පෘෂ්ඨවංශීන්

විකිපීඩියා, නිදහස් විශ්වකෝෂය වෙතින්
වෙත පනින්න: සංචලනය, සොයන්න

පෘෂ්ටවංශීන් යනු අස්ථි සැකිල්ලක් සහිත සත්ව විශේෂයන්ය.ගෙලේ සිට වලිගය දක්වා දික්වූ කොදුඇට පෙළක් මොවුන්ට පිහිටයි.පෘෂ්ඪවංශීන්ගේ මොළය ඝන හිස්කබලකින් ආවරණයවී ඇත.මොවුන්ගේ අස්ථි සැකිල්ළ කාටිරේජයන්ගෙන් නිර්මානයවන අතර පසුව කැල්සියම් එක්වී ශක්තිමත්වේ.මෙම අස්ථි තුල රුධිරය නිපදවන ඇට මිදුළු පිහිටා ඇත.මොවුන්ගේ මධ්‍යම ස්නාු පද්ධතිය කොඳුඇට පෙළ තුල පිහිටා ඇත.මෙම වංශයට අයත් සතුන් ලෙස මාළුවන් උභයජීවීන් සර්පයින් කුරුල්ලන් හා ක්ෂීරපායින් දැක්විය හැක.ලොව පුරා පෘෂ්ඨවංශීන් විශේෂ 65,000 පමණ වාසය කරති.මෙම වංශයට අයත් විශාලම සත්වයා නිල් තල්මසාය.මිනිසා අයත් වන්නේද මෙම සත්ව කාණ්ඩයටයි.

මොවුන්ගේ පරිණාමය පිළිබද විමසා බැලීමේදී පෘෂ්ඪවංශීන් එක් පොදු පූර්වජයකුගෙන් පරිණාමයවී ඇතිබව සත්ව විද්‍යාඥයන් මත පලකරයි.පෘෂ්ඨවංශිකයෙකුට අයත් පූර්වජයකුගේ ෆොසිලයක් කැරීබියන් දූපත් ආශ්‍රිතව සොයාගැනීමට විද්‍යාඥයන්ට හැකිවී ඇත.මෙම ෆොසිලය මාළුවකුට අයත් ෆොසිලයක් යැයි අනුමාන කෙරේ.පෘෂ්ඨවංශීන් අතරින් මුලින්ම ලොව පහලවූයේ මතස්‍යයන් බව සත්ව විද්‍යාඥයන් පෙන්වාදෙයි.මත්ස්‍යයන් ගෙන් උභයජීවීන්ද උභයජීවීන්ගෙන් පක්ෂීන් හා ක්ෂීරපායීන් පරිණාමය වන්නට ඇතැයි පැවසේ.

අර්ථ දැක්වීම[සංස්කරණය]

පහත දැක්වෙන ආකාරයේ ලක්ෂණ ඇති සතුන් පෘෂ්ඨවංශීන් ලෙස දැක්විය හැක

  • කාටිලේජවලින් සැදුම්ලත් අස්ථි සැකිල්ලක් ඇතැම් පෘෂ්ටවංශීන්ට හිමිව ඇති අතර එය නම්‍යශීලී වෙයි.එමගින් ඔවුන්ගේ සිරුර පහසුවෙන් නැමීමට හැකියාව ලැබී ඇත. විශේෂයෙන් මත්ස්‍යයින් වැනි ජලජ ජීවීන්ට මෙවන් කාටිලේජවලින් සමන්විත නම්‍යශීලී සැකිළි හිමිවී ඇත.
  • මෙම අස්ථි සැකිල්ල අභ්‍යන්තරයෙන් මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතිය පිහිටා ඇත.එමගින් ඔවුන්ට බාහිර සංවේදනයන් පහසුවෙන් මොළය කරා ගැනයෑමට හැකියාව ලැබී ඇත.
  • පෘෂ්ඨවංශීන්ට ස්වසනය සදහා ජලක්ලෝම හෝ පෙනහැලි යුගලයක් පිහිටා ඇත
  • බොහෝ පෘශ්ඨවංශීන්ට අපරගුද වල්ගයක් පිහිටා ඇත.
  • පෘෂ්ඨවංශිකයන් කලල අවස්ථාවලදී මුඛයට පෙර ගුදය නිර්මාණය වේ.
  • පෘෂ්ඨවංශීන්ගේ සිරුර හරි මැදින් දික් අතට බෙදා වෙන්කල හැකි සේ පිහිටයි..[1]

සම්භවය[සංස්කරණය]

The majority of animals more complex than jellyfish and other Cnidarians are split into two groups, the protostomes and deuterostomes, the latter of which contains chordates.[2] It seems very likely the 555 million-year-old Kimberella was a member of the protostomes.[3][4] If so, this means the protostome and deuterostome lineages must have split some time before Kimberella appeared—at least 558 million years agoසැකිල්ල:Ma, and hence well before the start of the Cambrian 541 million years agoසැකිල්ල:Ma. The Ediacaran fossil Ernietta, from about 549 to 543 million years agoසැකිල්ල:Ma, may represent a deuterostome animal.[5]

Haikouichthys, from about 518 million years ago in China, may be the earliest known fish.

Fossils of one major deuterostome group, the echinoderms (whose modern members include starfish, sea urchins and crinoids), are quite common from the start of the Cambrian, 542 million years agoසැකිල්ල:Ma.[6] The Mid Cambrian fossil Rhabdotubus johanssoni has been interpreted as a pterobranch hemichordate.[7] Opinions differ about whether the Chengjiang fauna fossil Yunnanozoon, from the earlier Cambrian, was a hemichordate or chordate.[8][9] Another fossil, Haikouella lanceolata, also from the Chengjiang fauna, is interpreted as a chordate and possibly a craniate, as it shows signs of a heart, arteries, gill filaments, a tail, a neural chord with a brain at the front end, and possibly eyes—although it also had short tentacles round its mouth. Haikouichthys and Myllokunmingia, also from the Chengjiang fauna, are regarded as fish.[10][11] Pikaia, discovered much earlier (1911) but from the Mid Cambrian Burgess Shale (505 Ma), is also regarded as a primitive chordate.[12] On the other hand, fossils of early chordates are very rare, since invertebrate chordates have no bones or teeth, and only one has been reported for the rest of the Cambrian.[13]

පෘෂ්ඨ වංශීන් වර්ගීකරනය දෙබෙදුම් සුචියකින්

The evolutionary relationships between the chordate groups and between chordates as a whole and their closest deuterostome relatives have been debated since 1890. Studies based on anatomical, embryological, and paleontological data have produced different "family trees". Some closely linked chordates and hemichordates, but that idea is now rejected. Combining such analyses with data from a small set of ribosome RNA genes eliminated some older ideas, but opened up the possibility that tunicates (urochordates) are "basal deuterostomes", surviving members of the group from which echinoderms, hemichordates and chordates evolved.[14] Some researchers believe that, within the chordates, craniates are most closely related to cephalochordates, but there are also reasons for regarding tunicates (urochordates) as craniates' closest relatives.[15]

Since early chordates have left a poor fossil record, attempts have been made to calculate the key dates in their evolution by molecular phylogenetics techniques—by analyzing biochemical differences, mainly in RNA. One such study suggested that deuterostomes arose before 900 million years agoසැකිල්ල:Ma and the earliest chordates around 896 million years agoසැකිල්ල:Ma. However, molecular estimates of dates often disagree with each other and with the fossil record, and their assumption that the molecular clock runs at a known constant rate has been challenged.[16][17]

වර්ගීකරණය[සංස්කරණය]

නිල් තල්මසකුගේ ඇට සැකිල්ලක්
පෙරිග්‍රීන් උකුස්සා.ලොව වේගවත්ම පක්ෂියායිl

Traditionally, Cephalochordata and Craniata were grouped into the proposed clade "Euchordata", which would have been the sister group to Tunicata/Urochordata. More recently, Cephalochordata has been thought of as a sister group to the "Olfactores", which includes the craniates and tunicates. The matter is not yet settled.

The following schema is from the third edition of Vertebrate Palaeontology.[18] The invertebrate chordate classes are from Fishes of the World.[19] While it is structured so as to reflect evolutionary relationships (similar to a cladogram), it also retains the traditional ranks used in Linnaean taxonomy.

  • Phylum Chordata
    • †Vetulicolia
    • Yunnanozoon ?
    • Subphylum Tunicata (Urochordata) – (tunicates; 3,000 species)
      • Class Ascidiacea (sea squirts)
      • Class Thaliacea (salps)
      • Class Appendicularia (larvaceans)
      • Class Sorberacea
    • Subphylum Cephalochordata (Acraniata) – (lancelets; 30 species)
      • Class Leptocardii (lancelets)
    • Subphylum Vertebrata (Craniata) (vertebrates – animals with backbones; 57,674 species)
      • Infraphylum incertae sedis Cyclostomata
        • Superclass 'Agnatha' paraphyletic (jawless vertebrates; 100+ species)
          • Class Myxini (hagfish; 65 species)
          • Class Petromyzontida or Hyperoartia (lampreys)
          • Class †Conodonta
          • Class †Pteraspidomorphi
          • Class †Thelodonti
          • Class †Anaspida
          • Class †Cephalaspidomorphi
      • Infraphylum Gnathostomata (jawed vertebrates)
        • Class †Placodermi (Paleozoic armoured forms; paraphyletic in relation to all other gnathostomes)
        • Class Chondrichthyes (cartilaginous fish; 900+ species)
        • Class †Acanthodii (Paleozoic "spiny sharks"; paraphyletic in relation to Chondrichthyes)
        • Superclass Osteichthyes (bony fish; 30,000+ species)
          • Class Actinopterygii (ray-finned fish; about 30,000 species)
          • Class Sarcopterygii (lobe-finned fish: 8 species)
        • Superclass Tetrapoda (four-limbed vertebrates; 28,000+ species) (The classification below follows Benton 2004, and uses a synthesis of rank-based Linnaean taxonomy and also reflects evolutionary relationships. Benton included the Superclass Tetrapoda in the Subclass Sarcopterygii in order to reflect the direct descent of tetrapods from lobe-finned fish, despite the former being assigned a higher taxonomic rank.)[20]
          • Class Amphibia (amphibians; 7,000+ species)
          • Class Sauropsida (reptiles (including birds); 9,000+ species)
          • Class Synapsida (mammals; 5,700+ species)

පෘෂ්ඨවංශීන්ට නෑකම් කියන අපෘෂ්ඨ වංශිකයෝ[සංස්කරණය]

අර්ධ පෘෂ්ඨවංශීන්[සංස්කරණය]

Hemichordates ("half (½) chordates") have some features similar to those of chordates: branchial openings that open into the pharynx and look rather like gill slits; stomochords, similar in composition to notochords, but running in a circle round the "collar", which is ahead of the mouth; and a dorsal nerve cord—but also a smaller ventral nerve cord.

There are two living groups of hemichordates. The solitary enteropneusts, commonly known as "acorn worms", have long proboscises and worm-like bodies with up to 200 branchial slits, are up to 2.5 metres (8.2 ft) long, and burrow though seafloor sediments. Pterobranchs are colonial animals, often less than 1 millimetre (0.039 in) long individually, whose dwellings are interconnected. Each filter feeds by means of a pair of branched tentacles, and has a short, shield-shaped proboscis. The extinct graptolites, colonial animals whose fossils look like tiny hacksaw blades, lived in tubes similar to those of pterobranchs.[21]

ශල්‍යවර්මියෝ[සංස්කරණය]

මොවුන් අනෙකුත් පෘෂ්ඨවංශීන්ට වඩා තරමක් වෙනස්ය.සමමිතික හැඩයෙන් යුක්ත වන අතර ශරීර ස්වභාවය ඇතැම්විට රෝදයක හැඩයගනී.මොවුන්ට නලාකාර පාද පිහිටා ඇත.බාහිරින් පිහිටි ඝණ කවචයක් පිහිටයි.මොවුන් ගස් ගල් වැනි ආධාරකයක් මත වාසය කරති.මොවුන්ගේ සංචරණ වේගය ඉතා මන්දගාමීය.තම අඩු වලින් අසල පවතින ආහාර ඩැහැගැනීම සිදුකරති.මෙවන් ශල්‍යචර්මීන්ට උදාහරණ ලෙස තාරකා මාළුවා වැනි සතුන් දැක්විය හැක.[22]

See also[සංස්කරණය]

  • Chordate genomics
  • List of chordate orders

References[සංස්කරණය]

  1. Valentine, J.W. (2004). On the Origin of Phyla. Chicago: University Of Chicago Press. පි. 7 The phylum chordata includes three subphylums: Cephalochoradta, Urochordata, Vertebras. It is determined that urochordates are closer to vertebrates that cephalochordates are due to their chordate-like features as a larval form.. ISBN 0-226-84548-6. 
  2. Erwin, Douglas H.; Eric H. Davidson (1 July 2002). "The last common bilaterian ancestor". Development 129 (13): 3021–3032. PMID 12070079. http://dev.biologists.org/cgi/content/full/129/13/3021. 
  3. සැකිල්ල:The Rise and Fall of the Ediacaran Biota CS1 maint: Uses authors parameter (link) CS1 maint: Uses editors parameter (link)සැකිල්ල:The Rise and Fall of the Ediacaran Biota
  4. Butterfield, N.J. (December 2006). "Hooking some stem-group "worms": fossil lophotrochozoans in the Burgess Shale". BioEssays 28 (12): 1161–6. doi:10.1002/bies.20507. PMID 17120226. 
  5. Dzik, J. (June 1999). "Organic membranous skeleton of the Precambrian metazoans from Namibia". Geology 27 (6): 519–522. doi:10.1130/0091-7613(1999)027<0519:OMSOTP>2.3.CO;2. Bibcode1999Geo....27..519D. http://geology.geoscienceworld.org/cgi/content/abstract/27/6/519. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2008-09-22. 
  6. Bengtson, S. (2004). "Early skeletal fossils" (PDF). The Paleontological Society Papers: Neoproterozoic - Cambrian Biological Revolutions (The Paleontological Society) 10: 67–78. http://www.nrm.se/download/18.4e32c81078a8d9249800021554/Bengtson2004ESF.pdf. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2008-07-18. 
  7. Bengtson, S.; Urbanek, A. (October 2007). "Rhabdotubus, a Middle Cambrian rhabdopleurid hemichordate". Lethaia 19 (4): 293–308. doi:10.1111/j.1502-3931.1986.tb00743.x. http://www3.interscience.wiley.com/journal/120025616/abstract. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2008-09-23. 
  8. Shu, D., Zhang, X. and Chen, L. (April 1996). "Reinterpretation of Yunnanozoon as the earliest known hemichordate". Nature 380 (6573): 428–430. doi:10.1038/380428a0. Bibcode1996Natur.380..428S. http://www.nature.com/nature/journal/v380/n6573/abs/380428a0.html. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2008-09-23. 
  9. Chen, J-Y.; Hang, D-Y.; Li, C.W. (December 1999). "An early Cambrian craniate-like chordate". Nature 402 (6761): 518–522. doi:10.1038/990080. Bibcode1999Natur.402..518C. http://www.nature.com/nature/journal/v402/n6761/abs/402518a0.html. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2008-09-23. 
  10. Shu, D-G.; Conway Morris, S.; Han, J (January 2003). "Head and backbone of the Early Cambrian vertebrate Haikouichthys". Nature 421 (6922): 526–529. doi:10.1038/nature01264. PMID 12556891. Bibcode2003Natur.421..526S. http://www.nature.com/nature/journal/v421/n6922/abs/nature01264.html. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2008-09-21. 
  11. Shu, D-G.; Conway Morris, S.; Zhang, X-L. (November 1999). "Lower Cambrian vertebrates from south China" (PDF). Nature 402 (6757): 42. doi:10.1038/46965. Bibcode1999Natur.402...42S. http://www.bios.niu.edu/davis/bios458/Shu1.pdf. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2008-09-23. 
  12. Shu, D-G.; Conway Morris, S.; Zhang, X-L. (November 1996). "A Pikaia-like chordate from the Lower Cambrian of China". Nature 384 (6605): 157–158. doi:10.1038/384157a0. Bibcode1996Natur.384..157S. http://www.nature.com/nature/journal/v384/n6605/abs/384157a0.html. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2008-09-23. 
  13. Conway Morris, S. (2008). "A Redescription of a Rare Chordate, Metaspriggina walcotti Simonetta and Insom, from the Burgess Shale (Middle Cambrian), British Columbia, Canada". Journal of Paleontology 82 (2): 424–430. doi:10.1666/06-130.1. http://jpaleontol.geoscienceworld.org/cgi/content/extract/82/2/424. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2009-04-28. 
  14. Winchell, C.J.; Sullivan, J.; Cameron, C.B.; Swalla, B.J.; Mallatt, J. (1 May 2002). "Evaluating Hypotheses of Deuterostome Phylogeny and Chordate Evolution with New LSU and SSU Ribosomal DNA Data". Molecular Biology and Evolution 19 (5): 762–776. doi:10.1093/oxfordjournals.molbev.a004134. PMID 11961109. http://mbe.oxfordjournals.org/cgi/content/full/19/5/762#MBEV-19-05-09-SWALLA1. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2008-09-23. 
  15. Blair, J.E.; S. Blair Hedges, S.B. (November 2005). "Molecular Phylogeny and Divergence Times of Deuterostome Animals". Molecular Biology and Evolution 22 (11): 2275–2284. doi:10.1093/molbev/msi225. PMID 16049193. http://mbe.oxfordjournals.org/cgi/content/full/22/11/2275. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2008-09-23. 
  16. Ayala, F.J. (January 1999). "Molecular clock mirages". BioEssays 21 (1): 71–75. doi:10.1002/(SICI)1521-1878(199901)21:1<71::AID-BIES9>3.0.CO;2-B. PMID 10070256. http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/abstract/60000186/ABSTRACT?CRETRY=1&SRETRY=0. 
  17. Schwartz, J. H.; Maresca, B. (December 2006). "Do Molecular Clocks Run at All? A Critique of Molecular Systematics". Biological Theory 1 (4): 357–371. doi:10.1162/biot.2006.1.4.357. 
  18. Benton, M.J. (2004).
  19. Nelson, J. S. (2006). Fishes of the World (4th සංස්.). New York: John Wiley and Sons, Inc. ISBN 0-471-25031-7. 
  20. Benton, M.J. (2004). Vertebrate Paleontology. 3rd ed.. Blackwell Science Ltd. 
  21. Empty citation (help) 
  22. Cowen, R. (2000). History of Life (3rd සංස්.). Blackwell Science. පි. 412. ISBN 0-632-04444-6. 
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=පෘෂ්ඨවංශීන්&oldid=409644" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි