ගෙන්දගම්

විකිපීඩියා, නිදහස් විශ්වකෝෂය වෙතින්
වෙත පනින්න: සංචලනය, සොයන්න


ගෙන්දගම්,  16S
Sulfur-sample.jpg
Sulfur Spectrum.jpg
ගෙන්දගම්හී වර්ණාවලී රේඛා
ප්‍රධාන ගුණ
නම, සංකේතය ගෙන්දගම්, S
උච්චාරණය /ˈsʌlfər/ SUL-fər
මුහුණුවර Lemon yellow sintered microcrystals
ආවර්තිතා වගුවෙහි ගෙන්දගම්
Element 1: හයිඩ්‍රජන් (H), Other non-metal
Element 2: හීලියම් (He), Noble gas
Element 3: ලිතියම් (Li), Alkali metal
Element 4: බෙරිලියම් (Be), Alkaline earth metal
Element 5: බෝරෝන් (B), Metalloid
Element 6: කාබන් (C), Other non-metal
Element 7: නයිට්‍රජන් (N), Other non-metal
Element 8: ඔක්සිජන් (O), Other non-metal
Element 9: ෆ්ලුවොරීන් (F), Halogen
Element 10: නියෝන් (Ne), Noble gas
Element 11: සෝඩියම් (Na), Alkali metal
Element 12: මැග්නීසියම් (Mg), Alkaline earth metal
Element 13: ඇලුමිනියම් (Al), Other metal
Element 14: සිලිකන් (Si), Metalloid
Element 15: පොස්පරස් (P), Other non-metal
Element 16: සල්ෆර් (S), Other non-metal
Element 17: ක්ලෝරීන් (Cl), Halogen
Element 18: ආගන් (Ar), Noble gas
Element 19: පොටෑසියම් (K), Alkali metal
Element 20: කැල්සියම් (Ca), Alkaline earth metal
Element 21: ස්කැන්ඩියම් (Sc), Transition metal
Element 22: ටයිටේනියම් (Ti), Transition metal
Element 23: වැනේඩියම් (V), Transition metal
Element 24: ක්‍රෝමියම් (Cr), Transition metal
Element 25: Manganese (Mn), Transition metal
Element 26: Iron (Fe), Transition metal
Element 27: Cobalt (Co), Transition metal
Element 28: Nickel (Ni), Transition metal
Element 29: තඹ (Cu), Transition metal
Element 30: සින්ක් (Zn), Transition metal
Element 31: Gallium (Ga), Other metal
Element 32: Germanium (Ge), Metalloid
Element 33: Arsenic (As), Metalloid
Element 34: Selenium (Se), Other non-metal
Element 35: Bromine (Br), Halogen
Element 36: Krypton (Kr), Noble gas
Element 37: Rubidium (Rb), Alkali metal
Element 38: Strontium (Sr), Alkaline earth metal
Element 39: Yttrium (Y), Transition metal
Element 40: Zirconium (Zr), Transition metal
Element 41: Niobium (Nb), Transition metal
Element 42: Molybdenum (Mo), Transition metal
Element 43: Technetium (Tc), Transition metal
Element 44: Ruthenium (Ru), Transition metal
Element 45: Rhodium (Rh), Transition metal
Element 46: Palladium (Pd), Transition metal
Element 47: රිදී (Ag), Transition metal
Element 48: කැඩ්මියම් (Cd), Transition metal
Element 49: Indium (In), Other metal
Element 50: ටින් (Sn), Other metal
Element 51: Antimony (Sb), Metalloid
Element 52: Tellurium (Te), Metalloid
Element 53: Iodine (I), Halogen
Element 54: Xenon (Xe), Noble gas
Element 55: Caesium (Cs), Alkali metal
Element 56: Barium (Ba), Alkaline earth metal
Element 57: Lanthanum (La), Lanthanoid
Element 58: Cerium (Ce), Lanthanoid
Element 59: Praseodymium (Pr), Lanthanoid
Element 60: Neodymium (Nd), Lanthanoid
Element 61: Promethium (Pm), Lanthanoid
Element 62: Samarium (Sm), Lanthanoid
Element 63: Europium (Eu), Lanthanoid
Element 64: Gadolinium (Gd), Lanthanoid
Element 65: Terbium (Tb), Lanthanoid
Element 66: Dysprosium (Dy), Lanthanoid
Element 67: Holmium (Ho), Lanthanoid
Element 68: Erbium (Er), Lanthanoid
Element 69: Thulium (Tm), Lanthanoid
Element 70: Ytterbium (Yb), Lanthanoid
Element 71: Lutetium (Lu), Lanthanoid
Element 72: Hafnium (Hf), Transition metal
Element 73: Tantalum (Ta), Transition metal
Element 74: Tungsten (W), Transition metal
Element 75: Rhenium (Re), Transition metal
Element 76: Osmium (Os), Transition metal
Element 77: Iridium (Ir), Transition metal
Element 78: Platinum (Pt), Transition metal
Element 79: Gold (Au), Transition metal
Element 80: Mercury (Hg), Transition metal
Element 81: Thallium (Tl), Other metal
Element 82: Lead (Pb), Other metal
Element 83: Bismuth (Bi), Other metal
Element 84: Polonium (Po), Other metal
Element 85: Astatine (At), Halogen
Element 86: Radon (Rn), Noble gas
Element 87: Francium (Fr), Alkali metal
Element 88: Radium (Ra), Alkaline earth metal
Element 89: Actinium (Ac), Actinoid
Element 90: Thorium (Th), Actinoid
Element 91: Protactinium (Pa), Actinoid
Element 92: Uranium (U), Actinoid
Element 93: Neptunium (Np), Actinoid
Element 94: Plutonium (Pu), Actinoid
Element 95: Americium (Am), Actinoid
Element 96: Curium (Cm), Actinoid
Element 97: Berkelium (Bk), Actinoid
Element 98: Californium (Cf), Actinoid
Element 99: Einsteinium (Es), Actinoid
Element 100: Fermium (Fm), Actinoid
Element 101: Mendelevium (Md), Actinoid
Element 102: Nobelium (No), Actinoid
Element 103: Lawrencium (Lr), Actinoid
Element 104: Rutherfordium (Rf), Transition metal
Element 105: Dubnium (Db), Transition metal
Element 106: Seaborgium (Sg), Transition metal
Element 107: Bohrium (Bh), Transition metal
Element 108: Hassium (Hs), Transition metal
Element 109: Meitnerium (Mt), Transition metal
Element 110: Darmstadtium (Ds), Transition metal
Element 111: Roentgenium (Rg), Transition metal
Element 112: Copernicium (Cn), Transition metal
Element 113: Ununtrium (Uut)
Element 114: Ununquadium (Uuq)
Element 115: Ununpentium (Uup)
Element 116: Ununhexium (Uuh)
Element 117: Ununseptium (Uus)
Element 118: Ununoctium (Uuo)
O

S

Se
පොස්ෆරස්ගෙන්දගම්ක්ලෝරීන්
පරමාණුක ක්‍රමාංකය 16
සම්මත පරමාණුක ස්කන්ධය 32.065(5)
මූලද්‍රව්‍යය ප්‍රවර්ගය අලෝහය
කාණ්ඩය, ගුටකය 16 වන කාණ්ඩය (chalcogens), p-block
ආවර්තය 3 වැනි ආවර්තය
ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය [Ne] 3s2 3p4
කවචයකට ඇති ඉලෙක්ට්‍රෝන සංඛ්‍යාව 2, 8, 6
භෞතික ගුණ
අවස්ථාව solid
ද්‍රවාංකය 388.36 K ​(115.21 °C, ​239.38 °F)
තාපාංකය 717.8 K ​(444.6 °C, ​832.3 °F)
කා.උ. අවට දී ඝනත්වය (alpha) 2.07 g·cm−3
(beta) 1.96 g·cm−3
(gamma) 1.92 g·cm−3
ද්‍ර.අං. මත ද්‍රවයක් ලෙස  1.819 g·cm−3
Critical point 1314 K, 20.7 MPa
විලයන තාපය (mono) 1.727 kJ·mol−1
වාෂ්පීභවන තාපය (mono) 45 kJ·mol−1
ආපේක්ෂික තාප ශක්‍යතාව 22.75 J·mol−1·K−1
වාෂ්ප සම්පීඩනය
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 375 408 449 508 591 717
පරමාණුක ගුණ
ඔක්සිකරණ තත්ත්වය 6, 5, 4, 3, 2, 1, -1, -2 ​ප්‍රබල ආම්ලික ඔක්සයිඩය
විද්‍යුත් ඍණතාව Pauling scale: 2.58
අයනීකරණ ශක්තිය
(more)
සහසංයුජතා අරය 105±3 pm
වැන් ඩ වාල්ස් අරය 180 pm
ප්‍රකීර්ණ
ස්එටික ආකෘතිය orthorhombic
Orthorhombic crystal structure for ගෙන්දගම්
Thermal conductivity (amorphous)
0.205 W·m−1·K−1
Electrical resistivity at 20 °C: (amorphous)
2×1015  Ω·m
Magnetic ordering diamagnetic[1]
Bulk modulus 7.7 GPa
Mohs hardness 2.0
CAS number 7704-34-9
වඩාත් ස්ථායී සමස්ථානික
ප්‍රධාන ලිපිය: ගෙන්දගම්වල සමස්ථානික
iso NA half-life DM DE (MeV) DP
32S 95.02% 32S is stable with 16 neutrons
33S 0.75% 33S is stable with 17 neutrons
34S 4.21% 34S is stable with 18 neutrons
35S syn 87.32 d β 0.167 35Cl
36S 0.02% 36S is stable with 20 neutrons
· references

සල්ෆර් (/iconˈsʌlfər/ SUL-fər; අක්ෂර වින්‍යාසය පහතින් බලන්න) යනු පරමාණුක ක්‍රමාංකය 16 වන රසායනික මූලද්‍රව්‍යයක් වන අතර, S යන සංකේතයෙන් ප්‍රත්‍යර්පණය කරනු ලැබේ.

සල්ෆියුරික් අම්ල වර්ග[සංස්කරණය]

100%ට ඉතාම ආසන්න ‍සල්ෆියුරික් අම්ලය නිෂ්පාදනය කළ හැකි මුත් , තාපාංකයේ දී එමගින් SO3 මුක්ත වී 98.3% සල්ෆියුරික් අම්ලය නිෂ්පාදනය වේ. 98% වර්ගයේ (18M) සල්ෆියුරික් අම්ලය ගබඩා තුළ වඩා ස්ථායී වන අතර සාන්ද්‍ර සල්ෆියුරික් අම්ලය ලෙස හදුන්වන්නේ මෙයයි. වෙනත් සාන්ද්‍රණ විවිධ අවශ්‍යතා සදහා යොදා ගනී. එයින් සමහරක් පහත දැක්වේ.

  • 10% තනුක සල්ෆියුරික් අම්ලය විද්‍යාගාර භාවිත සදහා
  • 33.5% බැටරි අම්ලය (ඊයම් - අම්ල බැටරිවල භාවිතා වේ.)
  • 62.18% කුටීර හෝ පොහොර අම්ලය
  • 77.67% අටළු හෝ ග්ලෝවර් (Glover) අම්ලය
  • 98% සාන්ද්‍ර අම්ලය

අම්ලවල වෙනස් සංශුද්ධතා ද පවතී. තාක්ෂණික තත්වයේ H2SO4 අශුද්ධ හා වර්ණයක් සහිත වේ. නමුත් පොහොර සෑදීමට යෝග්‍ය වේ. ඹෟෂධ හා සායම් වර්ග සෑදීමේ දී එක්සත් ජනපද ඖෂධ සංග්‍රහය (usp) වැනි සංශුද්ධ තත්ව භාවිතා කෙරේ.

සල්ෆියුරික් අම්ලයට ඉතා සාන්ද්‍ර SO3(g) එකතු කළ විට පයිරො සල්ෆියුරික් අම්ලය ලෙස හදුන්වන H2S2O7 සෑදේ. H2S2O7 සධුම සල්ෆියුරික් අම්ලය , ඕලියම් හෝ නෝ‍ඩෝශන් (Nordhausen acid ) අම්ලය ලෙස ද හැදින්වේ. ඕලියම්හි සාන්ද්‍රණය % SO3 (% ඕලියම් ලෙස හැදින්වේ) ලෙස හෝ % H2SO4 (H2O එකතු කළ විට සෑදෙන ප්‍රමාණය) ලෙස දැක්වේ. ඕලියම් වල සාමාන්‍ය සාන්ද්‍රණය වන්නේ 40% ඕලියම් (109% H2SO4) හා 65% ඕලියම් (114.6% H2SO4) ය. සංශුද්ධ H2S2O7 ද්‍රවාංකය 360C වූ ඝනයකි.


ධ්‍රැවීයතාව හා සන්නායකතාව[සංස්කරණය]

නිර්ජලීය H2SO4 ඉතාමත් ධ්‍රැවීය ද්‍රවයක් වන අතර පාර විද්‍යුත් නියතය 100ට ආසන්න වේ. H2SO4 ප්‍රෝටෝනිකරණය හරහා විඝටනය වීම නිසා විශාල විද්‍යුත් සන්නායකතාවක් පෙන්නුම් කරයි. මෙම ක්‍රියාවලිය ස්වයං අයනීකරණය ලෙස හැදින්වේ.

2 H2SO4 ⇌ H3SO4+ + HSO4−

ස්වයං අයනීකරණය සදහා සමතුලිතතා නියතය

Kap(25°C)= [H3SO4+][HSO4−] = 2.7 × 10−4.

ඒ හා සැසදිය හැකි ජලයේ සමතුලිතතා නියතය Kw 10-14 වන අතර 1010 (බිලියන 10) ගුණයකින් කුඩාය.

අම්ලය දුස්ස්‍රාවී වුවත් අන්තඃ අණුක ප්‍රෝටෝන හුවමාරු යාන්ත්‍රණය ජලයෙහි ග්‍රෝතස් (Grotthuss mechanism) යාන්ත්‍රණයට සමාකාර නිසා H3SO¬4+ හා HSO4- අයනවල සඵල සන්නායකතාව විශාල අගයක් ගන්නා අතර එම නිසා සල්ෆියුරික් අම්ලය හොද සන්නායකයක් වී ඇත. තවද බොහෝමයක් ප්‍රතික්‍රියා සදහා ප්‍රභල ද්‍රාවකයක් ලෙසද ක්‍රියා කරයි.

සමතුලිතතා‍ව ඉහත සදහන් කර ඇති ආකාරයට වඩා සංකීර්ණය . සමතුලිතතාවයේ දී 100% H2SO4 තුළ පහත දේ පවතී. (ද්‍රාවක කිලෝග්‍රෑමයට ඇති මිලි මවුල ගණන දැක්වේ) HSO4-(15.0) , H3SO4+(11.3) , H3O+ (8.0) , HS2O7- (4.4) , H2S2O7(3.6) , H2O (0.1).


ආශ්‍රිත[සංස්කරණය]

"http://si.wikipedia.org/w/index.php?title=ගෙන්දගම්&oldid=251034" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි