ගෝතම බුදුන් වහන්සේ

විකිපීඩියා වෙතින්
Jump to navigation Jump to search
ගෝතම බුදුන් වහන්සේ
[[Image:
කැළණි විහාරයේ සිතුවමක්
|250px]]
බෝධිය:ඇසතු
අගසවු:සාරිපුත්ත - මොග්ගල්ලාන
බුදුවූ දිනය:බු.පූ. 45 වෙසක් මස පසළොස්වක දින
බුදුවූ ස්ථානය:බුද්ධගයාව ඉන්දියාව
පරිනිර්වාණය සිදුවූ දිනය:බු.ව. 1 වෙසක් මස පසළොස්වක දින
ගිහිකල නම:සිදුහත්
පූර්වප්‍රාප්තික:කස්සප බුදුරජාණන් වහන්සේ
අනුප්‍රාප්තික:අනාගතයේදී මෙත් බුදුන් වහන්සේ
පරිනිර්වාණය සිදුවූ ස්ථානය:උපවර්තන සල් උයන
කල්පය:භද්‍ර
නියත විවරණ දුන්නේ:දීපංකර බුදුරජාණන් වහන්සේ

සම්බුද්ධත්වයට පත්වූ ස්ථානය[සංස්කරණය]

බුදු රදුන් සම්බුද්ධත්වයට පත් වූ ස්ථානය අතීතයේ මගධ රාජධානියට අයත් උරුවෙල ජනපදයේ නේරංජනා ගඟ අසබඩ ගයාව වූ අතර වර්තමානයේ ඉන්දියාවේ බුද්ධගයාව ලෙස හඳුන්වන අතර මහාබෝධි විහාරය එහි පිහිටා ඇත.

මාර පරාජය[සංස්කරණය]




අප මහ බෝසතාණන් වහන්සේ බුදුවනු පිණිස මනුලොව පහළවන්නට සිතා පස්මහ බැලුම් බැලුවා. දෙවියන්ගේ ඉල්ලීම පරිදි තමන්ට දෙව් ලොවින් චුත වන්නට කාලය පැමිණි කල ඇසළ මස පුර පසළොස්වක පෝදා තුසිත දෙව්ලොවින් චුතව මහාමායා දේවිය කුස තුළ පිළිසිඳ ගත්තා.

ගිහිගෙය කළ කිරුණ උන්වහන්සේ සියලු දේ අතහැර පැවිදිව මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව අනුගමනය කර සොත්ථිය බමුණා දුන් කුස තණ අට මිට ද ගෙන ගයා ශීර්ෂයෙහි අතු පතර විහිදුවමින් තිබූ ඇසතු වෘක්ෂ මූලය වෙත වැඩම කළා. එහි වජ්‍රාසනය මත එම කුස තණඅට මිට අතුරා පෙර බුදුවරුන් බුද්ධත්වයට පත් වූ නැගෙනහිර දිශාව දෙසට පළඟක් බැඳ තිර අදිටනින් භාවනාවට සිත යොමු කළා.

මේ අවස්ථාවේ පවිටු මාරයා සිද්ධාර්ථ මාගේ විෂය ඉක්මවා යන්නට හදන්නේය, එයට ඉඩ නොදිය යුතුයි සිතා මාර සේනාව රැගෙන බෝසතාණන් වහන්සේ වෙත පැමිණියා. ඒ මාර සේනාව මාරයාගේ ඉදිරියෙන් දොළොස් යොදුනක්ද, දකුණු පසින් හා වම් පසින් දොළොස් යොදුනක්ද පිටුපසින් සක්වළ කෙළවර කොට ද සිටියා. ඉහළින් තව යොදුනක් දක්වා පැතිර සිටියා.

මේ මහා මාර සේනාවෙහි ශබ්දය මහපොළොව පැළී යන ආකාරයට යොදුන් දහසක් දක්වා නැගුණා. මාරයා ‘’ගිරිමේඛලා’’ නම් හස්ති රාජයා පිට නැගී නොයෙක් ආයුධ ඇති අත් දහසක් මවාගෙන විවිධ පාට ඇති, විවිධ මුහුණු ඇති විවිධ ආයුධ සහිත පිරිවරද සමග බෝසතාණන් වහන්සේ බිය ගන්වන්නට පැමිණියා.

මාරයා එහි පැමිණෙන්නට කලින් දස දහසක් සක්වළ දේවතා සමූහයා මහබෝසතුනට ස්තුති ගායනා කරමින් ඒ අසළ සිටියා. නමුත් මාරසේනාව පැමිණෙන විට ඒ කිසිදු කෙනෙකුට එහි රැඳී සිටින්නට තරම් චිත්ත ශක්තියක් තිබුණේ නැහැ. ඒ සියල්ලෝම පැන ගියා.

මහ බෝසතාණන් වහන්සේ තමන් සමීපයෙහි සිටි දෙව් දේවිතාවුන් ද නැති බව දැන, තමා ඉදිරියෙහි සිටින දස දහස් ගණන් මාර සේනාව දැක, තනි මා හා සටනට මේ සා සෙනගක් පැමිණ ඇතැයි සිතා තමන් වහන්සේ සසරදී පුරුදු කරන ලද දානාදි පාරමිතාවන් සිහි කරමින් එහිම වැඩ සිටියා.

මාරයාද මහා වාතයෙන් බෝසතුන් විනාශ කරමියි සිතා මහ සුළඟක් මැව්වා. ඒ සුළඟ අඩ යොදුන්, දෙයොදුන්, තුන් යොදුන් විශාල වූ මහා පර්වත පළා දමා අසල ඇති මහ ගස් පවා මුලින් උගුල්වා සුණු විසුණු කරවමින් හමා ගියා. නමුත් සසර පුරුදු කළ අපමණ පුණ්‍ය ධර්ම ඇති මහ බෝසතාණන් වහන්සේගේ සිවුරු කොනකුදු සොලවන්නට ඒ මහ සැඩ සුළඟට හැකියාවක් ලැබුණේ නැහැ.

ඉන් අනතුරුව මාරයා ජලයෙන් විනාශ කරමියි සිතා මහ වැස්සක් මැව්වා. ඒ වැසි ජල ධාරාවන්ගෙන් වේගය නිසා පොළොව සිදුරු වී ගියා. මහා ගස් යට කරන් ජලධාරාවන් ගලා ගියත් බෝසතාණන් වහන්සේගේ සිවුරු එකදු දිය බිඳකින් තෙමන්නට තරම් හැකියාවක් ඒ ජලකඳට ලැබුණේ නැහැ.

එයින් පසුව ගිය මාරයා මහ පාෂාණ වර්ෂාවක් වැස්සවූවා. විශාල වූ ගල් පර්වත කැබැලි බවට පත් වී දුම් දමමින් ගිනි ගනිමින් අහසින් අවුත් උන්වහන්සේ ඉදිරියෙහි මල් මාලාවන් බවට පත් වුණා. මාරයා ආයුධ වර්ෂාවක් මැවුවා. එක් පැත්තක් කැපෙන දෙපැත්තම කැපෙන දිළිසෙන ආයුධ දහස් ගණනක් දුම් දමමින්, දිළිසෙමින් අහසින් පැමිණි ඒ ආයුධ වැස්ස බෝසතාණන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි වැටුණේ මල් වැස්සක් ලෙසිනුයි.

එවිට මාරයා ගිනියම් වූ අඟුරු වැස්සක් මවා පෑවා. ඒ ගිනි අඟුරු වැස්ස අහසින් බෝසතාණන් වෙත පැමිණ දිව්‍යමය මල් ලෙසින් විසිරී වැටුණා. උණු අළු වැස්සක් මැව්වේ ඉන් අනතුරුවයි.

ඒ උණු අළු වැස්සි බෝසතුන් වෙත පැමිණ සඳුණු කුඩු බවට පත් වී ගියා. එයින්ද සෑහීමකට පත්නොවුණු මාරයා බෝසතාණන් වහන්සේට විරුද්ධ ව වැලි වැස්සක් මැව්වා. එම වැලි වැස්ස ඉතා සියුම් එකක් දුම් දමමින් දිළිසෙමින් අහසින් අවුත් ඒ වැලි වැස්ස දිව්‍ය මල් මෙන් බෝසතුන් ඉදිරියේ වැටුණා.

දිව්‍ය ජලධාරාවක් ලෙසින් බෝසතාණන් වෙතට පැමිණ නැවතුණේ මාරයා විසින් මවන ලද මඩ වැස්සයි. එයද දුම් දමමින් දිළිසෙමින් පැමිණියත් උන්වහන්සේට හිරිහැරයක් වූයේ නැහැ. නවවෙනුව මාරයා විසින් මහා අන්ධකාරයක් මවා බෝසතාණන් බිය වද්දන්නට උත්සාහ කළා. ඒ අඳුර මහා ඝන අන්ධකාරයක් වුවත් බෝසතාණන් වහන්සේට පීඩාවක් නොවුනේ උන්වහන්සේ වැඩ සිටිය තැන ඉර උදාවූවා සේ ආලෝකවත් වී තිබුණු නිසයි.

මේ නව මහා වර්ෂාවන් වස්සා බෝසතාණන් වහන්සේ බිය වද්දන්නට නොහැකි වූ තැන මාරයා මාර සේනාව සමගින් බෝසතාණන් වහන්සේ වෙත පැමිණ සිද්ධාර්ථයාණෙනි පලා යව, මේ අසුන මගේය. ඔබේ නොවේය යනුවෙන් පැවසුවා.

මහ බෝසතාණන් වහන්සේ ද මේ අස්න මගේ ය ඔබේ නොවේය යනුවෙන් නොබියව පිළිතුරු දුන්නා. කෝපාවිෂ්ට වූ මාරයා කෝපය ඉවසාගත නොහැකිව උන්වහන්සේ වෙත චක්‍රායුධයෙන් දමා ගැසුවා. තමන් විසින් පුරන ලද පාරමි ධර්ම සිහිකරමින් සිටි බෝසතාණන් වහන්සෙට කිසිදු උපද්‍රවයක් ඇති වූයේ නැහැ.

එයද අහසින්විත් බෝසතාණන් වහන්සේගේ හිසට ඉහළින් මල් වියනක් සේ අහසේ රැඳුණා. අනෙකුත් මාර සේනාව විසින්ද එල්ල කරන ලද ගල් මුල් ප්‍රහාරයන් සියල්ලෙන් සිදුහත් මහ බෝසතාණන් වහන්සේට කිසිදු පීඩාවක් ඇති වූණේ නැහැ.

මාර සේනාව බියෙන් පළා ගිය දේවතාවුන් සිදුහත් කුමාරයා විනාශ වී ගියේ දැයි සක්වළගලට මුවා වී හිස ඔසවා බලන්නට වුණා.

තමන් අසල සිටින විශාල මාර සේනාව පෙන්වූ මාරයා මේ සියල්ල මාගේ සාක්ෂිකරුවෝ ය ප්‍රකාශ කළා. පසුව බෝසතාණන් වහන්සේගෙන් විමසුවා. බෝසතාණන්වහන්සේ ඒ සඳහා සාක්ෂි දිය හැකි සජීවි කෙනෙක් එතැන නොසිටි බැවින් වෙස්සන්තර ආත්මභාවයන් ආදියෙහි දී තමන් වහන්සේ පුරුදු කළ දාන පාරමිතාව සිහිකළා. මහ පොළොව මෙතැනදී තමන්ට ඇති සාක්ෂිය යැයි පවසා සිවුරු පට තුළින් තම දකුණු අත එළියට ගෙන භූමිය ස්පර්ශ කළා.

ඒ හා සමඟින් මහපොළොව මහ හඬ දී කම්පා වුණා. ඒ භූමි කම්පාවෙන් තැති ගත් ගිරිමේඛලා හස්ති රාජයා බෝසතාණන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි දණ ගැසුවා. එය දුටු මාර සේනාව හිස හැරුණු හැරුණු අත දුවන්නට වුණා. බියෙන් පලා යන්නා වූ මාර සේනාව දුටු දේව සමූහයා සිද්ධාර්ථ ගෞතමයන් වහන්සේ දිනුවා. මාරයා පරාජයට පත්වුණා. යනුවෙන් සතුටින් හඬ නවගන්නට වුණා.

පිරිනිවන් පෑම[සංස්කරණය]

මහා පරිනිබ්භාණ සූත්‍රයට අනුව 80 වැනි වියේදී බුදුන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිදු විය. උන් වහන්සේගේ අවසාන දානය පිරිනමනු ලැබුවේ චුන්ද නමැති සිටුපුත්‍රයාය. මෙම දානය වැලඳීමෙන් පසුව ඉතා ගිලන්වූ සේක. මෙසේ ගිලන් වූයේ චුන්ද පිලිගැන්වූ දානය නිසා නොවන බව උන් වහන්සේ දැන්වූ සේක. උන්වහ්සේ ආනන්ද තෙරුන් ලවා මේ බව චුන්දට ටම් බව දැනුම්දුන් සේක. ඒ වාගේම ඔහු පිරිනැමුවේ අවසන් දානය බවත් එමගින් ඔහු මහා පින් සම්භාරයක් අත්පත් කරගත් බවත් දැනුම් දුන් සේක. මහායාන විමලකීර්ති සූත්‍රයේ බුදුන් වහන්සේ ගිලන්ව නොසිටි බව දක්වා ඇත. එහෙත් මනුෂ්‍ය ස්වභාවය කියාපාන්නට උන්වහන්සේ ගිලන්ව සිටි බවට තව දුරටත් සඳහන් වේ. තථාගත වහන්සේලාගේ ශරීරය කිසි දිනෙක ගිලන් නොවන බව ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට බුදුන් වහන්සේ දේෂනා කොට ඇත. එහෙත් ජීවත් වන සියලු සත්ත්වයාගේ ශරීර වල ස්භාවය කියාපාන්නට බුදුන් වහන්සේ නිහතමානීව සාමන්‍යය පුද්ගලයෙකුගේ ස්වරූපය ගත් සේක. කුසිනාරා නුවර පාලු වනයක පිරිනිවනට තෝරා ගැනීම පිලිබඳව ආනන්ද තෙරුණ්ගේ නොසතුට පල කෙරූ අවස්තාවේදී බුදුන් වහන්සේ දේෂනා කොට සිටියේ එම නුවර එක් කලෙක ඉතා උත්සවශ්‍රියෙන් බබලපු එකක් බැවිනි.

බුදුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේලා බෙදාගැනීම

බුදුන් වහන්සේගේ ශිෂ්‍යය භික්ෂූන් කැඳවා ඔවුන් හට තිබෙන සියලුම ප්‍රශ්න නිරාකරණය කර දීමට උත්සුක වූ සේක. ඉන් පසු උන් වහන්සේ මහා පරිනිර්වානයටහ පත් වූ සේක. බුදුරජානන් වහන්සේ අවසානයට වදාරේ “සියල්ල නැසෙන සුලු බවටය” . උන් වහන්සේගේ දේහය ආදාහනය කරන ලදී. උන්වහන්සේගේ දේහයේ කොටස් ස්ථූපයන් තුල තැන්පත් කරන ලදී. අදටත් එම ධාතූන් වහන්සේලා වැඩම සිටින බවට සාදක ඇත. ඉන් එකක් වන්නේ ශ්‍රි ලංකාවේ දළදා මැදුරේ තැන්පත් කොට ඇති බුදුන් වහන්සේගේ දන්ථ ධාතුන් වහන්සේය.

ශ්‍රී ලංකාවේ පාලි වංශකථා වන දීපවංශය හා මහාවංශය අනුව අශෝක රජතුමාග් රාජාභිකේෂය බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් අවු 218 කට පෙර පසුවිය. චීනයේ මහායාන වර්තාවකට අනුව රාජාභිකේෂය සිදුවුයේ බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් අවුරැදු 116 කට පසුවය. ඒ අනුව තේරවාද වර්තාවන්ට අනුව බුද්ධ පරිනිර්වාණය ක්‍රි.පු. 486 දී හෝ මහායාන වාර්තාවලට අනුව ක්‍රි.පු 386 දී සිදුවිය. නමුත් වඩා නිවැරදි දිනය ලෙස තේරවාද රටවල් පිගන්නේ ක්‍රි.පු 544 හෝ 543 ය. එයට හේතුව අශෝක රාජ්‍ය කාලයේ වර්තමාන නිගමනයට පත් දිනයට වඩා අවුරැදු 60 ක් පමණ පෙර සිදු වුයේ යැයි පිළිගැනීමයි.

පිරිනිර්වාණයේදී බුදුරජාණන්වහන්සේ තම ශිෂ්‍යන්ට කිසිදු ගුරැවරයෙක් අනුගමනය නොකර තමන් වහසේ දේශනා කළ ධර්මය පමණක් අනුගමය කරන ලෙස දේශනා කල සේක. නමුත් පළවන ධර්ම සංඝායනාවේ දි මහා සංඝයා මහා කාශප රහතන් වහන්සේ ප්‍රධානියා ලෙස පත්කර ගත්හ. මෙයට හේතුව අග්‍ර ශාවක දෙනම වන සැරියුත් හා මුගලන් රහතන් වහන්සේලා බුදුරජාණන් වහන්සේට පෙර පිරිනිවන් පෑමයි.

"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=ගෝතම_බුදුන්_වහන්සේ&oldid=454421" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි