කතෝලික සභාව

විකිපීඩියා වෙතින්
Jump to navigation Jump to search
ශුද්ධාසනේ ලාංඡනය
Saint Peter's Basilica facade, Rome, Italy.jpg
ලොව විශාලතම කතෝලික දේවස්ථානය වන සාන්ත. පීතර බැසලිකාව
ස්වදේශික නාමයලතින්: එක්ලීසියා කැතෝලිකා(Ecclesia Catholica)
ප්‍රධාන වර්ගීකරණයකතෝලික
ශුද්ධ ලියවිල්ලබයිබලය
පාලනයරදගුරු පාලනය[1]
පාප් වහන්සේFrancis
රජයශුද්ධාසනය
පරිපාලනයරෝමානු අධිකරනය
සහයෝගිතාලතින් සභාව සහ පෙරදිග කතෝලික සභා 23ක්
රදගුරු පදවි
  • අගරදගුරු පදවි: 640
  • රදගුරු පදවි: 2,851
කතෝලික සභාවේ අනුසභා221,700
ප්‍රදේශයලොව පුරා
භාෂාවදේශීය ලතින් හ දේශීය භාෂා
පූජනීය චාරිත්‍රබටහිර සහ නැගෙනහිර
මූලස්ථානයවතිකානු නගරය
නිර්මාතෘජේසු
පිහිටවූ ස්ථානයශුද්ධවූ දේශය, රෝම අධිරාජ්‍යය[2][3]
සාමාජිකයින්1.345 බිලියන (2019)[4]
පූජ්‍ය පක්ෂ
  • රදගුරු ප්‍රසාදීන්: 5,364
  • පූජකයින්: 414,336
  • උපස්ථායකවරුන්: 48,238
රෝහල්5,500[5]
ප්‍රාථමික පාසල්95,200[6]
ද්විතීයික පාසල්43,800
නිල වෙබ් අඩවියvatican.va

රෝමානු කතෝලික සභාව ලෙසද හඳුන්වන කතෝලික සභාව, ලොව පුරා බව්තීස්ම වූ කතෝලිකයන් බිලියන 1.3 ක් සිටින විශාලතම ක්‍රිස්තියානි සභාව වේ.2019 වන විට.[4][7] ලොව පැරණිතම සහ විශාලතම අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක වන ජාත්‍යන්තර ආයතනය ලෙස[8], එය බටහිර ශිෂ්ටාචාරයේ ඉතිහාසය හා සංවර්ධනය තුළ ප්‍රමුඛ කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇත.[9]

මෙම සභාද ලතින් පල්ලිය සහ පෙරදිග කතෝලික පල්ලි 23 ක් ඇතුළුව විශේෂිත පල්ලි 24 කින් සමන්විත වන අතර, රදගුරු පදවි 3,500 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ලොව පුරා ලැයිස්තුගත කර ඇත. රෝමයේ රදගුරුවරයා වන පාප් වහන්සේ සභාවේ ප්‍රධාන දේවගැතිවරයා වේ.[10]

ශුද්ධාසනය ලෙස හැඳින්වෙන රෝමයේ රදගුරු පදවිය පල්ලියේ මධ්‍යම පාලන අධිකාරිය වේ. ශුද්ධාසනයේ පරිපාලන ආයතනය, රෝමානු කියුරියා, එහි ප්‍රධාන කාර්යාල ඇත්තේ ඉතාලියේ රෝමයේ කුඩා පරිවාර භූමියක් වන වතිකානු නගරයේ වන අතර, එහි පාප්තුමා රාජ්‍ය නායකයා වේ.

කතෝලික ධර්මයේ මූලික විශ්වාසයන් නයිසීන් ඇදහිල්ලෙහි දක්නට ලැබේ. කතෝලික සභාව උගන්වන්නේ එය එක්, ශුද්ධ වූ, කතෝලික සහ අපෝස්තලික සභාවක් වන බවයි. එය ජේසුස් වහන්සේ විසින් ඔහුගේ ශ්‍රේෂ්ඨ කොමිසමේ පිහිටුවන ලදී[11][12][note 1].

එහි රදගුරුවරුන් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ ප්‍රේරිතයන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයින් බවත්, පාප් වහන්සේ යනු යේසුස් ක්‍රිස්තුස් විසින් ප්‍රමුඛත්වය ලබා දුන් ශාන්ත පීතරගේ අනුප්‍රාප්තිකයා බවත්[15]

එය ප්‍රේරිතයන් විසින් ඉගැන්වූ මුල් ක්‍රිස්තියානි ඇදහිල්ල ක්‍රියාවට නංවා, පල්ලියේ මහේස්ත්‍රාත්වරයා හරහා සත්‍ය වශයෙන්ම අර්ථකථනය කර ඇති පරිදි බයිබලානුකුල ශුද්ධ ලියවිල්ල සහ පූජනීය සම්ප්‍රදාය හරහා ඇදහිල්ල නොවරදින ලෙස ආරක්ෂා කර එය පවත්වාගෙන යයි.[16]

The Roman Rite and others of the Latin Church, the Eastern Christian rites of the Eastern Catholic Churches, and institutes such as mendicant orders, enclosed monastic orders and third orders reflect a variety of theological and spiritual emphases in the church.

[17][18]

Of its seven sacraments, the Eucharist is the principal one, celebrated liturgically in the Mass.

[19]

The church teaches that through consecration by a priest, the sacrificial bread and wine become the body and blood of Christ. The Virgin Mary is venerated as the Perpetual Virgin, Mother of God, and Queen of Heaven; she is honoured in dogmas and devotions.

[20]

Catholic social teaching emphasises voluntary support for the sick, the poor, and the afflicted through the corporal and spiritual works of mercy. The Catholic Church operates thousands of Catholic schools, universities and colleges, hospitals, and orphanages around the world, and is the largest non-government provider of education and health care in the world.

[21]

Among its other social services are numerous charitable and humanitarian organisations.

The Catholic Church has profoundly influenced Western philosophy, culture, art, music and science. Catholics live all over the world through missions, diaspora, and conversions. Since the 20th century, the majority have resided in the southern hemisphere, partially due to secularisation in Europe and increased persecution in the Middle East. The Catholic Church shared communion with the Eastern Orthodox Church until the East–West Schism in 1054, disputing particularly the authority of the pope. Before the Council of Ephesus in AD 431, the Church of the East also shared in this communion, as did the Oriental Orthodox Churches before the Council of Chalcedon in AD 451; all separated primarily over differences in Christology. The Eastern Catholic Churches, who have a combined membership of approximately 18 million, represent a body of Eastern Christians who returned or remained in communion with the pope during or following these schisms for a variety of historical circumstances. In the 16th century, the Reformation]] led to Protestantism also breaking away.


From the late 20th century, the Catholic Church has been criticised for its teachings on sexuality, its doctrine against ordaining women, and its handling of sexual abuse cases involving clergy.

පාරිභාෂිතය[සංස්කරණය]

වතිකානුවේ ශුද්ධවූ පේදුරුතුමාගේ බැසිලිකාව ඉදිරිපිට ඇති දොළොස් අපෝස්තල්වරුන්ගේ නායකයා වූ ශුද්ධවු පේදුරු තුමාගේ ප්‍රතිමාව . කතෝලික ජනතාව පාප්තුමාව සලකන්නේ අපෝස්තලතුමාගෙන් පසුව පදවිය ලැබූ තැනැත්තා ලෙසයි.

කතෝලික (catholic) යන පදය පැවත එන්නේ ග්‍රීක καθολικός විශේෂණයෙන් වන අතර, එහි අර්ථය වන විශ්වය (universal); තම නම සඳහා මෙම වචනය භාවිතා කරන කිතු සභා, ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ විසින් සංස්ථාපිත එකම විශ්ව සභාවව වීමේ හිමිකම හැඟවීමටද භාවිතා කරති.

වෙනත් කිතුණු සභා සමඟ ලේඛණ ඉදිරිපත් කරන අවස්ථා වලදි තම සභාව සුවිශේෂව කතෝලික සභාව ලෙස හෝ - එම සභා අතුරින් එක් පාර්ශවයක් මෙම නාමය භාවිතා කිරීමට විරුද්ධය පෙන්වූ විටක දී, සභාව රෝමානු කතෝලික සභාව ලෙසත් තම සභාව නාමිකව හඳුන්වා දෙයි.

ජෙරුසලමේ ශාන්ත සිරිල්ගේ කතෝලික දේශනවල (ක්‍රි.ව. 350) “කතෝලික පල්ලිය” යන නාමය “පල්ලිය” ලෙස හැඳින්වෙන අනෙකුත් කණ්ඩායම් වලින් වෙන්කර හඳුනා ගැනීම සඳහා භාවිතා කරන ලදි. රෝමානු අධිරාජ්‍යයේ රාජ්‍ය පල්ලිය පිහිටුවීමේදී රෝම අධිරාජ්‍යයේ නැගෙනහිර හා බටහිර අර්ධයන් පාලනය කළ අවසාන අධිරාජ්‍යයා වූ තියඩෝසියස් I විසින් 380 නිකුත් කරන ලද ඩී ෆයිඩ් කැටොලිකා හි “කතෝලික” අදහස තවදුරටත් අවධාරණය කෙරිණි. 

1054 නැගෙනහිර-බටහිර භේදයේ සිට, නැගෙනහිර පල්ලිය "ඕතඩොක්ස්" යන නාමය එහි සුවිශේෂී නාමය ලෙස ගෙන ඇත (කෙසේ වෙතත්, එහි නිල නාමය "ඕතඩොක්ස් කතෝලික පල්ලිය" ලෙස දිගටම පවතී) සහ බටහිර පල්ලිය සමඟ හවුලේ  16 වන සියවසේ රෙපරමාදු ප්‍රතිසංස්කරණයෙන් පසුවත් ,පාප්තුමාගේ හවුලේ සිටියන් හැදින්වීමට "කතෝලික" යන්න ගෙන ඇති අතර, හවුලේ සිටීම නතර කළ අය "රෙපරමාදු භක්තිකයන්" ලෙස හැදින්විය.

බටහිර රෝම අධිරාජ්‍යයේ බිඳවැටීමේ සිට මුල් යුගයේ (6 සිට 10 වන සියවස දක්වා) පාප්තුමාගේ සභාව විස්තර කිරීමට “රෝම පල්ලිය” භාවිතා කර ඇති අතර, “රෝමානු කතෝලික සභාව” මුළු සභාවටම අදාළ වේ.  16 වන සියවසේ අගභාගයේදී රෙපරමාදු ප්‍රතිසංස්කරණයේ සිට ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන්.  “රෝමානු කතෝලික” ඉඳහිට ශුද්ධාසනය විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද ලියකියවිලිවල ද සටහන් වී ඇත.

මුළු පල්ලිය සඳහාම “කතෝලික පල්ලිය” යන නම කතෝලික පල්ලියේ ධර්මෝපදේශය (1990) සහ නීති සංග්‍රහයේ (1983) භාවිතා වේ. 

For reasons of simplicity and clarity, the term Catholic Church is freely used within this article without suggesting acceptance of any claims thought to be implicit in that term, while Roman Catholic Church is used without endorsing the view that the Church in question is merely part of some larger Catholic Church. Both terms are treated within this article simply as alternative names for the entire Church "which is governed by the successor of Peter and by the bishops in communion with him."

"කතෝලික" සහ "කතෝලික සභාව" යන පදයන්හි වෙනත් භාවිතයන් සඳහන් කතෝලික හා කතෝලික ධර්මය යන ලිපි බලන්න.


සම්භවය සහ ඉතිහාසය[සංස්කරණය]

රෝමානු කතෝලික සභාවේ ඉතිහාසය ජේසුස් වහන්සේ සහ සාම්ප්‍රදානුකූලව පළමු පාප්වහන්සේ ලෙස සැලකෙන දොලොස් අපෝස්තුලු වරුන්ගේ නායකයාවන පේදුරු තුමා දක්වා දිවයයි. "කතෝලික සභාව" යන පදය ප්‍රථම වරට භාවිත වූයේ අන්තියෝක්හි ඉග්නේෂස් (Ignatius) තුමාගේ ලිපියකයවූ අතර, සමාන තත්වයේ පුද්ගලයන් අතර මූලිකයා තරාතිරමවත් ('first among equals' status) මුල්කාලයේ සිටම රෝමයේ පාප්තුමාට (See of Rome) හිමිවූ බව දක්වන සඳහන් කිහිපයක්ම අපට කතෝලික ලේඛකයන් පෙන්නුම් කර දෙති.දෙති.

මිථ්‍යාදෘෂ්ටික රාජ්‍ය ආගම ( paganism )සමඟ ඇති වූ ගැටුම් හේතුවෙන් පීඩා මධ්‍යයේ වුවද ක්‍රිස්තියානි ධර්මය මුල් රෝම අධිරාජ්‍යය පුරා ව්‍යාප්ත විය. 313 දී කොන්ස්ටන්ටයින් අධිරාජ්‍යයා ක්‍රිස්තියානි ධර්මය නීතිගත කළ අතර එය 380 දී රාජ්‍ය ආගම බවට පත්විය. 5 සහ 6 වන සියවස් වලදී රෝමානු භූමිය ආක්‍රමණය කළ ජර්මානු ආක්‍රමණිකයන්, ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් මීට පෙර ඒරියන් ක්‍රිස්තියානි ධර්මය අනුගමනය කළ අතර, අවසානයේදී කතෝලික ධර්මය පිලිගෙන පාප් තුමා හා මිත්‍ර පාක්ෂිකයින් සමඟ මිත්‍ර විය. ආරාම.7 වන සහ 8 වන සියවස් වලදී ඉස්ලාමයේ පැමිණීමෙන් පසු මුස්ලිම් රාජ්‍ය පුළුල් කිරීම මධ්‍යධරණී මුහුදේ අරාබි ආධිපත්‍යයට තුඩු දුන් අතර එම ප්‍රදේශය සහ උතුරු යුරෝපය අතර දේශපාලන සම්බන්ධතා බිඳ දැමූ අතර රෝමය සහ බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යය අතර සංස්කෘතික සම්බන්ධතා දුර්වල විය. පල්ලියේ අධිකාරය සම්බන්ධ ගැටුම්, විශේෂයෙන් රෝමයේ රදගුරු තුමාගේ අධිකාරිය 11 වන සියවසේදී නැගෙනහිර-බටහිර භේදයෙන් අවසන් වූ අතර පල්ලිය කතෝලික හා ඕතඩොක්ස් පල්ලි වලට බෙදී ගියේය. පල්ලිය තුළ මීට පෙර භේද ඇති වූයේ එපීසයේ කවුන්සිලය (431) සහ චල්සෙඩන් කවුන්සිලය (451) ය. කෙසේ වෙතත්, නැගෙනහිර පල්ලි කිහිපයක් රෝමය සමඟ හවුලේ රැඳී සිටි අතර තවත් සමහර කොටස් 15 වන සියවසේදී සහ පසුව නැගෙනහිර කතෝලික පල්ලි ලෙස හැඳින්වේ.

ග්‍රීක හා රෝම සම්භාව්‍ය ශිෂ්ටාචාරය ආරක්ෂා කිරීමට යුරෝපය පුරා මුල් ආරාම උපකාරී විය. පල්ලිය නූතන යුගයට බටහිර ශිෂ්ටත්වයේ ප්‍රමුඛතම බලපෑම බවට පත්විය. බොහෝ පුනරුදයේ චරිත සඳහා පල්ලිය අනුග්‍රහය දැක්වීය. කෙසේවෙතත්, 16 වන සියවස, පල්ලියට, ​​විශේෂයෙන් එහි ආගමික අධිකාරියට, රෙපරමාදු ප්‍රතිසංස්කරණයන් මෙන්ම 17 වන සියවසේදී බුද්ධිමය විප්ලවයේ දාර්ශනිකයන් විසින් අභියෝගයන් කරන්නට පටන් ගත්තේය. ඊට සමගාමීව, ස්පාඤ්ඤ හා පෘතුගීසි ගවේෂකයන් සහ මිෂනාරිවරුන් දහම අප්‍රිකාව , ආසියාව සහ නව ලෝකය හරහා ව්‍යාප්ත කළහ.

විසිවන ශතවර්ෂයේදී මෙක්සිකෝව සහ ස්පාඤ්ඤය ලොව පුරා පූජක විරෝධී ආණ්ඩු දහස් ගණනක් පූජකවරුන්ට සහ පීඩා කළහ. දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයේදී පල්ලිය නාසිවාදය හෙළා දුටු අතර යුදෙව්වන් සිය දහස් ගණනක් ආරක්ෂා කළේය. කෙසේ වෙතත්, එහි උත්සාහයන් ප්‍රමාණවත් නොවන බවට විවේචනයට ලක්ව ඇත. යුද්ධයෙන් පසු, සෝවියට් සංගමය සමඟ අලුතෙන් පෙලගැසුණු කොමියුනිස්ට් රටවල ආගමික නිදහස දැඩි ලෙස සීමා කරන ලද අතර, එම රටවල විශාල කතෝලික ජනගහනයක් සිටියහ.

1960 ගණන්වල දෙවන වතිකානු කවුන්සිලය නමස්කාරය හා ඉගැන්වීම ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට මඟ පෑදූ අතර එය "කවුළු විවෘත කිරීම" ලෙස විස්තර කරන ලද නමුත් සාම්ප්‍රදායික කතෝලිකයන් විසින් විවේචනය කරන ලදී. ඇතුළත හා පිටත විවේචන හමුවේ, සභාව විවිධ අවස්ථාවල දී ලිංගිකත්වය පිළිබඳ මතභේදාත්මක මූලධර්ම ප්‍රකාශ කර ඇත .පූජකත්වය පිරිමින්ට සීමා කිරීම සහ සදාචාරාත්මක අනුශාසනා ඇතුළු1960 ගණන්වල දෙවන වතිකානු කවුන්සිලය නමස්කාරය හා ඉගැන්වීම,ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට මඟ පෑදූ අතර සමහර "කවුළු විවෘත කිරීම" ලෙස විස්තර කරන ලද නමුත් සාම්ප්‍රදායික කතෝලිකයන් විසින් විවේචනය කරන ලදී. ඇතුළත හා පිටත විවේචන හමුවේ, පල්ලිය විවිධ අවස්ථාවල දී ලිංගිකත්වය සහ ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය පිළිබඳ මතභේදාත්මක මූලධර්ම ප්‍රකාශ කර ඇත .

සක්‍රමේන්තු[සංස්කරණය]

කතෝලික පල්ලිය උගන්වන්නේ ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ විසින් පිහිටුවන ලද සක්‍රමේන්තු හතක් එයට භාර දී ඇති බවයි. පූජාවන්හි සංඛ්‍යාව හා ස්වභාවය නිර්වචනය කරනු ලැබුවේ ඉතා මෑතකදී ට්‍රෙන්ට් කවුන්සිලය විසිනි. කතෝලික පල්ලියේ ධර්මෝපදේශය “කිතුනු මුලපිරීමේ සක්‍රමේන්තු”, “සුව කිරීමේ සක්‍රමේන්තු” සහ “හවුලේ සේවය කරන සක්‍රමේන්තු සහ විශ්වාසවන්තයින්ගේ මෙහෙවර” යන කාණ්ඩ තුනකට වර්ගීකරණය කරයි. මෙම කාණ්ඩ පුළුල් ලෙස පිළිබිඹු කරන්නේ එක් එක් සක්‍රමේන්තුව ලැබීමට අදහස් කරන මිනිසුන්ගේ ස්වාභාවික හා අධ්‍යාත්මික ජීවිතයේ අවධීන් ය.

බව්තීස්මය. 

සත්ප්‍රසාදය. 

අභිවෘද්ධි ආලේපය

පාපොච්චාරණය

අසනීප අය ආලේප කිරීම

විවාහය

පූජකවරය

පල්ලියේ මූලධර්මයන්ට අනුව, පල්ලියේ සක්‍රමේන්තු වලංගු ස්වරූපය, පදාර්ථය සහ අභිප්‍රාය වලංගු ලෙස සැමරීම අවශ්‍ය වේ. ඊට අමතරව, ලතින් පල්ලිය සහ නැගෙනහිර කතෝලික පල්ලි යන දෙකටම අයත් නීති මගින් ඇතැම් සක්‍රමේන්තු විධිමත් ලෙස සමරනු ලැබිය හැකි අතර ඒවා ලැබිය හැක්කේ කාටද යන්න පිළිබඳ දැඩි නීති රීතිද ඇත. ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ සත්ප්‍රසාදය තුළ සිටින බව පල්ලිය උගන්වන හෙයින්, මරණීය පාපයක සිටින බව දැන සිටින අයට පාපොච්චාරණය ලබන තෙක් සක්‍රමේන්තුව ලැබීම තහනම් කර ඇත. කතෝලිකයන් සාමාන්‍යයෙන් සක්‍රමේන්තුව ලැබීමට පෙර අවම වශයෙන් පැයක්වත් ආහාර ගැනීමෙන් වැළකී සිටිය යුතුය. කතෝලික නොවන අයට සාමාන්‍යයෙන් සත්ප්‍රසාදය ලැබීම තහනම්ය.


සාමාජිකයන් හා වයුහය[සංස්කරණය]

තනි රටවල්, කලාප හෝ ප්‍රධාන නගරවල සේවය කරනු ලබන්නේ ලතින් පල්ලියේ රදගුරු පදවිය ලෙස හැඳින්වෙන ඒවා හෝ නැගෙනහිර කතෝලික පල්ලිවල එපාර්චරීස් ය. ඒවා බිෂොප්වරයෙකු විසින් අධීක්ෂණය කරනු ලැබේ. 2008 වන විට කතෝලික පල්ලියට රදගුරු පදවියන් 2,795 ක් ඇත. කිසියම් රටක බිෂොප්වරු ජාතික හෝ කලාපීය රදගුරු සමුළුවක සාමාජිකයෝ වෙති.

පූජකයන්, උපස්ථායකයන් හෝ ගිහි පල්ලියේ දේවසේවකයන් එක් අයෙකු හෝ වැඩි ගණනක් සිටින ඒවා, මීසම ලෙස බෙදා ඇත. එදිනෙදා සැමරුම් හා ගිහියන්ගේ රැකවරණය සඳහා ඒවා වගකිව යුතුය. 2016 වන විට ලොව පුරා එවැනි මීසම් 221,700 ක් ඇත.

කතෝලික පල්ලිය පැවිදි , පූජක වන්නේ යේසුස් වහන්සේ සිට බ්‍රහ්මචාරී පිරිමි පමනි. රෙපරමාදු පල්ලිවල විවාහක සහ කාන්තා පූජ්‍ය පක්ෂය සම්මතයක්. ඕතඩොක්ස් ක්‍රමය විවාහක පුරුෂයන්ට පූජකයන් වීමට ඉඩ දෙන නමුත් බිෂොප්වරුන් නොවේ.

එපමණක් නොව, කතෝලික ධර්මයේ ධූරාවලි ස්වභාවය එය වෙනත් ක්‍රිස්තියානි පල්ලිවලට වඩා වෙනස් කරයි. එය ඉහළින්ම පාප්තුමා සමඟ වන අතර, පසුව කාර්දිනල්වරුන් (වත්මන් වත්මන් නායකයාගේ මරණය සම්බන්ධයෙන් නව පාප්වරයෙකු තෝරා පත් කර ගැනීමට අයිතිය ඇති), අගරදගුරු, බිෂොප්, පූජක, උපස්ථායක සහ ගිහියන්ය.

සාම්ප්‍රදායිකව පූජකවරු ගිහියන්ට වඩා ඉහළ ඇමතුමක් ඇති අය ලෙස සලකනු ලැබූ නමුත්, දෙවන වතිකානු කවුන්සිලයේ සිට, ගිහියන් සහ පූජකයන් යන දෙදෙනාම ඒකාබද්ධව 'දෙවියන්ගේ ජනතාව' ලෙස සලකනු ලැබේ. එම ප්‍රතිසංස්කරණ සභාවම පාප්වරුන් හා බිෂොප්වරුන් ඇදහිල්ල පිළිබඳ කරුණු ප්‍රකාශ කිරීමට පෙර පුළුල් ලෙස සාකච්ඡා කිරීමේ අවශ්‍යතාව අවධාරණය කළ නමුත් ප්‍රායෝගිකව ඔවුන් එවැනි දේ ඉගැන්වීමට ඇති අසීමිත බලය රඳවා ගනී. සියලුම ප්‍රධාන තීරණ රඳා පවතින්නේ පාප්තුමා සහ ඔහුගේ උපදේශකයින් විසිනි

පැවිදි කතෝලිකයන්ට මෙන්ම ගිහියන්ගේ සාමාජිකයින්ටද, තනි පදනමක් මත, පැවිදි හෝ කැපවූ කන්‍යාවක් ලෙස හෝ කැපවූ ජීවිතයකට සම්බන්ධ විය හැකිය. ව්‍රත ශුද්ධිය , දුප්පත්කම සහ කීකරුකම යන එවැන්ජලිස්ත උපදෙස් තුන අනුගමනය කිරීමට ඇති ඔවුන්ගේ ආශාව සනාථ කරන භාරයන් ය. කැපවූ ජීවිතයේ ආයතන සඳහා උදාහරණ වන්නේ බෙනඩික්ට්, කර්මලයිට්, ඩොමිනිකන්, ෆ්‍රැන්සිස්කන්, සහ දයාවේ සහෝදරියන් ය.

කතෝලික ධර්මය ලෝකයේ දෙවන විශාලතම ආගමික ආයතනය වන අතර එය ප්‍රමාණය ඉක්මවා ඇත්තේ සුන්නි ඉස්ලාමය පමණි. බව්තීස්ම වූ කතෝලිකයන් ලෙස අර්ථ දක්වා ඇති පල්ලියේ සාමාජිකත්වය 2018 අවසානයේ බිලියන 1.329 ක් වූ අතර එය ලෝක ජනගහනයෙන් 18% කි. කතෝලිකයන් සියලු කිතුනුවන්ගෙන් අඩක් පමණ නියෝජනය කරයි.කතෝලික දේවසේවකයන් අතර පැවිදි පූජකවරු, ගිහි දේවසේවකයන්, මිෂනාරිවරුන් වෙති. 2014 අවසානය වන විට, පැවිදි පූජකවරු 465,595 ක් වූ අතර, බිෂොප්වරු 5,237 ක්, පූජකවරු 415,792 ක් (රදගුරු හා ආගමික) සහ උපස්ථායකවරු 44,566 ක් (ස්ථිර) වූහ. පැවිදි නොවන ගිහි මිෂනාරිවරුන් 367,679 ක් ඇතුළත් විය.

ඉගැන්වීම්[සංස්කරණය]

කතෝලික බයිබලයේ පොත් 73 කින් සමන්විත වන අතර එය පැරණි ගිවිසුමේ 46 කින් සහ අළුත් ගිවිසුමේ ලේඛන 27 කින් සමන්විත වේ. සභා සම්ප්‍රදාය සමන්විත වන්නේ අපෝස්තුළුවරුන්ගේ කාලයේ සිට සභාව විසින් භාර දෙනු ලැබූ බවට විශ්වාස කරන ලද ඉගැන්වීම් වලින්ය. ශුද්ධ ලියවිල්ල සහ සම්ප්‍රදාය සාමූහිකව හැඳින්වෙන්නේ “ඇදහිල්ලේ තැන්පතුව " ලෙසය . පල්ලියේ ඉගැන්වීමේ අධිකාරිය වන මැගිස්ටීරියම් ( ලතින් භාෂාවෙන් "ගුරුවරයා") විසින් මේවා අර්ථකථනය කරනු ලැබේ. එය රදගුරු විද්‍යාලය විසින් පාප්තුමා වන රෝම රදගුරු තුමා සමඟ එක්ව ක්‍රියාත්මක කරයි.ශුද්ධාසනය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද කතෝලික පල්ලියේ කැටචිස්වාදයේ කතෝලික ධර්මය බලයලත් ලෙස සාරාංශ කොට ඇත.

කතෝලික ධර්මය පදනම් වී ඇත්තේ ශුද්ධ ලියවිලි පද සහ සම්ප්‍රදායන් මත ය. එහි මූලධර්ම ප්‍රේරිතයන්ට එළිදරව් වූ බවත් එතැන් පටන් අඛණ්ඩ සම්ප්‍රදාය තුළ ආරක්ෂා වී ඇති බවත් එය විශ්වාස කරයි. කතෝලික පල්ලියට සුවිශේෂී ධාර්මික කරුණු කිහිපයක් තිබේ:

කතෝලිකයන් විශ්වාස කරන ක්‍රිස්තුස්ගේ මව වන කන්‍යා මරිය තුමිය, ලිංගිකව එක් නොවී ජේසුස්ව බිහි කළ බවත්, ශරීරය හා ආත්මය ස්වර්ගයට ඔසවා තැබූ බවත්, එහිදී දෙවියන් වහන්සේ සහ ඔහුගේ සෙනඟ අතර මැදිහත් වීමේ විශේෂ ස්ථානයක් හිමි වන උගන්වයි .

පූජකවරයා අන්තිම රාත්‍රී භෝජන සංග්‍රහයෙන් ක්‍රිස්තුස්ගේ වචන පුනරුච්චාරණය කරන විට, රොටි සහ වයින් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ ශරීරය හා රුධිරය බවට පත්වන නමුත්, ඔවුන්ගේ බාහිර පෙනුමේ කිසිදු වෙනසක් සිදු නොවන බව, සංක්‍රාන්තිය පිළිබඳ විශ්වාසයෙන් උගන්වයි.

1968 පාප්තුමාගේ විශ්වකෝෂය වන හියුමනේ වීටේ හි සඳහන් පරිදි, දෙවන ජෝන් පෝල් පාප්තුමා විසින් කෘත්‍රිම ප්‍රතිංධිසරාේධක ක්‍රම පිළිබඳව පුන පුනා ප්‍රකාශ කළ අතර, එය මිනිස් ජීවිතය සම්ප්‍රේෂණය කිරීමට සහ ලිංගිකත්වයේ පරිශුද්ධ අරමුණට බාධා කරන බවයි..

  • ගබ්සාව මිනිස් ජීවිතය විනාශය ලෙස පිළිගන්නා සභාව එවැනි දේද හෙලා දකී.

සමකාලීන කතෝලික ධර්මය සුවිශේෂී සමාජ මූලධර්ම සමූහයක්  ; කම්කරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම්වලට සහාය දීම, නොවිසඳුණු ධනවාදයට විරුද්ධ වීම, පීඩිත ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම, කාර්මික උතුරේ රටවල් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින දකුණ අතර වඩාත් සමාන ගෝලීය වෙළඳාමක් සහ දේශපාලන සමතුලිතතාවයක් සඳහා උද්ඝෝෂනය කිරීම - (1891) leo xxi වැනි පාප්තුමාගේ විශ්ව සන්දේශ හරහා කන්ද උඩ යේසුස්වහන්සේගේ දේශනය දක්වා දිව යන බව සඳහන්ය.

කතෝලික ධර්මය හා අනෙක් සභා[සංස්කරණය]

අවුරුදු දහසකට ආසන්න කාලයක් කතෝලික ධර්මය හා ක්‍රිස්තියානි ධර්මය එක හා සමාන විය. රෝම පල්ලිය සහ අනෙකුත් ක්‍රිස්තියානි ඇදහිලි අතර බිඳවැටීම ආරම්භ වූයේ 1054 දී ඕතඩොක්ස් කිතුනුවන් සමඟ මූලධර්ම හා පාප්වරුන්ගේ පරම අධිකාරිය පිළිබඳ ප්‍රශ්න මත බෙදීමෙනි. දහසයවන ශතවර්ෂයේ එවැනිම හේතු නිසා රෙපරමාදු පල්ලිද ඔවුන්ගේම මාර්ගයක ගියේය.

දහම නවීකරණය කරන ලද දෙවන වතිකානු කවුන්සිලය (1962-65) දුටුවේ කතෝලික ධර්මය (පශ්චාත් ප්‍රතිසංස්කරණය තුළ බොහෝ විට රෝමානු කතෝලික ධර්මය ) අනෙකුත් ක්‍රිස්තියානි පල්ලි සමඟ ඇති සබඳතාවලට උනන්දුවෙන් ආමන්ත්‍රණය කරනු ලබයි.

ගැලවීමේ එකම මාර්ගය ලෙස කතෝලික පල්ලිය යන සංකල්පය එය අතහැර දැමීම විශේෂත්වයකි. ස්වර්ගයට වෙනත් මාර්ග ඇති බව පිළිගෙන තිබේ. මෙය වෙනත් පල්ලි සමඟ සංවාදයට මග විවර කළේය. එය සභා නැවත එක්වීම පිළිබඳ බොහෝ කතාබහක් ඇති කර ඇත,

කතෝලිකයන් වෙනත් කිතුනුවන් සමඟ එකඟ දෙවියන් වහන්සේගේ පුත් ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ දේවත්වය පිළිබඳවය. දෙවියන් වහන්සේගේ පුත්‍රයා පොළොවට පැමිණ මරණය හා නැවත නැඟිටීම තුළින් මනුෂ්‍යත්වයේ පාපයන් මුදවා ගැනීමට සැලැස්වීය යන්නයි . ඔවුන් අළුත් ගිවිසුමේ දක්වා ඇති පරිදි ඔහුගේ ඉගැන්වීම් අනුගමනය කරන අතර දෙවියන් වහන්සේගේ සදාකාල ජීවනය පිළිබඳ පොරොන්දුව කෙරෙහි විශ්වාසය තබයි. කෙසේවෙතත්, කතෝලික ධර්මය එහි සංවිධානයේ සහ ඉගැන්වීම් අනෙකුත් ක්‍රිස්තියානි සභාවලට වඩා වෙනස් ය

මූලාශ්‍ර[සංස්කරණය]

  1. Marshall, Thomas William (1844). Notes of the Episcopal Polity of the Holy Catholic Church. London: Levey, Rossen and Franklin. සැකිල්ල:ASIN.
  2. Stanford, Peter. "Roman Catholic Church". BBC Religions. BBC. සම්ප්‍රවේශය 1 February 2017.
  3. Bokenkotter 2004, පිටු අංකය: 18.
  4. 4.0 4.1 "Pubblicati l'Annuario Pontificio 2021 e l'Annuarium Statisticum Ecclesiae 2019" (ඉතාලි බසින්). L'Osservatore Romano. 25 March 2021. Archived from the original on 25 March 2020. සම්ප්‍රවේශය 29 March 2021.
  5. Calderisi, Robert. Earthly Mission – The Catholic Church and World Development; TJ International Ltd; 2013; p.40
  6. "Laudato Si". Vermont Catholic. 8 (4, 2016–2017, Winter): 73. සම්ප්‍රවේශය 19 December 2016.
  7. Marty, Martin E. (29 April 2021). "Roman Catholicism". Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/topic/Roman-Catholicism. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 17 June 2021. 
  8. Mark A. Noll. The New Shape of World Christianity (Downers Grove, IL: IVP Academic, 2009), 191.
  9. O'Collins, p. v (preface).
  10. "Lumen gentium". www.vatican.va. සම්ප්‍රවේශය 11 October 2020.
  11. "Vatican congregation reaffirms truth, oneness of Catholic Church". Catholic News Service. 10 July 2007 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 17 March 2012.
  12. Bokenkotter 2004, පිටු අංකය: 7.
  13. උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය; note1cite1 නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි
  14. උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය; note1cite2 නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි
  15. Holy Bible: Matthew සැකිල්ල:Bibleverse-nb
  16. සැකිල්ල:Cite CCC
  17. සැකිල්ල:Cite CCC
  18. Colin Gunton. "Christianity among the Religions in the Encyclopedia of Religion", Religious Studies, Vol. 24, number 1, page 14. In a review of an article from the Encyclopedia of Religion, Gunton writes: "[T]he article [on Catholicism in the encyclopedia] rightly suggests caution, suggesting at the outset that Roman Catholicism is marked by several different doctrinal, theological and liturgical emphases."
  19. සැකිල්ල:Cite CCC
  20. "The Four Marian Dogmas". Catholic News Agency. සම්ප්‍රවේශය 25 March 2017.
  21. Agnew, John (12 February 2010). "Deus Vult: The Geopolitics of Catholic Church". Geopolitics. 15 (1): 39–61. doi:10.1080/14650040903420388. S2CID 144793259.

තවද බලන්න[සංස්කරණය]

අඩවියෙන් බැහැර පිටු[සංස්කරණය]


උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: "note" නම් කණ්ඩායම සඳහා <ref> ටැග පැවතුණත්, ඊට අදාළ <references group="note"/> ටැග සොයාගත නොහැකි විය.

"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=කතෝලික_සභාව&oldid=516298" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි