යුවාන් රාජවංශය

විකිපීඩියා, නිදහස් විශ්වකෝෂය වෙතින්
(යුවාන් රාජ වංශය වෙතින් යළි-යොමු කරන ලදි)
Jump to navigation Jump to search
ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය.

ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය යනු ඉන්දු ගං නිම්නයේ වැජඹුන ඓතිහාසික ශිෂ්ටාචාරයකි. එය වර්තමාන පකිස්ථානයේ සින්ද් ප්‍රදේශයේ සිට බටහිර බලාචිස්ටන් පළාතටත්, ඊසාන දිගින් සහ බටහිරින් ඉන්දියාවටද මායිම්ව පවතී. ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ නෂ්ටාවශේෂ වර්තමාන ඇෆ්ගනිස්ථානයේ හා ඉරානයේ දැකිය හැකිය. මෙම ශිෂ්ටාචාරයේ පරිනත කොටස හරප්පන් ශිෂ්ටාචාරය ලෙස හඳුන්වයි. මෙහි පළමු නගරයේ කැණීම් පටන් ගත්තාට පසු හරප්පා කැණීම් 1900 සිට සිදුවූ අතර වර්තමාන වැදගත් සොයා ගැනීම් සිදු කෙරුණේ 1999 දීය .


කාල වකවානු[සංස්කරණය]

කැණීම් වලින් මතුකරගත් මොහෙන්දජාරෝහි නටබුන්- "මහා නාන තටාකය රුපයේ ඉදිරියෙන්

හරප්පන් ශිෂ්ටාචාරයේ පරිනත කොටස[සංස්කරණය]

වසර 2600 සිට ක්‍රි.පූ. 1900 දක්වා පැවතුන පූර්ව හරප්පන් සහ පසු හරප්පන් යන පූර්වික සහ අනුප්‍රාප්තික සංස්කෘතීන් දෙකත් සමග ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය කාලගණනය කිරීම සඳහා අවධිය සහ යුගය යන නියම දෙකක් භාවිතා කරන ලදී. ඒ පූර්ව හරප්පන්, පරිනත හරප්පන්, සහ පසු හරප්පන් අවධි යනුවෙනි.ප්‍රදේශවාසී, සමෝධායන සහ ස්ථානීකරණ යුග ලෙස පිළිවෙලින් හඳුන්වයි. මොහෙන්දජාරෝ හරප්පා සොයාගැනීම් සමග ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ සංකල්පය වෙනස් විය. ඉස්ලාමාබාද් හි කිවිඩ්-ඊ-අසාම් විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්ය අහමඩ් හසන් දානිට අනුව අපට ආරම්භයේ ස්ථාවර වූ ග්‍රාමීය ජීවිතයේ සිට මුළු පරම්පරාවක්ම තිබේ.


මෙම ශිෂ්ටාචාරය සුවේරියන් වාර්තා වලට අනුව මෙලුමහා ලෙස හදුන්වයි. මෙම එලමි, මිනොන්, ක්‍රීට් ශිෂ්ටාචාර වලට සමාන කර ඇත. ඉන්දු නිම්න අතර පිහිටි පැරණි හරප්පා ශිෂ්ටාචාරය. තඹ යුගය එලමයිට් යුගය මෙපොතේමියා හා සමාන්තර වශයෙන් මිනොන් ක්‍රීට් හා ඊජිප්තු පැරණි රාජධානියට සමාන කර ඇත. 1920 ඉන්දු නිම්න සොයා ගැනිමත් සමග ස්වදේශිය දස්යු ජන කොටස සහය වී ඇත. මොහෙන්දජාරෝ හරප්පා ශිෂ්ටාචාරයෙන් සොයා ගැනුණු මල සිරුරුවල යුද්ධමය සටහනක ලකුණු තිබෙන අතර එය ඉන්දු නැමැති සංහාරයක ප්‍රතිඵලයක් වී ඇත. දස්යුස් නටඹුන් විදහා පාන්නේ ඉන්දු ආර්ය සංක්‍රමණය ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ ඉන්දියාව තුළ පහළ යාමත් සමග නැති විය. පුරාතන යුගයේ ඉන්දු නිම්න සොයා ගැනීම 19 වැනි ශතවර්ෂයේ මුල් භාගයේ ආර්ය සංක්‍රමණය පුරාතන ඇබ්‍රොජියානු සංස්කෘතිය, නොමැඩික් බාබේරියන්ස්වරුන්ගේ දියුණු නගරයක් වුණි. මෙහි ඇතිවූ වෙනස්විම් කෙරෙහි භාෂා පරිවර්ථනය සහ ජනගහන වෙනස්විම් පොදුවේ බලපා ඇත. මෙම ශිෂ්ටාචාරය හින්දුහු සරස්වතී ශිෂ්ටාචාරය ලෙසද හඳුන්වති.

අක්‍ෂර[සංස්කරණය]

ඩොලවිරා හි උතුරු ද්වාරය අසලින් සොයාගත් ඉන්දු අක්ෂර දහය (ක්‍රි.ව 2000) එකිනෙකට වෙනස්ය. ඉන්දු අක්ෂර 400 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් (600 කට ඉහළ බවට මතයක් පවති) ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ මුද්‍රා, කුඩා පුවරු හා පිගන් භාණ්ඩවල මෙන්ම ඉන්දු නගරයක් වු ඩොලාවිරා හි බලකොටුවක ඇතුල් ද්වාරයක එල්ලා තිබු නාම පුවරු වලද සටහන් ව ඇත. සාමාන්‍යයෙන් ඉන්දු අක්ෂර 4 කට හෝ 5 කට වඩා වැඩි නොවන අතර එයින් බොහොමයක්ම (ඩොලවිර සංඥා පුවරුවේ හැර) ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයෙන් යුක්තය. පෘෂ්ඨයක් මත ලියන ලද වැඩිම ප්‍රමාණය වන්නේ එකක ප්‍රමාණය වර්ග අගලකට වඩා කුඩා වු සංකේත 17 ක් සහිත වුවකි. සංකේත 26 කින් යුත් භාණ්ඩයක් ද හමුවී තිබේ.


ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය මෙම ශිලා ලේඛන නිසා සාක්ෂරතාවයෙන් හෙබි සමාජයක් ලෙස පිළිගනී. එහෙත් එය පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක මගින් පිළිගැනීමකට ලක්ව නැත. එම මතය තහවුරු කිරිම සදහා මෙවැනි ලේඛන හා සමාන වන වෙනත් කිසිඳු සාක්ෂරතාවයෙන් හෙබි සමාජයකින් හමු වි නොමැති බව ට කරුණු ඉදිරිපත් ව තිබේ. මෙම සාක්ෂිය මත පදනම්ව ආන්දෝලානාත්මක ලිපියක් ඉදිරිපත් කළ ස්ප්‍රාට් හා විට්සෙල් (2004) ට අනුව ඉන්දුනිම්න වාසින් භාෂාව ලේඛනගත නොකළ අතර වෙනත් නැගෙනිර සමාජ මෙන්ම සංඥා පද්ධතියක් පමණක් සටහන් කර ඇත. තවත් මතයක් වන්නේ මෙම සංකේත වෙළෙද ගනුදෙනු සදහා පමණක් යොදා ගත් බවය. එහෙත් මෙම සංකේත අච්චු මගින් නිර්මාණය කරන ලද පුජනීය භාණ්ඩ විශාල ප්‍රමාණයක ද මෙම සංකේත දක්නට ලැබීම හේතුවෙන් එම මතය බිද වැටිණි. මෙවැනි මහා පරිමාණ නිෂ්පාදන වල සංකේත යෙදීම වෙනත් කිසිම සමගාමි පැරණි ශිෂ්ටාචාරයක දක්නට නොලැබේ.


වර්ෂ 2009 දී රාධි ඇතුළු පිරිසක් විසින් මෙම සංකේත රටා විවිධ භාෂාවල ලියවිලි හා භාෂාමය අරුතක් රහිත ලියවිලි, ගෘහ රටා හා පරිගණක ක්‍රමලෙල්න භාෂා සන්සන්දනයෙන් අනතුරුව සොයා ත්තේ ඉන්දු ලියවිලි රටා කථා කරන භාෂාවක රටාවට සමාන වන අතර එය තවමත් නොදන්නා භාෂාවක් විය හැකි බවට මතයක් ඉදිරිපත් කෙරිනි. නමුත් මෙම මතයට විරුද්ධ වු ෆාර්හර්ත ස්ප්‍රේට් හා විට්සල් පැවසුයේ රාධි ඇතුළු පිරිස සිදුකළේ ඉන්දු සංකේත හා භාෂා අර්ථයක් නොමැති සංකේත පද්ධතියක සංසන්දනයෙන් නොව පර්යේෂකයන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද කෘත්‍රිම භාෂා දෙකක් සංසන්දනයෙන් බවයි. එයින් එකක් පිළිවෙලක් රහිත සංකේත 200 000 හා තවත් පිළිවෙලකට සකස් කරන ලද සංකේත 200 000 ත් වු අතර පිලිවෙලට සකස් කරන ලද කොටස භාෂාමය අර්ථයක් නොමැති සංඥා පද්ධතියන් ලෙස රාධි ඇතුළු පිරිස හැදින්විය. ෆාර්මර් ඇතුළු පිරිස භාෂාමය අර්ථයක් නොමැති මධ්‍යතන හෙරල්ඩින් සංකේත හා සාමාන්‍ය භාෂා සන්සන්දනය කිරීමෙන් මෙයට සමාන ප්‍රතිඵලයක් පෙන්වීය. ඔවුනගේ අවසාන නිගමනය වුයේ රාධ් ඇතුළු පිරිසගේ ක්‍රමයට භාෂාමය හැකියාවක් සහිත හා රහිත සංකේත පද්ධති වෙන්කර හදුනාගත නොහැකි බවයි.

නගර[සංස්කරණය]

සංකිර්ණ හා තාක්ෂණානුකූල නාගරික සංස්කෘතියක් මේ තුළ විය. නගර ආකෘති තත්ත්වය නගර සභා සැලසුම් හා නගර පරිපාලනය පිළිබද මොවුන්ගේ දැනිම විදහා පාන අතර පිරිසිදු බවට විශේෂත්වයක් හා ආයචනාකූල චාරිත්‍ර වලට මග පෑදිය. මෑතක කැණීම් කරන ලද රකිගාරි නගර සැලසුම ලෝකයේ හමුවු ප්‍රථම නගර සනීපාරක්ෂක පද්ධතිය විය. මෙහි නෑම සදහා වෙන්වු නිවෙස් තිබු අතර අපවිත්‍ර ජලය ආවරණය වු කාණු පද්ධතියකට යොමු කර තිබිණි.


නිවැස් අතුළු මැද මිදුලුවලට හා කුඩා මාවත් තුළට විවර විය. මෙම ශිෂ්ටාචාරයේ ජලවහන පද්ධතිය හා කාණු පද්ධතිය වර්තමාන පකිස්තානය හා මැද පෙරදිග නාගරික ලක්ෂණ අද පවතින නාගරික පද්ධතින්ට වඩා බොහෝ උසස් විය. හරප්පා ශිෂ්ටාචාරයේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය නැව් තටාංගන ධාන්‍යගාර, ගබඩා, ගඩොල් වේදිකා සහ ආරක්ෂිත තාප්ප වලින් විදහා දක්වයි. මෙම විශාල තාප්ප හේතුවෙන් ගංවතුර හා හමුදා අරගලවලන් ආරක්ෂා විය. මෙම ශිෂ්ටාචාරය හා සසදන විට මෙසපොටේමියා හා පුරාණ ඊජිප්තුවේ විශාල ස්මාරක ඉදි නොවුහ. මෙහි මාගිලා දේවස්ථාන පිළිබඳ සාක්ෂි නොවිණි. එක් අවස්ථාවක විශාල නානා තටාක හමුවු අතර මෙය ජනතාව සදහා භාවිතා වුවකැයි කිව හැකිය. නගර බලකොටු, තාප්පවලින් වටවු අතර හුදෙක්ම අරක්ෂාව සදහා ගංවතුර වෙන දිශාවකට හැරවීමට යොද ගෙන ඇත. බොහෝ නගර වැසියන් වෙළෙන්ඳන් හා කළමනාකරුවන් වු අතර නිර්මාණ සදහා යොදාගත් ද්‍රව්‍ය ඈත ප්‍රදේශයන්ගෙන් වු අතර සොයාගත් පෞරාණික භාණ්ඩ අතර ගයෙන්ස් පබළු විය.

විද්‍යාව[සංස්කරණය]

ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ ජනයා දුර, බර සහ කාලය මැනීමට මනා නිපුණත්වයක් දැක්වූහ. ඔවුන් බර මැනීම සඳහා ක්‍රමවේදයක් පළමුවෙන්ම නිර්මාණය කළ පිරිසකි. ඔවුන්ගේ මැනීම් ඉතා නිරවද්‍ය බව කියනු ලැබේ. කෙසේ වෙතත් ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය තුළ පරිමානයන් විශාල වශයෙන් වෙනස් වන බව දැකිය හැකිය. ලෝතල් නැමති ඇත්දත් තුලාවේ සඳහන් වන පරිදි ඔවුන්ගේ කුඩාම පරිමානය ආසන්න වශයෙන් මි.මී 1.704 කි. එය ලෝකඩ යුගයේ වාර්තා වූ කුඩාම මිනුමයි. හරප්පන් ඉංජිනේරුවෝ සියලුම ප්‍රායෝගික ක්‍රියා සඳහා දශම සංඛ්‍යාවලින් යුත් මැනීම් භාවිතා කළහ.

මෙම ගඩොල්වල බර 4:2:1 යන ඉතා නිරවද්‍ය අනුපාතයට තිබුනේ 0.05, 0.1, 0.2, 0.5, 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 200 හා 500 යන බර ඒකකවලින් මෙහි එක් ඒකකයක් ග්රෑම් 28 ක් වේ. එය ග්‍රීසියේ යුනිකා හා බ්‍රිතාන්‍යයේ අවුන්සයට සමානයි. තවද කුඩාම වස්තු එම අනුපාතයෙන්ම එකකයක් 0.871 වන ලෙස සාදා තිබුණි. කෙසේ වුවත් අනෙක් සංස්කෘතීන්ගේ මෙන් ප්‍රදේශය පුරා නියම බර සම ලෙස නොපැවතුණි. මෙම ලෝතල් හි භාවිතා කල බර සහ මැනීම් පසුව kautilyas Arthashastra(බුද්ධ වර්ෂ හතර වන සියවසේ) බර සහ මැනීම් වලට සමාන වේ.

හරප්පන් ශිෂ්ටාචාරයේ අසමසම නිර්මාණ අතර වඩදිය බාදිය චක්‍රය මැනීමේ උපකරණ සහ අහසේ දර්ශනය පිළිබඳ උපකරණ ඇතුළත් විය. තවද හරප්පන් වැසියෝ ලෝහ කර්මාන්තයේ නව ශිල්ප ක්‍රම ප්‍රගුණ කරමින් තඹ, ලෝකඩ, ඊයම් සහ ටින් වැනි ලෝහ නිෂ්පාදනය කළහ. විශේෂයෙන්ම උදම්, රළ සහ සැඩ පහරවල් නිසි ලෙස නිරීක්ෂණයෙන් පසුව වරාය නිර්මාණය කිරීමට හරප්පන් වැසියන්ට තිබු දැනුම ඉතා විශිෂ්ඨ මට්ටමක පවතී.

2001 දී මෙහර්හාර් සහ පකිස්තානයේ මානවයින් දෙදෙනෙකුගේ ශරීර අවශේෂ පරීක්ෂා කළ පුරාවිද්‍යාඥයෝ ඉන්දු නිම්න වැසියෝ මූලික දන්ත විද්‍යාව දැන සිටි බව සොයා ගත්හ. පසුව 2006 අප්‍රේල් මස Nature නම් විද්‍යාත්මක සඟරාව පළ කරන ලද්දේ දත් විදීම සම්බන්ධයෙන් දැනට හමුවී ඇති පැරණිතම සාක්ෂි මෙහර්හාර්වලින් හමුවී ඇති බවයි. වසර 7500 – 9000 පැරණි ශිලා සොහොන් පිට්ටනියකින් ඒකාංශ ලෙස සිදුරු කළ දත් සහිත වැඩුණු මිනිසුන් නම දෙනෙකුගේ ශරීර හමුවිය. කතුවරුන් පවසන ආකාරයට ඔවුන්ගේ සොයා ගැනීම්වලින් පෙන්වා දෙන්නේ පුරාණ ගොවි ශිෂ්ටාචාර වල මූල දන්ත විද්‍යාව සම්ප්‍රදායක් ලෙස පැවත ඇති බවයි.


භූගෝල විද්‍යාව[සංස්කරණය]

ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ ප්‍රධාන නගර සහ ව්‍යාප්තිය

ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය පකිස්ථානය සිට බලුකිස්ථානය හා සින්ද් සිට වර්තමාන ඉන්දියානු ප්‍රදේශ වන ගුජරාට්, රාජස්ථානය හර්යානා හා පන්ජාබ් හා ඉහල දෙසට රූපා හා සම්බන්ධ වේ. ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය භූගෝලාත්මක ඊජිප්තු හා පේරු වලට මායිම් වන අතර කෘෂිකාර්මික ප්‍රදේශ වට වී ඇත්තේ උස්බිම් කාන්තාර හා සාගර වලිනි. මෑතකදි මෙම ශිෂ්ටාචාරය පකිස්ථානයේ වයඹ දිගින් ද සොයා ගෙන ඇත. අනෙකුත් ප්‍රදේශ වන්නේ ඇෆ්ගනිස්ථානය, ටර්න්ටෙනිස්ථානය සහ ගුජරාට් වේ. වෙරළ ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ වන්නේ බටහිර බලුකිස්ථානයේ සුට්න්ඩෝ, ලොනාල් හා ගුජරාට් වල හා වයඹ දිග පකිස්ථානයේ ගොමාල් නදිය වේ. ටැන්ඩහි බිස් නදිය අසල ජාමු ඉන්දියාව හින්ඩොන් නදියේ අලම්පුර් ඇතුළත්ය. ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය බොහෝ දුරට හමු වි ඇත්තේ ගංගාවන් ආශ්‍රිත පුරාණ වෙරළ තීරයන් වන බලකොට් දුපත් හා ඩොලවිරා අයත් වේ. බොහේ ඉන්දු නිම්න ගගුරා හත්රා බිම් ආසන්යෙන් සොයා ගෙන ඇත. ඒවායින් සමහරක් නම් රූපා, රනිගානි, සෝනි තලිබන්ගන් හා ගංවර්බල වේ. පුරාවිද්‍යාඥයින් පවසන පරිදි හරප්පා බිම් 500 පමණ ගග්රා හක්රා ගංතීරය අසලින් සොයාගෙන ඇත. සමහර පුරාවිද්‍යාඥයින් පවසන අන්දමට මෙම ප්‍රදේශ ජනාවාස විම් හා කෘෂිකර්මය අතින් ස්ථාපනයට පත්නොවු ප්‍රදේශ වන අතර ගග්රා හත්රා ගංතීර අසල මෙම බිම් කොටස වැඩිකර පෙන්වා දි ඇත. මෙය ඉන්දු නිම්නයට පෞඩත්වයක් ගෙන එති. කෙසේ වෙතත් හරප්පා ශිෂ්ටාචාරය නිවැරදි ලෙස ස්ථාපනය වී ඇත.

කෘෂිකර්මය[සංස්කරණය]

වර්ෂ 1980 ට පෙර සිදු කෙරුණු අධ්‍යයනවලට අනුව එකල ශිෂ්ටාචාරය තුළ දේශීය වශයෙන් ආහාර නිෂ්පාදනය කර ඇති බව හෙළි විණි. මෙහර්හාර්වල මිනිසුන් ගෘහාශ්‍රිතව තිරිඟු හා බාර්ලි වගා කර තිබේ. පුරාවිද්‍යාඥ ජිම් එච් ෂැෆර් පවසන ආකාරයට එම ප්‍රදේශයේ ගෘහාශ්‍රිතව එම ආහාර වගා කිරීම දකුණු ආසියානු ආශ්චර්යකි. කෙසේ වෙතත්, වසර 2000 ට පෙර මධ්‍ය ඊසාන තිරිඟු ආසියානු තත්වයන්ට හැඩ ගැසී තිබේ.

ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ කෘෂිකර්මය ඉතා ඵලදායී විය. එය කෘෂිකර්මයට යොමු නොවූ දහස් ගණනක් නාගරික නිවෙස්වලට ඇතිතරම් ආහාර සැපයීමට සමත් විණි. එකල කෘෂිකර්මය පූර්ව හර්ප්පන් සංස්කෘතියේ නඟුල ආදී කෘෂි උපකරණ මත පදනම්ව තිබුණි. තවමත් එම ගොවියන්ගේ කෘෂි උපක්‍රම දන්නේ ඉතා සුළු පිරිසකි. එවන් එක් ක්‍රමයක් නම් ගංවතුර බැසගිය පසු ඉතිරිවන සාරවත් පොහොරමය දියළු පස වගාවට යොදාගැනීමයි. නමුත් එකළ පැවති වාරිමාර්ග ගැන සාක්ෂි මෙයින් හමුවන්නේ නැත. ඇතැම්විට නැවත නැවත ඇතිවන විනාශකාරී ගං වතුර නිසා එවැනි උපක්‍රම අභාවයට පත්වන්නට ඇත.

ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය ජලය මත රඳා පවතිනවාය යන උපකල්පනයට විරුද්ධ බව පෙනී යයි. එම උපකල්පනයට අනුව විශාල ප්‍රමාණයේ සියලු ශිෂ්ටාචාරයන් විශාල වශයෙන් ජලය සැපයිය හැකි වාරිමාර්ග පද්ධතියක් අසල ඇතිවිණි.


සෞන්දර්යය හ සංස්කෘතිය[සංස්කරණය]

"පූජක රජතුමා" යැයි හදුන්වන පිළිමය, මොහෙන්දජාරෝ වකවානුව, ජාතික කෞතුකාගාරය, කරච්චි, පාකිස්තානය


රත්තරන්, මැටි, තඹ, ආදියෙන් තැනු විවිධ මූර්ති කැණීම් වලින් හමුවී සොයාගෙන ඇත.රත්තරන්, මැටි හා ගල් වලින් තැනු නර්තන ඉරියව්වෙන් යුත් ලදුන්ගේ පිළිමවලින් මොනයම් ආකාරයේ හෝ නර්තන ශෛලීයක් එකළ පැවති බව පෙනේ. ඒවා අතර ගවයින්, වලසුන්, වදුරන් සහ සුනඛයින්ගේ මුර්ති ද වේ. මොහෙන්දජාරෝ හරප්පා සොයා ගත් නර්තනයේ යෙදෙන ලදකගේ පිළිමයක් ගැනිමෙන් සර් ජෝන් මාරග්ල් විශ්මයට පත් වි ඇත. මා මෙය මුලින් දුටු විගස එය ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයට අදාල ද යන්න පිළිබඳ සැකයක් ඇති විය යැයි ඔහු පවසා ඇත. මෙය පුරාතන සෞන්දර්යය පිළිබඳ චින්තනය වෙනස් කළ අතර ග්‍රිසියේ හෙලනිස්ටින් යුගයට පෙර මෙබදු නිමැවුම් පිළිබඳ ආසන්නට නොලැබුණි. මෙම පුහිමා අවුරුදු 300 ක් දක්වා කාලයක් තුළ විනාශය වි ඇති අතර ග්‍රික සෞන්දර්යය පුරාතන ඉන්දු නිම්න ආශ්‍රයෙන් පැවත එන්නක් බව කිව හැකිය. ඔපිර් කටු නිර්මාණය, මැටි, අගස්ති හා පබලු භාවිතා කර මාල, වළලු සහ නොයෙක් ආභරණ හරප්පා පදවි තුළින් සොයා ගෙන ඇත. වර්තමානයේ ද මේවා ඇතැම් අර්ධද්වීපවල භාවිතා කරයි. ඇතැම් වැසිකිළි සඳහා භාවිතා කෙරුණු තාක්ෂණය වර්තමානයේ ද ඉන්දියාවේ ඒ ආශ්‍රීත නිෂ්පාදන වල දක්නට ඇත. මැටියෙන් තැනු ස්ත්‍රී රූපවල හිසකෙස් වල රතු ආලේපයන් ගලවා ඇති අතර ඒවා (CA 2800-2600 BC) දක්වා පැරණිය. මොහොදජාරෝ බෙවනින් හිස බිම තබාගෙන සිටන මානව රූප හඳුන්වා ඇති අතර තවත් යෝග ආසනයෙන් සිටිනා රූපද හමු වී ඇත. ලොතාල් වෙතින් හමුවු භාණ්ඩ 2 කින් තන්තු යොදගත් සංගිත භාණ්ඩ තිබු බව කියැවේ. හර්ප්පාවරු නොයෙක් ක්‍රිඩා භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය කර ඇති අතර මොහන්දජාරෝ වෙතින් දාදු කැට ස්වරූපයේ භාණ්ඩ හමු වී ඇත.

ආගම්[සංස්කරණය]

ඉන්දු නිම්නයෙන් හමුවූ පිළිම විශාල ප්‍රමාණයක් මගින් හරප්පන් ජනතාව මව් දෙවියන් වන්දනා කල බව පෙනී යයි.එයින් සංකේතවත් වන්නේ සෞභාග්‍යයි. නමුත් එය දැන් එස්. ක්ලාක් විසින් මතභේදයට පත් කරනු ලැබ තිබේ. සමහර ඉන්දු නිම්න ම්‍රද්‍රා වලින් ඉන්දියානු සහ හින්දු ආගම් වන්දනා වලින් හමුවූ ස්වස්තිකය නිරූපනය කෙරේ. හින්දු දහම පිළිබඳ මුල්ම සාක්ෂි පූර්ව හරප්පනන් යුගයේ සහ ඊට පෙර කාලයෙන් හමුවේ. හරප්පන් සංස්කෘතියේ මුල් යුග වලදී හරප්පන්වරු දේහ පිළිස්සීමට හුරුව සිටියහ. පසුකාලීනව ඔවුන් මළවුන් පිළිස්සූ අළු භාජනයක තැම්පත් කර වල දැමීමට හුරුවිය. බොහෝ ඉන්දු නිම්න මුද්‍රා වල සත්ව රූප තිබේ. යෝග ආකාරයට හිඳගෙන සිටින සතුන් පිරිවරාගත් මුද්‍රාව පූර්ව හරප්පන් වෙඩික්(සතුන්ගේ රජු) පශුපති ට සම්බන්ධ කමක් දක්වයි. පශුපති මුද්‍රාව සමකාලීන හින්දු බ්‍රහ්ම-විෂ්නු-ශිව යන ත්‍රිමූර්තිට තරමක් සමානය. කෙසේ වෙතත් කතෝලික දෙවි සෙර්නුන්නොස් නිරූපනය කරන සමාන ආකෘතියක් ඩෙන්මාර්කයේ ගන්ඩෙස්ට්‍රැප් ප්‍රදේශයෙන් හමුවී තිබේ.


වෙළෙදාම හා ප්‍රවාහනය[සංස්කරණය]

හරප්පාහි වෙරළබඩ ජනාවාසයක් වු පස්ති ආසන්නයේ පිහිටි සොක්ටා ගම්මානය (පරිගණක ආශ්‍රිත නිර්මාණයකි.)

ඉන්දු ශිෂ්ටාචාරය සැලකිය යුතු මට්ටමකට වෙළෙදාම මත රදා පැවතුණි. ප්‍රවාහන තාක්ෂණයේ පැවති විශාල දියුණුව එයට උපකාරි විය. එකල ප්‍රවාහන මාධ්‍ය අතර වර්තමානයේ පවා දකුණු ආසියාවේ දක්නට ලැබෙන ගවයන් බැදි කරත්ත හා බෝට්ටු විය. මෙම බෝට්ටු වලින් බොහොමයක් අද ද ඉන්දු නදියේ ගමන් කරනා කුඩා, පැතලි පතුලක් සහිත රුවලක ආධාරයෙන් ගමන් කළ ඒවා විය හැකි බවට විශ්වාස කෙරෙන අතර මුහුදු යාත්‍රා ද පැවති බවට සාක්ෂි ලැබී තිබේ. පුරාවිද්‍යාඥයන් විසින් බටහිර ඉන්දියාවේ (ගුජරාට් ප්‍රාන්තය) වෙරළබඩ නගරයක් වන ලෝතාල් හි මඩ ඉවත් කරන ලද විශාල ඇළ මාර්ගයක් සොයාගෙන ඇත. එය නැව් තටාංගනයක් යැයි විශ්වාස කෙරේ. ෆ්‍රැන්ක්ෆර්ට් විසින් වාරිමාර්ග ජාලයක් ලෙස භාවිතා වු ඇළ මාර්ග රාශියක් සොයා ගනු ලැබීය.

ක්‍රි.පු 4300-2300 දක්වා පැවති කැල්කශිලා කාලපරිච්ඡේදයේ (තඹ යුගය) දී ඉන්දු නිම්න පිගන් කර්මාන්තය දකුණු මර්ත්මෙනිස්තානය හා ඉරානය සමග සමානකමක් දක්වයි. ඒ හේතුවෙන් මෙම රාජ්‍ය අතර ගමන් බිමන් හා වෙළෙදාම පැවති බවට පැහැදිලි වේ. මුල් හරප්පන් යුගයේදි (ක්‍රි.පු 3200-2600) දී මැටි බදුන්, මුර්ති හා විසිතුරු භාණ්ඩ අතර තිබු සමානකම් හේතුවෙන් මධ්‍යම ආසියාව හා ඉරානය සමග ගැල් මගින් වෙළෙදාම පැවතුන බව තහවුරු වේ.

ඉන්දු ශිෂ්ටාචාරයේ කලාකෘතිවල ව්‍යාප්තිය සැලකු විට මෙම වෙළෙඳ ජාලයෙන් ඇෆ්ගනිස්ථානයේ කොටස්, පර්සියාවේ මුහුදු බඩ ප්‍රදේශ, උතුරු හා බටහිර ඉන්දියාව හා මෙසපොතේමියාව වැනි විශාල කොටසක් ආර්ථික වශයෙන් බැදි පැවතුණි. හරප්පාව හා මෙසෙපොතේමියාව අතර මධ්‍යම හරප්පා යුගයේ සිට මුහුදු මාර්ගය ඔස්සේ වෙළෙඳ ගනුදෙනු බහුලව සිදු වු අතර මෙම වානිජ කටයුතු වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් සිදුවුයේ ඩිල්මුන් (වර්තමාන පර්ඩියන් බොක්කේ පිහිටි බහරේන් හා ෆයිලාතා) අතරමැදි වෙළෙඳුන් හරහාය. මුහුදේ සිදුකරන මෙවැනි දුර ගමන් සදහා ලෑලිවලින් තනන ලද තනි කුඹ ගසක යොදන ලද පන් වලින් වියාගත් රුවල් සහිත යාත්‍රා භාවිතා කෙරුණි.


සෙටිකාගෙන්- ඩොර් (ජිවානි හි උතුරින් පිහිටි ඩැෂ්ට් ගංගාව), සොක්ටාකෝ (පසානි හි උතුරින් පිහිටි ෂාදි ගංගාව), බැලකොට් (සොත්මිතානි අසළ) හා ලොතල් හරප්පාවේ වෙළෙද මධ්‍යස්ථානය විය. මුහුදට විවෘත වු ගංමෝයන්හි පිහිටි නොගැඹුරු වරායන් මෙසපොතේමියාව හා මුහුදු මගින් සිදුකෙරුණු වෙළෙඳ ගනුදෙනු සදහා ඉඩ සැලසීය.

සටහන්[සංස්කරණය]

මෙම ලිපිය ඉංග්‍රීසි විකිපීඩීයාව ආශ්‍රයෙන් සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කරන ලද්දකි.

සැලකිය යුතුයි : මෙම පරිවර්තන කාලය තුල ඉංග්‍රීසි විකිපීඩීයාව වෙනස් වී තිබිය හැක.

History_of_China Yuan_Dynasty
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=යුවාන්_රාජවංශය&oldid=436088" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි