power FM
  • Choice FM[32]
  • Mbeya Highlands FM
  • Orkonerei Radio Service[2]
  • Parapanda Radio Tanzania[2]

  • Radio Free Africa[31]
  • Radio One[33]
  • Radio Tanzania[33]
  • Radio Tanzania Zanzibar[33]
  • Radio Tumaini[33]

  • Radio Uhuru[31]
  • Tanzania Broadcasting Corporation[31]
  • Voice of Tanzania-Zanzibar[31]
  • Radio Karagwe FM - Sauti ya Wananchi.KARAGWE-KAGERA

රූපවාහිනී නාලිකා

  • East Africa Tv
  • Mambo Tv Swahili
  • Clouds Tv
  • Wasafi Tv
  • Ebenezer TV

සංගීතය

[සංස්කරණය]
ටැන්සානියානු එන්ගෝමා කණ්ඩායම

වෙනත් රටවල මෙන්, ටැන්සානියාවේ සංගීතය නිරන්තරයෙන් වෙනස්කම් වලට භාජනය වන අතර, ස්ථානය, පුද්ගලයින්, සැකසුම් සහ අවස්ථාව අනුව වෙනස් වේ. BASATA විසින් නිර්වචනය කර ඇති පරිදි ටැන්සානියාවේ සංගීත ප්‍රභේද පහ වන්නේ, න්ගෝමා, දන්සි, ක්වායා සහ තාරාබ්, බොන්ගෝ ෆ්ලවා 2001 දී එකතු කරන ලදී.[37][38] සිංගෙලි යනු 2000 දශකයේ මැද භාගයේ සිට ඩාර් එස් සලාම් හි සැලසුම් නොකළ ප්‍රජාවන්ගේ උස්වාහිලිනිගේ නිල නොවන සංගීතයක් වූ අතර 2020 සිට නවතම ප්‍රධාන ධාරාවේ ප්‍රභේදය වේ.[39]

එන්ගෝමා (බන්ටු, අර්ථය නැටුම්, බෙර සහ ඉසව්ව)[40][41] යනු ටැන්සානියාවේ වඩාත් පුලුල්ව පැතිරුනු සංගීතය වූ සම්ප්‍රදායික නැටුම් සංගීතයකි.[42][43] ඩැන්සි යනු නාගරික ජෑස් හෝ සංගීත කණ්ඩායමකි.[42][44] තාරාබ් සංගීත කණ්ඩායමක් සමඟින් කිස්හිහිලී කවි ගායනා කරනු ලැබේ, සාමාන්‍යයෙන් තන්තු, ප්‍රේක්ෂකයින් බොහෝ විට, නමුත් සෑම විටම නැටීමට සහ අත්පුඩි ගැසීමට දිරිගන්වනු ලැබේ.[42] ක්වායා යනු යටත් විජිත සමයේ පල්ලියට පමණක් සීමා වූ ගීතිකා සංගීතය වූ නමුත් එය දැන් අධ්‍යාපනික, සමාජීය සහ දේශපාලන සිදුවීම්වල ලෞකික කොටසකි.[40][43]

බොන්ගෝ ෆ්ලේවා යනු 1980 ගණන්වල අගභාගයේදී ආරම්භ වූ "නව පරම්පරාවේ සංගීතය" යන අර්ථය ඇති මුසිකි වා කිසාසි කිප්යා වෙතින් 2000 දශකයේ මුල් භාගයේදී ආරම්භ වූ ටැන්සානියානු පොප් සංගීතයයි. කිසාසි කිප්යා ගේ ප්‍රමුඛ බලපෑම් වූයේ රෙගේ, ආර් එන් බී, සහ හිප් හොප් වන අතර, පසුකාලීනව බොන්ගෝ ෆ්ලේවා හි ප්‍රමුඛ බලපෑම් වූයේ තාරාබ් සහ ඩැන්සි වේ.[45] 2010 ගණන්වල ඇෆ්‍රොපොප් මෙන්ම දකුණු අප්‍රිකාවේ ඇම්පියානෝ සහ ටැන්සානියාවේ සිංගෙලි 2020 සිට බොන්ගෝ ෆ්ලේවා කෙරෙහි මෑතකාලීන බලපෑම් තුනක් විය.[46][47] සිංගෙලි යනු වයඹ දිග ඩාර් එස් සලාම් හි යූඑස්හිලිනියක් වන මැන්සීස් හි ආරම්භ වූ න්ගෝමා සංගීතයකි. MC එකක් වේගවත් ටෙම්පෝ තාරාබ් සංගීතයට වඩා බොහෝ විට විනාඩියකට බීට් 200 ත් 300 ත් අතර (BPM) වලදී ගැහැණු සතුන් නටන අතර වාදනය කරයි. MC ලිංගභේදය අතර මෝස්තර සාමාන්යයෙන් සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වේ. පිරිමි MC සාමාන්‍යයෙන් වේගවත් රැප් වාදනය කරන අතර කාන්තා MC සාමාන්‍යයෙන් ක්වායා ඉටු කරයි.[39]

නිදහසේ සිට 1993 දක්වා, සංගීතයේ සියලුම පටිගත කිරීම් සහ බෙදා හැරීම BASATA විසින් දැඩි ලෙස කළමනාකරණය කරන ලදී, මූලික වශයෙන් රේඩියෝ ටැන්සානියා ඩාර් එස් සලාම් (RTD) හරහා.[48] එකල න්ගෝමා, තාරාබ්, ක්වායා සහ ඩැන්සි වූ ටැන්සානියානු ප්‍රභේද හතරට පමණක් පටිගත කිරීමට හෝ විකාශනය කිරීමට අවසර තිබුණි. 1993 විකාශන සේවා පනත මගින් පුද්ගලික විකාශන ජාල සහ පටිගත කිරීමේ මැදිරි සඳහා අවසර ලබා දී ඇත.[49][50] 1993 පනතට පෙර වසර කිහිපය තුළ හිප් හොප් ඩාර් එස් සලාම්, අරුෂා සහ ම්වාන්සා හි තරමක් ස්ථාපිත විය. එය උසුන්ගුනි, ඔයිස්ටර්බේ සහ මසාකි වැනි ජාත්‍යන්තර පාසල්වලින් පොහොසත් ප්‍රදේශවලින් ආරම්භ වූ හිප් හොප් හි ඉංග්‍රීසි ප්‍රසංගවල සිට උස්වාහිලිනි භාෂාවෙන් ආරම්භ වූ කිසාසි කිප්යා හි කිස්වාහිලී ප්‍රසංග දක්වා සංක්‍රමණය විය.[51] ගුවන්විදුලි තරංග විවෘත වීමෙන් පසුව, බොංගෝ ෆ්ලවා රට පුරා පැතිර ගිය අතර, මහා විල්වල ඉතිරි කොටසද පැතිර ගියේය.[45]

ජාතික ගීය

[සංස්කරණය]

ටැන්සානියානු ජාතික ගීය "Mungu Ibariki Africa" ​​(දෙවියන් වහන්සේ අප්‍රිකාවට ආශීර්වාද කරයි) යන්නයි. එය 1897 දී දකුණු අප්‍රිකානු නිර්මාපකයෙකු වන ඉනොක් සොන්ටෝන්ගා විසින් රචනා කරන ලද "Nkosi Sikelel' iAfrika" සඳහා අනුවර්තනය කරන ලද කිස්හීලී පද රචනයකි.[53] "Nkosi Sikelel' iAfrika" ටැන්සානියාව, සැම්බියාව සහ වර්ණභේදවාදී දකුණු අප්‍රිකාවේ අවසානයෙන් පසුව වත්මන් ජාතික ගී වලට අනුවර්තනය කරන ලද සර්ව-අප්‍රිකානු ගීතයක් බවට පත් විය.[54] එය මීට පෙර සිම්බාබ්වේ සහ නැමීබියාව සඳහා ජාතික ගී වල භාවිතා කරන ලද නමුත් පසුව මුල් නව ගී වලින් ප්‍රතිස්ථාපනය විය. තවත් දේශප්‍රේමී ගීතයක් වන්නේ ටැන්සානියාවේ, ටැන්සානියාවයි.

සාහිත්‍ය

[සංස්කරණය]

ටැන්සානියාවේ සාහිත්‍ය සංස්කෘතිය මූලික වශයෙන් වාචික වේ.[55]:පිටුව 68 රටේ භාෂාවන්ට එයටම ආවේණික වූ වාචික සම්ප්‍රදායක් ඇත.[55]:පිටු 68-69 බහු පරම්පරාගත සමාජ ව්‍යුහයේ බිඳවැටීම, මුඛ සාහිත්‍ය සම්ප්‍රේෂණය වඩාත් අපහසු වීම සහ නවීකරණය වැඩි වීම නිසා රටේ වාචික සාහිත්‍යය පරිහානියට පත්ව ඇත. වාචික සාහිත්‍යය අවප්‍රමාණය කිරීම මගින්.[55]:පිටුව 69

ටැන්සානියාවේ පොත් බොහෝ විට මිල අධික වන අතර ඒවා ලබාගැනීමට අපහසුය.[55]:පිටුව 75[56]:පිටුව 16 බොහෝ ටැන්සානියානු සාහිත්‍යය ස්වහීලී හෝ ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඇත.[55]:පිටුව 75 ටැන්සානියානු ලිඛිත සාහිත්‍යයේ ප්‍රධාන චරිත අතරට ෂාබන් රොබට් ඇතුළත් වේ. ස්වහීලී සාහිත්‍යයේ පියා), මුහම්මද් සාලි ෆාර්සි, ෆරාජි කතලඹුල්ල, ඇඩම් ෂාෆි ඇඩම්, මුහම්මද් සයිඩ් අබ්දල්ලා, පීටර් කේ. පලංයෝ, සෙයිඩ් අහමඩ් මොහොමඩ් ඛාමිස්, මොහොමඩ් සුලෙයිමාන් මොහොමඩ්, යුප්‍රේස් කෙසිලහාබි, ගේබ්‍රියෙල් රුහුම්බිකා, මයිද්‍යා හුසේන්, මයිද්‍යා හුසේන් මැටංගා, අබ්දුල්රාසාක් ගුර්නා සහ පෙනිනා ඕ.ම්ලාමා.[55]:පිටු 76–8

ටින්ගටිංග චිත්‍රයක්

චිත්‍ර සහ මූර්ති

[සංස්කරණය]

ටැන්සානියානු කලා ශෛලීන් දෙකක් ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීමක් ලබා ඇත.[56]:පිටුව 17 එඩ්වර්ඩ් සෙයිඩ් ටින්ගටිංග විසින් ආරම්භ කරන ලද ටින්ගටිංග චිත්‍ර පාසල, සාමාන්‍යයෙන් මිනිසුන්, සතුන් හෝ දෛනික ජීවිතය නිරූපණය කරන කැන්වසය මත දීප්තිමත් වර්ණ සහිත එනමල් සිතුවම් වලින් සමන්විත වේ.[55]:පිටුව 113[56]:පිටුව 17 1972 දී ටින්ගටිංගගේ මරණයෙන් පසු, අනෙකුත් කලාකරුවන් ඔහුගේ ශෛලිය අනුගමනය කර වර්ධනය කර ගත් අතර, දැන් නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ වඩාත්ම වැදගත් සංචාරක-අභිමුඛ ශෛලිය වන්නේ මෙම ප්‍රභේදයයි.[55]:පිටුව 113[56]:පිටුව 17

ඓතිහාසික වශයෙන්, ටැන්සානියාවේ විධිමත් යුරෝපීය කලා පුහුණුව සඳහා සීමිත අවස්ථාවන් පැවති අතර බොහෝ අභිලාෂකාමී ටැන්සානියානු කලාකරුවන් තම වෘත්තිය කරගෙන යාමට රට හැර ගියහ.[56]:පිටුව 17

ක්‍රීඩා

[සංස්කරණය]
ඩාර් එස් සලාම් හි ජාතික ක්‍රීඩාංගනය

පාපන්දු ක්‍රීඩාව රට පුරා ඉතා ජනප්‍රියය.[57] ඩාර් එස් සලාම් හි වඩාත් ජනප්‍රිය වෘත්තීය පාපන්දු සමාජ වන්නේ යන්ග් අප්‍රිකානු එෆ්.සී. සහ සිම්බා එස්.සී.[58] ටැන්සානියා පාපන්දු සම්මේලනය යනු රටේ පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ පාලන ආයතනයයි.

අනෙකුත් ජනප්‍රිය ක්‍රීඩා අතර පැසිපන්දු, නෙට්බෝල්, බොක්සිං, වොලිබෝල්, මලල ක්‍රීඩා සහ රග්බි ඇතුළත් වේ.[57][59] ජාතික ක්‍රීඩා කවුන්සිලය Baraza la Michezo la Taifa ලෙසද හඳුන්වනු ලබන්නේ තොරතුරු, තරුණ, ක්‍රීඩා සහ සංස්කෘතික අමාත්‍යාංශය යටතේ රටේ ක්‍රීඩා සඳහා වන පාලන ආයතනයයි.[60]

සිනමාව

[සංස්කරණය]

ටැන්සානියාවේ "බොංගෝ චිත්‍රපටය" නමින් ජනප්‍රිය චිත්‍රපට කර්මාන්තයක් ඇත.[තහවුරු කර නොමැත]

සටහන්

[සංස්කරණය]

යොමු කිරීම්

[සංස්කරණය]
  1. ^ "Tanzania | Define Tanzania at Dictionary.com". Dictionary.reference.com. සම්ප්‍රවේශය 19 February 2014.
  2. ^ "Tanzania". Oxford Dictionaries Online. 28 October 2018 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 28 October 2018.
  3. ^ Matokeo ya Mwanzo ya Sensa ya Watu na Makazi (Report). Government of Tanzania. සම්ප්‍රවේශය 2023-02-02.
  4. ^ "Population, total - Africa | Data".
  5. ^ a b c d Tishkoff, S. A.; Reed, F. A.; Friedlaender, F. R.; Ehret, C.; Ranciaro, A.; Froment, A.; Hirbo, J. B.; Awomoyi, A. A.; Bodo, J. M.; Doumbo, O.; Ibrahim, M.; Juma, A. T.; Kotze, M. J.; Lema, G.; Moore, J. H.; Mortensen, H.; Nyambo, T. B.; Omar, S. A.; Powell, K.; Pretorius, G. S.; Smith, M. W.; Thera, M. A.; Wambebe, C.; Weber, J. L.; Williams, S. M. (2009). "The Genetic Structure and History of Africans and African Americans". Science. 324 (5930): 1035–44. Bibcode:2009Sci...324.1035T. doi:10.1126/science.1172257. PMC 2947357. PMID 19407144.
  6. ^ Ehret, Christopher (2001). An African Classical Age: Eastern and Southern Africa in World History, 1000 B.C. to A.D. 400. University Press of Virginia. ISBN 978-0-8139-2057-3.
  7. ^ a b "Tanzania". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 29 September 2021.
  8. ^ "United Republic of Tanzania | The Commonwealth". thecommonwealth.org. 15 August 2013.
  9. ^ Mosha, Aloysius C. "The planning of the new capital of Tanzania: Dodoma, an unfulfilled dream" (PDF). University of Botswana. 12 July 2013 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 13 March 2013.
  10. ^ "The Tanzania National Website: Country Profile". Tanzania.go.tz. 25 November 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 1 May 2010.
  11. ^ "Dar es Salaam Port". Tanzaniaports.com. 22 February 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 19 February 2014.
  12. ^ "TIC | Peace and Political Stability".
  13. ^ African Studies Center University of Pennsylvania. "Tanzania – Ethnic Groups". East Africa Living Encyclopedia. https://www.africa.upenn.edu/NEH/tethnic.htm. 
  14. ^ Religion in Tanzania සංරක්ෂණය කළ පිටපත 4 මාර්තු 2021 at the Wayback Machine, Pew Research Center
  15. ^ a b Ammon, Ulrich; Dittmar, Norbert; Mattheier, Klaus J. (2006). Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society. Walter de Gruyter. p. 1967. ISBN 978-3-11-018418-1.
  16. ^ Godfrey Mugoti (12 June 2009). Africa (a-z). Godfrey books. p. 152. ISBN 9781435728905.
  17. ^ "Tanzania Country Information – All about Tanzania". expogr.com. සම්ප්‍රවේශය 26 April 2020.
  18. ^ "Tanzania Profile". Tanzania.go.tz. Tanzanian Government. 2 අගෝස්තු 2017 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 23 ජූලි 2017.
  19. ^ "Tanzania Ditches English In Education Overhaul Plan". AFK Insider. 17 February 2015. සම්ප්‍රවේශය 23 February 2015.
  20. ^ "Kalambo Falls". Encyclopædia Britannica.
  21. ^ "Why millions chose Africa as their safari destination". 12 January 2016.
  22. ^ සැකිල්ල:OEtymD
  23. ^ John Knouse: A Political World Gazetteer: Africa සංරක්ෂණය කළ පිටපත 10 ජූනි 2011 at the Wayback Machine website accessed 1 May 2007.
  24. ^ සැකිල්ල:OEtymD
  25. ^ Pierre Englebert and Kevin C. Dunn, "Inside African Politics" 2013: 81
  26. ^ a b Freedom House 2016.
  27. ^ a b c d e f g h i j ": Media". BBC News. 9 July 2011. සම්ප්‍රවේශය 12 June 2017.
  28. ^ "Tanzania: Media and Publishing". Encyclopædia Britannica. https://www.britannica.com/place/Tanzania/Economy. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 12 June 2017. 
  29. ^ "Tanzania", Freedom of the Press (USA: Freedom House), 2016, https://freedomhouse.org/report/freedom-press/2016/tanzania, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2024-06-27 
  30. ^ Derek Peterson; et al., eds. (2016). African Print Cultures: Newspapers and Their Publics in the Twentieth Century. University of Michigan Press. ISBN 978-0-472-05317-9.
  31. ^ a b c d e f "Tanzania Profile: Media". BBC News. සම්ප්‍රවේශය 12 June 2017.
  32. ^ "Listen to Mtaa wa Pili on Choice FM on TuneIn". Tunein.com. සම්ප්‍රවේශය 21 November 2018.
  33. ^ a b c d "Tanzania: Media and Publishing". Encyclopædia Britannica. සම්ප්‍රවේශය 12 June 2017.
  34. ^ a b c d e "Tanzania Profile: Media". BBC News. සම්ප්‍රවේශය 12 June 2017.
  35. ^ "Kwanza TV - Ni Yako". Kwanzatv.co.tz. සම්ප්‍රවේශය 21 November 2018.
  36. ^ Falola 2015.
  37. ^ Askew, Kelly (2002). Performing the Nation: Swahili Music and Cultural Politics in Tanzania (ඉංග්‍රීසි බසින්). Chicago: University of Chicago Press. pp. 27–67, 276. ISBN 978-0-226-02981-8. 22 June 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2 June 2022.
  38. ^ Ivaska, Andrew (2011). Cultured States: Youth, Gender, and Modern Style in 1960s Dar Es Salaam (ඉංග්‍රීසි බසින්). Durham, NC: Duke University Press. p. 78. ISBN 978-0-8223-4770-5. 5 June 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 5 June 2022.
  39. ^ a b Hutchinson, Kate (17 December 2018). "'This cuts across society': how singeli music went from Tanzania to the world". The Guardian (ඉංග්‍රීසි බසින්). Kampala, Uganda. සම්ප්‍රවේශය 26 June 2022.
  40. ^ a b Stone, Ruth M., ed. (2008). The Garland Handbook of African Music (ඉංග්‍රීසි බසින්). New York: Routledge. pp. 14, 46–50, 136–137. ISBN 9781135900014. 22 June 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2 June 2022.
  41. ^ Kaduma, Godwin Z. (1978). A theatrical description of five Tanzanian dances (Thesis). Dar es Salaam: University of Dar es Salaam.
  42. ^ a b c Njogu, Kimani; Maupeu, Herv (2007). "Music and Politics in Tanzania: a case study of Nyota-wa-Cigogo". Songs and Politics in Eastern Africa (ඉංග්‍රීසි බසින්). Dar es Salaam, Tanzania: Mkuki na Nyota Publishers Ltd. pp. 241–246. ISBN 978-9987-08-108-0. 22 June 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2 June 2022.
  43. ^ a b Edmondson, Laura (2007). McNaughton, Patrick (ed.). Performance and Politics in Tanzania: The Nation on Stage (ඉංග්‍රීසි බසින්). Bloomington, IN: Indiana University Press. ISBN 978-0-253-11705-2. 22 June 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2 June 2022.
  44. ^ Mahenge, Elizabeth (2022-04-16). "Matumizi ya Mbinu ya Usimulizi katika Kuibua Dhamira ya Ukombozi wa Kisiasa Kusini mwa Afrika: Uchunguzi wa Nyimbo Teule za Muziki wa Dansi nchini Tanzania 1940-1990" [Use of Narrative Techniques in Raising the Demand for Political Liberation in Southern Africa: An Examination of Selected Dance Music Songs in Tanzania 1940-1990]. Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (ස්වාහිලි බසින්). 40 (40).
  45. ^ a b Kerr, David (2018-01-02). "From the margins to the mainstream: making and remaking an alternative music economy in Dar es Salaam". Journal of African Cultural Studies (ඉංග්‍රීසි බසින්). 30 (1). Routledge: 65–80. doi:10.1080/13696815.2015.1125776. ISSN 1369-6815. S2CID 146229942. 22 June 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 5 June 2022.
  46. ^ Suriano, Maria (2011). "Hip-Hop and Bongo Flavour Music in Contemporary Tanzania: Youths' Experiences, Agency, Aspirations and Contradictions". Africa Development. 36 (3–4): 113–126. doi:10.1080/00020184.2011.628800. ISSN 0850-3907. S2CID 163049425. 2 June 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2 June 2022.
  47. ^ Perullo, Alex (2005). "Hooligans and heroes: Youth identity and hip-hop in Dar es Salaam, Tanzania". Africa Today. 51 (4). Indiana University Press: 75–101. doi:10.1353/at.2005.0045. JSTOR 4187688. S2CID 144975952. 9 June 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 5 June 2022 – via JSTOR.
  48. ^ Perullo, Alex (2007). "" Here's a Little Something Local": An Early History of Hip Hop in Dar es Salaam, Tanzania, 1984-1997". In Brennan, James R (ed.). Dar es Salaam. Histories from an Emerging African Metropolis (ඉංග්‍රීසි බසින්). British Institute and Mkuki na Nyota Publishers Ltd. pp. 250–272. ISBN 978-9987-08-107-3. 5 June 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 5 June 2022.
  49. ^ "The Broadcasting Services Act, 1993". Act of Error: the date or year parameters are either empty or in an invalid format, please use a valid year for year, and use DMY, MDY, MY, or Y date formats for date (PDF) (ඉංග්‍රීසි බසින්). Parliament of the United Republic of Tanzania. 27 September 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 9 June 2022. සංරක්ෂණය කළ පිටපත 27 සැප්තැම්බර් 2020 at the Wayback Machine
  50. ^ Perullo, Alex (2011). Live from Dar es Salaam: Popular Music and Tanzania's Music Economy. United States: Indiana: Indiana University Press. ISBN 978-0-253-00150-4. 5 June 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 5 June 2022.
  51. ^ Nne, Juma (2001-10-01). "Saleh J – Tanzanian Swahili rap pioneer". Africanhiphop.com (ඉංග්‍රීසි බසින්). 21 April 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 5 June 2022.
  52. ^ "United States Navy Ceremonial Music and National Anthems". United States Navy Band. 1967. 7 April 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2022-06-03.
  53. ^ Enoch Mankayti Sontonga සංරක්ෂණය කළ පිටපත 4 නොවැම්බර් 2013 at the Wayback Machine, SAHistory.org.za, access-date 2020-1-22
  54. ^ "Millennium". Ministry of Information and Broadcasting Services. 2000. p. 3.
  55. ^ a b c d e f g h Otiso, Kefa M. (2013). Culture and Customs of Tanzania. ABC-CLIO. ISBN 978-0-313-08708-0.
  56. ^ a b c d e Tim Doling (1999) Tanzania Arts Directory. Visiting Arts
  57. ^ a b Wairagala, Wakabi (2004). Tanzania. Gareth Stevens Pub. p. 36. ISBN 978-0-8368-3119-1.
  58. ^ Skinner, Annabel (2005). Tanzania & Zanzibar. New Holland Publishers. p. 96. ISBN 978-1-86011-216-4.[permanent dead link]
  59. ^ Pritchett, Bev (2007). Tanzania in Pictures. Twenty-First Century Books. pp. 53–. ISBN 978-0-8225-8571-8.
  60. ^ "NSC". Tanzania Sports (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). October 2011. සම්ප්‍රවේශය 5 January 2020.


උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: "lower-alpha" නම් කණ්ඩායම සඳහා <ref> ටැග පැවතුණත්, ඊට අදාළ <references group="lower-alpha"/> ටැග සොයාගත නොහැකි විය.

"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=ටැන්සානියාව&oldid=691401" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි