ඔලිම්පික්
| ඔලිම්පික් ක්රීඩා උළෙල |
 |
| සංවිධාන |
| ප්රඥප්තිය • IOC • NOC • සංකේත ක්රීඩා • තරගකරුවන් පදක්කම් සටහන • පදක්කම් ලාභීන් • උත්සව |
| ක්රීඩා |
| පුරාතන ඔලිම්පික් ක්රීඩා ග්රීෂ්ම ඍතු ඔලිම්පික් ක්රීඩා ශීත ඍතු ඔලිම්පික් ක්රීඩා ආබාධ සහිත වූවන්ගේ ඔලිම්පික් යෞවන ඔලිම්පික් |
'ඔලිම්පික් (ප්රංශ: les Jeux olympiques(JO), ඉංග්රීසි: Olympic Games) [1], යනු දහස් ගණන් ක්රීඩකයන් විවිධ ක්රීඩාවන් සඳහා සහභාගී වන ප්රමුඛ අන්තර්ජාතික උත්සවයකි. රටවල් 200කට අධික ප්රමාණයක ක්රීඩකයන්ගේ සහභාගීත්වයෙන් පැවැත්වෙන මෙය, ලොව ප්රමුඛතම ක්රීඩා උළෙල බව අවිවාදයෙන්ම පිළිගැනේ.[2] වර්තමානයේ එක් ඍතුවකට අයත් ඔලිම්පික් උළෙලක් වසර හතරකට වරක් පැවැත්වෙන පරිදි ග්රීෂ්ම සහ ශීත ඍතු ඔලිම්පික් ක්රීඩා දෙවසරකට වරක් ප්රත්යාවර්ථනය වෙමින් පැවැත්වේ. ක්රිස්තු පූර්ව 8 වන සියවසේ සිට ක්රිස්තු පූර්ව 4 වන සියවස දක්වා වූ ආරම්භක කාලයේ දී පුරාතන ඔලිම්පික් ක්රීඩා ග්රීසියේ ඔලිම්පියාහි දී පැවැත්විණ. ක්රීඩාවට මහත් ඇල්මක් දැක්වූ පියරේ ද කුබ(ර්)ටීන් නම් වංශාධිපතියා විසින් 1894 වර්ෂයේ දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව (IOC) පිහිටවනු ලැබීය. ඔලිම්පික් ප්රඥප්තියෙන් පනවා ඇති ව්යුහයට සහ ක්රියා පටිපාටියට අනුව කටයුතු කරන අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව එතැන් පටන් අද දක්වා ම ඔලිම්පික් ක්රීඩා උළෙල පවත්වාගෙන ඒමට කටයුතු කරයි.
20 වන සහ 21 වන සියවස තුළ ඔලිම්පික් පදනමෙහි සිදු වූ විකසනයන් ඔලිම්පික් උළෙල සඳයා ද නොයෙක් ආකාරයෙන් බලපෑවේ ය. හිම ක්රීඩා සහ ශීත කාලයට ඔබින ක්රීඩාවන් වෙනුවෙන් ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල ඇරඹීම, ශාරීරික ආබාධයන්ගෙන් පෙලෙන්නවුන් සඳහා පැරාලිම්පික් තරගාවලිය හඳුන්වාදීම සහ නව යොවුන් ක්රීඩක ක්රීඩිකාවන් සඳහා යෞවන ඔලිම්පික් ක්රීඩා හඳුන්වාදීම එලෙස සිදු වූ වෙනස්කම් අතර වේ. කාලයත් සමග සිදුවන ආර්ථික, දේශපාලනික සහ තාක්ෂනික යථාර්ථයන්ට අනුගත ව අනුවර්තනය වීමට 20වන සියවසේ දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවට සිදු විය. කුබර්ටීන්ගේ සංකල්පයකට අනුව හුදෙක් විනෝදාස්වාදයට පමණක් හෝ විවේකය ගත කිරීම සඳහා ක්රීඩා කරන්නවුන් වෙනුවෙන් අරඹන ලද ඔලිම්පික් උළෙල, පසුකාලයේ දී වෘත්තීමය ක්රීඩකයන්ට පමණක් සහභාගී විය හැකි පරිදි සැකසුනේ ඒ අනුව ය. ක්රමයෙන් වර්ධනය වන්නට වූ ජන සන්නිවේදන මාධ්යයන්ගේ අවශ්යතාව, ක්රීඩාවට ඒකාබද්ධ ප්රතිඥාතෘත්වයක් [3] අවශ්ය වීමට සහ ක්රීඩාව වාණීජ්යකරණයට ලක්වීමට හේතු විය .1916, 1940, සහ 1944 වසර වලට නියමිත ව තිබූ ඔලිම්පික් උළෙලවල් ලෝක යුද්ධයන් නිසා අවලංගු විය. 1980 සහ 1984 වසරවල සීතල යුද්ධය පැවති හෙයින් ඇතැම් රටවල් ක්රීඩා උළෙල වර්ජනය කළ අතර ඒ නිසාවෙන් ම තරගකරුවන්ගේ සහභාගීත්වය ද අඩු විය.
අන්තර්ජාතික ක්රීඩා සම්මේලන (IF), ජාතික ඔලිම්පික් කමිටු (NOC), සහ එක් එක් වසරවල ඔලිම්පික් උළෙලවල සංවිධායක කමිටුවලින් ඔලිම්පික් ව්යාපාරය සමන්විත වේ. එක් එක් ඔලිම්පික් උළෙල පැවැත්වීම සඳහා සත්කාරක නගර තෝරා ගැනීම, තීරණ ගැනීමේ බලතල සහිත අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ වගකීමකි. ඔලිම්පික් ප්රඥප්තියට අනුකූල වන පරිදි ඔලිම්පික් උළෙල සංවිධානය කිරීමේත් ප්රතිපාදන යෙදවීමේත් වගකීම එක් එක් උළෙලේ සත්කාරක නගරය විසින් දැරිය යුතු ය. උළෙල පුරා තරගවැදීමට නියමිත ක්රීඩා පෙළගැස්ම ද ඇතුලත් වන වැඩසටහන සම්පාදනය කිරීම, අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව විසින් සිදු කරනු ලබයි. ඔලිම්පික් ධජය සහ ඔලිම්පික් පහන මෙන් ම සමාරම්භක සහ සමාප්ති උත්සව ද මෙම ක්රීඩා උළෙල සම්බන්ධ සංකේත වේ. විවිධ ක්රීඩා 33 ක ක්රීඩා අංග 400කට ආසන්න සංඛ්යාවක් සඳහා ග්රීෂ්ම සහ ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලවලදී තරගකරුවෝ 13000කට වැඩි පිරිසක් තරගවදිති. එක් එක් තරග අංගයේ පළමු, දෙවන සහ තෙවන ස්ථාන හිමි කර ගන්නා තරගකරුවන් වෙත පිළිවෙලින් රන්, රිදී, ලෝකඩ වශයෙන් පදක්කම් පිරිනැමේ.
ලොව සෑම රටක්ම පාහේ මෙම උළෙලට සහභාගී වන තැන දක්වා වර්තමානය වන විට ඔලිම්පික් උළෙල දියුණු වී ඇත. එම වර්ධනය නිසාවෙන් ම ඔලිම්පික් වර්ජන, තහනම් උත්තේජක භාවිතයන්, නිළධාරීන්ගේ අල්ලස් ගැනීමේ සිද්ධි සහ ත්රස්තවාදී ක්රියා වැනි අභියෝගයන්ට ද මෙම උළෙල නිරතුරු ව මුහුණදෙයි. සෑම දෙවසරකට ම වරක්, අප්රකට ක්රීඩකයන් වෙත ජාතික මට්ටමෙන් මෙන්ම ඇතැම් විට අන්තර්ජාතික මට්ටමෙන් ද කීර්තියක් අත් කර දීමට ඔලිම්පික් උළෙල ත් ඒ හා බැඳුණු ජනමාධ්ය ආවරණය ත් සමත් වෙයි. එමෙන් ම සත්කාරක රටට සහ නගරයට තමන්ගේ සුවිශේෂතා ලෝකය හමුවේ පෙන්වීමට ද ඔලිම්පික් උළෙල අවස්ථාවක් සලසා දෙයි.
පටුන |
[සංස්කරණය] පුරාතන ඔලිම්පික් ක්රීඩා
පුරාණ ග්රීසියේ රාජධානි සහ නගර නියෝජනය කරමින් එක් වූ ක්රීඩකයන් අතර පැවැත්වූ පුරාතන ඔලිම්පික් ක්රීඩා උළෙල, මූලික වශයෙන් මළල ක්රීඩාවලට ද සටන් සහ රථ ධාවන ක්රීඩාවලට ද අවස්ථාවක් ලබා දී තිබුණු තරග මාලාවකි. ඔලිම්පික් උළෙල පැවැත්වෙන කාලය අතරතුර, තරග සඳහා සහභාගී වන රාජ්යයන් අතර ඇති අරගල, තරග නිම වන තුරු කල් තබන ලදී. [4] ඔලිම්පික් උළෙලේ සම්භවය පිළිබඳ තොරතුරු අබිරහස් සහ පුරාවෘත්ත අතර සැඟව ගොස් ඇත.[5] ඉතාම පුකට පුරාවෘත්තයකට අනුව ක්රීඩාවේ මුතුන්මිත්තන් වනුයේ හර්කියුලිස්[6] සහ ඔහුගේ පියා වන සියුස් ය.[7][8][9] පුරාවෘත්තයට අනුව මෙම තරගමාලාව “ඔලිම්පික්” නමින් නම් කරනු ලැබ ඇත්තේත් එය වසර හතරකට වරක් පැවැත්වීමේ සම්ප්රදාය හඳුන්වා දෙනු ලැබ ඇත්තේත් හර්කියුලිස් විසිනි. [10] තව ද, පුරාවෘත්තයේ කියවෙන්නේ, හර්කියුලිස් තම වික්රම දොළොස සම්පූර්ණ කළ පසු සියුස්ට කරන ගෞරවයක් වශයෙන් ඔලිම්පික් ක්රීඩාංගනය තැනූ බවයි. තවද, ඉන් අනතුරු ව ඔහු පියවර 200ක් සරළ රේඛීය ව ගමන් කර, ඒ සලකුණු කළ දුර “ස්ටේඩියනය“ක් ලෙස නම් කළ බව ද සඳහන් වෙයි. (සැකිල්ල:Lang-el, ලතින්: stadium, stage ඉංග්රීසි භාෂාව : Stadion). එය පසුකලෙක ග්රීසියේ දිග මැනීමේ ඒකකයක් ලෙස ද යොදා ගැනුණි. පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙලේ ආරම්භය ලෙස බොහෝ දෙනා පිළිගන්නේ ක්රිස්තු පූර්ව 776 වසරයි. ක්රි.පූ. 776 වන වසරෙන් ඇරඹී, වසර හතරකට වරක් පැවති ඇවිදීමේ තරගයක ජයග්රාහකයන්ගේ නම් ඇතුලත් ශිලා ලේඛනයක්, ඔලිම්පියා හිදී හමුවීමෙන් මේ බව තහවුරු කර ගෙන ඇත.[11] පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙල, දිවීමේ තරග, පංචප්රයාම (පැනීම, කවපෙත්ත විසි කිරීම, හෙල්ල විසි කිරීම, ඇවිදීම සහ මල්ලව පොර ඉසව් ඇතුලත් තරගයක්), බොක්සිං, මල්ලව පොර, සටන් තරග සහ තුරඟ තරගවලින් සමන්විත විය.[12][13] එලිස් නම් නගරයේ කුරෝබස් නම් කෝකියා, පළමු ඔලිම්පික් ජයග්රාහකයා බව ජනප්රවාදයක කියවෙයි.[14]
ඔලිම්පික්, ක්රීඩා උළෙලක් වුව ද තවත් පසෙකින් එය සියුස් දෙවියන්ට (ෆීඩියාස් විසින් කරන ලද සියුස් දේව ප්රතිමාවක් ඔලිම්පියාහි සියුස් දේවාලයේ ඇත.) සහ දිව්යමය වීර චරිතයක් වන පෙලොප්ස් (පුරාවෘත්තවලට අනුව ඔහු ඔලිම්පියා හි රජකෙනෙකි.) වෙනුවෙන් කෙරෙන ශාන්තිකර්ම පූජාවක් ද වන බැවින් ආගමික වැදගත්කමක් ද ඇත. පිසා හි ඕනමස් රජු හා යෙදුණු රථ ධාවන තරගය නිසා පෙලොප්ස් ප්රසිද්ධ ය.[15] එවැනි ඉසව්වල ජයග්රාහකයින් අගය කරනු වස් ලියවෙන කවි සහ තැනෙන ප්රතිමා නිසා ඔවුහු අමරණීයත්වයට පත් වෙති. [16] පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙල ද වසර හතරකට වරක් පැවැත්වුණු අතර එය පැවැත්වෙන කාල පරාසය ඔලිම්පියාඩ් ලෙස හැඳින්වුණි. ග්රීකයන් විසින් කාලය මිනුමට ගත් ඒකකයක් ලෙස “ඔලිම්පියාඩ්“ හැඳින්විය හැක. මෙම ක්රීඩා, Panhellenic ක්රීඩා යනුවෙන් හැඳින්වුණු චක්රයක කොටසක් වූ අතර එම චක්රයට Pythian ක්රීඩා, Nemean ක්රීඩා සහ Isthmian ක්රීඩා යන ඒවා අයත් විය.[17]
පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙල, එහි පරමෝත්කර්ශවත් අවධියට පැමිණියේ කිස්තු පූර්ව හයවන සහ පස්වන සියවස් වලදී ය. නමුත් ඉන් අනතුරු ව සිදුවූ රෝම අධිරාජ්යයේ නැගී සිටීම ත් සමග ක්රමයෙන් එයට තිබූ ආකර්ශනය අඩු විය. පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙල, කවදා කෙසේ නිළ වශයෙන් නිමා වූයේදැයි සාක්ෂියක් නොමැති වුවද බහුල ව පිළිගන්නා මතය වන්නේ එය ක්රිස්තු වර්ෂ 393 දී තියඩෝසියස් අධිරාජ්යයාගේ සමයේ දී සිදු වී ඇති බවයි. තියඩෝසියස් අධිරාජ්යයා විසින් සියලු ආගමික ඇදහීම් සහ වතාවත් කිරීම තහනම් කරමින් නීතියක් පැනවීම එසේ පිළිගැනීමට ප්රධානතම හේතුවයි. [18] තවත් පිළිගන්නා මතයක් වන්නේ තියඩෝසියස් රජුගේ අනුප්රාප්තිකයා වූ දෙවන තියඩෝසියස් රජුගේ සමග වූ ක්රිස්තු වර්ෂ 426 දී ඔලිම්පික් නතර වූ බවයි. එයට හේතුව එම අධිරාජ්යයා විසින් සියලු ග්රීක ආගමික ස්ථාන විනාශ කිරීමට අණ කරනු ලැබීම යි. [19] මේ අනුව, පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙල නතර වූවායින් අනතුරු ව, 19 වන සියවසේ අග භාගය වනතුරු කිසිඳු අවස්ථාවක ලොවම එක් ස්ථානයකට එක් කරන ඔලිම්පික් උළෙලක් පැවැත්වී නැත.
[සංස්කරණය] නූතන ඔලිම්පික්
[සංස්කරණය] පෙරගමන්කරුවෝ
පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙලට නව පණක් දෙමින් යළි ඇරඹීමට පළමු පියවර තැබුයේ ක්රි.ව. 1796 සිට 1798 දක්වා විප්ලවකාරී ප්රංශයේ වාර්ෂික ව පැවති L'Olympiade de la République නම් වූ ජාතික ඔලිම්පික් උළෙල යි. [20] එම තරගාවලියේ ද පැවති සමහර නීති රීති පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙල අනුසාරයෙන් සැකසී තිබිණ. 1796 වසරේ දී පැවති තරගාවලියට පළමු වරට මෙට්රික් ඒකක ක්රමය හඳුන්වා දීම ද විශේෂ සිදුවීමක් විය. [20]
වර්ෂ 1850 දී වෛද්ය විලියම් පෙනී බ්රෘක්ස්, එංගලන්තයේ ශ්රොප්ෂයර් හි මච් වෙන්ලොක් නගරයේ ඔලිම්පික් උළෙලක් පැවැත්වීය. වර්ෂ 1859 දී එතෙක් වාර්ෂික ව පැවති තරගාවලිය “වෙන්ලොක් ඔලිම්පීය ක්රීඩා“ යනුවෙන් වෛද්ය බ්රෘක්ස් විසින් නම් කරන ලදී. [21] 1850 වසරේ නොවැම්බර් 15 දින වෛද්ය බ්රෘක්ස් වෙන්ලොක් ඔලිම්පීය සමාජය පිහිටුවීය. [22]:28
1862 ත් 1867 ත් කාලය තුළ ලිවර්පූල් හි වාර්ෂික ව මහා ඔලිම්පික් උළෙලක් පැවැත්විණ. ප්රථම වතාවට, එම තරගාවලිය මුළුමනින් ම ආධුනික තරගකරුවන්ට පමණක් තරගවැදිය හැකි අයුරිනුත්, ජාත්යන්තර වශයෙන් කැපී පෙනෙන අයුරිනුත් සංවිධානය කරනු ලැබුයේ ජෝන් හලී සහ චාල්ස් මෙලී යන අය විසිනි. [23][24] 1896 දී ඇතැන්ස් හි පැවති පළමු නූතන ඔලිම්පික් උළෙලේ වැඩසටහන් සැකැස්ම බොහෝදුරට ලිවර්පූල් ඔලිම්පික් උළෙලට සමාන විය. [25] බ්රිතාන්ය ඔලිම්පික් සංගමය පිහිටුවීමට පෙර, 1865 දී, හලී, බෘක්ස් සහ ඊ.ජී. රේව්ස්ටීන් විසින් ජාතික ඔලිම්පීය සංගමය ලිවර්පූල්හි දී පිහිටුවනු ලැබීය. එමෙන්ම වර්තමාන ඔලිම්පික් ප්රඥප්තිය සැකසීම සඳහා ද අඩිතාලම සැපයූයේ පෙර කී සංවිධානයේ ව්යවස්ථාවයි. [26] 1866 දී ජාතික ඔලිම්පික් ක්රීඩා උළෙල බ්රිතාන්යයේ ලන්ඩන් නුවර, The Crystal Palace. හි පැවත්විණි.[27]
[සංස්කරණය] පුනර්ජන්මය
1821 දී ඔටෝමන් අධිරාජ්යයාගෙන් නිදහස ලැබීම සඳහා පැවති ග්රීක යුද්ධයෙන් පසුව ඔලිම්පික් උළෙලට යළි පණ දීම සඳහා ග්රීකයන්ගේ උනන්දුව වැඩි විණ. කවියකු හා පුවත්පත් සංස්කාරකවරයකු වූ Panagiotis Soutsos 1833 වසරේදී පළ කරන ලද "Dialogue of the Dead" කවිය තුළින් එය පළමු වරට යෝජනා කර තිබිණ. [22]:1 Evangelis Zappas නම් ධනවත් ග්රීක - රෝමානු ජනහිතකාමියා 1856 දී ග්රීසියේ ඔටෝ රජු වෙත ලියා යවනු ලැබුවේ ඔලිම්පික් උළලේ පුබර්ජීවනය සදහා අරමුදලක් පිහිටුවීමට තමා කැමති බවයි. [22]:14 ඒ අනුව 1959 වසරේ දී ඇතැන්ස් නුවර චතුරස්රයේ දී පළමු වරට පැවති Zappas Olympics නමින් හඳුන්වා ඇති ඔලිම්පික් උළෙලට Evangelis Zappas විසින් අනුග්රාහකත්වය දක්වන ලදී. ග්රීසියේ සහ ඔටෝමන් අධිරාජ්යයේ ක්රීඩකයෝ ඒ සඳහා සහභාගී වූහ. පැරණී ඇතැන්ස් නගරයේ වූ Panathenaic stadium නම් ක්රීඩාගාරය ප්රතිසංස්කරණය කිරීමට ද Zappas මූල්යමය දායකත්වය දැක්වූවේය. ඒමනිසා, එය පසු කාලයේ දී සියළු ඔලිම්පික් තරග පැවැත්වෙන ක්රීඩාගාරය ලෙස භාවිත කළ හැකි විය.[22]:14
1870 සහ 1875 ඔලිම්පික් උළෙලවල් Panathinaiko Stadium හි දී පැවැත්විණ.[22]:2, 13–23, 81 1870 ඔලිම්පික් උළෙල නැරඹීම සඳහා තිස් දහසක ප්රේක්ෂක ප්රමාණයක් පැමිණ ඇති බව සඳහන් වූව ත්, 1875 උළෙලේ ප්රේක්ෂක සහභාගීත්වය පිළිබඳ ව නිළ වාර්තා කිසිවක් නොමැත. [22]:44 වෙන්ලොක් ඔලිම්පීය සමගමය විසින් 1890 දී පවත්වනු ලැබූ ඔලිම්පීය ක්රීඩා සඳහා සහභාගී වීමෙන් අනතුරුව, පියරේ ද කුබර්ටීන් වංශාධිපතිවරයා අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව (IOC) පිහිටුවීමට උද්යෝගීමත් ව ක්රියා කළේ ය. [28] කුබර්ටීන්ගේ නවමු අදහස්වලින් සහ Brookes සහ Zappas යන අයගේ දායකත්වයෙන් වසර හතරකට වරක් ලොව පුරා ගමන් කරන ඔලිම්පික් තරගාවලියක් නිර්මාණය විය.[28] අළුතින් පිහිටුවන ලද අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ පළමු සැසිවාරයේ දී තම ඔලිම්පික් අදහස් කුබර්ටීන් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලදී. 1894 වසරේ ජුනි 16 සිට 23 දක්වා කාලයේ දී, ප්රංශය පැරිස් නුවර සෝබෝන් විශ්වවිද්යාලයේ දී එම සමුළුව පැවැත්විණ. සමුළුවේ අවසන් දිනයේ දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ අනුග්රාහකත්වයෙන් 1896 වසරේ ඇතැන්ස් නුවර දී පළමු ඔලිම්පික් උළෙල පැවැත්වීමට තීරණය විය. [29] අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ පළමු සභාපතිවරයා ලෙස ග්රීක ලේඛක Demetrius Vikelas තේරී පත් වූවේ ය.[22]:100–105
[සංස්කරණය] 1896 පළමු ඔලිම්පික් උළෙල
1896 වර්ෂයේ ග්රීසිය ඇතැන්ස් නුවර Panathenaic stadium හි දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ අනුග්රහයෙන් පළමු ඔලිම්පික් උළෙල පැවැත්විණ. ඒ සඳහා රටවල් 14 ක ක්රීඩකයෝ 241 දෙනෙක් තරග අවස්ථා 43 ක් සඳහා ඉදිරිපත් වූහ.[30] අනාගත ඔලිම්පික් උළෙලවල් සඳහා ද තම මූල්යමය දායකත්වය ලබා දීමට හැකි වන පරිද්දෙන්, ග්රීක රජය තුළ තමන් කෙරෙහි විශ්වාසයක් ඇති කරවීමට Zappas සහ ඔහුගේ ඥාති සොහොයුරෙකු වූ Konstantinos Zappas සමත්වූහ. 1896 උළෙලේ මූල්යමය තත්ත්වය කෙරෙහි ඒම විශ්වාසය බලපෑවේ ය. [22]:117[31][32]උළෙල පැවැත්වීමට පෙර සිදු කළ ක්රීඩාගාරයේ නවීකරණ කටයුතු සඳහා George Averoff නොමසුරු ව දායකත්වය දැක්වූයේ ය.[22]:128 ඔලිම්පික් උළෙලේ ප්රවේශපත් වලින් සහ පළමු ඔලිම්පික් උළෙල සැමරුම සඳහා නිකුත් කළ මුද්දර පෙළ විකිණීමෙන් ලැබෙන ආදායමෙන් පියවා ගන්නා අටියෙන් ග්රීක රජය ද අරමුදල් ලබා දුන්නේ ය. [22]:128
තම රටෙහි ඔලිම්පික් උළෙල පවත්වන්නට යෙදීම සම්බන්ධයෙන් ග්රීක රජය සහ ජනතාව බෙහෙවින් ම උද්යෝගයට පත්වූහ. සෑම ඔලිම්පික් උළෙලක් ම ඇතැන්ස් නුවර ම පැවැත්විය යුතු යැයි ඇතැම් ක්රීඩකයෝ ද යෝජනා කරන්නට වූහ. නමුත්, ඒ සඳහා අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව එකහෙලාම විරුද්ධ වූ අතර නූතන ඔලිම්පික් උළෙල ලොව වටා ගමන් කළ යුතු ය යන්න ඔවුන්ගේ මතය විය. ඒ අනුව 1900 දී දෙවන ඔලිම්පික් උළෙල ප්රංශයේ පැරිස් නුවර දී පැවැත්වීමට තීරණය විය. [33]
[සංස්කරණය] වෙනස්වීම් සහ එකතුවීම්
1896 තරගාවලිය සාර්ථක වුව ද ඉන් අනතුරුව, ඔලිම්පික් උළෙල මුහුණදුන්නේ එක තැන පල් වන තත්ත්වයකට ය. ඔලිම්පික් උළෙලෙහි පැවැත්මට ද එම තත්ත්වය බලපාන සුළු විය. 1900 වසරේදී පැරිසියේ පැවති වෙළඳ ප්රදර්ශනය අතර පැවැත්වුණු ඔලිම්පික් උළෙල ත්, 1904 වසරේ දී ශාන්ත ලුවිස් හි පැවති ජගත් සල්පිල අතරතුර පැවති ඔලිම්පික් උළෙලත් සුළු අංගයන් පමණක් ම විය. පැරිසියේ පැවති උළෙලට ක්රීඩාගාරයක් ද භාවිතා නොකළ අතර කෙසේ වුව ද පළමු වරට ඔලිම්පික් සඳහා කාන්තාවන් සහභාගී වී ඇත්තේ මෙම ඔලිම්පික් උළෙලේ දී ය. ශාන්ත ලුවිස් ඔලිම්පික් උළෙල සඳහා සහභාගී වූ ක්රීඩකයන් 650 දෙනාගෙන් 580 දෙනෙක් ම ඇමරිකානුවෝ වූහ. සෑම උත්සවයක ම තිබී ඇති ඒකාකාරීභාවය පිළිබඳ ඔලිම්පික් පදනම සැලකිල්ලක් දක්වා නැත. [34] 1906 දී ඇතැන්ස් හි පැවති අතරමැදි ඔලිම්පික් උළෙලේදී නැවත එය පරිවර්තනයකට ලක් ව පැවැත්වූවේ ය. තෙවැනි ඔලිම්පියාඩ් කාල පරාසය තුළ පැවති දෙවැනි ඔලිම්පික් උළෙල වන නිසා අතරමැදි තරගාවලිය ලෙස හඳුන්වන එය, අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව විසින් නිළ උළෙලක් වශයෙන් පිළිනොගන්නා අතර එවැනි අතරමැදි උළෙලක් එතැන් සිට මේ දක්වා පවත්වා නැත. ඇතැන්ස් හි Panathinaiko ක්රීඩාගාරයේ පැවැත්වුණු ඔලිම්පික් උළෙල ජාත්යන්තර තලයේ ඉහළ සහභාගීත්වයක් මෙන්ම විශාල ජනතා ආකර්ශනයක් ද දිනා ගැනීමට සමත් විය. එය, ඔලිම්පික් උළෙලේ ජනප්රියත්වය සහ විශාලත්වය වර්ධනය වීමේ ආරම්භය සනිටුහන් කරයි. [35]
[සංස්කරණය] ශීත ඍතු ඔලිම්පික්
ග්රීශ්ම ඔලිම්පික් උළෙලකදී පැවැත්වීමට අපහසු වන හිම සහ අයිස් මත කරන ක්රීඩාවන්ට අවස්ථාවක් ලබා දීම සඳහා ම ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල සංවිධානය විය. හිම මත ලිස්සා යාම (1908 සහ 1920 උළෙලවල දී) සහ අයිස් හොකී (1920 උළෙලේ දී) ග්රීෂ්ම උළෙලවලදී පැවැත්වීමට මුල් කාලයේ දී කටයුතු යොදා තිබිණ. අනතුරුව තව තවත් එබඳු ක්රීඩා ඔලිම්පික්වල දී පැවැත්වීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව තීරණය කළේය. 1921 දී ලුසෑන් හි පැවති ඔලිම්පික් සැසියේ දී, ඔලිම්පික් උළෙලට සමගාමී ව ශීත ඍතු ක්රීඩා පැවැත්වීම සඳහා වෙනම ක්රීඩා උළෙලක් පැවැත්වීමට යෝජනා විය. ඒ අනුව 1924 ප්රංශයේ පැරිස් ඔලිම්පික් උළෙලට සමගාමීව, ඉන් තෙමසකට පසු, එම වර්ෂයේ ම ප්රංශයේ Chamonix හි දී ශීත ඍතු ක්රීඩා සතියක් (දින 11 ක්) පැවැත්විණි. එය ශීත ඍතු ඔලිම්පික් වල සමාරම්භය සනිටුහන් කරයි. [36] ග්රීෂ්ම ඔලිම්පික් සඳහා සත්කාරකත්වය දරන රටම ඊට සමගාමී ව පැවැත්වෙන ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලට සත්කාරකත්වය දැක්විය යුතු බව පළමු ව තීරණය කර තිබුණ නමුත් කෙටි කලකින් ම එම අදහස අත්හැරදැමීමට සිදු විය. ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල ද, සෑම සිව් වසරකට ම වරක් ග්රීෂ්ම ඔලිම්පික් පැවැත්වෙන වසරේ ම පැවැත්වීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව සම්මතයකට එළඹුණේ ය.[37] ප්රංශයේ Albertville හි පැවැත්වුණු 1992 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල දක්වා ම එම සම්මතය පැවතුණ ද, 1994 උළෙලේ සිට ව මේ දක්වා ශීත ඍතු ඔලිම්පික් පැවැත්වෙන්නේ ග්රීෂ්ම ඔලිම්පික් පවත්වා දෙවසරකට පසු එළඹෙන ශීත ඍතුවේ දී ය.
[සංස්කරණය] පැරාලිම්පික්
දෙවන ලෝක යුද්ධය නිමා වීමෙන් අනතුරුව, 1948 වසරේ දී යුද්ධයට සහභාගී වූ සොල්දාදුවන් පුනරුත්තාපනය කිරීමේ වැඩසටහන පුචලිත කිරීමේ අරමුණෙන්, ශ්රීමත් ලුඩ්විග් ගට්මන් විසින් ක්රීඩා කිහිපයකින් යුත් ක්රීඩා උළෙලක් සංවිධානය කර රෝහල් කිහිපයක් අතර පවත්වන්නට කටයුතු කෙරිණි. එම උළෙල 1948 ලන්ඩන් ඔලිම්පික් උළෙලට සමගාමී ව පැවැත්විණ. ගට්මන් විසින් සංවිධානය කෙරුණු එම ක්රීඩා උළෙල පසුව ස්ටෝක් මැන්ඩවිල් ක්රීඩා උළෙල ලෙස වාර්ෂික ව පවත්වන්නට කටයුතු යෙදිණි. ඉන්පසු යෙදුණු දොළොස් වසරේ දී ම ගට්මන් සහ ඔහුගේ පිරිවර විසින්, යුධ සෙබළුන් සුව කිරීමේ මාර්ගයක් වශයෙන් ක්රීඩාව යොදා ගැනීමට කටයුතු කෙරිණි. රෝමයේ පැවැත්වුණු 1960 ග්රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙල හා සමගාමීව ගට්මන්ගේ ක්රීඩා උළෙල පැවැත්වීම සඳහා ඔහු විසින් ක්රීඩකයෝ 400 දෙනෙක් රෝමයට ගෙන එන ලදී. එතැන් පටන් එම සමගාමී ක්රීඩා උළෙල "Parallel Olympics" යන අර්ථයෙන් පැරාලිම්පික් යනුවෙන් හඳුන්වන්නට විණි. එමෙන්ම පැරාලිම්පික් උළෙල ද සෑම ඔලිම්පික් උළෙලකට ම සමගාමීව වර්ෂ 4 කට වරක් පවත්වන්නට කටයුතු කෙරිණි. 1988 ග්රීෂ්ම ඔලිම්පික් සඳහා සත්කාරකත්වය දැක්වූ දකුණු කොරියාවේ සියෝල් නගරය ඉතිහාසයේ ප්රථම වතාවට එම වසරේ පැරාලිම්පික් සඳහා ද සත්කාරකත්වය දැක්වීය. [38] ඉන් අනතුරුව ඔලිම්පික් උළෙල සඳහා සත්කාරකත්වය දක්වන නගරයට ම පැරාලිම්පික් උළෙල සඳහා ද සත්කාරකත්වය දැක්වීමට හැකි වන පරිදි, 2001 වසරේ දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව (IOC) සහ අන්තර්ජාතික පැරාලිම්පික් කමිටුව (IPC) විසින් ගිවිසුමකට එළඹෙන ලදී. [39][40] 2008 වසරේ චීනයේ බීජිං හි පැවති ග්රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලින් සහ 2010 වසරේ දී වැන්කුවර් හි පැවති ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලින් එම ගිවිසුම් ක්රියාත්මක කිරීම ඇරඹිණි. ලන්ඩන් ඔලිම්පික් උළෙලේ සංවිධායක කමිටුවේ සභාපතිවරයා වූ සෙබස්තියන් කෝ 2012 ග්රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙල සහ පැරාලිම්පික් උළෙල සම්බන්ධව මෙසේ ප්රකාශ කර සිටියේ ය.
ඔලිම්පික් සහ පැරාලිම්පික් යනු දෙකක් නොව එකක් බව ජනතාවට ඒත්තු ගැන්වීමට අපට අවශ්ය යි. ආබාධිතයන් සම්බන්ධ ව ජනතාවගේ ඇති ආකල්ප වෙනස් කළ යුතුයි. පැරාලිම්පික් ක්රීඩාවේ විශිෂ්ටත්වය ද ඔලිම්පික් මෙන්ම ඔවුන් විසින් සැමරිය යුතුයි.[41]
[සංස්කරණය] යෞවන ඔලිම්පික්
2010 වසරේ දී ඔලිම්පික් උළෙලට එක් වූ යෞවන ඔලිම්පික් නම් විශේෂ ඔලිම්පික් උළෙල වසය අවුරුදු 14 සහ 18 අතර යෞවනයන් සඳහා වෙන්වූවකි. එබඳු තරගාවලියක් ඔලිම්පික් සඳහා එක් කිරීම 2001 වසරේ දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ සභාපති ධුරය දැරූ ජැකස් රොජ්ගේ සිතිවිල්ලක් වන අතර එය අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ 119 වන සැසි වාරයේ දී සම්මත කර ගන්නා ලදී.[42][43] පළමු ග්රීෂ්ම යෞවන ඔලිම්පික් උළෙල 2010 වසරේ අගෝස්තු 14 සිට 26 දක්වා සිංගප්පූරුවේ පැවැත්වුණු අතර පළමු ශීත ඍතු යෞවන ඔලිම්පික් උළෙල 2012 වසරේ දී ඔස්ට්රියාවේ ඉන්ස්බ්රුක් හි දී පැවැත්විණ.[44] යෞවන ඔලිම්පික් උළෙලක් සාමාන්ය ඔලිම්පික් උළෙලකට වඩා කෙටි වෙයි; ග්රීෂ්ම ඍතු යෞවන ඔලිම්පික් උළෙලක් දින 12 ක් ද ශීත ඍතු යෞවන ඔලිම්පික් උළෙලක් දින 9 ක් ද පැවැත්වෙයි. [45] ග්රීෂ්ම ඍතු යෞවන ඔලිම්පික් උළෙලක් සඳහා ක්රීඩක ක්රීඩිකාවන් 3500 දෙනෙකු හා නිළධාරීන් 875 දෙනෙකු සහභාගී කරවීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව අවසර ලබා දී ඇත. එමෙන්ම ශීත ඍතු යෞවන ඔලිම්පික් උළෙලක් සඳහා ක්රීඩක ක්රීඩිකාවන් 970 දෙනෙකුට හා නිළධාරීන් 580 දෙනෙකුට සහභාගී විය හැක. [46][47] මෙම උළෙලක දී පැවැත්වෙන ක්රීඩා බොහෝ දුරට සාමාන්ය ඔලිම්පික් උළෙලකට සමාන වන නමුත් මිශ්ර යුගල සහ කණ්ඩායම් තරගවල දී සුළු සුළු වෙනස්කම් දක්නට හැක. සාමාන්ය ඔලිම්පික් උළෙලක දැකිය හැකි සියළුම තරග සහ පුහුණුවීම් යෞවන ඔලිම්පික් උළෙලක දී දක්නට නොලැබේ.[48]
[සංස්කරණය] මෑත ඉතිහාසය
1896 වසරේ පැවැත්වුණු පළමු ඔලිම්පික් තරගාවලියට රටවල් 14 ක් නියෝජනය කරමින් තරගකරුවන් 241 දෙනෙකු සහභාගී වූ අතර 2008 වන විට රටවල් 204 කින් තරගකරුවන් 10,500 කට අධික සංඛ්යාවක් සහභාගී වන තත්ත්වයට ඔලිම්පික් උළෙල දියුණු වූයේය.[49] මෙම සංඛ්යාත්මක අගයන් ශීත ඍතු ඔලිම්පික් ගැන සලකා බැලීමේ දී මීට වඩා අඩු ය. උදාහරණයක් ලෙස 2006 වසරේ ටියුරින් හි දී පැවති ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලේ ක්රීඩා ඉසව් 84 ක් සඳහා රටවල් 80 ක් නියෝජනය කරමින් තරගකරුවෝ 2508 දෙනෙක් සහභාගී වූහ. [50] තරගාවලිය පැවැත්වෙන මුළු කාලය පුරාවටම ක්රීඩකයෝ සහ නිළදාරීහු ඔලිම්පික් ගම්මානයේ නවාතැන් ගනිති. එම ගම්මානය සියළු ක්රීඩක ක්රීඩිකාවන්ට නවාතැන් ගත හැක වන පරිදි සෑදූ අංග සම්පූර්ණ නිවාසවලින් මෙන් ම භෝජනාගාර, සෞඛ්ය මධ්යස්ථාන සහ ආගමික කටයුතු කිරීමට සිද්ධස්ථාන වලින් ද සමන්විත වේ. [51]
දේශපාලන ස්වෛරීත්වය තහවුරු කිරීම වෙනුවෙන් අනෙක් ජාත්යන්තර සංවිධානවලින් ඉල්ලා සිටින සාධනීය තත්ත්වයන් පෙන්වා සිටීමට නොහැකි වන රටවල් නියෝජනය කිරීම සඳහා ජාතික ඔලිම්පික් කමිටු පිහිටුවීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව අවසර දී ඇත. ඒ අනුව ජනපද සහ යටත් විජිත වලට ද ඔලිම්පික් තරගාවලියට සහභාගී වීමට හැකියාව ලැබී ඇත. උදාහරණ ලෙස පෝට රිකෝ, බර්මියුඩා සහ හොංකොං වැනි ජනපද වෙනම ජාතියක් වශයෙන් තරග වදින අතර ඒවා වෙනත් රටක කොටසක් ලෙස ඔලිම්පික් තරගාවලිය තුළ දී නොසැලකේ. [52] ජාත්යන්තර ප්රජාව විසින් නිදහස් රාජ්යයක් වශයෙන් පිළිගැනෙන ඕනෑම රටක් නියෝජනය කිරීම සඳහා ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවක් පිහිටුවා ගැනීමට ඔලිම්පික් ප්රඥ්ඥප්තියේ නව අනුවාදය මගින් ඉඩ කඩ සලසා ඇත.[53]
[සංස්කරණය] සත්කාරක නගර සහ රටවල් කෙරෙහි බලපාන ආර්ථික සහ සාමාජීය බලපෑම
ඔලිම්පික් උළෙලක සත්කාරකත්වය දැරීමෙන්, දිගු කාලීන ව නියත වශයෙන්ම ප්රතිලාභයන් කිහිපයක් ලැබුව ද, එවැනි දැවැන්ත උළෙලක සංවිධාන කටයුතු වලට යන අධික පිරිවැය හා සැලකීමේදී සැබැවින්ම සත්කාරක රටවල්වලට ආර්ථික වාසියක් අත්වන්නේදැයි ආර්ථික විද්යාඥයෝ සැක පල කරති. ඔලිම්පික් උළෙලක සත්කාරකත්වය දැරීම හෝ ඒ සඳහා ඉල්ලුම් කිරීම වනාහි රටක ආර්ථික තත්ත්වය යහපත් බවට ලෝකයට කරන ඉඟි කිරීමක් වන බැවින් එවැනි අවස්ථාවක එම රටෙහි හෝ නගරයේ අපනයන ආර්ථිකය ඉහළ යෑම දැකිය හැකි වේ. [54] කිසියම් නගරයක් ඔලිම්පික් උළෙලක සත්කාරකත්වය දැරීම හේතුවෙන් එම නගරයේ ඇති සංස්ථාවල උපකාර නිසා එම ප්රදේශයේ ආදායම් නොලබන ජනතාවට වාසි ලැබිය හැකි වන බව පර්යේෂණයකින් සොයා ගෙන ඇත. එම ධනාත්මක බලපෑම ඔලිම්පික් උළෙල පැවැත්වෙන වසරේ දී බහුල ව දැකීමට හැකි වන අතර සදාකාලිකව නොපැවතුණත්, ඇතැම් විට ඊට පසුව ද දිගු කාලයක් පුරා දැකිය හැකි වේ. ආදායම් නොලබන ජනතාව සහ සාමාන්ය ජනතාව වෙත වාසි අත් කර දීමට හැකි වන පරිදි දේශීය සංස්ථාවලට අනුබල දිය හැකි වන වටපිටාවක් ඔලිම්පික් උළෙලක සත්කාරකත්වය දැරීම නිසා නගරයකට හිමි වන බව ඉහත කී පර්යේෂණය මගින් තවදුරටත් පැහැදිලි කර ඇත. [55] එසේම, මෙ කී සත්කාරකත්වය දැරීම සැලකිය යුතු ඍණාත්මක බලපෑම් ද අදාල රට වෙත ඇති කරයි.
[සංස්කරණය] අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව
විශාල සංඛ්යාවක් වූ ජාතික හා ජාත්යන්තර ක්රීඩා සංවිධාන, මාධ්ය සහකරුවන්, ක්රීඩක ක්රීඩිකාවන්, නිළධාරීන්, විනිසුරුවන් මෙන්ම ඔලිම්පික් ප්රඥප්තියේ අන්තර්ගත වන නීති රීති වලට එකඟ ව කටයුතු කරන සෑම පුද්ගලයකුම හා ආයතනයක් ම ඔලිම්පික් පදනමට අයත් වේ.[56] ඔලිම්පික් උළෙලක් සංවිධානය කිරීමේ දී සත්කාරක නගර තෝරා ගැනීම, සංවිධාන කටයුතු කෙරෙන ආකාරය පිළිබඳ නිරතුරුව විමසිලිමත් වීම, ක්රීඩා වැඩසටහන් සඳහා අනුමැතිය ලබා දීම සහ යාවත්කාලීන කිරීම මෙන්ම අනුග්රාහක අයිතීන් සහ විකාශන අයිතීන් සම්බන්ධ කරුණුවලදී මැදිහත් වීම සම්බන්ධයෙන් ඔලිම්පික් පදනමෙහි මව් සංවිධානය වශයෙන් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව (IOC) වගකිව යුතු වෙයි. [57]
ඔලිම්පික් පදනම ප්රධාන කොටස් තුනකින් සමන්විත වෙයි:
- අන්තර්ජාතික මට්ටමෙන් කිසියම් ක්රීඩාවක් අධීක්ෂණය කිරීමේ බලාධිකාරය වනුයේ එම ක්රීඩාව සඳහා වන අන්තර්ජාතික ක්රීඩා සම්මේලනය යි. උදාහරණ ලෙස පාපන්දු ක්රීඩාව සඳහා එය ජාත්යන්තර පාපන්දු සම්මේලනය (FIFA) වන අතර වොලිබෝල් සඳහා එය අන්තර්ජාතික වොලිබෝල් සම්මේලනය (Fédération Internationale de Volleyball) නමින් හැඳින්වේ. මේ වන විට එක් එක් ක්රීඩා නියෝජනය කිරීම උදෙසා අන්තර්ජාතික ක්රීඩා සම්මේලන 35 කින් ඔලිම්පික් පදනම සමන්විත වේ.[58]
- එක් එක් රටවල් තුළ ඔලිම්පික් පදනම නියෝජනය කරනුයේ සහ හසුරවනුයේ එම රටෙහි ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව යි. (NOC) උදාහරණයක් ලෙස ශ්රී ලංකාව තුළ ඔලිම්පික් පදනම නියෝජනය කරනුයේ ශ්රී ලංකා ඔලිම්පික් කමිටුව යි. මේ වන විට ජාතික ඔලිම්පික් කමිටු 205 ක් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ ලියාපදිංචි වී ඇත. [49]
- එක් එක් වසරවල ඔලිම්පික් උළෙලවල් සංවිධාන කිරීම තාවකාලිකව භාර කරනුයේ ඒ සඳහා පත් කරන ඔලිම්පික් ක්රීඩා සංවිධායක කමිටුවලට ය. (OCOGs) එවැනි සංවිධායක කමිටුවක් පත්කරනු ලබන්නේ කිසියම් ඔලිම්පික් උළෙලක සංවිධාන කටයුතු වලට පමණක් වන අතර එම ඔලිම්පික් උළෙල අවසන් වූ පසු අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවට අවසන් වාර්තාව ලබා දීමෙන් අනතුරු ව එය විසුරුවා හරිනු ලබයි.[59]
ප්රංශ සහ ඉංග්රීසි භාෂාවන් ඔලිම්පික් පදනම භාවිතා කරන ප්රධානතම භාෂාවන් දෙක ය. කිසියම් ඔලිම්පික් උළෙලක දී එම භාෂාවන් දෙකට අමතර ව තවත් භාෂාවක් (භාෂාවන්) භාවිතා කරයි නම්, ඒ අදාල සත්කාරක රටේ රාජ්ය භාෂාව (භාෂාවන්) විය යුතු ය. සෑම දැන්වීමක් ම (සමාරම්භක උළෙලේ දී, ආචාර පෙළපාලියේ යන විට කණ්ඩායම් පිළිබඳ නිවේදන කරන අවස්ථා වල, පදක්කම් ප්රදානයේ දී) ඉතහ කී භාෂා තුනෙන් (හෝ වැඩි ගණනින්) නිවේදනය කරනු ලබයි.[60]
[සංස්කරණය] විචාර
අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව, අන්තර්ජාතික සංවිධාන අතර ඇති එක් මුරණ්ඩු සංවිධානයක් ලෙස නිරතුරු ව චෝදනා ලබයි. ඇවෙරි බ්රන්ඩේජ් සහ ජුවාන් ඇන්ටෝනියෝ සැමරන්ච් යන සභාපතිවරුන්ගේ නිල කාලයන් දැඩිව මතභේදයන්ට ලක් ව ඇත. බ්රන්ඩේජ්, පුරා වසර 20 ක් මුළුල්ලේ එහි සභාපතිවරයා ව කටයුතු කරන අතර ඔහුගේ නිල කාලය තුළ ඔලිම්පික් උළෙල දේශපාලන ඇඟිලි ගැසීම්වලින් සහ වෙළඳ ප්රචාරණ බලපෑම්වලින් තොරව පවත්වා ගෙන යෑමට ඔහු කටයුතු කළේය. [61] දකුණු අප්රිකානු නියෝජිතයන් සම්බන්ධයෙන් සිදු වූ වර්ණ භේදය පිළිබඳ ගැටලුව විසඳූ ආකාරය ත්, යුදෙව් විරෝධවාදය සම්බන්ධව ඔහු කටයුතු කළ ආකාරය ත්, අන්තවාදී ලෙස සිදු කළේ යැයි ඔහුට චෝදනා එල්ල වී ඇත. [62] සැමරන්ච්ගේ සභාපතීත්වය යටතේල ඔහුගේ ඥාතීන් වෙත වැඩි සැලකිල්ලක් දැක්වූ බවටත්, විවිධ අක්රමිකතා සිදු වූ බවටත් චෝදනා එල්ල වී ඇත. [63] සැමරන්ච් සහ ස්පාඤ්ඤයේ ෆ්රැන්කෝ ආධිපත්ය අතර තිබූ සම්බන්ධය ද විචාරයන්ට බඳුන් වෙයි. [64]
2002 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලේ සත්කාරකත්වය ලබා ගැනීම සඳහා 1998 වසරේ දී පැවැති ලංසු තැබීමේ දී සෝල්ට් ලේක් නගරයේ අදාල කමිටුවේ නිළධාරීන්ගෙන් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ නිළධාරීන් පිරිසක් අල්ලස් ගත් බවට හෙළි වී ඇත. ඒ සඳහා පැවැත්වූ පරීක්ෂණයකින් පසු ව නිළධාරීන් හතර දෙනෙකු ඉල්ලා අස් වූ අතර 6 දෙනෙකුගේ වැඩ තහනම් කරන ලදී. එම සිදුවීමෙන් අනතුරුව, අනාගතයේ තවදුරටත් එවැනි සිදුවීම් සිදු වීම වැළැක්වීමේ අරමුණෙන් සත්කාරක නගර තෝරා ගැනීම සඳහා අනුගමනය කරන ක්රියා මාර්ගය සංශෝධනය කිරීමට පියවර ගන්නා ලදී. [65]
2012 ග්රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලේ සත්කාරකත්වය ගැනීම සඳහා 2004 වසරේ දී පැවති ලංසු තැබීමේ දී සිදු වූ අල්ලස් ගැනීමක් සම්බන්ධව කළ විමර්ශනයක් ඇසුරින් BBC නාළිකාව නිෂ්පාදනය කළ වාර්තා වැඩසටහනක් Panorama: Buying the Games, නමින් 2004 වසරේ අගෝස්තුවේදී විකාශය විය.[66] එම වාර්තා වැඩසටහන හෙළි කළ පරිදි අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ නිළධාරීන්ට අල්ලස් ලබා දී කිසියම් නගරයකට ඡන්දය ප්රකාශ කරන ලෙස බලපෑම් කළ හැකි බවයි. 2012 ග්රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලේ සත්කාරකත්වය ලබා ගැනීම සඳහා ඔවුන්ගේ ලංසුව ඉතා සුළු අගයකින් පරාජය වීමෙන් අනතුරු ව[67] ප්රංශයේ පැරිස් නුවර නගරාධිපතිවරයා විසින් එවකට බ්රිතාන්යයේ අගමැතිවරයා වූ ටෝනි බ්ලෙයාර් සහ හිටපු ඔලිම්පික් ශූරයකු වූ සෙබස්තියන් කෝ ගේ ප්රධානත්වයෙන් යුත් ලන්ඩන් නුවර ලංසු තැබීමේ කමිටුව හට ලංසු තැබීමේ මූලික නීති රීති බිඳ දැමූ බවට ඍජුව චෝදනා කරන ලදී. ඒ සඳහා එවකට ප්රංශ ජනාධිපතිවරයා වූ ජැක් ෂිරාක් සාක්ෂි දරනු ඇති බවට ඔහු පැවසූ අතර, ජනාධිපතිවරයා විසින් ප්රවේශම්සහගත ව ප්රශ්න කිරීම්වලදී පිළිතුරු දෙන ලදී. [68] චෝදනාව සම්පූර්ණයෙන්ම පරීක්ෂණයකට ලක් නොකළ බව නම් නිසැකය. 2006 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල සඳවූ වූ ලංසු තැබීම ද මතභේදයකට ලක් ව සැඟව ගියේ ය. ටියුරින් සංවිධායක මණ්ඩලය විසින් දැඩිව චෝදනා කරන ලද්දේ ප්රතිවාදී ලංසුව තැබූ ස්විට්සර්ලන්තය අල්ලස් ලබා දුන් බවත් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ ප්රසිද්ධ නිලධාරියකු වන මාක් හෝල්ඩර් ද එයට සම්බන්ධ බවත් ය. එම චෝදනාව දීර්ඝ පරීක්ෂණයක් සිදු කිරීමට මුල පිරුවේ ය. තවද එම චෝදනාව නිසා අන්තර් ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ නිළධාරීන් ද කළකිරුණු අතර ස්විට්සර්ලන්තය කෙරෙහි අප්රසාදයට පත් ව සත්කාරකත්වය ටියුරින් නගරයට දිනා ගැනීමට ඔවුහු උදව් කළහ. [69]
1972 දී මියුනිච් ඔලිම්පික් උළෙලේ දී පලස්තීන ත්රස්තවාදීන් අතින් ඝාතනය වූ ඊශ්රායල ක්රීඩකයන් 11 දෙනා සිහි කර ඔලිම්පික් උළෙලේ සමාරම්භක උත්සවයේ දී නිහඬතාවයක් පැවැත්වීමට කරන ලද ඉල්ලීම් සියල්ලම අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව දිගින් දිගටම ප්රතික්ෂේප කර ඇත. ඒ වෙනුවෙන් 2012 ජූලි මාසයේ දී ප්රකාශයක් නිකුත් කරමින් The Anti-Defamation League (ADL) නම් සංවිධානය කියා සිටියේ එය අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ මුරණ්ඩු බව, දයාවිරහිත බව සහ හැඟීම් විරහිත බව දිගින් දිගටම ප්රදර්ශනය කිරීමක් බවයි. [70]
[සංස්කරණය] වාණිජකරණය
ආරම්භයේ දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව සංස්ථාපිත අනුග්රාහකත්වයන් වලට විරුද්ධත්වය දැක්වූවේ ය. 1972 දී ඇවෙරි බ්රන්ඩේජ් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ සභාපති තනතුරෙන් විශ්රාම යනතුරු ම, රූපවාහිනී මාධ්ය සහ මූල්යමය වාසි ලබා දෙන ප්රචාරණ ක්රම භාවිත කළ හැකියාවක් පවතී දැයි සොයා බැලීමටවත් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව උත්සාහ නොකළේය. [71] තමන්ගේ නිෂ්පාදන ඔලිම්පික් සන්නාමය හා සබැඳීමට කැමැත්ත ප්රකාශ කළ ජාත්යන්තර අනුග්රාහකයන් වෙත ඔලිම්පික් උළෙල ඇදී යන්නට වූයේ ජුවාන් ඇන්ටෝනියෝ සැමරන්ච් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ සභාපතීත්වය දරන සමයේ දී ය.[72]
[සංස්කරණය] අයවැය
20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව පවත්වාගෙන යනු ලැබුවේ සුළු මූල්යමය තත්ත්වයක් යටතේ ය. [72][73] 1952 සිට 1972 දක්වා කාලය තුළ එහි සභාපතිවරයාව සිටි ඇවෙරි බ්රන්ඩේජ් විසින් වාණිජ්යමය අරමුණු සමග ඔලිම්පික් සැසඳීමට ගත් සියළු උත්සාහයන් ව්යර්ථ කර දමන ලදී. [71] එයට හේතුව වූයේ වෙනත් පාර්ශවයන් හා සම්බන්ධ වුවහොත් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ තීරණ ගැනීම් එම පාර්ශවයන් නිසා අයුතු ලෙස බලපෑමට ලක් ව හැකි බව බ්රන්ඩේජ් විශ්වාස කිරීමයි.[71]ඔහුගේ එම ක්රියා පිළිවෙල නිසා අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවට සිදු වූයේ අනුග්රාහක ගිවිසුම් ඉවත ලා කටයුතු කිරීමටයි. [71] බ්රන්ඩේජ්, අන්තර්ජාතික ඔල්ම්පික් කමිටු සභාපතීත්වයෙන් විශාම යන විට එහි වත්කම් ප්රමාණය ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 2 ක් වූ අතර එයින් වසර 8 ක් ඉක්ම යද්දී භාණ්ඩාගාරය ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 45 ක් දක්වා තර කර ගැනීමට හැකි විය. [71] මූලික වශයෙන්ම එය සිදු වූයේ, පාලනාධිකාරයෙහි ඇති වූ දාර්ශනික වෙනස් වීම මත, සයයෝගීතා අනුග්රාහකත්වයට සහ රූපවාහිනී විකාශන අයිතීන් අලෙවියට ඉඩ ප්රස්ථාව ලබා දෙමින් ඔලිම්පික් උළෙල ව්යාපත්තියට මග පෑදූ හෙයිනි. [71] ජුවාන් අන්තෝනියෝ සැමරන්ච් 1980 දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ සභාපතීත්වයට තේරී පත් වන විට ඔහුගේ අරමුණ වූයේ එය ආර්ථික වශයෙන් ස්ථාවරත්වයකට පත් කිරීම ය.[73]
1984 ග්රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙල ඔලිම්පික් ඉතිහාසයේ නව පිටුවක් පෙරලීමට සමත් විය. ලොස් ඇන්ජලීස් සංවිධායක කමිටුව එම ඔලිම්පික් උළෙලින් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 225 ක ශුද්ධ ලාභයක් ලැබීමට සමත් වූ අතර එය පෙර නොවූ විරූ අන්දමේ ලාභයකි. [74] විශේෂිත අනුග්රාහකත්ව හිමිකම් විකිණීමෙන් එවන් ආදායමක් ලැබීමට ඔවුහු සමත් වූහ. [74] ඉන් අනතුරු ව එවැනි අනුග්රාහකත්ව අයිතීන් පාලනය කිරීම සම්බන්ධ ව අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව සොයා බැලීය. ඒ අනුව සැමරන්ච් විසින් 1985 දී ඔලිම්පික් සන්නාමය පිහිටුවීමේ අරමුණෙන්, ඔලිම්පික් වැඩසටහන (TOP) පිහිටුවීමට උපකාර කරන ලදී. [72] TOP හි සාමාජිකත්වය ඉතා විශේෂිත එකක් වූ අතර එය මිල අධික වූයේ ය. වසර හතරක සාමාජකත්වය ලබා ගැනීමට ඩොලර් මිලියන 50 ක් ගෙවීමට සිදු විය. [73] තම නිෂ්පාදන ලෝකය පුරා ප්රචාරය කිරීම සඳහා විශේෂ අයිතියක් ද එහිදී ඔලිම්පික් සන්නාමය භාවිතා කිරීමේ අයිතිය ද, ඔවුන්ගේ ප්රකාශන සහ වෙළඳ දැන්වීම්වල ඔලිම්පික් සංඛේතය භාවිතා කිරීමේ අයිතිය ද TOP සාමාජිකයන් සතුවේ.[75]
[සංස්කරණය] රූපවාහිනියේ බලපෑම
.jpg)
1936 වසරේ දී බර්ලිනයේ පැවැති ග්රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙල ඉතිහාසයේ ප්රථම වතාවට ජර්මනිය පුරා රූපවාහිනියෙන් විකාශය කෙරිණි. [76] ප්රථම වරට ලොව පුරා විකාශය කෙරුණු ඔලිම්පික් උළෙල වන්නේ 1956 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල යි. [77] 1960 ඔලිම්පික් උළෙලේ දී ඉතිහාසයේ ප්රථම වතාවට තම විකාශන හිමිකම් විශේෂිත රූපවාහිනී නාළිකාවලට විකිණූ අතර ඒ සඳහා ඇමරිකානු හිමිකම් වෙනුවෙන් CBS නාළිකාව මගින් ඇමරිකානු ඩොලර් 394,000 ක් ද[78] European Broadcasting Union (EBU) මගින් ඇමරිකානු ඩොලර් 660,000 ක් ද ගෙවන ලදී. [72] පසුව එළඹුණූ වසරවලදී සීතල යුද්ධයේ සංකල්පමය යුධ පෙරමුණ බවට ඔලිම්පික් උළෙල පරිවර්තනය විය. සුපිරි බලවතුන් විසින් දේශපාලනික ආධිපත්ය රැක ගනු වස් එය මෙහෙයවනු ලැබූ අතර, රූපවාහිනියෙන් ඔලිම්පික් උළෙල විකාශය වීම නිසා උද්දීපනය වූ මහජන උනන්දුව තම වාසියට යොදා ගැනීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව කටයුතු කළේය. [78] විකාශන හිමිකම් විකිණීම නිසා ඔලිම්පික් උළෙල වඩාත් ජනතාව අතර ගෙන යාමෙන්, ඔවුන් තුළ ඔලිම්පික් කෙරෙහි ඇති වූ උන්මාදය දියුණු තියුණු කිරීමට හැකි වූ අතර ඒ නිසා ම එම විකාශයන්ට වෙළඳ දැන්වීම් සඳහා ඉල්ලීම් ගලා එන්නට විය. මෙම ක්රියා පිළීවෙල චක්රීය ව සිදු වීම නිසා නිරතුරුව ම අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව තම විකාශන හිමිකම් වල වටිනාකම ඉහළ දැමීය. [78] උදාහරණයක් ලෙස CBS නිළිකාව 1998 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලේ විකාශන අයිතීන් වෙනුවෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 375 ක්[79] වියදම් කළ අතර NBC නාලිකාව 2000 සිට 2012 දක්වා ඔලිම්පික් උළෙල 4 ක විකාශන අයිතීන් වෙනුවෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 3.5 ක් වියදම් කර ඇත.[72]
1960 සිට සියවසේ නිමාව දක්වා ඔලිම්පික් නරඹන්නන්ගේ ප්රමාණය ඝාතීය ව ඉහළ ගියේය. 1964 දී චන්ද්රිකා තාක්ෂණය යොදා ගෙන වෙ පුරා සජීවී ව රූපවාහිනී විකාශයන් ඇරඹීම ත්, 1968 දී වර්ණ රූපවාහිනී ලොවට හඳුන්වාදීම ත් එයට හේතු වන්නට ඇත. [80] 1968 මෙක්සිකෝ සිටි ඔලිම්පික් උළෙල නරඹනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළ ප්රේක්ෂක සංඛ්යාව මිලියන 600 ක් වූ අතර 1984 ලොස් ඇසන්ජලීස් ඔලිම්පික් උළෙල නැරඹූ ප්රේක්ෂක සංඛ්යාව මිලියන 900 ක් විය. 1992 වසරේ බාසිලෝනා ඔලිම්පික් උළෙල වන විට මෙම සංඛ්යා තවදුරටත් වර්ධනය වෙමින් ලොව පුරා බිලියන 3.5 ක ජනකායක් ඔලිම්පික් උළෙල සජීවි ව නැරඹුවේ ය. [81] කෙසේ වෙතත්, 1968 වසරෙන් පසු ව NBC නාළිකාව ලබා ගත් අවම තක්සේරුව 2000 සිඩ්නි ඔලිම්පික් උළෙලින් වාර්තා විය. [82] ඒ සඳහා හේතු දෙකක් බලපාන්නට ඇත. කේබල් නාළිකාවල ශීඝ්ර වර්ධනය එක් හේතුවක් වූ අතර, අන්තර්ජාලයේ බලපෑම දෙවැන්න විය. රූපවාහිනී සමාගම් අනුගමනය කරන ක්රමවේදය වන්නේ පටිගත කර පසුව ප්රචාරය කිරීම වන නිසා ත්, අන්තර්ජාලය ඔස්සේ කිසියම් දෙයක් ඒ මොහොතේම නැරඹිය හැකි වීම නිසාත් තොරතුරු යුගයට එළඹෙත්ම රූපවාහිනී නාළිකාවන් අනුගමනය කරන ක්රමය යල් පැන ගිය එකක් බවට පත් විය. [83] විකාශන හිමිකම්වල මිල අඩුවීම රූපවාහිනී නාළිකාවල වෙළඳ දැන්වීම් කාලය නොමිලේ ලබා දීමට සිදු වන තරම් බරපතල ගැටලුවක් උද්ගත කරන්නක් විය. [84] රූපවාහිනී විකාශයන්ගේ වියදම වැඩි වීමත්, අන්තර්ජාලයෙන් සහ කේබල් නාළිකාවලින් එල්ල වූ දැඩි තරගකාරීත්වය ත් නිසා අදාල විකාශන හිමිකම්වල මිල ඉහළ දැමීමක් රූපවාහිනිය අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවෙන් අපේක්ෂා කළේය.[85] ඔලිම්පික් වැඩසටහනට විවිධ වෙනස්කම් කිහිපයක් සිදු කරමින් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව ඒ ඉල්ලීම්වලට ප්රතිචාර දැක්වූවේ ය. දින හතක් පුරා පැවැත්වුණු ජිම්නාස්ටික් තරග දින 9ක් දක්වා දීර්ඝ කිරීම ත්, වැඩිදුර ආකර්ශනයක් ලබා ගැනීම සඳහා ජයග්රාහකයන් වෙනුවෙන් සැමරුම් සාදයක් පැවැත්වීමත් ඒ අතර වෙයි. [86] රූපවාහිනිය ඔස්සේ විශාල ප්රේක්ෂක පිරිසක් නරඹන පිහිනුම් සහ කිමිඳුම් ඉසව් පුළුල් කිරීම තවත් එක් පියවරකි. [86] එම වෙනස් කිරීම් නිසා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වැඩිම පිරිසක් රූපවාහිනී නරඹන කාල පරාසය තුළ ඔලිම්පික් තරග විකාශය කිරීමට ඇමරිකානු රූපවාහිනිය සමත් වූවේය. [87] මෙම සියලු ම ක්රියාමාර්ගවලන් ලැබෙන ප්රතිපල එක් මිශ්ර වීම රූපවාහිනී නරඹන්නන් ප්රමාණය කෙරෙහි විවිධ අයුරින් බලපා ඇත. 2006 ඉතාලියේ ටොරිනෝ නුවර පැවති ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල නැරඹූ ප්රමාණය 2002 වසරේ ප්රේක්ෂක ප්රමාණයට වඩා සැලකිය යුතු ප්රමාණයකින් අඩු වී ඇති අතර 2008 බීජිං ඔලිම්පික් උළෙල නැරඹීමේ යම් වැඩි වීමක් දක්නට ඇත. [84][88]
[සංස්කරණය] මතභේදයන්
ඔලිම්පික් සන්නායමය අලෙවි කිරීම මතභේදයට තුඩු දුන් කාරණයකි. විවාදාත්මක කාරණය වූයේ ඔලිම්පික් සන්නායමය අලෙවි කිරීම නිසා වෙනත් වාණිජ්යකරණය වූ ක්රීඩා උත්සව අතරින් ඔලිම්පික් උළෙල වෙන් කර හඳුනාගත නොහැකි වන බවට අදහස් පළ වීමයි.[75] 1996 ඇට්ලන්ටා සහ 2000 සිඩ්නි උළෙලවල් අතරතුර දී එම නගරයන්හි වෙළඳ ආයතන සහ බාහිර පුද්ගලයන් ඔලිම්පික් සම්බන්ධ ආයිත්තම් අලෙවි කිරීමට පටන් ගත් නිසා එය ප්රබල ලෙස විචාරයට බඳුන් විය.[89] අනාගතයේ එවැනි දෙයක් සිදු නොවීමට වග බලා ගැනීමට අන්තර් ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව පියවර ගත යුතු බව අවධාරණය විය. [89] අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව ඔලිම්පික් සංකේත වල හිමිකම් තමන් සතුව තබා ගනිමින් ඒ මගින් මුදල් ඉපැයීමක් කළ ද උළෙලේ සංවිධාන කටයුතුවලට කිසිඳු වියදමක් නොදරන බවටත්, සංවිධාන කටයුතුවල වියදම් සියල්ල සත්කාරක නගරයට සහ අදාළ රටේ රජයට පවරා ඇති බවටත් තවත් චෝදනාවක් මතු විය. අන්රගාහකත්ව සහ විකාශන හිමිකම් වලින් ලැබෙන ආදායමෙන් කිසියම් ප්රතිශතයක් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවට හිමිවේ.[75] ඔලිම්පික් උළෙලකින් ලැබෙන ආදායමෙන් අදාල රට සංවිධාන කටයුතුවලට ආයෝජනය කළ මුදල පියවා ගැනීමට හැකි වෙතැයි විශ්වාසයක් නැති වුවද සියලු රටවල් ඔලිම්පික් උළෙලක සත්කාරකත්වය ලබා ගැනීමට තරග වදියි.[90]
[සංස්කරණය] වියදම
ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්යාලයේ විද්යාර්ථීන් දෙදෙනෙකු වන Bent Flyvbjerg සහ Allison Stewart විසින් ඔලිම්පික් උළෙලේ වියදම පිළිබඳ ව අධ්යයනය කරන ලදී.[91] ඔවුන් සොයා ගත් පරිදි පසුගිය පනස් වරස තුළ පැවති ඔලිම්පික් උළෙලවල් අතරින් වැඩිම වියදමක් දරා සංවිධානය කර ඇත්තේ 2012 ලන්ඩන් ඔලිම්පික් උළෙල (ඇ. ඩො. බිලියන 14.8) ත්, 1992 බාසිලෝනා ඔලිම්පික් උළෙල (ඇ. ඩො. බිලියන 11.4) ත් 1976 මොන්ට්රියෙල් (ඇ. ඩො. බිලියන 6) ත් බවයි. 2008 බීජිං සංවිධායකයන් විසින් ඔවුන්ගේ අය වැය පිළිබඳ දත්ත එළි කිරීමට අකමැති වීම නිසා එහි වියදම සම්බන්ධ ව නිගමනයකට එළඹීමට පෙර කී විද්යාර්ථියන්ට හැකි ව නැත. මෙහිදී වියදම වශයෙන් සලකා බලා ඇත්තේ ක්රීඩා කටයුතු සඳහා යන වියදම පමණක් වන අතර අනෙකුත් වියදම් ද සැලකීම අත්යාවශය වුවත් ඒවා අදාළ නගරයේ තත්ත්වය අනුව නගරයෙන් නගරයට විශාල වශයෙන් වෙනස් වන නිසා සංසන්දනාත්මකව විග්රහ කිරීමේ අපහසුව සලකා බලා එම වියදම් ගැන සලකා බලා නැත. උදාහරණ ලෙස මෙහිදී වියදම් යටතට මහාමාර්ග, දුම්රිය මාර්ග, ගුවන් තොටුපල වැනි යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනයට යන වියදම වැනි රජයේ වියදම් ද, හෝටල් පහසුකම් වැඩි දියුණු කිරීම වැනි පෞද්ගලික වියදම් ද ගණන් බලා නැත. [91]
පෙර කී විද්යාර්ථයින් දෙදෙනා තව දුරටත් සොයා ගෙන ඇත්තේ පෙර ගිණුම ඉක්මවා යන පරිදි වියදමක් දැරීමට සෑම ඔලිම්පික් උළෙලකදී ම සිදු වන බවයි:
- ඔලිම්පික් උළෙලක දී වියදම්, අපේක්ෂිත වියදමඉක්මවා යාමේ සම්භාවිතාව 100% කි. එනම්, ඕනෑම ඔලිම්පික් උළෙලක වියදම, අපේක්ෂිත ප්රමාණය ඉක්මවා යන බවට ඉතාම නිවැරදි ව අනාවැකි පල කළ හැක. වෙනත් කිසිම මෙවැනි ව්යාපෘතියක් සඳහා එතරම් නිවැරදි ව අනාවැකියක් පල කළ නොහැක. ගොඩනැගිලි, යටිතල පහසුකම්, වාරිමාර්ග, තොරතුරු තාක්ෂණය සම්බන්ධ ව්යාපෘතිවලදී අදාල පෙර ගිනුමට අනුව වියදම් සිදු කළ හැකි වුවත් ඔලිම්පික්වලදී එය එසේ නොවේ. [91]
- මෙහිදී වියදම් ඉක්මවා යාමේ ප්රතිශතය 179% වන අතර නාම මාත්රිකව එය 324% ක් යැයි කියනු ලැබේ. එය අනෙක් ව්යාපෘති හා සැසඳීමේ දී අති විශාල අගයකි.[91]
- මේ වන තෙක් විශාලතම වියදම් ඉක්මවා යාම් වන්නේ 1976 මොන්ට්රියල් (796%), 1992 බාසිලෝනා (417%) සහ 1980 ලේක් ප්ලේසිඩ් ශීත ඍතු ඔලිම්පික් (321%) යන උළෙලවල් හි දී ය. [91]
- ඉහත දත්ත අනුව එළඹිය හැකි නිගමනය නම් කිසියම් රාජ්යයක් ඔලිම්පික් උළෙලක සත්කාරකත්වය ලබා ගැනීමට තරග කිරීමට පෙර ඒ පිළිබඳ ව දෙවරක් සිතා බැලිය යුතු බවයි. එනම්, මෙම ව්යාපෘතිය (ඔලිම්පික් සත්කාරකත්වය) අන් සියලුම ව්යාපෘති අතරින් වැඩිම ආර්ථික අවදානමක් ගෙන ඇරඹිය යුතු ව්යාපෘතියක් ලෙස හඳුන්වා දිය හැක. එසේම එම අවධානම ගෙන සත්කාරකත්වය ලබා ගත් ඇතැම් රාජ්යයන් මේ වන විට එයින් පාඩම් ඉගෙන ගෙන ඇත. උදාහරණයක් ලෙස 2004 ඇතැන්ස් ඔලිම්පික් උළෙල සඳහා ණය ගැනීම සහ වියදම් ඉක්මවා යාම නිසා එවකට ග්රීසියේ පැවති ආර්ථික අර්බුධය සැලකිය යුතු මට්ටමකින් දරුණු තත්ත්වයකට පත් විය. 1976 මොන්ට්රියල් උළෙල සඳහා ගත් ණය පියවීමට ඔවුන්ට වසර 30 ක ගත වූ බව ද වාර්තා වේ. [91]
අවසාන වශයෙන් Flyvbjerg සහ Stewart විසින් සොයා ගත් පරිදි පසුගිය දස වසරක කාලය තුළ වියදම ඉක්මවා යාම සාමාන්ය තත්ත්වයකට පත් ව ඇත. 2000 සිට 2010 දක්වා කාලය තුළ මධ්යන්ය වියදම ඉක්මවා යාමේ ප්රතිශතය 47% කි. ඊට පෙර එම අගය 258% කි. මෙම වියදම් ඉක්මවා යාමේ ප්රතිශතය පහත වැටීමේ ප්රවණතාව නැවත වැඩි කිරීමට 2012 ලන්ඩන් ඔලිම්පික් උළෙල දායක වී ඇත. එහි දී අදාල අගය 101% ක් වූ බව වාර්තා වේ. [91]
[සංස්කරණය] සංකේත
ඔලිම්පික් ප්රඥප්තිය තුළ මූර්තිමත් වී ඇති නියමයන් නිරූපණය කිරීම සඳහා ඔලිම්පික් පදනම විසින් විවිධ සංකේත භාවිතා කරනු ලබයි. ඔලිම්පික් වළළු ලෙසින් ප්රචලිත ඔලිම්පික් සංකේතය,ආසියාව, අප්රිකාව, ඇමරිකාව (උතුරු ඇමරිකාව සහ දකුණු ඇමරිකාව), යුරෝපය සහ ඕස්ට්රේලියාව යන ඔලිම්පික් තරග සඳහා සහභාගී වන මහාද්වීප පහ අතර සහයෝගය නිරූපණය කරන එකට බැඳුණු වළළු පහකින් සමන්විත වේ. නිල්, කහ, කළු, කොළ සහ රතු වර්ණයන්ගෙන් වර්ණ ගැන්වුණු එම වළළු පහ සුදු පසුතලයක දැක්වීමෙන් ඔලිම්පික් ධජය නිර්මාණය වී ඇත. එම වර්ණ පහ තෝරා ගෙන ඇත්තේ සෑම රටකම ජාතික කොඩියේ එම වර්ණ පහෙන් එකක්වත් අන්තර්ගත ව තිබීම නිසා ය. පළමු වරට 1914 වසරේ දී ඔලිම්පික් ධජය නිර්මාණය කළ ද, පළමු වරට එය භාවිතා කළේ 1920 වසරේ බෙල්ජියමේ ඇන්ට්වර්ප් හි පැවති ඔලිම්පික් උළෙලේ දී ය. එදා සිට අද දක්වා සෑම ඔලිම්පික් උළෙලකදී ම ඔලිම්පික් ධජය අභිමානයෙන් යුතුව භාවිතා කරනු ලබයි. [92]
“වඩා වේගවත් ව, වඩාත් ඉහළට, වඩා ශක්තිමත් ව“ යන අර්ථය සහිත Citius, Altius, Fortius යන ලතින් පාඨය ඔලිම්පික් ආදර්ශ පාඨය ලෙස භාවිතා කෙරේ. ඔලිම්පික් දර්ශනයේ ද කුබර්ටීන්ගේ කල්පිතයන් වඩාත් හොඳින් පැහැදිලි කර ඇත:
ජීවිතයේ දී වඩා වැදගත් දෙය වන්නේ ජයග්රහණය නොව සටන් වැදීමයි. එසේ ම ඔලිම්පික් තරගවල දී වඩා වැදගත් දෙය වන්නේ ජයග්රහණය නොව සහභාගීත්වය යි. ආධිපත්යයට පත් වීම අත්යාවශ්ය නොවුණත් වඩා හොඳින් සටන් වැදීම අත්යාවශ්ය වේ. [92]
ප්රරාණ ග්රීක සම්ප්රදායයන්ට ගරු කරමින් ඔලිම්පික් උළෙලකට මාස කිහිපයකට පෙර ඔලිම්පියා හි දී ඔලිම්පික් ගිණි සිළුව දල්වනු ලැබේ. පූජකවරියක් ලෙස පෙනී සිටින නිරූපණ ශිල්පිණයක විසින් සූර්ය කිරණ අභිසරණය කරන පරාවලයික දර්පණයක් තුළ ඔලිම්පික් ගිණිසිළුව තබා එය දල්වනු ලබයි. අනතුරුව ඇය විසින් ගිණිසිළුව ගෙන සංචාරයේ නිරත වන ප්රථම පුද්ගලයාගේ ගිණි සිළුව දල්වනු ලබයි. එසේ ඔලිම්පික් ගිණිසිළුව රැගෙන සංචාරයේ යෙදී අවසානයේ සමාරම්භක උත්සවය පැවැත්වෙන ක්රීඩා පිටිය වෙත එය රැගෙන එනු ලැබේ. එය ඔලිම්පික් සමාරම්භක උළෙලක වැදගත් අංගයක් ලෙස හැඳින්විය හැක. [93] ඔලිම්පික් ගිණිසිළුව, ඔලිම්පික් සංකේතයක් ලෙස භාවිතා කිරීම ඇරඹුනේ 1928 ග්රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලේ සිට ය. නමුත් ඔලිම්පික් ගිණි සිළුව රැගෙන රට වටා යාම ආරම්භ කරන ලද්දේ 1936 ඔලිම්පික් උළෙලත් සමග ය. එසේ කිරීමට හේතු වූයේ නාසිවාදය ප්රචලිත කිරීමට ජර්මානු රජයට ඇති වූ අවශ්යතාවයයි.[92]
සත්කාරක රටේ සංස්කෘතිකමය උරුමයන් විදහා දක්වන පරිදි සත්වයෙකු හෝ මිනිස් රුවක් ඔලිම්පික් සුරතලා ලෙස යොදා ගනු ලැබේ. එසේ ඔලිම්පික් උළෙලක් සඳහා සුරතලෙකු නම් කිරීම ඇරඹුනේ 1968 ග්රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලේ දී ය. 1980 උළෙලේ සිට ඔලිම්පික් සුරතලා, ඔලිම්පික් ප්රචාරණයේ දී වැදගත් මෙහෙයක් ඉටු කළේ ය. 2008 බීජිං ඔලිම්පික් උළෙලේ සුරතලුන් වූයේ චීනයේ සාම්ප්රදායික ෆෙන්ෂුයි කලාවේ දී කියවෙන මූල ද්රව්යයන් පහ නිරූපණය කරන ෆුවා (සුභ පැතුම් බෝනික්කන්) නම් සතුන් පස් දෙනා ය. [94]
[සංස්කරණය] උත්සව
[සංස්කරණය] සමාරම්භක උළෙල
.jpg)
ඔලිම්පික් ප්රඥප්තිය මගින් පනවා ඇති පරිදි ඔලිම්පික් සමාරම්භක උත්සවයක් තුළ අනිවාර්යයෙන්ම තිබිය යුතු අංග කිහිපයක් වෙයි. සමාරම්භක උත්සවය පැවැත්වෙනුයේ ඔලිම්පික් උළෙලක ක්රීඩා ඉසව් ආරම්භ කිරීමට පෙර ය. [95][96] මේ සම්ප්රදායයන් අතරින් බොහොමයක් ආරම්භ කෙරුණේ 1920 ඇන්ට්වර්ප් ඔලිම්පික් උළෙලින් පසු ය. [97] ඔලිම්පික් සමාරම්භක උත්සවය සාමාන්යයෙන් ඇරඹෙන්නේ සත්කාරක රටේ ජාතික ධජය ඔසවා ජාතික ගීය ගායනා කිරීමෙනි. [95][96] අනතුරුව සත්කාරක රට විසින් ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය විදහා දක්වමින් නැටුම්, රැඟුම්, ගැයුම්, වැයුම් ඇතුලත් සංස්කෘතික සංදර්ශනයක් පවත්වනු ලබයි. [97] වර්තමානය වන විට පෙර ඔලිම්පික් උළෙලේ සමාරම්භක උළෙලට නොදෙවෙනි සමාරම්භක උළෙලක් ලොවට පෙන්වීමේ අභිප්රාය මත, සත්කාරක රටවල්, දිගු කලක් මතකයේ රැඳෙන සමාරම්භක උළෙලවල් ඉදිරිපත් කිරීමට උත්සාහ කරති. ඒ අනුව සමාරම්භක උළෙලේ විචිත්රත්වය සහ සංකීර්ණත්වය සෑම ඔලිම්පික් උළෙලකදීම අළුත් වන බව කිව හැක. බීජිං ඔලිම්පික් උළෙලේ සමාරම්භක උළෙල සඳහා ඇ. ඩො. මිලියන 100 ක් වියදම් වූ බව වාර්තා වී ඇත. ඒ වියදමෙන් වැඩි කොටසක් කලාත්මක නිර්මාණයන් වෙනුවෙන් කළ වියදම් වීම විශේෂත්වයකි. [98]
සමාරම්භක උළෙලේ සංස්කෘතික සංදර්ශනයෙන් පසුව එළඹෙන්නේ ක්රීඩක ක්රීඩිකාවන් සියළු දෙනා සහභාගී වන ආචාර පෙළපාලියයි. එක් එක් ජාතීන් තම ජාතික ධජයන් සමග වෙන වෙනම ක්රීඩාගාරයට ඇතුළු වෙමින් ගමන් කරන මෙම ආචාර පෙළපාලියට සිරිතක් වශයෙන් පළමුවෙන්ම ඇතුළු වන්නේ ග්රීසිය නියෝජනය කරන කණ්ඩායමයි. ඒ, ඔලිම්පික් උළෙලේ පුරෝගාමී රාජ්ය වශයෙන් ඔවුන්ට කරන ගරු කිරීමක් වශයෙනි. සත්කාරක රට විසින් තෝරා ගන්නා භාෂාවක අක්ෂර මාලාවේ අකාරාදී පිළිවෙලට නම් සඳහන් වන ජාතීන් ඉන් අනතුරුව පිළිවෙලින් ක්රීඩා පිටියට ඇතුළු වෙයි. සත්කාරක රටට අයත් කණ්ඩායම පිටියට ඇතුළු වන්නේ අවසානයට ය. 2004 වසරේ ග්රීසියේ ඇතැන්ස් හි පැවති ඔලිම්පික් උළෙලේ සමාරම්භක උළෙලේ දී ආචාර පෙළපාලිය සඳහා ග්රීසියේ ධජය පළමුවෙන් පිටියට ඇතුළු වූ අතර ග්රීක නියෝජිත පිරිස පෙළපාලියේ අවසානයට පැමිණනෙමින් සම්ප්රදාය බිඳ නොදැමීමට කටයුතු කළේය. අනතුරු ව නිළ වශයෙන් ඔලිම්පික් උළෙල ඇරඹීමේ නිවේනය නිකුත් කිරීම සඳහා අදාල බලධාරීන් සහ සත්කාරක රටේ රාජ්ය නායකයන් විසින් කතා පවත්වනු ලැබේ. අවසානයේ ඔලිම්පික් ගිණි සිළුව ක්රීඩාගාරයට ගෙන ඒම සිදු කරනු ලබයි. ගිණි සිළුව අවසාන වශයෙන් අතට ගනු ලබන්නේ සත්කාරක රටෙන් බිහි වූ ලොව පුරා නමක් රැන්දූ ක්රීඩකයකු වන අතර ඔහු හෝ ඇය විසින් ක්රීඩාගාරයේ කල්දේරමේ ඇති ඔලිම්පික් පහන දල්වනු ලබයි.[95][96]
[සංස්කරණය] සමාප්ති උළෙල
ඔලිම්පික් උළෙලේ සියලුම ක්රීඩා ඉසව් පවත්වා අවසන් වීමෙන් අනතුරු ව සමාප්ති උත්සවය පවත්වනු ලැබේ. පළමුව සෑම රටක්ම නියෝජනය කරමින් ධජයන් රැගත් නියෝජිතයන් ක්රීඩා පිටයට ඇතුළු වන අතර ඉන් අනතුරු ව කිසිම ජාතිකත්ව වෙනසකින් තොරව ක්රීඩක ක්රීඩිකාවෝ පිටියට ඇතුළු වෙති. [99] ඉන් අනතුරුව රටවල් තුනක ධජ තුනක් ඔසවමින් ඔවුන්ගේ ජාතික ගී ගායනා කරනු ලැබේ. අදාල ඔලිම්පික් උළෙලේ සත්කාරකත්වය දැරූ රට, ඔලිම්පික් පුරෝගාමීත්වයට දක්වන ගරු කිරීමක් වශයෙන් ග්රීසිය සහ ඊලඟට නියමිතව ඇති ග්රීෂ්ම හෝ ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලේ සත්කාරකත්වය දරන රට, එම රටවල් තුනයි. [99] සංවිධායක කමිටුවේ සභාපතිවරයා සහ අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ සභාපතිවරයා තම සමාප්ති කතාවන් පවත්වමින් නිළ වශයෙන් ඔලිම්පික් උළෙලේ සමාප්තිය සනිටුහන් කරන අතර ඉන් අනතුරුව ඔලිම්පික් පහන නිවා දමනු ලැබේ. [100] අවසානයේ දී වර්තමාන ඔලිම්පික් උළෙලේ සත්කාරකත්වය දැරූ නගරයේ නගරාධිපතිවරයා විසින් විශේෂ ඔලිම්පික් ධජයක් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටු සභාපතිවරයාට ලබා දෙනු ලබන අතර ඔහු විසින් එය මීලඟ ඔලිම්පික් උළෙල පවත්වන නගරයේ නගරාධිපතිවරයාට භාර දීම සිදු කරනු ලබයි. [101] ඉන් අනතුරුව ඊලඟ ඔලිම්පික් උළෙල පවත්වන රට තමන්ව හඳුන්වාදීම සඳහා ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය විදහා දක්වමින් කුඩා සන්දර්ශනයක් පැවැත්වීම සිදුවේ. [99]
[සංස්කරණය] පදක්කම් ප්රදානය
සෑම ක්රීඩා ඉසව්වක්ම අවසානයේ පදක්කම් ප්රදානය කිරීම සිදු කරනු ලැබේ. පළමු, දෙවන සහ තෙවන ස්ථාන ලබා ගත් ක්රීඩක ක්රීඩිකාවන් හෝ කණ්ඩායම් විසින්, තට්ටු තුනකින් සමන්විත වේදිකාවක් මතට නැගී තම පදක්කම් ලබා ගනු ලැබේ. [102] අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටු නිළධාරියෙකු විසින් පදක්කම් ප්රදානය කරනු ලැබීමෙන් අනතුරු ව පදක්කම් ලාභීන්ගේ රටවල් තුනෙහි ජාතික ධජ ඔසවන අතර රන් පදක්කම් ලාභියාගේ රටෙහි ජාතික ගීය වාදනය කරනු ලබේ. [103] පදක්කම් ප්රදානය කරන නිළධාරියාට පදක්කම් ලබා දීම, ජාතික ධජ එසවීම වැනි කටයුතුවලට සත්කාරක රටෙහි ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වන්නන්ට අවස්ථාව ලබා දෙනු ලැබේ. [104]
[සංස්කරණය] ක්රීඩා
The Olympic Games program consists of 35 sports, 30 disciplines and nearly 400 events. For example, wrestling is a Summer Olympic sport, comprising two disciplines: Greco-Roman and Freestyle. It is further broken down into fourteen events for men and four events for women, each representing a different weight class.[105] The Summer Olympics program includes 26 sports, while the Winter Olympics program features 15 sports.[106] Athletics, swimming, fencing, and artistic gymnastics are the only summer sports that have never been absent from the Olympic program. Cross-country skiing, figure skating, ice hockey, Nordic combined, ski jumping, and speed skating have been featured at every Winter Olympics program since its inception in 1924. Current Olympic sports, like badminton, basketball, and volleyball, first appeared on the program as demonstration sports, and were later promoted to full Olympic sports. Some sports that were featured in earlier Games were later dropped from the program.[107]
Olympic sports are governed by international sports federations (IFs) recognized by the IOC as the global supervisors of those sports. There are 35 federations represented at the IOC.[108] There are sports recognized by the IOC that are not included on the Olympic program. These sports are not considered Olympic sports, but they can be promoted to this status during a program revision that occurs in the first IOC session following a celebration of the Olympic Games.[109][110] During such revisions, sports can be excluded or included in the program on the basis of a two-thirds majority vote of the members of the IOC.[111] There are recognized sports that have never been on an Olympic program in any capacity, including chess and surfing.[112]
In October and November 2004, the IOC established an Olympic Programme Commission, which was tasked with reviewing the sports on the Olympic program and all non-Olympic recognized sports. The goal was to apply a systematic approach to establishing the Olympic program for each celebration of the Games.[113] The commission formulated seven criteria to judge whether a sport should be included on the Olympic program.[113] These criteria are history and tradition of the sport, universality, popularity of the sport, image, athletes' health, development of the International Federation that governs the sport, and costs of holding the sport.[113] From this study five recognized sports emerged as candidates for inclusion at the 2012 Summer Olympics: golf, karate, rugby union, roller sports and squash.[113] These sports were reviewed by the IOC Executive Board and then referred to the General Session in Singapore in July 2005. Of the five sports recommended for inclusion only two were selected as finalists: karate and squash.[113] Neither sport attained the required two-thirds vote and consequently they were not promoted to the Olympic program.[113] In October 2009 the IOC voted to instate golf and rugby union as Olympic sports for the 2016 and 2020 Summer Olympic Games.[114]
The 114th IOC Session, in 2002, limited the Summer Games program to a maximum of 28 sports, 301 events, and 10,500 athletes.[113] Three years later, at the 117th IOC Session, the first major program revision was performed, which resulted in the exclusion of baseball and softball from the official program of the 2012 London Games. Since there was no agreement in the promotion of two other sports, the 2012 program featured just 26 sports.[113] The 2016 and 2020 Games will return to the maximum of 28 sports given the addition of rugby and golf.[114]
[සංස්කරණය] ආධුනිකත්වයට එදිරිව වෘත්තීමය ක්රීඩාව
- Further information: Amateur
The ethos of the aristocracy as exemplified in the English public school greatly influenced Pierre de Coubertin.[115] The public schools subscribed to the belief that sport formed an important part of education, an attitude summed up in the saying mens sana in corpore sano, a sound mind in a sound body. In this ethos, a gentleman was one who became an all-rounder, not the best at one specific thing. There was also a prevailing concept of fairness, in which practicing or training was considered tantamount to cheating.[115] Those who practiced a sport professionally were considered to have an unfair advantage over those who practiced it merely as a hobby.[115]
The exclusion of professionals caused several controversies throughout the history of the modern Olympics. The 1912 Olympic pentathlon and decathlon champion Jim Thorpe was stripped of his medals when it was discovered that he had played semi-professional baseball before the Olympics. His medals were posthumously restored by the IOC in 1983 on compassionate grounds.[116] Swiss and Austrian skiers boycotted the 1936 Winter Olympics in support of their skiing teachers, who were not allowed to compete because they earned money with their sport and were thus considered professionals.[117]
As class structure evolved through the 20th century, the definition of the amateur athlete as an aristocratic gentleman became outdated.[115] The advent of the state-sponsored "full-time amateur athlete" of the Eastern Bloc countries further eroded the ideology of the pure amateur, as it put the self-financed amateurs of the Western countries at a disadvantage. Nevertheless, the IOC held to the traditional rules regarding amateurism.[118] Beginning in the 1970s, amateurism requirements were gradually phased out of the Olympic Charter. After the 1988 Games, the IOC decided to make all professional athletes eligible for the Olympics, subject to the approval of the IFs.[119] As of 2004, the only sports in which no professionals compete are boxing and wrestling, although even this requires a definition of amateurism based on fight rules rather than on payment, as some boxers and wrestlers receive cash prizes from their National Olympic Committees.
[සංස්කරණය] විවාදාත්මක සිදුවීම්
[සංස්කරණය] වර්ජනයන්
ඕස්ට්රේලියාව, Great Britain and Switzerland are the only countries to send a team to every Olympic Games since their inception in 1896. While countries sometimes miss an Olympics due to a lack of qualified athletes, some choose to boycott a celebration of the Games for various reasons. The Olympic Council of Ireland boycotted the 1936 Berlin Games, because the IOC insisted its team needed to be restricted to the Irish Free State rather than representing the entire island of Ireland.[120] There were three boycotts of the 1956 Melbourne Olympics: Netherlands, Spain, and Switzerland refused to attend because of the repression of the Hungarian uprising by the Soviet Union, but did send an equestrian delegation to Stockholm; Cambodia, Egypt, Iraq and Lebanon boycotted the Games because of the Suez Crisis; and China (the "People's Republic of China") boycotted the Games because Taiwan (the "Republic of China") was allowed to compete in the games.[121] In 1972 and 1976 a large number of African countries threatened the IOC with a boycott to force them to ban South Africa and Rhodesia, because of their segregationist regimes. New Zealand was also one of the African boycott targets, because its national rugby union team had toured apartheid-ruled South Africa. The IOC conceded in the first two cases, but refused to ban New Zealand on the grounds that rugby was not an Olympic sport.[122] Fulfilling their threat, twenty African countries were joined by Guyana and Iraq in a Tanzania-led withdrawal from the Montreal Games, after a few of their athletes had already competed.[122][123] Taiwan also decided to boycott these Games because the People's Republic of China (PRC) exerted pressure on the Montreal organizing committee to keep the delegation from the Republic of China (ROC) from competing under that name. The ROC refused a proposed compromise that would have still allowed them to use the ROC flag and anthem as long as the name was changed.[124] Taiwan did not participate again until 1984, when it returned under the name of Chinese Taipei and with a special flag and anthem.[125]
In 1980 and 1984, the Cold War opponents boycotted each other's Games. Sixty-five nations refused to compete at the Moscow Olympics in 1980 because of the Soviet invasion of Afghanistan. This boycott reduced the number of nations participating to 81, the lowest number since 1956.[126] The Soviet Union and 14 of its Eastern Bloc partners (except Romania) countered by boycotting the Los Angeles Olympics of 1984, contending that they could not guarantee the safety of their athletes. Soviet officials defended their decision to withdraw from the Games by saying that "chauvinistic sentiments and an anti-Soviet hysteria are being whipped up in the United States".[127] The boycotting nations of the Eastern Bloc staged their own alternate event, the Friendship Games, in July and August.[128][129]
There had been growing calls for boycotts of Chinese goods and the 2008 Olympics in Beijing in protest of China's human rights record, and in response to Tibetan disturbances and ongoing conflict in Darfur. Ultimately, no nation supported a boycott.[130][131] In August 2008, the government of Georgia called for a boycott of the 2014 Winter Olympics, set to be held in Sochi, රුසියාව, in response to Russia's participation in the 2008 South Ossetia war.[132][133]
[සංස්කරණය] දේශපාලනය
The Olympic Games have been used as a platform to promote political ideologies almost from its inception. Nazi Germany wished to portray the National Socialist Party as benevolent and peace-loving when they hosted the 1936 Games, though they used the Games to display Aryan superiority.[134] Germany was the most successful nation at the Games, which did much to support their allegations of Aryan supremacy, but notable victories by African American Jesse Owens, who won four gold medals, and Hungarian Jew Ibolya Csák, blunted the message.[135] The Soviet Union did not participate until the 1952 Summer Olympics in Helsinki. Instead, starting in 1928, the Soviets organized an international sports event called Spartakiads. During the interwar period of the 1920s and 1930s, communist and socialist organizations in several countries, including the United States, attempted to counter what they called the "bourgeois" Olympics with the Workers Olympics.[136][137] It was not until the 1956 Summer Games that the Soviets emerged as a sporting superpower and, in doing so, took full advantage of the publicity that came with winning at the Olympics.[138] Individual athletes have also used the Olympic stage to promote their own political agenda. At the 1968 Summer Olympics in Mexico City, two American track and field athletes, Tommie Smith and John Carlos, who finished first and third in the 200 meters, performed the Black Power salute on the victory stand. The second place finisher, Peter Norman of ඕස්ට්රේලියාව, wore an Olympic Project for Human Rights badge in support of Smith and Carlos. In response to the protest, IOC President Avery Brundage told the United States Olympic Committee (USOC) to either send the two athletes home or withdraw the track and field team. The USOC opted for the former.[139]
Currently, the government of Iran has taken steps to avoid any competition between its athletes and those from Israel. An Iranian judoka, Arash Miresmaeili, did not compete in a match against an Israeli during the 2004 Summer Olympics. Although he was officially disqualified for being overweight, Miresmaeli was awarded US$125,000 in prize money by the Iranian government, an amount paid to all Iranian gold medal winners. He was officially cleared of intentionally avoiding the bout, but his receipt of the prize money raised suspicion.[140]
[සංස්කරණය] තහනම් උත්තේජක භාවිතය
In the early 20th century, many Olympic athletes began using drugs to improve their athletic abilities. For example, the winner of the marathon at the 1904 Games, Thomas Hicks, was given strychnine and brandy by his coach.[141] The only Olympic death linked to doping occurred at the Rome Games of 1960. During the cycling road race, Danish cyclist Knud Enemark Jensen fell from his bicycle and later died. A coroner's inquiry found that he was under the influence of amphetamines.[142] By the mid-1960s, sports federations were starting to ban the use of performance enhancing drugs; in 1967 the IOC followed suit.[143]
The first Olympic athlete to test positive for the use of performance enhancing drugs was Hans-Gunnar Liljenwall, a Swedish pentathlete at the 1968 Summer Olympics, who lost his bronze medal for alcohol use.[144] The most publicized doping-related disqualification was that of Canadian sprinter Ben Johnson, who won the 100 meter dash at the 1988 Seoul Olympics but tested positive for stanozolol. His gold medal was subsequently stripped and awarded to American runner-up Carl Lewis, who himself had tested positive for banned substances prior to the Olympics.[145]
In the late 1990s, the IOC took the initiative in a more organized battle against doping, by forming the World Anti-Doping Agency (WADA) in 1999. There was a sharp increase in positive drug tests at the 2000 Summer Olympics and 2002 Winter Olympics. Several medalists in weightlifting and cross-country skiing were disqualified because of doping offenses. During the 2006 Winter Olympics, only one athlete failed a drug test and had a medal revoked. The IOC-established drug testing regimen (now known as the Olympic Standard) has set the worldwide benchmark that other sporting federations around the world attempt to emulate.[146] During the Beijing games, 3,667 athletes were tested by the IOC under the auspices of the World Anti-Doping Agency. Both urine and blood tests were used to detect banned substances. Several athletes were barred from competition by their National Olympic Committees prior to the Games; only three athletes failed drug tests while in competition in Beijing.[142][147]
[සංස්කරණය] කාන්තා සහභාගීත්වයට හිමි ව ඇති තැන
Women were first allowed to compete at the 1900 Summer Olympics in Paris, but at the 1992 Summer Olympics thirty-five countries were still fielding all-male delegations.[148] This number dropped rapidly over the following years. In 1996, Lita Fariman was the first woman to compete for Iran at the Olympics, in shooting.[149] In 2000, Bahrain sent two women competitors for the first time: Fatema Hameed Gerashi and Mariam Mohamed Hadi Al Hilli.[150] In 2004, Robina Muqimyar and Fariba Rezayee became the first women to compete for Afghanistan at the Olympics.[151] In 2008, the United Arab Emirates sent female athletes (Maitha Al Maktoum competed in taekwondo, and Latifa Al Maktoum in equestrian) to the Olympic Games for the first time. Both athletes were from Dubai's ruling family.[152]
By 2010 only three countries had never sent female athletes to the Games: Brunei, Saudi Arabia and Qatar. Brunei had taken part in only three celebrations of the Games, sending a single athlete on each occasion, but Saudi Arabia and Qatar had been competing regularly with all-male teams. In 2010, the International Olympic Committee announced it would "press" these countries to enable and facilitate the participation of women for the 2012 Summer Olympics Games; Anita DeFrantz, chair of the IOC's Women and Sports Commission, suggested that countries be barred if they prevented women from competing. Shortly thereafter, the Qatar Olympic Committee announced that it "hoped to send up to four female athletes in shooting and fencing" to the 2012 Summer Games in London.
In 2008, Ali Al-Ahmed, director of the Institute for Gulf Affairs, likewise called for Saudi Arabia to be barred from the Games, describing its ban on women athletes as a violation of the International Olympic Committee charter. He noted: "For the last 15 years, many international nongovernmental organizations worldwide have been trying to lobby the IOC for better enforcement of its own laws banning gender discrimination. [...] While their efforts did result in increasing numbers of women Olympians, the IOC has been reluctant to take a strong position and threaten the discriminating countries with suspension or expulsion."[148] In July 2010, The Independent reported: "Pressure is growing on the International Olympic Committee to kick out Saudi Arabia, who are likely to be the only major nation not to include women in their Olympic team for 2012. [...] Should Saudi Arabia [...] send a male-only team to London, we understand they will face protests from equal rights and women's groups which threaten to disrupt the Games".[153]
At the 2012 Olympic games in London, England, for the first time in Olympic history, every country competing included female athletes [154] Saudi Arabia included two female athletes in its delegation; Qatar, four; and Brunei, one (Maziah Mahusin, in the 400m hurdles). Qatar made one of its first female Olympians, Bahiya al-Hamad (shooting), its flagbearer at the 2012 Games.[155] Also at the 2012 Olympics, runner Maryam Yusuf Jamal of Bahrain became the first Gulf female athlete to win a medal when she won a bronze for her showing in the 1,500m race.[156]
The only sport on the Olympic programme that features men and women competing together is the equestrian disciplines. There is no "Women's Eventing", or 'Men's Dressage'. As of 2008, there were still more medal events for men than women. With the addition of women's boxing to the program in the 2012 Summer Olympics, however, female athletes were able to compete in all the same sports as men.[157] There are currently two Olympic events in which male athletes may not compete: synchronized swimming and rhythmic gymnastics.
[සංස්කරණය] ත්රස්තවාදය සහ හිංසක ක්රියා
Three Olympiads had to pass without a celebration of the Games because of war: the 1916 Games were cancelled because of පළමුවන ලෝක යුද්ධය, and the summer and winter games of 1940 and 1944 were cancelled because of දෙවන ලෝක යුද්ධය. The South Ossetia War between Georgia and රුසියාව erupted on the opening day of the 2008 Summer Olympics in Beijing. Both President Bush and Prime Minister Putin were attending the Olympics at that time and spoke together about the conflict at a luncheon hosted by Chinese President Hu Jintao.[158] When Nino Salukvadze of Georgia won the bronze medal in the 10 meter air pistol competition, she stood on the medal podium with Natalia Paderina, a Russian shooter who had won the silver. In what became a much-publicized event from the Beijing Games, Salukvadze and Paderina embraced on the podium after the ceremony had ended.[159]
Terrorism has affected the Olympic Games. In 1972, when the Summer Games were held in Munich, Germany, eleven members of the Israeli Olympic team were taken hostage by the Palestinian terrorist group Black September in what is now known as the Munich massacre. The terrorists killed two of the athletes soon after they had taken them hostage and killed the other nine during a failed liberation attempt. A German police officer and 5 terrorists also perished.[160]
Terrorism affected the last two Olympic Games held in the United States. During the Summer Olympics in 1996 in Atlanta, Georgia, a bomb was detonated at the Centennial Olympic Park, which killed two and injured 111 others. The bomb was set by Eric Rudolph, an American domestic terrorist, who is currently serving a life sentence for the bombing.[161] The 2002 Winter Olympics in Salt Lake City, Utah, took place just five months after the September 11 attacks, which meant a higher level of security than ever before provided for an Olympic games. The opening ceremonies of the games, the first to take place since that day, featured signs of the aftermath of that day's events. They included the flag that flew at Ground Zero, NYPD officer Daniel Rodríguez singing "God Bless America", and honor guards of NYPD and FDNY members. The events of that day has made security at the Olympic Games an increasing concern and focus for Olympic planners to avoid a large scale terrorist attack.[162]
[සංස්කරණය] පුරවැසිභාවය
[සංස්කරණය] පුරවැසිභාවය සම්බන්ධ අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව මගින් පනවා ඇති නීති
The Olympic Charter requires that an athlete is a national of the country they compete for. Dual nationals may compete for either country, as long as three years have passed between when the competitor competed for his former country. However, if the NOCs and IF involved agree, the IOC Executive Board may reduce or cancel this period.[163] This waiting period exists only for those who previously competed for one nation and want to compete for another. If an athlete gains a new or second nationality, they do not have to wait any designated amount of time before participating for the new or second nation. The IOC is only concerned with issues of citizenship and nationality after individual nations have granted citizenship to athletes.[තහවුරු කරන්න]
[සංස්කරණය] පුරවැසිභාවය වෙනස් කිරීමට හේතු
Sometimes, athletes become citizens of new nations solely for the purpose of competing in the Olympics. This usually happens either because people are drawn to sponsorships and training facilities in places like the United States or because an athlete does not qualify in their original country. This is usually because there are many qualified athletes in an athlete’s home country and they want to be able to participate as well as help the team of their new country. Between 1992 and 2008, there were about fifty athletes that have immigrated to the United States to compete on the US Olympic team after having previously competed for another nation.[164]
[සංස්කරණය] පුරවැසිභාවය වෙනස්කිරීම් සහ ඒ සම්බන්ධ ගැටලු
One of the most famous cases of changing nationality for the Olympics was Zola Budd, a South African runner who immigrated to the United Kingdom because there was an apartheid-era ban on the Olympics in South Africa. Budd was eligible for British citizenship because her grandfather was born there, but British citizens accused the government of expediting the citizenship process for her.[165]
Other notable examples include Kenyan runner Bernard Lagat who became a United States citizen in May 2004. The Kenyan constitution requires that one renounce their Kenyan citizenship when they become a citizen of another nation. Lagat competed for Kenya in the 2004 Athens Olympics even though he had already become a United States citizen. According to Kenya, he was no longer a Kenyan citizen, leaving his silver medal in jeopardy. Lagat said he started the citizenship process in late 2003 and did not expect to become an American citizen until after the Athens games.[166] Basketball player Becky Hammon was not being considered for the United States Olympic team but wanted to play in an Olympic Games, so she immigrated to Russia where she already played in a domestic league during the WNBA offseason. Hammon received criticism from some Americans, including the US national team coach, even being called unpatriotic.[167]
[සංස්කරණය] ශූරයන් සහ පදක්කම්ලාභීන්
- Further information: Lists of Olympic medalists
The athletes or teams who place first, second, or third in each event receive medals. The winners receive gold medals, which were solid gold until 1912, then made of gilded silver and now gold-plated silver. Every gold medal however must contain at least six grams of pure gold.[168] The runners-up receive silver medals and the third-place athletes are awarded bronze medals. In events contested by a single-elimination tournament (most notably boxing), third place might not be determined and both semifinal losers receive bronze medals. At the 1896 Olympics only the first two received a medal; silver for first and bronze for second. The current three-medal format was introduced at the 1904 Olympics.[169] From 1948 onward athletes placing fourth, fifth, and sixth have received certificates, which became officially known as victory diplomas; in 1984 victory diplomas for seventh- and eighth-place finishers were added. At the 2004 Summer Olympics in Athens, the gold, silver, and bronze medal winners were also given olive wreaths.[170] The IOC does not keep statistics of medals won, but National Olympic Committees and the media record medal statistics as a measure of success.[171]
[සංස්කරණය] සත්කාරක රටවල් සහ නගර
The host city for an Olympic Games is usually chosen seven years ahead of their celebration.[172] The process of selection is carried out in two phases that span a two-year period. The prospective host city applies to its country's National Olympic Committee; if more than one city from the same country submits a proposal to its NOC, the national committee typically holds an internal selection, since only one city per NOC can be presented to the International Olympic Committee for consideration. Once the deadline for submission of proposals by the NOCs is reached, the first phase (Application) begins with the applicant cities asked to complete a questionnaire regarding several key criteria related to the organization of the Olympic Games.[173] In this form, the applicants must give assurances that they will comply with the Olympic Charter and with any other regulations established by the IOC Executive Committee.[172] The evaluation of the filled questionnaires by a specialized group provides the IOC with an overview of each applicant's project and their potential to host the Games. On the basis of this technical evaluation, the IOC Executive Board selects the applicants that will proceed to the candidature stage.[173]
Once the candidate cities are selected, they must submit to the IOC a bigger and more detailed presentation of their project as part of a candidature file. Each city is thoroughly analyzed by an evaluation commission. This commission will also visit the candidate cities, interviewing local officials and inspecting prospective venue sites, and submit a report on its findings one month prior to the IOC's final decision. During the interview process the candidate city must also guarantee that it will be able to fund the Games.[172] After the work of the evaluation commission, a list of candidates is presented to the General Session of the IOC, which must assemble in a country that does not have a candidate city in the running. The IOC members gathered in the Session have the final vote on the host city. Once elected, the host city bid committee (together with the NOC of the respective country) signs a Host City Contract with the IOC, officially becoming an Olympic host nation and host city.[172]
By 2016, the Olympic Games will have been hosted by 44 cities in 23 countries, but by cities outside Europe and North America on only eight occasions. Since the 1988 Summer Olympics in Seoul, South Korea, the Olympics have been held in Asia or Oceania four times, a sharp increase compared to the previous 92 years of modern Olympic history. The 2016 Games in Rio de Janeiro will be the first Olympics for a South American country. No bids from countries in Africa have succeeded.
The United States has hosted eight Olympic Games, four Summer and four Winter, more than any other nation. The British capital London holds the distinction of hosting three Olympic Games, all Summer, more than any other city.
The other nations hosting the Summer Games twice are Germany, ඕස්ට්රේලියාව, ප්රංශය and Greece. The other cities hosting the Summer Games twice are Los Angeles, Paris and Athens.
In addition to the United States, nations hosting multiple Winter Games are ප්රංශය with three, while Switzerland, Austria, Norway, Japan, Canada and Italy have hosted twice. Among host cities, Lake Placid, Innsbruck and St. Moritz have played host to the Winter Olympic Games more than once, each holding that honor twice. The most recent Winter Games were held in Vancouver, Canada's third Olympics overall. The next Winter Games will be in Sochi in 2014, රුසියාව's first Winter Olympics and second Olympics overall.
Notes
[සංස්කරණය] බලන්න
- Art competitions at the Olympic Games
- List of multi-sport events
- Olympic Cup and Olympic Order
- Olympic Day Run
- Pierre de Coubertin medal
- Special Olympics
- SportAccord
- World Games
[සංස්කරණය] පරිශීලන
- ↑ "ප්රංශ සහ ඉංග්රීසි යනු ඔලිම්පික් සම්බන්ධ නිල භාෂා ද්විත්වයයි.", [1]."(..)
- ↑ "Overview of Olympic Games". Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/428005/Olympic-Games. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 4 June 2008.
- ↑ ඒකාබද්ධ ප්රතිඥාතෘත්වය යනු corporate Sponsorship යන්නට සිංහල යෙදුමයි.
- ↑ Swaddling, Judith (2000). The Ancient Olympic Games (2 සංස්.). Austin: University of Texas Press. p. 54. ISBN 0-292-70373-2. OCLC 10759486. http://books.google.com/?id=2-HQMnDiLqIC&printsec=frontcover#PPA54,M1. Retrieved June 6, 2009.
- ↑ Young (2004), p. 12
- ↑ ග්රීක උප දෙවියකු ලෙස සැලකෙන හෙරැකල්ස් රෝමානුවන් විසින් හඳුන්වනුයේ හර්කියුලිස් නමිනි. ඔහු සියුස් දෙවියන්ගේ පුත්රයා ලෙස ද සැලකේ.[2]
- ↑ Pausanias, "Elis 1", VII, p. 7, 9, 10; Pindar, "Olympian 10", pp. 24–77
- ↑ Richardson (1997), p. 227
- ↑ Young (2004), pp. 12–13
- ↑ Pausanias, "Elis 1", VII, p. 9; Pindar, "Olympian 10", pp. 24–77
- ↑ "Olympic Games" (registration required). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/428005/Olympic-Games/59589/The-ancient-Olympic-Games. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 2009-04-29.
- ↑ Crowther (2007) pp. 59–61
- ↑ "Ancient Olympic Events". Perseus Project of Tufts University. http://www.perseus.tufts.edu/Olympics/sports.html. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 2009-04-29.
- ↑ Golden (2009), p. 24
- ↑ Burkert (1983), p. 95
- ↑ Swadling (1999), pp. 90–93
- ↑ ඔලිම්පික් කෞතුකාගාරය, "The Olympic Games in Antiquity", p. 2
- ↑ කෙසේ නමුත් තියඩෝසියස් අධිරාජ්යයාගේ අණපනත මගින් ඔලිම්පික් තහනම් කළ බවට ඍජුව ප්රකාශ නොවේ. (ක්රෝතර් (2007), පි. 54).
- ↑ ක්රෝතර් (2007), පි. 54
- ↑ 20.0 20.1 "Histoire et évolution des Jeux olympiques" (French බසින්). Potentiel. 2005. http://www.lepotentiel.com/afficher_supplement.php?id_article=68524&id_supplement=8&id_edition=4405. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 31 January 2009.
- ↑ යංග් (2004), පි. 144
- ↑ 22.0 22.1 22.2 22.3 22.4 22.5 22.6 22.7 22.8 22.9 යංග් (1996)
- ↑ Matthews, George R. (2005). America's first Olympics: the St. Louis games of 1904. University of Missouri Press. ISBN 978-0-8262-1588-8. http://books.google.co.uk/books?id=WKRUmep515oC&lpg=PP1&dq=America's%20first%20Olympics%3A%20the%20St.%20Louis%20games%20of%201904&pg=PA53#v=onepage&q=liverpool&f=false.
- ↑ Ingomar Weiler (2004). The predecessors of the Olympic movement, and Pierre de Coubertin European Review, Vol. 12, No. 3, Cambridge University Press
- ↑ Craig Reedie, Jim Parry, Vassil Girginov (2005). The Olympic Games Explained: A Student Guide to the Evolution of the Modern Olympic Games. Routledge. ISBN 978-0-415-34604-7. http://books.google.co.uk/books?id=vxAmyvh0ZsQC&lpg=PP1&dq=The%20Olympic%20Games%20Explained%3A%20A%20Student%20Guide%20to%20the%20Evolution%20of%20the%20Modern%20Olympic%20Games%20Routledge&pg=PA38#v=onepage&q=liverpool&f=false.
- ↑ Young (1996), p. 24
- ↑ "Much Wenlock & the Olympian Connection". Wenlock Olympian Society. Archived from the original on 2009-01-23. http://web.archive.org/web/20090123183803/http://www.wenlock-olympian-society.org.uk/william-penny-brookes/index.shtml. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 2009-01-31.
- ↑ 28.0 28.1 "Rugby School motivated founder of Games". Reuters (SI.com). 8 July 2004. http://sportsillustrated.cnn.com/2004/olympics/2004/07/07/bc.sport.olympics.coubertin/. Retrieved 4 February 2009.
- ↑ Coubertin, Philemon, Politis & Anninos (1897), Part 2, p. 8
- ↑ "Athens 1896". The International Olympic Committee. http://www.olympic.org/en/content/Olympic-Games/All-Past-Olympic-Games/Summer/Athens-1896/. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය February 8, 2010.
- ↑ Memoire sure le conflit entre la Grece et la Roumanie concernant l'affaire Zappa - Athens 1893, by F. Martens
- ↑ L'affaire Zappa - Paris 1894, by G. Streit
- ↑ "1896 Athina Summer Games". Sports Reference. http://www.sports-reference.com/olympics/summer/1896/. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය January 31, 2009.
- ↑ "St. Louis 1904 – Overview". ESPN. http://proxy.espn.go.com/oly/summer08/fanguide/history?year=1904. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 31 January 2009.
- ↑ "1906 Olympics mark 10th anniversary of the Olympic revival". Canadian Broadcasting Centre. 28 May 2008. http://www.cbc.ca/olympics/history/story/2008/05/05/f-olympics-feature-1906.html. Retrieved 31 January 2009.
- ↑ "Chamonix 1924". International Olympic Committee. Archived from the original on 2 August 2008. http://web.archive.org/web/20080802010902/http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=2&OLGY=1924. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 31 January 2009.
- ↑ "Winter Olympics History". Utah Athletic Foundation. http://www.utah.com/olympics/history.htm. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 31 January 2009.
- ↑ "History of the Paralympics". BBC Sport. 4 September 2008. http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/disability_sport/7582206.stm. Retrieved 2 February 2009.
- ↑ "History of the Paralympic Games". Government of Canada. http://www.canada2010.gc.ca/101/histor/010203-eng.cfm. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 7 April 2010.
- ↑ IPC-IOC Co-operation "IPC-IOC Cooperation". International Paralympic Committee. http://oldwebsite.paralympic.org/IPC/IPC-IOC_Co-operation.html IPC-IOC Co-operation. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 3 May 2010.
- ↑ Gibson, Owen (4 May 2010). "Sainsbury's announces sponsorship of 2012 Paralympics". The Guardian (London). http://www.guardian.co.uk/uk/2010/may/04/sainsburys-sponsors-paralympic-games.
- ↑ "Rogge wants Youth Olympic Games". BBC Sport. 19 March 2007. http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/6467087.stm. Retrieved 2 February 2009.
- ↑ Rice, John (5 July 2007). "IOC approves Youth Olympics; first set for 2010". Associated Press. USA Today. http://www.usatoday.com/sports/olympics/2007-07-05-2774646336_x.htm. Retrieved 2 February 2009.
- ↑ "Innsbruck is the host city for the first Winter Youth Olympic Games". The Vancouver Organizing Committee for the 2010 Olympic and Paralympic Winter Games. 12 December 2008. http://www.vancouver2010.com/en/news/feature-stories/-/61888/32574/1t8ch2t/innsbruck-is-the-host-city-for.html. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 30 March 2009.
- ↑ "IOC to Introduce Youth Olympic Games in 2010". CRIenglish.com. 25 April 2007. http://english.cri.cn/2886/2007/04/25/1221@220491.htm. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 29 January 2009.
- ↑ "IOC session: A "go" for Youth Olympic Games". International Olympic Committee. 5 July 2007. Archived from the original on 21 August 2008. http://web.archive.org/web/20080821232940/http://www.olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id=2227. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 2 February 2009.
- ↑ Wade, Stephen (25 April 2007). "No kidding: Teens to get Youth Olympic Games". USA Today. http://www.usatoday.com/sports/olympics/2007-04-25-2774646336_x.htm. Retrieved 27 August 2008.
- ↑ Michaelis, Vicky (5 July 2007). "IOC votes to start Youth Olympics in 2010". USA Today. http://www.usatoday.com/sports/olympics/summer/2007-07-05-olympic-notes_N.htm. Retrieved 2 February 2009.
- ↑ 49.0 49.1 "IOC Factsheet" (PDF). International Olympic Committee. Archived from the original on 29 April 2011. http://web.archive.org/web/20110429094019/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1138.pdf. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 2 February 2009.
- ↑ "Turin 2006". International Olympic Committee. Archived from the original on 22 August 2008. http://web.archive.org/web/20080822100911/http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=2&OLGY=2006. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 26 August 2008.
- ↑ "Beijing to build convenient Olympic village". The Beijing Organizing Committee for the Games of the XXIX Olympiad. http://en.beijing2008.cn/cptvenues/venues/headlines/n214262207.shtml. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 4 May 2009.
- ↑ "Olympic Charter" (PDF). International Olympic Committee. p. 61. Archived from the original on 26 April 2009. http://web.archive.org/web/20110723070003/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_122.pdf. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 28 July 2011.
- ↑ "The Olympic Charter". International Olympic Committee. http://www.asksam.com/ebooks/releases.asp?doc_handle=135969&file=Olympic-Charter.ask&query=recognised%20by%20the%20international%20community&search=yes. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 17 July 2012.
- ↑ Rose, A. K., & Spiegel, M. M. (2011). The Olympic Effect*. The Economic Journal, 121(553), 652-677.
- ↑ Tilcsik, A. and Marquis, C. 2013. “Punctuated Generosity: How Mega-events and Natural Disasters Affect Corporate Philanthropy in U.S. Communities.” Administrative Science Quarterly, 58(1): 111-148..
- ↑ "The Olympic Movement". International Olympic Committee. http://www.olympic.org/uk/organisation/index_uk.asp. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 2 May 2009.
- ↑ "Roles and responsibilities during the Olympic Games". International Olympic Committee. February 2008. pp. 1–2. Archived from the original on 29 April 2011. http://web.archive.org/web/20110429054311/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_843.pdf. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 2 May 2009.
- ↑ "For the Good of the Athletes". The Beijing Organizing Committee for the Games of the XXIX Olympiad. 31 October 2007. http://en.beijing2008.cn/news/official/ioc/n214186786.shtml. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 4 February 2009.
- ↑ "Organising Committees for the Olympic Games". Olympic Games. http://www.olympic.org/ioc-governance-organising-committees. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 18 July 2012.
- ↑ Olympic Charter 2007, Rule 24.
- ↑ Maraniss 2008, pp. 52–60.
- ↑ Maraniss 2008, pp. 60–69.
- ↑ "Samaranch Defends Nominating Son for IOC Post". CBC Sports. 18 May 2001. http://www.cbc.ca/olympics/story/2001/05/18/ioc010516.html. Retrieved 4 February 2009.
- ↑ Riding, Alan (30 June 1992). "Olympics:Barcelona Profile; Samaranch, Under the Gun Shoots Back". The New York Times. http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE3DB173FF933A05755C0A964958260. Retrieved 30 January 2009.
- ↑ Abrahamson, Alan (6 December 2003). "Judge Drops Olympic Bid Case". Los Angeles Times. http://articles.latimes.com/2003/dec/06/sports/sp-saltlakecity6. Retrieved 21 March 2009.
- ↑ Rowlatt, Justin (29 July 2004). "Buying the Games". BBC. http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/panorama/3937425.stm. Retrieved 16 April 2009.
- ↑ Zinser, Lynn (7 July 2005). "London Wins 2012 Olympics New York Lags". The New York Times. http://www.nytimes.com/2005/07/07/sports/othersports/07olympic.html?_r=2&pagewanted=1&oref=slogin. Retrieved 4 February 2009.
- ↑ "Paris Mayor Slams London Tactics". Sportinglife.com. Archived from the original on 15 May 2011. http://web.archive.org/web/20110515073919/http://www.sportinglife.com/london2012/news/story_get.cgi?STORY_NAME=others/05/07/06/manual_125524.html. Retrieved 4 February 2009.
- ↑ Berkes, Howard (7 February 2006). "How Turin got the Games". National Public Radio. http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5195274. Retrieved 4 February 2009.
- ↑ "Olympic Committee's Refusal to Honor Munich 11 Mired in 'Stubborn Insensitivity and Callousness'". ADL. http://archive.adl.org/PresRele/TerrorismIntl_93/Olympic-Committee-Stubborn-Munich-11.htm. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 26 January 2013.
- ↑ 71.0 71.1 71.2 71.3 71.4 71.5 Cooper-Chen 2005, p. 231.
- ↑ 72.0 72.1 72.2 72.3 72.4 "Issues of the Olympic Games". Olympic Primer. LA84 Foundation of Los Angeles. http://www.la84foundation.org/6oic/primer_text2.htm. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 30 March 2009.
- ↑ 73.0 73.1 73.2 Buchanon & Mallon 2006, p. ci.
- ↑ 74.0 74.1 Findling & Pelle 2000, p. 209.
- ↑ 75.0 75.1 75.2 Slack 2004, p. 194.
- ↑ "Berlin 1936". International Olympic Committee. Archived from the original on 22 August 2008. http://web.archive.org/web/20080822100804/http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=1&OLGY=1936. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 31 March 2009.
- ↑ "Cortina d'Ampezzo". International Olympic Committee. Archived from the original on 22 August 2008. http://web.archive.org/web/20080822213008/http://www.olympic.org/uk/games/past/index_uk.asp?OLGT=2&OLGY=1956. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 31 March 2009.
- ↑ 78.0 78.1 78.2 Slack 2004, p. 192.
- ↑ Gershon 2000, p. 17.
- ↑ Whannel, G. (1984) The television spectacular In A. Tomlinson & G. Whannel (Eds.), Five-ring circus (pp. 30–43). London: Pluto Press
- ↑ Tomlinson 2005, p. 14.
- ↑ "World Series TV ratings slump". CBS News. Associated Press. 27 October 2000. http://www.cbsnews.com/stories/2000/10/27/sports/main244877.shtml. Retrieved 4 May 2009.
- ↑ Walters, Walters (2 October 2000). "All fall down". Sports Illustrated (Time Inc.). Archived from the original on 29 April 2011. http://web.archive.org/web/20110429222810/http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1020472/index.htm. Retrieved 2 April 2009.
- ↑ 84.0 84.1 Carter, Bill; Sandomir, Richard (17 August 2008). "A Surprise Winner at the Olympic Games in Beijing: NBC". The New York Times (NYTimes.com). http://www.nytimes.com/2008/08/18/sports/olympics/18nbc.html?ref=business. Retrieved 2 April 2009.
- ↑ Slack 2004, pp. 16–18.
- ↑ 86.0 86.1 Slack 2004, p. 17.
- ↑ Cooper-Chen 2005, p. 230.
- ↑ Woods 2007, p. 146.
- ↑ 89.0 89.1 Buchanon & Mallon 2006, p. cii.
- ↑ Slack 2004, pp. 194–195.
- ↑ 91.0 91.1 91.2 91.3 91.4 91.5 91.6 Flyvbjerg, Bent and Allison Stewart, 2012, "Olympic Proportions: Cost and Cost Overrun at the Olympics 1960–2012," Working Paper, Saïd Business School, University of Oxford.
- ↑ 92.0 92.1 92.2 "The Olympic Symbols" (PDF). International Olympic Committee. Archived from the original on 26 April 2009. http://www.webcitation.org/5gKlcLlT9. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 4 February 2009.
- ↑ "The Olympic flame and the torch relay" (PDF). Olympic Museum. International Olympic Committee. 2007. p. 6. Archived from the original on 26 April 2009. http://www.webcitation.org/5gKmh3MNF. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 4 February 2009.
- ↑ "The Official Mascots of the Beijing 2008 Olympic Games". The Beijing Organizing Committee for the Games of the XXIX Olympiad. http://en.beijing2008.cn/spirit/beijing2008/graphic/n214068254.shtml. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 28 August 2008.
- ↑ 95.0 95.1 95.2 "Fact sheet: Opening Ceremony of the Summer Olympic Games" (PDF). International Olympic Committee. February 2008. Archived from the original on 29 April 2011. http://web.archive.org/web/20110429094114/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1134.pdf. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 14 August 2008.
- ↑ 96.0 96.1 96.2 "Fact sheet: Opening Ceremony of the Winter Olympic Games" (PDF). International Olympic Committee. February 2008. Archived from the original on 26 April 2009. http://www.webcitation.org/5gKi2qxLe. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 14 August 2008.
- ↑ 97.0 97.1 "The development of the Games – Between festival and tradition" (PDF). The Modern Olympic Games. International Olympic Committee. p. 5. Archived from the original on 26 April 2009. http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_668.pdf#pages=5. Retrieved 29 August 2008.
- ↑ "Beijing Dazzles: Chinese History, on Parade as Olympics Begin". Canadian Broadcasting Centre. 8 August 2008. http://www.cbc.ca/olympics/story/2008/08/07/olympics-ceremonies.html. Retrieved 9 September 2008.
- ↑ 99.0 99.1 99.2 "Closing Ceremony Factsheet". The International Olympic Committee. 5 June 2012. http://www.olympic.org/Documents/Reference_documents_Factsheets/Closing_Ceremony_of_the_Games.pdf. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 12 August 2012.
- ↑ "Closing Ceremony" (PDF). International Olympic Committee. 31 January 2002. Archived from the original on 26 April 2009. http://www.webcitation.org/5gKmkOYeD. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 27 August 2008.
- ↑ "The Olympic Flags and Emblem". The Vancouver Organizing Committee for the 2010 Olympic and Paralympic Winter Games. http://www.vancouver2010.com/en/news/feature-stories/-/38344/32574/w6rlej/the-olympic-flags-and-emblem.html. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 10 February 2009.
- ↑ "Olympic Games – the Medal Ceremonies" (registration required). Encyclopædia Britannica. http://original.britannica.com/eb/article-249556/Olympic-Games. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 29 August 2008.සැකිල්ල:Subscription required
- ↑ "Symbols and Traditions". USA Today. 12 July 1999. http://www.usatoday.com/olympics/owg98/osytr03.htm. Retrieved 29 August 2008.
- ↑ "Medal Ceremony Hostess Outfits Revealed". China Daily. 18 July 2008. http://english.sina.com/china/p/1/2008/0718/172118.html. Retrieved 29 August 2008.
- ↑ "Wrestling". The Beijing Organizing Committee for the Games of the XXIX Olympiad. http://en.beijing2008.cn/sports/wrestling/. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 25 March 2009.
- ↑ "Sports". International Olympic Committee. http://olympic.org/uk/sports/index_uk.asp. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 8 February 2009.
- ↑ "Olympic Sports of the Past". International Olympic Committee. http://www.olympic.org/uk/sports/past/index_uk.asp. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 10 February 2009.
- ↑ Olympic Charter 2007, pp. 88–90.
- ↑ "International Sports Federations". International Olympic Committee. http://www.olympic.org/uk/organisation/if/index_uk.asp. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 8 February 2009.
- ↑ Olympic Charter 2007, p. 87.
- ↑ "Factsheet: The sessions" (PDF). International Olympic Committee. p. 1. Archived from the original on 29 April 2011. http://web.archive.org/web/20110429094118/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_942.pdf. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 8 February 2009.
- ↑ "Recognised Sports". International Olympic Committee. http://www.olympic.org/uk/sports/recognized/index_uk.asp. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 31 March 2009.
- ↑ 113.0 113.1 113.2 113.3 113.4 113.5 113.6 113.7 "Factsheet: The sports on the Olympic programme" (PDF). International Olympic Committee. February 2008. Archived from the original on 26 April 2009. http://www.webcitation.org/5gKml7Xpv. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 3 July 2012.
- ↑ 114.0 114.1 "Golf, rugby added for 2016 and 2020". Associated Press. ESPN.com. 09–10–09. http://sports.espn.go.com/oly/news/story?id=4545111. Retrieved 09–10–09.
- ↑ 115.0 115.1 115.2 115.3 Eassom 1994, pp. 120–123.
- ↑ "Jim Thorpe Biography". Biography.com. http://www.biography.com/search/article.do?id=9507017. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 9 February 2009.
- ↑ "Garmisch-Partenkirchen 1936". International Olympic Committee. http://www.olympic.org/garmisch-partenkirchen-1936-winter-olympics. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 25 July 2011.
- ↑ Schantz, Otto (PDF). The Olympic Ideal and the Winter Games Attitudes Towards the Olympic Winter Games in Olympic Discourses – from Coubertin to Samaranch. Comité International Pierre De Coubertin. http://www.coubertin.ch/pdf/schantz.pdf. Retrieved 13 September 2008.
- ↑ "Amateurism". USA Today (Gannett Company). 12 July 1999. http://www.usatoday.com/olympics/owg98/osytr01.htm. Retrieved 9 February 2009.
- ↑ Krüger & Murray 2003, p. 230
- ↑ "Melbourne/Stockholm 1956". International Olympic Committee. http://www.olympic.org/melbourne-stockholm-1956-summer-olympics. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 25 July 2011.
- ↑ 122.0 122.1 "African nations boycott costly Montreal Games". CBC Sports. 30 July 2008. http://www.cbc.ca/olympics/history/story/2008/05/09/f-olympics-history-1976.html. Retrieved 6 February 2009.
- ↑ "Africa and the XXIst Olympiad" (PDF). Olympic Review (International Olympic Committee) (109–110): 584–585. November–December 1976. http://www.la84foundation.org/OlympicInformationCenter/OlympicReview/1976/ore109/ore109h.pdf. Retrieved 6 February 2009.
- ↑ "Game playing in Montreal" (PDF). Olympic Review (International Olympic Committee) (107–108): 461–462. October 1976. http://www.la84foundation.org/OlympicInformationCenter/OlympicReview/1976/ore107/ore107i.pdf. Retrieved 7 February 2009.
- ↑ "China-Olympic History". Chinaorbit.com. http://www.chinaorbit.com/2008-olympics-china/olympic-games-history.html. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 27 August 2008.
- ↑ "Moscow 1980". International Olympic Committee. http://www.olympic.org/moscow-1980-summer-olympics. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 25 July 2011.
- ↑ Burns, John F. (9 May 1984). "Protests are Issue: Russians Charge 'Gross Flouting' of the Ideals of the Competition". The New York Times (New York Times Company).
- ↑ "Moscow 1980:Cold War, Cold Shoulder". Deutsche Welle (DW-World.DE). 31 July 2008. http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3524906,00.html. Retrieved 27 April 2009.
- ↑ "Los Angeles 1984". International Olympic Committee. http://www.olympic.org/los-angeles-1984-summer-olympics. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 25 July 2011.
- ↑ Australia: Calls to Boycott Beijing Olympics "ඕස්ට්රේලියා: Calls to Boycott Beijing Olympics". Inter Press Service. http://ipsnews.net/news.asp?idnews=41699 Australia: Calls to Boycott Beijing Olympics. Retrieved 10 September 2008.
- ↑ "Diplomats Visit Tibet as EU Split on Olympic Opening Boycott". The Economic Times. 29 March 2008. http://economictimes.indiatimes.com/News/PoliticsNation/Diplomats_visit_Tibet_as_EU_split_on_Olympic_opening_boycott_/articleshow/2908958.cms. Retrieved 7 February 2008.
- ↑ Putin Faces Green Olympic Challenge: The Sochi 2014 Winter Games are threatened by a looming international boycott, environmental concerns, and public protests against local development, The Christian Science Monitor, Retrieved 18 August 2008.
- ↑ Bernas, Frederick (5 December 2009). "Olympic challenge for Sochi Games". London: The Guardian. http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2009/dec/05/winter-olympics-sochi-russia. Retrieved 31 May 2011.
- ↑ Findling & Pelle 2004, p. 107.
- ↑ Findling & Pelle 2004, pp. 111–112.
- ↑ "Spartakiads". Great Soviet Encyclopedia. Vol. 24 (part 1). Moscow. 1976. p. 286.
- ↑ Roche 2000, p. 106.
- ↑ "The USSR and Olympism" (PDF). Olympic Review (International Olympic Committee) (84): 530–557. October 1974. http://www.la84foundation.org/OlympicInformationCenter/OlympicReview/1974/ore84/ore84k.pdf. Retrieved 4 May 2009.
- ↑ "1968: Black athletes make silent protest". BBC. 17 October 1968. http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/17/newsid_3535000/3535348.stm. Retrieved 7 February 2009.
- ↑ "Iranian Judoka rewarded after snubbing Israeli". Associated Press. NBC Sports. 8 September 2004. http://nbcsports.msnbc.com/id/5942871/. Retrieved 7 February 2009.
- ↑ "Tom Hicks". Sports-reference.com. http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/hi/tom-hicks-1.html. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 30 January 2009.
- ↑ 142.0 142.1 "A Brief History of Anti-Doping". World Anti-Doping Agency. http://www.wada-ama.org/en/About-WADA/History/A-Brief-History-of-Anti-Doping/. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 10 September 2008.
- ↑ Begley, Sharon (7 January 2008). "The Drug Charade". Newsweek. http://www.newsweek.com/id/86079/output/print. Retrieved 27 August 2008.
- ↑ Porterfield 2008, p. 15.
- ↑ Magnay, Jacquelin (18 April 2003). "Carl Lewis's positive test covered up". The Sydney Morning Herald. http://www.smh.com.au/articles/2003/04/17/1050172709693.html. Retrieved 28 August 2008.
- ↑ Coile, Zachary (27 April 2005). "Bill Seeks to Toughen Drug Testing in Pro Sports". The San Francisco Chronicle. http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2005/04/27/MNGMICG0SS1.DTL. Retrieved 3 September 2008.
- ↑ "Doping: 3667 athletes tested, IOC seeks action against Halkia's coach". Express India Newspapers. 19 August 2008. http://www.expressindia.com/latest-news/Doping-3667-athletes-tested-IOC-seeks-action-against-Halkias-coach/350677/. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 28 August 2008.
- ↑ 148.0 148.1 "Bar countries that ban women athletes", Ali Al-Ahmed, The New York Times, 19 May 2008
- ↑ Henderson, John. "Iranian Olympic skier Kalhor a pioneer", Denver Post, 27 February 2010
- ↑ "Arab women make breakthrough at Games", CNN, 23 September 2000
- ↑ "Afghan women's Olympic dream", BBC, 22 June 2004
- ↑ Wallechinsky, David (29 July 2008). "Should Saudi Arabia be Banned from the Olympics?". Huffington Post. http://www.huffingtonpost.com/david-wallechinsky/should-saudi-arabia-be-ba_b_115736.html.
- ↑ "Inside Lines: Protests at 2012 if Saudis say 'no girls allowed'", The Independent, 4 July 2010
- ↑ "Saudis to send 2 women to London, make history". SI.com. http://sportsillustrated.cnn.com/2012/olympics/2012/07/12/saudi-arabia-women-london-olympics.ap/index.html. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 13 July 2012.
- ↑ "London 2012 Olympics: Saudi Arabian women to compete", BBC, 12 July 2012
- ↑ http://english.alarabiya.net/articles/2012/08/13/232068.html
- ↑ "Women's boxing gains Olympic spot", British Broadcasting Corporation, 13 August 2009
- ↑ "Bush turns attention from politics to Olympics". Associated Press. MSNBC. 7 August 2008. http://www.msnbc.msn.com/id/26081584/. Retrieved 30 January 2009.
- ↑ "Olympic Shooters Hug as their Countries do Battle". CNN. 10 August 2008. http://www.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/08/10/olympic.embrace/. Retrieved 10 August 2008.
- ↑ "Olympic archive". Canadian Broadcasting Corporation. http://archives.cbc.ca/IDC-1-41-1289-7332/sports/olympics_cbc/clip5. Retrieved 29 August 2008.
- ↑ "Olympic Park Bombing". CNN. http://www.cnn.com/US/9607/27/olympic.bomb.main. Retrieved 29 August 2008.
- ↑ "IOC on bin Laden killing: no bearing on Olympic security". Gazettenet.com. Associated Press. 3 May 2011. http://www.gazettenet.com/2011/05/03/ioc-bin-laden-killing-no-bearing-olympic-security. Retrieved 25 July 2011.
- ↑ උපන්යාස දෝෂය: අනීතික
<ref>ටැගය;Olympic_Charter_2011නමැති ආශ්රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි - ↑ Larmer, Brook (19 August 2008). "The Year of the Mercenary Athlete". Time. http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1833856,00.html. Retrieved 27 November 2011.
- ↑ Rory Carroll (24 February 2003). "What Zola Budd did next | Sport". London: The Guardian. http://www.guardian.co.uk/sport/2003/feb/24/athletics.rorycarroll. Retrieved 27 November 2011.
- ↑ "Lagat a runner without a country". Cool Running. http://www.coolrunning.com/engine/3/3_1/lagat-a-runner-without-a-.shtml. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 27 November 2011.
- ↑ "Olympics opportunity too much for Hammon to pass up – Olympics – ESPN". Sports.espn.go.com. 5 June 2008. http://sports.espn.go.com/oly/news/story?id=3427182. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 27 November 2011.
- ↑ "Medals of Beijing Olympic Games Unveiled". The International Olympic Committee. http://en.beijing2008.cn/67/83/article214028367.shtml. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 3 September 2008.
- ↑ "St Louis 1904". Olympic Games. http://www.olympic.org/st-louis-1904-summer-olympics. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 3 July 2012.
- ↑ "The Modern Olympic Games" (PDF). The Olympic Museum. http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_668.pdf. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 29 August 2008.
- ↑ Munro, James (25 August 2008). "Britain may aim for third in 2012". BBC Sport. http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/london_2012/7579901.stm. Retrieved 25 August 2008.
- ↑ 172.0 172.1 172.2 172.3 "Olympic Charter" (PDF). International Olympic Committee. pp. 72–75. Archived from the original on 28 July 2011. http://web.archive.org/web/20110723070003/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_122.pdf. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 2 April 2009.
- ↑ 173.0 173.1 "Choice of the host city". International Olympic Committee. http://www.olympic.org/uk/organisation/missions/cities_uk.asp. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 2 April 2009.
- ↑ "Olympic Games" (registration required). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/428005/Olympic-Games/249563/Athens-Greece-1906#ref=ref858167. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 2 April 2009.
- ↑ "Official Report of the Equestrian Games of the XVIth Olympiad (Swedish & English)" (PDF). Los Angeles 1984 Foundation. http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1956/or1956eq.pdf. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 3 September 2008.
- ↑ "Beijing 2008". The International Olympic Committee. http://www.olympic.org/uk/games/beijing/index_uk.asp. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 30 January 2009.
[සංස්කරණය] මූලාශ්ර
- Buchanon, Ian; Mallon, Bill (2006). Historical Dictionary of the Olympic Movement. Lanham, MD: Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-5574-8. http://books.google.com/?id=fH3hD3MkIMYC&pg=PR101&dq=commercialization+of+the+olympic+games. Retrieved 20 March 2009.
- Burkert, Walter (1983). "Pelops at Olympia". Homo Necans. University of California Press. ISBN 978-0-520-05875-0.
- Cooper-Chen, Anne (2005). Global entertainment media. Mahwah, New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates. ISBN 978-0-8058-5168-7. http://books.google.com/?id=1Su8jRiVVdoC&pg=PA228&dq=tv+influence+on+olympic+games#PPA230,M1. Retrieved 21 March 2009.
- Coubertin, Pierre de; Philemon, Timoleon J.; Politis, N.G.; Anninos, Charalambos (1897) (PDF). The Olympic Games: BC 776 – AD 1896. Athens: Charles Beck. http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1896/1896.pdf. Retrieved 2 February 2009.
- Crowther, Nigel B. (2007). "The Ancient Olympic Games". Sport in Ancient Times. Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-275-98739-8.
- Darling, Janina K. (2004). "Panathenaic Stadium, Athens". Architecture of Greece. Santa Barbara, California: Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-313-32152-8. http://books.google.com/?id=4F-v35--l_gC&dq=Panathenaic+Stadium,+Averoff,+Constantine. Retrieved 30 January 2009.
- Eassom, Simon (1994). Critical Reflections on Olympic Ideology. Ontario: The Centre for Olympic Studies. ISBN 978-0-7714-1697-2.
- Krüger, Arnd; Murray, William J. (2003). The Nazi Olympics: sport, politics and appeasement in the 1930s. University of Illinois Press. ISBN 978-0-252-02815-1. http://books.google.com/?id=s5ntIQv0W5IC. Retrieved 3 July 2012.
- Findling, John E.; Pelle, Kimberly D. (2000). සැකිල්ල:Full
- Findling, John E.; Pelle, Kimberly D. (2004). Encyclopedia of the Modern Olympic Movement. Westport CT: Greenwood Press. ISBN 978-0-313-32278-5. http://books.google.com/?id=QmXi_-Jujj0C&pg=PA283&dq=winter+games+at+the+1912+summer+olympics. Retrieved 30 March 2009.
- Flyvbjerg, Bent and Allison Stewart, 2012, "Olympic Proportions: Cost and Cost Overrun at the Olympics 1960–2012," Working Paper, Saïd Business School, University of Oxford.
- Gershon, Richard A. (2000). Telecommunications Management:Industry structures and planning strategies. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates. ISBN 978-0-8058-3002-6. http://books.google.com/?id=H3cu_PFsFYwC&pg=PA17&dq=1998+winter+olympics. Retrieved 21 March 2009.
- Golden, Mark (2009). "Helpers, Horses, and Heroes". Greek Sport and Social Status. University of Texas Press. ISBN 978-0-292-71869-2.
- Girginov, Vassil; Parry, Jim (2005). The Olympic Games Explained: A Student Guide to the Evolution of the Modern Olympic Games. Routledge. ISBN 978-0-415-34604-7. http://books.google.co.uk/books?id=vxAmyvh0ZsQC. Retrieved 3 July 2012.
- International Olympic Committee (2007). "Olympic Charter" (PDF). International Olympic Committee. http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_122.pdf. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 12 February 2009.[dead link]
- Maraniss, David (2008). Rome 1960. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-1-4165-3407-5.
- Matthews, George R. (2005). America's first Olympics: the St. Louis games of 1904. University of Missouri Press. ISBN 978-0-8262-1588-8. http://books.google.co.uk/books?id=WKRUmep515oC&lpg=PP1&dq=America's%20first%20Olympics%3A%20the%20St.%20Louis%20games%20of%201904&pg=PA53#v=onepage&q=liverpool&f=false.
- Olympic Museum (2007). "The Olympic Games in Antiquity" (PDF). International Olympic Committee. Archived from the original on 26 April 2009. http://www.webcitation.org/5gKmnnDyw. සම්ප්රවේශය කෙරුණු දිනය 2 February 2009.
- Pausanias (1 January 1926). "Elis 1". Description of Greece. Loeb Classical Library. Vol. 2. translated by W. H. S. Jones and H. A. Ormerud. London: W. Heinemann. ISBN 978-0-674-99207-8. OCLC 10818363. http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160&query=book%3D%235. Retrieved 9 January 2009.
- Pindar (1997). "Olympian 10". Olympian Odes. Loeb Classical Library. translated by William H. Race. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-99564-2. http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0162&layout=&loc=O.+10.1. Retrieved 25 March 2009.
- Porterfield, Jason (2008). Doping:Athletes and Drugs. New York: Rosen Publishing Group. p. 15. ISBN 978-1-4042-1917-5. http://books.google.com/?id=YXWa6ll5GxoC&pg=PA15&dq=Hans-Gunnar+Liljenwall,. Retrieved 30 January 2009.
- Richardson, N.J. (1992). "Panhellenic Cults and Panhellenic Poets". මෙම කෘතිය තුල: Lewis, D.M.; Boardman, John; Davies, J.K.. The Fifth Century BC. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-23347-7.
- Richardson (1997). සැකිල්ල:Full
- Roche, Maurice (2000). Mega-Events and Modernity. New York: Routledge, Taylor & Francis Group. ISBN 978-0-415-15711-7. http://books.google.com/?id=aldh2YTO7XQC&printsec=copyright&dq=spartakiads+and+the+olympics. Retrieved 30 January 2009.
- Schaffer, Kay; Smith, Sidonie (2000). Olympics at the Millennium. New Jersey: Rutgers University Press. ISBN 978-0-8135-2819-9. http://books.google.com/?id=nMzYdZpk8qMC&printsec=copyright&dq=olympics. Retrieved 30 January 2009.
- Slack, Trevor (2004). The Commercialisation of sport. New York: Routledge. ISBN 978-0-7146-8078-1. http://books.google.com/?id=Kd7ieYncwxIC&pg=PA192&dq=television+and+the+olympic+games. Retrieved 31 March 2009.
- Spivey, Nigel Jonathan (2004). "Olympia: the Origins". The Fifth Century BC. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-280433-4.
- Swaddling, Judith (1999). The Ancient Olympic Games. University of Texas Press. ISBN 978-0-292-77751-4.
- Swaddling, Judith (2000). The Ancient Olympic Games (2 සංස්.). Austin: University of Texas Press. ISBN 978-0-292-70373-5. OCLC 10759486. http://books.google.com/?id=2-HQMnDiLqIC. Retrieved 6 June 2009.
- Tomlinson, Alan (2005). Sport and leisure cultures. Minneapolis MN: University of Minnesota Press. ISBN 978-0-8166-3382-1. http://books.google.com/?id=JphFoBnq2R8C&pg=PA14&dq=olympic+games+television+ratings. Retrieved 2 April 2009.
- Weiler, Ingomar (2004). "The predecessors of the Olympic movement, and Pierre de Coubertin". European Review (Cambridge University Press) 12 (3).
- Woods, Ron (2007). Social Issues in Sport. Champaign IL: Human Kinetics. ISBN 978-0-7360-5872-8. http://books.google.com/?id=Krclca7m_z0C&pg=PA146&lpg=PA146&dq=television+ratings+decline+olympic+games+torino. Retrieved 2 April 2009.
- Young, David C. (2004). "The Beginnings". A Brief History of the Olympic Games. Wiley-Blackwell. ISBN 978-1-4051-1130-0.
- Young, David C. (1996). The Modern Olympics: A Struggle for Revival. Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-7207-5.
[සංස්කරණය] වැඩිදුර කියවීමට
- Buchanan, Ian (2001). Historical dictionary of the Olympic movement. Lanham: Scarecrow Presz. ISBN 978-0-8108-4054-6.
- Kamper, Erich; Mallon, Bill (1992). The Golden Book of the Olympic Games. Milan: Vallardi & Associati. ISBN 978-88-85202-35-1.
- Preuss, Holger; Marcia Semitiel García (2005). The Economics of Staging the Olympics: A Comparison of the Games 1972–2008. Edward Elgar Publishing. ISBN 978-1-84376-893-7.
- Simson, Vyv; Jennings, Andrew (1992). Dishonored Games: Corruption, Money, and Greed at the Olympics. New York: S.P.I. Books. ISBN 978-1-56171-199-4.
- Wallechinsky, David (2004). The Complete Book of the Summer Olympics, Athens 2004 Edition. SportClassic Books. ISBN 978-1-894963-32-9.
- Wallechinsky, David (2005). The Complete Book of the Winter Olympics, Turin 2006 Edition. SportClassic Books. ISBN 978-1-894963-45-9.
[සංස්කරණය] බාහිර සබැඳි
 |
Wikimedia Commons has media related to: Olympic Games |
- Official website
- New York Times Interactive of all the medals in the Modern Olympics
- insidethegames – the latest and most up to date news and interviews from the world of Olympic, Commonwealth and Paralympic Games
- ATR – Around the Rings – the Business Surrounding the Olympics
- GamesBids.com – An Authoritative Review of Olympic Bid Business (home of the BidIndex™)
- Database Olympics
- History of Olympics to the Present Day
- Dicolympic – Dictionary about the Games from Olympia to Sochi 2014
- Reference book about all Olympic Medalists of all times
සැකිල්ල:Olympic Games සැකිල්ල:International multi-sport events සැකිල්ල:Team Sport
