Jump to content

ශ්‍රී ලංකාවේ කතෝලික පල්ලිය

විකිපීඩියා වෙතින්

ශ්‍රී ලංකාවේ කතෝලික සභාව රෝමයේ පාප්තුමාගේ අධ්‍යාත්මික නායකත්වය යටතේ ලෝක ව්‍යාප්ත කතෝලික සභාවේ කොටසකි. ශ්‍රී ලංකාව තුළ එක් අගරදගුරු පදවියක් ඇතුළුව රදගුරු පදවි 12ක් සමන්විත වේ. එහි මුළු ජනගහනයෙන් 6.1% ක් පමණ කතෝලිකයන් නියෝජනය කරන (2012 සංගණනයට අනුව) අතර එය මිලියන 1.2 ක් පමණ පිරිසක් වේ. [1]

1995 දී, කොළඹ පැවති උත්සවයකදී, දෙවන ජුවාම් පාවුළු පාප් වහන්සේ, ශ්‍රී ලංකාවේ අපොස්තුළු තුමා ලෙස හඳුන්වනු ලබන, මෙරටට පැමිණි මුල් ගෝවාහී මිෂනාරිවරයෙකු වූ ජුසේ වාස් පියතුමාව භාග්‍යවරයට ඔසවන ලදී. 2014 සැප්තැම්බර් 17 වන දින, ෆ්‍රැන්සිස් පාප් වහන්සේ ඔහුව සාන්තුවරයෙකු ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට ඡන්දය ප්‍රකාශ කළහ. [2] ෆ්‍රැන්සිස් පාප් වහන්සේ 2015 ජනවාරි 14 වන දින කොළඹ ගාලුමුවදොර පිටියේදී ජුසේ වාස් පියතුමා ශාන්තුවරයට පත් කළහ.

මුල් ඉතිහාසය[සංස්කරණය]

පැරණි අගනුවර වූ අනුරාධපුරයේ කිතුනුවන් සඳහා වෙනම ප්‍රදේශයක් වෙන් කර තිබූ බවත් 5 වන සියවසේදී පමණ ලංකාවට පැමිණි පර්සියානු වෙළඳුන් විසින් භාවිතා කරන ලද ක්‍රිස්තියානි දේවස්ථානයක් තිබූ බවත් ශ්‍රී ලංකාවට පැරැණි සංචාරකයන්ගේ වාර්තා වාර්තා කරයි. [3]

5 වන සියවසට අයත් අනුරාධපුර කුරුසය සහ වවුනියාව ආසන්නයේ කැණීම් කරන ලද විසිතුරු බව්තීස්ම පොකුණ, අනුරාධපුර රාජධානියේ මුල් යුගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ කිතුනුවන් සිටි බව සනාථ කරයි. 1913 දී අනුරාධපුරය අවට කැණීම් කරන ලද කුරුස දෙකක් චෙන්නායි අසල ශාන්ත තෝමස් කන්දේ කුරුසයට සමාන බව කියනු ලැබේ. [4]

නූතන ඉතිහාසය[සංස්කරණය]

1505 නොවැම්බර් 15 වන දින ලෝරෙන්සෝ ද අල්මේදා විසින් අණ දෙන ලද පෘතුගීසි බලඇණියක් කුණාටුවකට හවු වී ශ්‍රී ලංකාවේ වෙරළට ගෙන යන ලදුව කොළඹට ගොඩ බැස්සේය. කෝට්ටේ රජු වූ IX ධර්ම පරාක්‍රමබාහු රජුගේ අවසරය ඇතිව අල්මේදා කොළඹ වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානයක් සහ කුඩා දේවස්ථානයක් ඉදි කළේය. දේවස්ථානය ශාන්ත ලෝරන්ස් තුමන් වෙනුවෙන් කැප කරන ලදී. ෆ්‍රැන්සිස්කන් වරයෙක් වූ ෆ්‍රියර් විසෙන්ටේ, නැව් සමූහයේ පූජකවරයා දිව්‍ය පූජාව සැමරීය. මෙය ශ්‍රී ලංකා භූමියේ කතෝලික දේව මෙහෙයක් පැවැත්වූ පළමු වාර්තාවයි. ඊළඟ ශතවර්ෂ කිහිපය තුළ, පෘතුගීසි, ලන්දේසි සහ අයර්ලන්ත මිෂනාරිවරුන් ශ්‍රී ලංකාව තුළ ආගම ව්‍යාප්ත කළහ, විශේෂයෙන් බටහිර සහ වයඹ වෙරළ තීරයේ, සමහර ස්ථානවල කතෝලිකයන් ජනගහනයෙන් අඩක් වේ.

2019 පාස්කු බෝම්බ ප්‍රහාරය[සංස්කරණය]

2019 අප්‍රේල් 21, පාස්කු ඉරිදා, ශ්‍රී ලංකාවේ පල්ලි තුනක් සහ වාණිජ අගනුවර වන කොළඹ සුඛෝපභෝගී හෝටල් තුනක්, සම්බන්ධීකරණ ඉස්ලාමීය ත්‍රස්තවාදීන් විසින් මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ ප්‍රහාර මාලාවක් දියත් කරන ලදි. එදිනම දෙමටගොඩ ප්‍රදේශයේ නිවාස සංකීර්ණයක සහ දෙහිවල අමුත්තන්ගේ නිවසක කුඩා පිපිරීම් මාලාවක් සිදු විය. පුද්ගලයන් 269 දෙනෙකු මිය ගිය අතර, [5] අවම වශයෙන් විදේශීය ජාතිකයන් 45 ක්, [6] පොලිස් නිලධාරීන් තිදෙනෙකු සහ බෝම්බකරුවන් අට දෙනෙකු ඇතුළුව, අවම වශයෙන් 500 ක් තුවාල ලැබූහ. මීගමුව, මඩකලපුව සහ කොළඹ යන ප්‍රදේශවල පාස්කු දේව මෙහෙයන් අතරතුර දේවස්ථානවලට බෝම්බ ප්‍රහාර එල්ල විය. බෝම්බ ප්‍රහාරයට ලක්වූ හෝටල් වූයේ ෂැංග්‍රි-ලා, සිනමන් ග්‍රෑන්ඩ්, කිංග්ස්බරි [7] සහ ට්‍රොපිකල් ඉන් නම් ය. රාජ්‍ය ඔත්තු සේවයට අනුව, දෙවන ප්‍රහාර රැල්ලක් සැලසුම් කර තිබුණත්, රජයේ වැටලීම් හේතුවෙන් එය නතර විය. [8]

මෙම ප්‍රහාරය ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රිස්තියානි සහ කතෝලික ප්‍රජාව දැඩි ලෙස කම්පාවට පත් කළ අතර මැල්කම් රංජිත් කාදිනල්තුමා ඊළඟ වසර කිහිපය ගත කළේ බෝම්බ ප්‍රහාරයේ වගකීම සහ වින්දිතයින්ට යුක්තිය සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලිකම සහ පිළිතුරු ඉල්ලා සිටිමිනි. කාදිනල් රංජිත් හිමිපාණන් විසින් මෙම පරීක්ෂණ සම්බන්ධයෙන් දැඩි විවේචනයක් එල්ල කර ඇති අතර, මේ සඳහා පාර්ලිමේන්තු තේරීම් කාරක සභා වාර්තාවක් උපුටා දක්වමින් ප්‍රහාරකයන් සමඟ රජය හවුල් විය හැකි බවට චෝදනා කළේය. [9]

මානව හිමිකම් පිළිබඳ ගැටලුවක් පවතින බව පවසමින් කාදිනල්තුමා ශ්‍රී ලංකාවේ සභාවට හිංසා පීඩා විඳින බව ප්‍රතික්ෂේප කරයි. "ශ්‍රී ලංකාවේ පල්ලියට තර්ජනයක් නැත, නමුත් මානව හිමිකම් තර්ජනයට ලක්ව ඇත. ශ්‍රී ලංකාව තුළ රජයට එරෙහිව ශ්‍රී ලාංකික ජනතාව අතර අරගලයක් අප දකිනවා. රජය විසින් ආර්ථිකය වැරදි ලෙස කළමනාකරණය කර ඇති අතර දැන් අපට ආහාර නොමැති පවුල් ගණනාවක් තිබේ. අන්ත දරිද්‍රතාවය පවතින අතර, මෙම සංසිද්ධිය ගැන කතා කිරීමට අපට අවශ්‍යය, එවිට ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවට අපට උපකාර කළ හැකි අතර, මානව හිමිකම්වලට ගරු නොකරන මෙවැනි ආඥාදායක රජයකට සහාය නොදක්වයි." [10]

වැදගත් දේවස්ථාන[සංස්කරණය]

ආසන දෙව්මැදුරු[සංස්කරණය]

කොළඹ ශාන්ත ලුසියා ආසන දෙව්මැදුර
රදගුරු පදවි පල්ලිය ටයිප් කරන්න නගරය
අනුරාධපුර ශාන්ත ජෝශප් ආසන දෙව්මැදුර, අනුරාධපුර ආසන දෙව්මැදුර අනුරාධපුර
බදුල්ල ශාන්ත මරියා ආසන දෙව්මැදුර ආසන දෙව්මැදුර බදුල්ල
මඩකලපුව ශාන්ත මරියා ආසන දෙව්මැදුර ආසන දෙව්මැදුර මඩකලපුව
භලාවත හලාවත ශාන්ත මරියා ආසන දෙව්මැදුර ආසන දෙව්මැදුර භලාවත
කොළඹ ශාන්ත ලුසියා ආසන දෙව්මැදුර ආසන දෙව්මැදුර සහ අගරදගුරු ආසනය කොළඹ
ගාල්ල ශාන්ත මරියා ආසන දෙව්මැදුර ආසන දෙව්මැදුර ගාල්ල
යාපනය ශාන්ත මරියා ආසන දෙව්මැදුර ආසන දෙව්මැදුර යාපනය
මහනුවර මහනුවර ශාන්ත අන්තෝනි දෙව්මැදුර ආසන දෙව්මැදුර මහනුවර
කුරුණෑගල කුරුණෑගල ශාන්ත ආනා ආසන දෙව්මැදුර ආසන දෙව්මැදුර කුරුණෑගල
මන්නාරම ශාන්ත සෙබස්තියන් දෙව්මැදුර ආසන දෙව්මැදුර මන්නාරම
රත්නපුරය ශාන්ත පීතර සහ පෝල් ආසන දෙව්මැදුර, රත්නපුර ආසන දෙව්මැදුර රත්නපුරය
ත්රිකුණාමලය ත්‍රිකුණාමලය ශාන්ත මරියා ආසන දෙව්මැදුර ආසන දෙව්මැදුර ත්රිකුණාමලය

ජාතික සිද්ධස්ථාන[සංස්කරණය]

රදගුරු පදවි පල්ලිය ටයිප් කරන්න නගරය
කොළඹ ලංකා අප ස්වාමිදූගේ බැසිලිකාව සිද්ධස්ථානය සහ බැසිලිකාව රාගම
කොළඹ ශාන්ත අන්තෝනි ජාතික සිද්ධස්ථානය සිද්ධස්ථානය සහ කුඩා බැසිලිකාව කොළඹ
මාතර මාතර අප ස්වාමිදූගේ සිද්ධස්ථානය සිද්ධස්ථානය මාතර
මන්නාරම මඩු අප ස්වාමිදූගේ සිද්ධස්ථානය සිද්ධස්ථානය මධු
මහනුවර ශාන්ත අන්තෝනි දේවස්ථානය, වහකෝට්ටේ සිද්ධස්ථානය වහකෝට්ටේ

මේකත් බලන්න[සංස්කරණය]

  • ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රිස්තියානි
  • ශ්‍රී ලංකා කතෝලික රදගුරු සම්මේලනය
  • ආසියාවේ සාන්තුවරයන්ගේ ලැයිස්තුව
  • මන්නාරම කතෝලික දිවි පිදූවන් (1544)
  1. "Census of Population and Housing 2011". www.statistics.gov.lk.
  2. [1] Zenit News Agency Article
  3. "Chapter X". lakdiva.org.
  4. Christmas yesteryear සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2007-09-30 at the Wayback Machine Daily News (Sri Lanka) Article
  5. "Sri Lanka attacks: Easter Sunday bombings marked one year on". BBC News (බ්‍රිතාන්‍ය ඉංග්‍රීසි බසින්). 2020-04-21. සම්ප්‍රවේශය 2022-11-08.
  6. "US Official, Injured In Sri Lanka Suicide Attack, Dies In Hospital". NDTV.com. සම්ප්‍රවේශය 2022-11-08.
  7. (in en) Moment of explosion at Sri Lanka's Kingsbury Hotel caught on CCTV, https://www.youtube.com/watch?v=qUDPB-rCJhM, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2022-11-08 
  8. "Failure of NTJ's second spate of orchestrated attacks - News Features | Daily Mirror". www.dailymirror.lk (English බසින්). සම්ප්‍රවේශය 2022-11-08.{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  9. "Cardinal Ranjith stresses political involvement behind Sri Lanka Easter bombings - Vatican News". www.vaticannews.va (ඉංග්‍රීසි බසින්). 2022-03-21. සම්ප්‍රවේශය 2022-11-08.
  10. "Sri Lanka: Victims of Easter bombings ask the Pope to help them uncover the truth". ACN International (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). 2022-04-26. සම්ප්‍රවේශය 2022-11-08.

යොමු කිරීම්[සංස්කරණය]