හස්ති පක්‍ෂියා

විකිපීඩියා, නිදහස් විශ්වකෝෂය වෙතින්
වෙත පනින්න: සංචලනය, සොයන්න
හස්ථි පක්ෂියා
Temporal range: Quaternary–Recent
Aepyornis maximus.jpg
Aepyornis maximus skeleton and egg

නෂ්ට වූ  (17th century) (IUCN 3.1)
විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණය
රාජධානිය: සත්ව
වංශය: ක්‍රෝඩේටා
වර්ගය: Aves
උපරිගෝත්‍රය: Paleognathae
ගෝත්‍රය: †Aepyornithiformes
A. Newton, 1884[1]
කුලය: Aepyornithidae
(Bonaparte, 1853)[1]
Genera

Aepyornis
Mullerornis

විවිධත්වය
2 genera, 7 species

හස්ති පක්ෂියා අභාවයට ගිය පියාඹීමට නොහැකි කුරුල්ලෙකු විය.මෙම පක්ෂීන් ගේ ජන්ම භුමිය මැඩකස්කර් දූපත්විය..

විස්තරය[සංස්කරණය]

Size of Aepyornis maximus (purple) compared to a human, an ostrich, and some non-avian theropod dinosaurs

17 වන සියවස දක්වා මෙම පක්ෂින් මැඩකස්කරයේ විසූ බව දැක්වේ.ප්‍රංශ ජාතික ආණ්ඩුකාරවරයෙකු වූ එටිනේ ද ෆ්ලැකෝ(ර්)ට් නම් ගේ වර්ථාවල මෙම වීශාල කුරුල්ලා පිළිබද විස්තර ඇතුලත් වේ.එසේම සුප්‍රකට දේශ ගවේශක මාර්කෝ පෝලෝ ගේ දේශාටන වාර්ථාවලද මෙම පක්ෂියා පිළිබද විස්තර ඇතුලත්ය.[2]මෙම පක්ෂියා මීටර් 3 පමණ උසින් ද කිලෝ ග්‍රෑම් 400 kg පමණ බරින්ද යුක්තවී ඇත.[3] මෙම පක්ෂියාගේ බිත්තරයක පරිධිය මීටරයකට වඩා තරමක් වැඩිය.බිත්තරයක දිග සෙන්ටි මීටර 34 කි..[4] සමාන්‍ය කුකුළ් බිත්තරයකට වඩා 160 ගුණයකින් මෙම බිත්තරය විශාල විය.[5]

ආහාර[සංස්කරණය]

මොවුන් බොහෝවිට තාල වර්ගයට අයත් ශාක ඵල ආහාරයට ගෙන ඇත.සර්පයින් පළතුරු ආදී ආහාර වර්ග ඔවුන්ගේ ආහාර වන්නට ඇතිබව විශ්වාස තරයි.[6]

ජෛව භූගෝල විද්‍යාව[සංස්කරණය]

හස්ථි පක්ෂියකුගේ සැකිල්ලේ ඉදිරි පෙනුම

හස්ථි පක්ෂියාද පැස්බර කිවි වැනි පක්ෂීන් මෙන් පියාඹීමට නොහැකි කුරුල්ලෙකි.,[7] මොවුත් කුරුලුලොවේ දැවැන්තයන් ලෙස අතීතයේ වාසය කරඇත.[8] මීට වසර මිලියන 85 කට පෙර මොවුන් පැස්බරුන් හා සමගාමීව වාසය කරඇත.[9] කෙසේ වෙතත් පැස්බරා හා හස්ථි පක්ෂියාගේ ජානවල සමානකමත් මෙතෙක් සොයාගෙන නැත.[10] [11][12]

හස්ථි පක්ෂියා

හස්ථි පක්ෂියාට අයත් යැයි විශ්වාස කෙරෙන බිත්තර කැනරි දූපත් වලින් සොයාගෙන ඇත.[13] මෙම දූපත් ඍජුව අප්‍රිකානු මහද්වීපයට සම්භන්ධවී නැත.මොවුන් මුහුදු මට්ටමින් එතරම් උසින් අඩු වෙරළාසන්න භූමින්හි සැරිසරා ඇත.අප්‍රිකාව මැඩගස්කර් දූපත් ආශ්‍රිතව වෙරළාසන්න පෙදෙස්වල පමණක් මොවුන්ගේ ෆොසිල හමුවී ඇත.

අභාවය[සංස්කරණය]

හස්ථි පක්ෂියා මිහිතලයෙන් සදහටම සමු ගැනීම කෙරේ ඍජුවම මානව ක්‍රියාකාරකම් බලපා ඇතිබව සත්ව විද්‍යාඥයන් පෙන්වා දෙයි.අතීතයේ මැඩගස්කර් දූපතේ උතුරු මෙන්ම දකුණු දිග කලාපයේද ව්‍යාප්තව පැවතිණ.[5] හස්ථි පක්ෂීන් ඉතා දරුණු ලෙස මිනිස් දඩයම්කරුවන්ගේ ගොදුරු බවට පත්වී ඇත.මෙම පක්ෂි බිත්තරද මිනිසා විසින් විනාශ කරන්නට ඇත.හස්ථි පක්ෂීන්ට අයත් යැයි සැළකෙන බත්තර පිළිස්සී තිබීම මගින් ඒබව සනාථ වෙයි.මෙම බිත්තර මිනිසුන් විසින් ආහාරයට ගෙන ඇත.,[14]

මානව ක්‍රියාකරකම් වලට අමතරව අප්‍රිකානු කලාපයේ පැතිරගිය වසංගත රෝගයන්ට ගොදුරුවීම නිසාද මොවුන් විනාශවී ඇත.ඇතැම් පක්ෂි ෆොසිල අධ්‍යනයේදී වසංගත රෝග නිසා මියගිය පක්ෂී ෆොසිල බහුලව සොයාගෙන ඇත.මෙවැනි වසංගත හස්ථි පක්ෂීන්ටද පැතිර යන්නට ඇතැයි සිතිය හැක.

හස්ථි පක්ෂියාගේ හිස් කබල

නම්[සංස්කරණය]

ඉංග්‍රීසි[සංස්කරණය]

Aepyornis maximus යන විද්‍යාත්මක නාමයෙන් හඳුන්වන හස්ථි පක්ෂියා ඉංග්‍රීස් බසින් 'elephant bird', යන නමින් හඳුන්වයි.මෙම නාමය දේශ ගවේශක මාකො පොලෝ විසින් හඳුන්වාදුන් වදනකි.ඇතකු වැනි විශාල කුරුල්ලකු දුටු බව ඔහු ලියා ඇත.[14] Sightings of eggs of elephant birds by early sailors (e.g. text on the Fra Mauro map of 1467-69, if not attributable to ostriches) could also have been erroneously attributed to a giant raptor from Madagascar. The legend of the roc could also have originated from sightings of such a giant subfossil eagle related to the African Crowned Eagle, which has been described in the genus Stephanoaetus from Madagascar,[15] being large enough to carry off large primates; today, lemurs still retain a fear of aerial predators such as these. Another might be the perception of ratites retaining neotenic features and thus being mistaken for enormous chicks of a presumably more massive bird.

මැලගසි[සංස්කරණය]

The ancient Malagasy name for the bird is Vorompatra, meaning "bird of the Ampatres". The Ampatres are today known as the Androy region of southern Madagascar.[14] Indeed, Étienne de Flacourt wrote (1658), "vouropatra - a large bird which haunts the Ampatres and lays eggs like the ostriches; so that the people of these places may not take it, it seeks the most lonely places".

බිත්තර[සංස්කරණය]

Occasionally the subfossilized eggs are found intact.[16] The National Geographic Society in Washington holds a specimen of an Aepyornis egg which was given to Luis Marden in 1967. The specimen is intact and contains the skeleton of the unborn bird. The Denver Museum of Nature and Science (Denver, Colorado) holds two intact eggs, one of which is currently on display. Another giant Aepyornis egg is on display at the Harvard Museum of Natural History in Cambridge, MA. A cast of the egg is preserved at the Grant Museum of Zoology at London University.

David Attenborough owns an almost complete eggshell, dating from 6-700 CE, which he pieced together from fragments that were given to him while making his 1961 BBC series Zoo Quest to Madagascar.[17] In March 2011, the BBC aired the 60 min. documentary Attenborough and the Giant Egg, presented by Attenborough, about his personal scientific quest to discover the secrets of the elephant bird and its egg.[17]

There is also an intact specimen of an elephant bird's egg (contrasted with the eggs from other bird species, including a hummingbird's) on display at the Delaware Museum of Natural History, just outside Wilmington, Delaware, USA, and another in the Natural History Museum, London, England.

The Melbourne Museum in ඕස්ට්‍රේලියාව has two Aepyornis eggs. The first was acquired for 100 pounds by Professor Frederick McCoy in June 1862, and is an intact example. In 1950 it was subjected to radiological examination, which revealed no traces of embryonic material. A second, side-blown Aepyornis egg was acquired at a later date.[18]

කලාව හා සාහිත්‍ය[සංස්කරණය]

Restoration of Aepyornis maximus
  • The Rukh is known from Sindbad the Sailor's encounter with one in "One Thousand and One Nights". Some scholars think the Roc is a distorted account of the Aepyornis. Historical evidence for this can be found in Megiser (1623).
  • H.G. Wells wrote a short story entitled "Aepyornis Island" (1894) about the bird. It was first collected in The Stolen Bacillus and Other Incidents (1895).
  • Wildlife artist Walton Ford created a painting called "Madagascar" about the Elephant Bird in 2002.

මේවාත් බලන්න[සංස්කරණය]

සටහන්[සංස්කරණය]

  1. 1.0 1.1 Brands, S. (2008)
  2. BBC Two Presents (2011)
  3. Davies, S. J. J. F. (2003)
  4. Mlíkovsky, J. (2003)
  5. 5.0 5.1 Hawkins, A. F. A. & Goodman, S. M. (2003)
  6. Dransfield, J. & Beentje, H. (1995)
  7. Yoder, A. D. & Nowak, M. D. (2006)
  8. van Tuinen, M. et al. (1998)
  9. Hay, W. W., et al. (1999)
  10. Cooper, A., et al. (2001)
  11. International Darwin Bicentennial Symposium Ancient DNA
  12. Extinct giant bird DNA recovered from fossil eggs
  13. Sauer and Rothe, 1972
  14. 14.0 14.1 14.2 Pearson and Godden (2002)
  15. Goodman, S. M. (1994)
  16. BBC News
  17. 17.0 17.1 Attenborough and the Giant Egg. BBC. 2011-03-02. Retrieved on 2011-07-24.
  18. R.T.M. Pescott, 'Collections of a Century: The History of the First Hundred Years of the National Museum of Victoria, National Museum of Victoria, 1954, p.47.

යොමුව[සංස්කරණය]

  • BBC News (2009-03-25). "One minute world news". Day in Pictures. BBC News. සම්ප්‍රවේශය Mar 26 2009.  Check date values in: |access-date= (help)
  • BBC-2 Presents: Attenborough and the Giant Egg. Presenter: David Attenborough; Director: Sally Thomson; Producer: Sally Thomson; Executive Producer: Michael Gunton. BBC. BBC Two. March 2, 2011.
  • Brands, Sheila J. (1989). "The Taxonomicon : Taxon: Order Aepyornithiformes". Zwaag, Netherlands: Universal Taxonomic Services. සම්ප්‍රවේශය 21 Jan 2010. 
  • Brands(a), Sheila (Aug 14 2008). "Systema Naturae 2000 / Classification, Genus Aepyornis". Project: The Taxonomicon. සම්ප්‍රවේශය Feb 04 2009.  Check date values in: |access-date=, |date= (help)
  • Brodkorb, Pierce (1963). "Catalogue of Fossil Birds Part 1 (Archaeopterygiformes through Ardeiformes)" (PDF). Bulletin of the Florida State Museum, Biological Sciences (Gainesville, FL: University of Florida) 7 (4): 179–293. http://ufdc.ufl.edu/UF00001514/00001/98j. 
  • Cooper, A.; Lalueza-Fox, C.; Anderson, S.; Rambaut, A.; Austin, J.; Ward, R. (2001-02-08). "Complete Mitochondrial Genome Sequences of Two Extinct Moas Clarify Ratite Evolution". Nature 409 (6821): 704–707. doi:10.1038/35055536. PMID 11217857. 
  • Davies, S. J. J. F. (2003). "Elephant birds". in Hutchins, Michael. Grzimek's Animal Life Encyclopedia. 8 Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins (2 ed.). Farmington Hills, MI: Gale Group. pp. 103–104. ISBN 0 7876 5784 0. 
  • Dransfield, John; Beentje, Henk (1995) The Palms of Madagascar Kew, Victoria, ඕස්ට්‍රේලියාව: Royal Botanic Gardens ISBN 0 947643 82 6 
  • Flacourt, Etienne de.; Allibert, Claude (2007) (Frenchයෙන්) Histoire de la grande île de Madagascar Paris, FR: Karthala ISBN 2845865821 
  • Goodman, Steven M. (1994). "Description of a new species of subfossil eagle from Madagascar: Stephanoaetus (Aves: Falconiformes) from the deposits of Ampasambazimba". Proceedings of the Biological Society of Washington (107): 421–428. 
  • Goodman, S. M.; Patterson, B. D., eds. (1997) "Subfossil birds from coastal sites in western and southwestern Madagascar" Natural Change and Human Impact in Madagascar Washington, DC: Smithsonian Institution Press පිටු 257–279 ISBN 1560986832 
  • Hawkins, A. F. A.; Goodman, S. M. (2003) Goodman, S. M.; Benstead, J. P. eds. The Natural History of Madagascar University of Chicago Press පිටු 1026–1029 ISBN 0226303071 
  • Hay, W. W.; DeConto, R. M.; Wold, C. N.; Wilson, K. M.; Voigt, S. (1999) "Alternative global Cretaceous paleogeography" මෙම කෘතිය තුල: Barrera, E.; Johnson, C. C. Evolution of the Cretaceous Ocean Climate System Boulder, CO: Geological Society of America පිටු 1–47 ISBN 0813723329 
  • LePage, Dennis (2008). "Aepyornithidae". Avibase, the World Bird Database. සම්ප්‍රවේශය 04 Feb 2009.  Check date values in: |access-date= (help)
  • MacPhee, R. D. E.; Marx, P. A. (1997) "The 40,000 year plague: humans, hyperdisease, and first-contact extinctions" මෙම කෘතිය තුල: Goodman, S. M.; Patterson, B. D. Natural Change and Human Impact in Madagascar Washington DC: Smithsonian Institution Press පිටු 169–217 
  • Megiser, H. (1623) Warhafftige ... so wol Historische als Chorographische Beschreibung der ... Insul Madagascar, sonsten S. Laurentii genandt (etc.) Leipzig: Groß 
  • Mlíkovsky, J. (2003). "Eggs of extinct aepyornithids (Aves: Aepyornithidae) of Madagascar: size and taxonomic identity". Sylvia 39: 133–138. 
  • Pearson, Mike Parker; Godden, K. (2002) In search of the Red Slave: Shipwreck and Captivity in Madagascar Stroud, Gloucestershire: The History Press ISBN 0750929383 
  • Sauer, E. G. Franz; Rothe, Peter (1972-04-07). "Ratite Eggshells from Lanzarote, Canary Islands". Science (AAAS) 176 (4030): 43–45. doi:10.1126/science.176.4030.43. http://www.sciencemag.org/content/176/4030/43.abstract. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2011-03-05. 
  • van Tuinen, Marcel; Sibley, Charles G.; Hedges, S. Blair (1998). "Phylogeny and Biogeography of Ratite Birds Inferred from DNA Sequences of the Mitochondrial Ribosomal Genes" (PDF). Molecular Biology and Evolution 15 (4): 370–376. http://mbe.oxfordjournals.org/content/15/4/370.full.pdf. 
  • Yoder, Anne D.; Nowak, Michael D. (2006). "Has Vicariance or Dispersal Been the Predominant Biogeographic Force in Madagascar? Only Time Will Tell". Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics 37: 405–431. doi:10.1146/annurev.ecolsys.37.091305.110239. 

බාහිර යොමු[සංස්කරණය]

"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=හස්ති_පක්‍ෂියා&oldid=409692" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි