පෝට් ලුවීස්

විකිපීඩියා වෙතින්
Jump to navigation Jump to search
පෝට් ලුවීස්
පොහ්-ලුයී  (ප්‍රංශ)
අගනගරය
Port Louis Waterfront
Champ de MarsAerial view of Port Louis
Port Louis Harbour
Port Louis Waterfront, Champ de Mars, Aerial view, Harbour
Flag of පෝට් ලුවීස්
Official seal of පෝට් ලුවීස්
උද්යෝග පාඨය(න්): "Concordia et Progressio"
(Latin for "Harmony and Progress")
පෝට් ලුවීස් is located in Mauritius
පෝට් ලුවීස්
පෝට් ලුවීස්
පෝට් ලුවීස් is located in Indian Ocean
පෝට් ලුවීස්
පෝට් ලුවීස්
Location in Mauritius & Indian Ocean
ඛණ්ඩාංක: 20°9′52″S 57°30′15″E / 20.16444°S 57.50417°E / -20.16444; 57.50417ඛණ්ඩාංක: 20°9′52″S 57°30′15″E / 20.16444°S 57.50417°E / -20.16444; 57.50417
Countryමුරුසිය
DistrictPort Louis District
Founded1638
Town25 August 1966
City12 December 2011
රජය[1]
 • අධිකරණ වර්ගයMunicipality
 • Lord MayorDaniel Eric Clive Laurent
 • Deputy Lord MayorChris Loïc Dick
සරිය
 • මුළු46.7 කිමී2 (18.0 සතරැස් සැත)
ජනගහණය(2018)[2]
 • මුළු147,066
 • අනුස්ථිතිය1st in Mauritius
 • ඝණත්වයBad rounding here3,100/කිමී2 (Bad rounding here8,200/වර්ග සැත)
වේලා කලාපMUT (UTC+4)
වෙබ් අඩවියMunicipal Council

ලුවිස් පටුන හෝ ලුවිස්තොට හෝ (ප්රන්ස: //"පොහ්-ලුයී "//; මුරුසි ක්‍රියෝල් නොහොත් මුසු බස): //"පෝල්වී"//, //poːlwi//; ඉංගිරිසි: //"පෝට් ලුවීස්"//) යනු මුරුසි (මොරිෂස්) අගනුවරයි. එය ප්‍රධාන වශයෙන් පිහිටා ඇත්තේ පෝ ලුයී දිසාවෙහි වන අතර කුදු බටහිරි කොටසක් කළුගං දිසාවෙහි (බ්ලැක් රිව දිස්ත්‍රික්කයේ) වේ. ලුවිස් පටුන යනු රටේ ආර්ථිකයේ, හැදියාවෙහි (සංස්කෘතියේ) හා දෙස්පලුවෙහි මධ්‍යස්ථානය වන අතර එය එ රට ජනයා වැඩිතම නගරය යි. නගරය පරිපාලනය කරනු ලැබෙනුයේ ලුවිස් පටුනු නගර සභාව මගිනි. මුරුසි සංඛ්‍යාලේඛනය විසින් පවත්වන ලද 2012 සංගණනයට අනුවැ, එහි ජනගහනය 147,066 කි.

ඉතිහස[සංස්කරණය]

"ෂ්ජහදොං ද ලා කොම්පඤි" (Jardin de la Compagnie - සමාගම් වත්ත). මුල් කලැ ප්රන්ස නැගෙනහිරි ඉන්දු හවුලේ එළවළු බිම් කඩ

1606 සිටැ ලන්දේසි පදිංචිකරුවන් විසින් ලුවිස් පටුන වරායක් ලෙස භාවිතා කැරුණු අතර, ඔවුහූ එ මැ පෙදෙස "කැස්බෑවන්ගේ වරාය" ලෙස හැඳින්වීමට පටන් ගත් හ. [3] 1736 දී, ප්රන්ස රජය යටතේ, එය මුරුසියේ පරිපාලන මධ්‍යස්ථානය බවට පත් වූ අතර, ප්රන්ස නැව් ආසියාව හා යුරෝපය අතරැ, සුබපැත්මේ තුඩුව වටා ගමන් කිරීමේදී නැවැත ප්‍රතිපාදන ලබාගැනීමේ ප්‍රධාන නැවැතුමක් වියැ. [4] පහළොස් වැනි ලුයී රජුට ගරු කෙරුමක් ලෙස මෙ පටුන මෙ සේ නම් ලැබැ ඇති. එ කලැ ප්රන්ස යටත් විජිතයක් වූ මුරුසිය හැඳින්වූයේ ප්රන්සයේ දිවයින (Ile de France - ඉල් ද ෆ්හාස්) යනුවෙනි. එ කලැ ප්රන්ස ගොවුනුරු වූ බෙහ්තෝ-ෆෝසුවා මඒ ද' ලා බුහ්දුනේ (Bertrand-François Mahé de La Bourdonnais) නගරයේ මනා වැඩුමට දායක වියැ. සුළි කුණාටු ඇතිවුණු විට මෝකා කඳුවැටියේ වහලින් සාපේක්ෂ වශයෙන් ලුයිස් පටුන දැඩි සුළඟින් රැකුණු බැවින්, දිවයිනෙහි මහ පටුන හා බලකොටුව යන දෙකට මැ ලුවිස් පටුන තෝරා ගන්නා ලදී. නැපෝලියානු යුද සමයේ දී (1800-15) බිරිතානින් දිවයින යටත් කොටැ සිටි සමයෙහි දු වරායේ වටිනාකම නොකැඩී පැවැති අතර ඉන්දු සයුර පාලනය කිරීමට බිරිතානින් ට එය වහල් වියැ. කෙසේ නමුදු, 1869 දී සූවස් ඇළ ඇරැඹීමෙන් පසු වරායට නැව්වල පැමිණීම විසල් ලෙස පහත වැටුණි. සූවස් ඇළ වසර හතක් වසා දැමීමේ දී (1967 දී සිටැ) මෙ වරායේ ක්‍රියාකාරකම් වැඩි වියැ. 1970 ගණන්වල අග භාගයේදී වරාය නවීකරණය කිරීම මුරුසිය මුල් කොට සිදුවන සියලු ආනයන සහ අපනයන සඳහා කේන්ද්‍රීය ලක්ෂ්‍යය ලෙස එහි භූමිකාව පවත්වා ගැනීමට උපකාරී වියැ. ලුවිස් පටුන මුරුසියේ වියපුරු (ව්‍යාපාරික) සහ පරිපාලන අගනුවර ලෙස දිගට මැ පවතින අතර, 1990 දසවස අග භාගයේදී සැරිසරු (සංචාරක) වියපුරුවේ පැතිරීමෙන් බොහෝ සාප්පු, හෝටල හා අවන්හල් කවුඩාන් දියපෙරටු (කෞඩාන් වෝට ෆ්‍රන්ට්) පෙදෙසෙහි ඉදිකිරීමත් සමඟ ලුවිස් පටුනේ සැලකියැ යුතු දියුණුවක් ඇති වියැ.

මුරුසි කලාකරු රවුෆ් ඔඩෙරුත් විසින් 1930 ගණන්වල මෝටර රිය ප්‍රවාහනය කිසිසේත්ම නුතුබූ සමයෙකැ දියපෙරටුව (Waterfront) නිරූපණය කරන දසුනක් සපයයි. උස් ගොඩනැගිලි, අධික රථවාහන තදබදය සහ විශාල ජනකායක් තිබියදීත් ඩ්'අර්මෙස්(D'Armes-ඩා'හ්ම්) නම් ලද තැන තවමත් හඳුනාගත හැකි.

ආණ්ඩුව[සංස්කරණය]

Vintage years of Port Louis
ඓතිහාසික ඉදිරිදසුනක්‌
ලුවිස් පටුනේ ඇහැසි (ඒරියල්) දසුනක්‌

ලුවිස් පටුනෙහි ප්‍රාදේශීය පාලනය නගර සභාවක් මඟින් අධීක්ෂණය කෙරෙණු ලැබේ. ලුවිස් පටුනු නගර සභාව පළමු වැ 1830 දී පිහිටුවන ලද අතර එය දැනට 2011 පළාත් පාලන පනත යටතේ සංවිධානය කර ඇති පරිදි මුරුසියෙහි නාගරික ප්‍රදේශ සඳහා වගකිව යුතු මහ නගර සභා පහෙන් එකකි. කවුන්සිලය පරිපාලනය කිරීම සඳහා සභිකයන් 24 දෙනෙකු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීව තේරී පත් වේ. සභිකයන් විසින් නගරාධිපතිවරයකු සහ නියෝජ්‍ය නගරාධිපතිවරයකු තෝරා පත් කර ගැනේ. පරිපාලන, මුදල්, ඉඩම් පරිහරණ සහ සැලැසුම්, පොදු යටිතල පහසුකම්, මහජන සෞඛ්‍ය, සුබසාධන, උයන් හා වතු සහ නගර පොත්ගුල යන දෙපාර්තමේන්තු හරහා සභාවේ කටයුතු සිදු කෙරේ. පළාත් පාලන ආයතන විසින් සපයනු ලබන සේවාවන් අතර පෙර පාසල්, ළදරු පාසල සහ වෘත්තීය පාසල්, සෞඛ්‍ය ආරක්ෂණය, නිවාස නියාමනය, සමහර මාර්ග සේවා, කසල එකතු කිරීම, සුසාන බිම්, සමහර පාරිසරික සහ පාරිභෝගික ආරක්ෂණ සේවා සහ ආර්ථික ප්‍රවර්ධන ක්‍රියාකාරකම් ඇතුළත් වේ. අනෙකුත් සේවාවන් නගරයට සැපැයෙනුයේ මධ්‍යම රජය විසිනි.

පෝට් ලුවීස් සැඳ (ඡන්ද) විමැසුමේ දී සභිකයන් 3 බැගින් වන කොට්ඨාශ 8කට බෙදා ඇත.

දේශගුණය[සංස්කරණය]

Port Louis සඳහා කාලගුණ දත්ත
මාසය ජන පෙබ මාර් අප්‍රේ මැයි ජුනි ජූලි අගෝ සැප් ඔක් නොවැ දෙසැ වර්ෂය
වාර්තාගත ඉහළම උෂ්ණත්වය°C (°F) 35
(95)
33
(91)
32
(90)
31
(88)
29
(84)
28
(82)
27
(81)
27
(81)
28
(82)
31
(88)
33
(91)
35
(95)
35
(95)
සාමාන්‍ය ඉහළම උෂ්ණත්වය °C (°F) 31.5
(88.7)
31.4
(88.5)
31.5
(88.7)
30.7
(87.3)
29.3
(84.7)
27.6
(81.7)
26.7
(80.1)
26.8
(80.2)
27.7
(81.9)
28.8
(83.8)
30.2
(86.4)
31.1
(88)
29.44
(85)
සාමාන්‍ය අවම උෂ්ණත්වය °C (°F) 24.1
(75.4)
24.0
(75.2)
23.8
(74.8)
23.0
(73.4)
21.5
(70.7)
19.9
(67.8)
19.3
(66.7)
19.1
(66.4)
19.4
(66.9)
20.4
(68.7)
21.8
(71.2)
23.2
(73.8)
21.63
(70.92)
වාර්තාගත අවම උෂ්ණත්වය °C (°F) 17
(63)
18
(64)
17
(63)
14
(57)
13
(55)
11
(52)
11
(52)
10
(50)
11
(52)
13
(55)
14
(57)
17
(63)
10
(50)
වර්ෂාපතනය mm (inches) 131
(5.16)
160
(6.3)
83
(3.27)
87
(3.43)
48
(1.89)
24
(0.94)
18
(0.71)
19
(0.75)
17
(0.67)
15
(0.59)
24
(0.94)
85
(3.35)
711
(28)
සාමාන්‍ය වැසි දින (≥ 1.0 mm) 9 10 8 7 6 4 4 5 3 3 3 6 68
මාසික මධ්‍යයන සූර්යපැය ගණන 248 226 217 240 248 210 217 217 240 279 270 279 2,891
Source #1: World Meteorological Organization.[5]
Source #2: BBC Weather[6]
වරාය විශේෂාංගීව රාත්‍රියේ නගරයේ ඇහැසි (ඒරියල්) දසුනක්‌.
මුරුසි බැංකු කුළුණ ආධිපත්‍යය දරන පෝට් ලුවීස්හි ක්ෂිතිජය
Oderuth vintage Art
1960 ගණන්වල පෝට් ලුවිස්හි සාමාන්‍ය චයිනාටවුමක්
පෝ ලුයී රඟහල












පෝට් ලුයිස්හි ෂොම් ද මැහ්ස් ධාවන පිටිය





මේකත් බලන්න[සංස්කරණය]

  • මොරිෂස් හි ස්ථාන ලැයිස්තුව
  • පෝට් ලුවී දිස්ත්‍රික්කය
  • ලෝක හින්දි ලේකම් කාර්යාලය

යොමු කිරීම්[සංස්කරණය]

  1. "Municipal & District Councils in Mauritius". Government of Mauritius. සම්ප්‍රවේශය 24 July 2012. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)[dead link]
  2. Statistics Mauritius: Demography Unit (2018). "DIGEST OF DEMOGRAPHIC STATISTICS 2018" (PDF). Dec. Government of Mauritius: 33. සම්ප්‍රවේශය 21 May 2020. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)
  3. Auguste Toussaint, Histoire des îles Mascareignes, p. 24
  4. Britannica, Port Louis, britannica.com, USA, accessed on 7 July 2019
  5. World Weather Information Service-Port Louis, World Meteorological Organization. Retrieved 29 September 2012.
  6. "Average Conditions Port Louis, Mauritius". BBC Weather. සම්ප්‍රවේශය 29 September 2012.
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=පෝට්_ලුවීස්&oldid=510989" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි