ඇලන් ටියුරින්

විකිපීඩියා වෙතින්
Jump to navigation Jump to search
ඇලන් ටියුරින්

Alan Turing Aged 16.jpg
Turing ආ. 1928 at age 16
උපත
ඇලන් මැතිසන් ටියුරින්

23 ජුනි 1912(1912-06-23)
Maida Vale, ලන්ඩනය, එක්සත් රාජධානිය
මිය යාම7 June 1954(1954-06-07) (වයස 41)
විම්ස්ලෝ, චෙෂයර්, එක්සත් රාජධානිය
මිය යාමට හේතුවදිවිනසාගැනීම (මේ ගැන විවාදයක් පවතී) සිදු වූයේ සයනයිඩ් විසවීමකින්
සතපවන ලද තැනඅලු විසුරවා හැරියේ gardens of Woking Crematorium
නිවහනවිම්සලෝ, චෙෂයර්, එක්සත් රාජධානිය
අධ්‍යාපනයSherborne School
උගත් ශාස්ත්‍රාලය
සංගණ්‍ය වන්නේ
සහකරුවා(වන්)ජොආන් ක්ලාක්
(ගිවිස ගත්තේ 1941; විවාහ වූයේ නැත)
සම්මානSmith's Prize (1936)
Scientific career
ක්ෂේත්‍රය
ආයතන
  • University of Manchester
  • Government Code and Cypher School
  • National Physical Laboratory, UK
ThesisSystems of Logic Based on Ordinals (1938)
ආචාර්ය උපදේශකඇලොන්සෝ චර්ච්[2]
ආචාර්ය සිසුන්රොබින් ගැන්ඩි,[2][3] Beatrice Worsley[4]
බලපෑමමැක්ස් නිවුමන්[5]
අත්සන
Alan Turing signature.svg

ඇලන් මැතිසන් ටියුරින් (1912 ජුනි 23 – 1954 ජුනි 7) යනු ඉංග්‍රීසි ජාතික පරිගණක විද්‍යාඥයෙක් සහ ගණිතඥයෙකි. පරිගණක විද්‍යාවේ සිද්ධාන්ත වර්ධනය කෙරෙහි ඔහුගේ දායකත්වය අතිමහත් ය. ඇල්ගොරිතමය (algorithm) සහ පරිගණනය (computation) වැනි පරිගණක විද්‍යාවේ මූලික සංකල්ප හදුන්වා දීමට මුල් වූ හෙතෙම පොදු අවශ්‍යතා පරිගණකයක (general purpose computer) මුල් කාලීන ආකෘතියක් වන ටියුරින් යන්ත්‍රය (Turin machine) පිළිබද අදහස ද ඉදිරිපත් කළේ ය. පරිගණක විද්‍යාව සහ කෘත්‍රිම බුද්ධිය යන විෂයයන්හි පියා වශයෙන් ද සැලකෙන්නේ ඇලන් ටියුරින් ය.

දෙවෙනි ලෝක යුධ සමයේ දී ජර්මානු යුධ හමුදාවන් භාවිත කළ රහස් සංඥා පද්ධති කියවීම (cryptanalysis) සදහා බ්‍රිතාන්‍ය රජය පිහිට වූ රජයේ කේත සහ රහස් සංඥා ක්‍රම අධ්‍යයන ආයතනය (Government Code and Cypher School) වෙනුවෙන් සේවය සැපයූ හෙතෙම ජර්මානු රහස් සංඥා ක්‍රම (ciphers) ඉක්මනින් හදුනාගැනීම සදහා උපක්‍රම රැසක් හදුන්වා දුන්නේ ය. ජර්මානු යුධ හමුදා භාවිත කළ රහස් සංඥා ක්‍රම ජනන යන්ත්‍රයක් වූ Enigma machine හි කේත බිදීම සදහා කලින් භාවිත වූ විද්‍යුත් යාන්ත්‍රික ක්‍රමයක් වූ bomba නම් පෝලන්ත ක්‍රමවේදය ද ඔහු විසින් වැඩිදියුණු කෙරිණි. රදවාගත් ගුප්තකේතනය (encripted) කරන ලද පණිවිඩ බිදහෙලීම සදහා ටියුරින්ගෙන් ලැබුණු දායකත්වය මිත්‍ර පාර්ශ්වීය හමුදාවන්ට දෙවන ලෝක යුද්ධය කෙටිකලකින් ම නිමා කිරීමට ශක්තියක් වූ බව කියැවේ. අත්ලන්තික් සටන වැනි සටන්වල ජයග්‍රහණයන් මීට නිදසුන් ය. මෙම කාර්යභාරය යුරෝපයේ යුද්ධය වසර දෙකකින් කෙටිකිරීමට සහ මිලියන 14කට අධික ජීවිත ගණනක් සුරක්ෂිත කිරීමටත් හේතු වූ බවට ගණන් බලා ඇත.

දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු හෙතෙම National Physical Laboratory හි සේවය කළ අතර එහි දී ඔහු ස්වයංක්‍රීය පරිගණන යන්ත්‍රය (Automatic Computing Engine) හෙවත් ACF යන්ත්‍රය සැලසුම් කළේ ය. ක්‍රමලේඛස්ථාපිත පරිගණකයක (stored-program computer) මුල් ම සැලසුම් ද ඔහු විසින් එකල පිළියෙළ කෙරිණ. 1948 දී ඔහු මැන්චෙස්ටර්හි වික්ටෝරියා විශ්වවිද්‍යාලයේ පිහිටි මැක්ස් නිවුමන්ගේ පරිගණන යන්ත්‍ර විද්‍යාගාරයට (Computing Machine Laboratory) එක් වූ අතර ගණිතමය ජීවවිද්‍යාව (mathematical biology) විෂය කෙරෙහි නැඹුරු විය. ජීවීන්ගේ රූප ජනනයේ (morphogenesis) රසායනික පදනම පිළිබද ව ඔහු ලියූ පත්‍රිකාව විසින් දෝලන රසායනික ප්‍රතික්‍රියා (oscillating chemical reactions) පිළිබද ව 1960 දී එය මුල්වරට සොයාගැනීමට පෙර අනාවැකි පළකර තිබුණි.

1952 දී සමලිංගික චෝදනා යටතේ ටියුරින් ව අත්අඩංගුවට ගැනිණ. ඒ වනවිටත් එක්සත් රාජධානියේ සමලිංගිකත්වය සම්බන්ධයෙන් තිබූ නීතිමය බාධක ඉවත් නොවී තිබුණි. ඔහු ජීවිතාන්තය දක්වා සිරදඩුවම වෙනුවට රසායනික පුමගහරණයක් (chemical castration) සිදුකරගැනීමට එකග විය. සිය 42 වැනි උපන්දිනයට දින 16ක් තිබිය දී 1954 වසරේ දී ඔහු සයනයිඩ් විෂ වීමකින් මරණයට පත් විය. පශ්චාත් මරණ පරික්ෂයකින් එය දිවිනසාගැනීමක් බව තීරණය කරන ලදී. නමුත් පැවති සාධක අනුව එය අත්වැරැද්දකින් සිදු වූවක් ලෙස ද සැලකිය හැකි ව තිබූ බව සදහන් කර තිබේ. 2009 වසරේ දී අන්තර්ජාලය හරහා ගෙනගිය ව්‍යාපාරයකින් පසුව බ්‍රිතාන්‍ය අගමැති ගෝර්ඩන් බ්‍රවුන් ඔහු සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කළ අන්දම පිළිබද බ්‍රිතාන්‍ය රජය වෙනුවෙන් නිල වශයෙන් මහජනයාගෙන් සමාව ඉල්ලා සිටියේ ය. 2013 දී දෙවැනි එළිසබෙත් මහරැජින ඔහුට මරණාපර සමාව ප්‍රදානය කර සිටියා ය.

ආශ්‍රිත නාමාවලිය[සංස්කරණය]

  1. සැකිල්ල:Google scholar id
  2. 2.0 2.1 සැකිල්ල:MathGenealogy
  3. Gandy, Robin Oliver (1953). On axiomatic systems in mathematics and theories in physics. repository.cam.ac.uk (PhD thesis). University of Cambridge. doi:10.17863/CAM.16125. සැකිල්ල:EThOS. සැකිල්ල:Free access
  4. සැකිල්ල:Cite chapter
  5. Grattan-Guinness, Ivor, Chapter 40, Turing's mentor, Max Newman. In Copeland, B. Jack; Bowen, Jonathan P.; Wilson, Robin; Sprevak, Mark (2017). The Turing Guide. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-874782-6. 
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=ඇලන්_ටියුරින්&oldid=441691" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි