නැගෙනහිර ටිමෝරය

විකිපීඩියා, නිදහස් විශ්වකෝෂය වෙතින්
වෙත පනින්න: සංචලනය, සොයන්න
ටිමෝර්-ලෙස්ටේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය
රිපබ්ලිකා ඩිමොක්‍රටිකා ටිමෝර්-ලෙස්ටේ[1] (ටෙටම්)
රිපූබිලිකා ඩිමොක්‍රැටිකා ඩි ටිමෝර්-ලෙස්ටේ (පෘතුගීසි)
උද්යෝග පාඨය: "උනිඩෑඩ්, අස්සන්, ප්‍රොග්‍රෙසෝ"  (පෘතුගීසි)
("එකමුතුව, ක්‍රියාව, ප්‍රගතිය")
ජාතික ගීය: පාත්‍රියා
අගනුවර
(සහ විශාලතම නගරය)
ඩිලී
8°34′S 125°34′E / 8.567°S 125.567°E / -8.567; 125.567
නිල භාෂාව(න්) ටෙටම් සහ පෘතුගීසි1
Working languages Indonesian and English[2]
ජාති නාමය නැගෙනහිර ටිමෝරියානු
රජය ඒකීය පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය
 -  ජනාධිපති Taur Matan Ruak
 -  අග්‍රාමාත්‍යය Rui Maria de Araújo
ව්‍යවස්ථාදායකය National Parliament
Independence from පෘතුගාලය, Indonesia² 
 -  Established 1702 
 -  Declared November 28, 1975 
 -  Restored May 20, 2002 
වර්ග ප්‍රමාණය
 -  සම්පූර්ණ 14,874 කිමී2 (159th)
5,743 සතරැස් සැත 
 -  ජලය (%) negligible
ජනගහණය
 -  2010 ඇස්තමේන්තුව 1,066,582[3] (155th)
 -  ඝණත්වය 76.2/කිමී2 (132nd)
197.4/සතරැස් සැත
දදේනි (ක්‍රශසා) 2011 ඇස්තමේන්තුව
 -  සම්පූර්ණ $9.507 billion[4] 
 -  ඒක පුද්ගල $8,701[4] 
දදේනි (නාමික) 2011 ඇස්තමේන්තුව
 -  සම්පූර්ණ $4.315 billion[4] 
 -  ඒක පුද්ගල $3,949[4] 
මාසද (2011) 0.495[5]
bug දෝෂය: අනීතික HDI අගයhttp://bugzilla.wikimedia.org/show_bug.cgi?id=දෝෂය: අනීතික HDI අගය · 147th
ව්‍යවහාර මුදල US$³ (USD)
වේලා කලාපය (UTC+9)
රිය පදවන්නේ left
අන්තර්ජාල TLD .tl4
ඇමතුම් කේතය +670
1 15 further "national languages" recognised by the Constitution.
2 ඉන්දුනීසියාව invaded East Timor on December 7, 1975 and left in 1999.
3 Centavo coins also used.
4 .tp is being phased out.
ගොනුව:125px-Flag of East Timor.svg.png
             කොඩිය
ආදර්ශ පාඨය "සමඟිය, ක්‍රියාව, දියුණුව"
             සිතියම
ගොනුව:250px-LocationEastTimor.svg.png
අගනුවර සහ විශාලම නගරය ඩිලී
රාජ්‍ය භාෂාව ටීටුම් සහ පෘතිගීස්
ක්‍රියාකාරී භාෂාවන් ඉන්දුනීසියානු සහ ඉංග්‍රීසි
රාජ්‍යය පාර්ලිමේන්තු සමුහාණ්ඩුව
නිදහස පෘතුගාල ඉන්දුනීසියාවේ සිට
ස්ථාපිත කිරීම නොවැම්බර් 28, 1975
ප්‍රතිසංස්කරණය මැයි 20, 2002
         වර්ග ප්‍රමාණය
එකතුව වර්ග කිලෝමීටර 14,875, වර්ග සැතපුම් 5,743
            ජනගහනය
2009 තක්සේරුව 1,134,000(2)
ඝනත්වය වර්ග කිලෝමීටර 76.2, වර්ග සැතපුම් 197.4
දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) (PPP) 2008 තක්සේරුව
එකතුව ඩොලර් බිලියන 2.522
සාමාන්‍ය ඩොලර් 2,368
දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) (සාමාන්‍ය) 2008 තක්සේරුව
එකතුව ඩොලර් බිලියන 499
සාමාන්‍ය ඩොලර් 468
මානව සංවර්ධන දර්ශකය (HDI) (2008) 0.489(4) (පහළ)
මුදල් ඇමරිකානු ඩොලර්
මං තීරුව වම
අන්තර්ජාල TLD .ti
දුරකථන සංකේත +670

පොදු භාවිතයෙහිදී නැගෙනහිර ටිමෝරය ලෙසින් හැඳින්වෙන, ටිමෝර්-ලෙස්ටේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය, (ඉංග්‍රීසි: මෙම ශබ්දය පිළිබඳ En-us-East Timor.ogg East Timor , Tetum: Timór Lorosa'e, පෘතුගීසි: ටිමෝර්-ලෙස්ටේ), යනු අග්නිදිග ආසියාවේ ස්වෛරී රාජ්‍යයකි. එයට අයත් වන්නේ ටිමෝ දුපත්ද නැගෙනහිර භාගය ආසන්න දුපත් වන අටවුරෝ,ජැකේ, බයිතුසේ එක්සත්ලේව් දුපතෙහි වයඹ දෙසින් ඉන්දුනීසියානු බටහිර ටිමෝරයද පිහිටයි . කුඩා රටක් වන මෙය වර්ග කි.මි. 15,410 (වර්ග සැතැප්ම 5400) කින් යුක්ත වන අතර ඔස්ට්‍රේලියාවේ ඩාවින් කි.මි. 640 (සැතැප්ම 400) වයඹට වන්නට පිහිටා ඇත. නැගනෙහිර ටිමෝර 16 වන සියවසේ පෘතුගීසි වාස භූමියක් වූ අතර රටෙහි පෘතුගීසි වාසභූමි ඉවත් කිරිම තෙක්ම එය පෘතුගිසි ටිමෝර් රාජ්‍යය ලෙස හැදින්වීය. නැගනෙහිර ටිමෝරය 1975 අගභාගයේදී තම නිදහස ප්‍රකාශිත කරනු ලැබුවත් පසුව ඉන්දුනීසියාව එය අත්පත් කර ගන්නා ලදී. 1999 වර්ෂයේ එක්සත් ජාතීන්ගේ ස්වකීය අධිෂ්ඨාන පනත අනුව, ඉන්දුනීසියාව නැගෙනහිර ටිමෝරයේ පාලනය අත්හරින ලද අතර, 2002 වර්ෂයේ මැයි 20 වැනි දා 21 වැනි සියවසේ නව ස්වාධීන රාජ්‍යයක් ලෙස නැගෙනහිර ටිමෝරය පත් විය. නැගෙනහිර ටිමෝරය යනු ආසියාවේ ඉතා ප්‍රබල රෝමානු කතෝලික රටවල් දෙකෙන් එකකි. අනෙක වන්නේ පිලිපීනයයි. නැගෙනහිර ටිමෝරය පහළ මධ්‍යම ආර්ථිකයක් ඇති රටකි. එහි ඉන්දුනීසියාවට එරෙහිව දස අවුරුද්දක් පුරා ක්‍රියාත්මක වූ නිදහස් අරගලයකින් නියැළෙන්නට විණි. එයින් මුලික අවශ්‍යතා හෝ සපුරාගත නොහැකි වු හා දහස් ගණන් මහජනයා අවතැන් වුහ. ලෝකයේ රාජ්‍යයන් අතර මානව සංවර්ධිත සටහනේ 162 වන ස්ථානයේ පසුවන නැගෙනහිර ටිමෝරය ආසියාවේ පහළම මානව සංවර්ධනයක් පෙන්වන රටවල් අතරින් දෙවැනි තැන ගනී.

  1. Name used in the constitution (Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timór-Leste)
  2. "Country profile: East Timor". BBC News. March 16, 2010. සම්ප්‍රවේශය March 28, 2010. 
  3. President Horta announces preliminary census of population’s results. Timor Newsline. October 22, 2010. http://www.timornewsline.com/?debut_articles02=8#pagination_articles02. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය October 23, 2010. 
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 "East Timor". International Monetary Fund. සම්ප්‍රවේශය April 22, 2012. 
  5. "Human Development Report 2011 – Human development statistical annex" (PDF). HDRO (Human Development Report Office United Nations Development Programme. pp. 127–130. සම්ප්‍රවේශය November 2, 2011. 
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=නැගෙනහිර_ටිමෝරය&oldid=332788" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි