අගහරුගේ-ඩයිමෝස් චන්ද්‍රයා

විකිපීඩියා, නිදහස් විශ්වකෝෂය වෙතින්
Jump to navigation Jump to search
ඩයිමෝස්
Deimos
An enhanced-color image of Deimos taken by the Mars Reconnaissance Orbiter.
සොයාගැනීම
‍සොයාගත් තැනැත්තා Asaph Hall
සොයාගත් දිනය 12 August 1877
නාමකරණය
නාම විශේෂණය Deimosian
උප ප්‍රධාන අක්ෂය 23,460 kilometres (14,580 mi)
විකේන්ද්‍රිකතාවය 0.000 2
පරිභ්‍රමණ කාලය 1.262 44 d (30.30 hours)
පරිභ්‍රමණ වේගය 1.35 km/s
ආනතිය 0.93° (to Mars' equator)
1.793° (to the local Laplace plane)
27.58° (to the ecliptic)
මවු ග්‍රහ වස්තුව Mars
භෞතික ලක්ෂණ
මාන 15 × 12.2 × 10.4 km[2]
මාධ්‍ය අරය 6.2 kilometres (3.9 mi) [3]
ස්කන්ධය 1.48×1015 kg[4]
(0.25 nEarths)
මාධ්‍ය ඝනත්වය 1.471 g/cm³[3]
සමකාසන්න ගුරුත්වය0.003 9 m/s² (3.9 mm/s²)
0.000 40 g (400 µg)
භ්‍රමණ කාලය synchronous
ඇල්බිඩෝ අගය0.068[3]
උෂ්ණත්වය ≈233 K
Apparent magnitude 12.4 [3][5]

ඩයිමෝස් යනු අඟහරු ග්‍රහයාගේ චන්ද්‍රයින් දෙදෙනාගෙන් කුඩාම හා පිටතින්ම පිහිටි චන්ද්‍රයාය. (අනෙක් චන්ද්‍රයා වන්නේ ෆෝබොස් ය) ඩයිමෝස් ලෙස එයට නම තබා ඇත්තේ ග්‍රීක සාහිත්‍යයේ එන බියජනක පුද්ගලයකු සිහිපත් කරමින්ය. එහි ක්‍රමානුකූල තනතුර වන්නේ අඟහරු II (Mars II) යන නමය.

සුවිශේෂ ලක්ෂණ[සංස්කරණය]

tiny globe
ඩෙයිමෝස්, ඔක්තෝම්බර් 05, 1977

අඟහරු ග්‍රහයාගේ අනෙක් චන්ද්‍රයා වන ෆෝබෝස් මෙන්ම ඩෙයිමෝස් සතුවද C හෝ D ආකාර ග්‍රහක වල දක්නට ලැබෙන වර්ණාවලි, ඇල්බී‍ඩෝ සහ ඝනත්ව ඇත.

ඩෙයිමෝස්ගේ ප්‍රමාණයේ වෙනත් බොහෝ වස්තු මෙන්ම ඩෙයි‍‍මෝස් ද ගෝලාකාර නොවන අතර එහි පරිමාණයන් වන්නේ 15 x 12 x 10 kmය. අඟහරුගේ සමක තලයේ දී වෘත්තාකාර කක්ෂයට ආසන්න කක්ෂයක් එය සතුව පවතී.

ඩෙයිමෝස් යනු බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාගෙන් කක්ෂයට විසිවුනු ග්‍රහකයක් වන්නට ඇති බවත් අඟහරු ග්‍රහයා විසින් එය ග්‍රහණය කර ගන්නට ඇති බවටත් මතයක් පවතී. ඩෙයිමෝස්ගේ පෘෂ්ඨයේ සිට බලන කල අඟහරු ග්‍රහයා පෘථිවියේ සිට චන්ද්‍රයා‍ගේ දිස්වන දීප්තිය මෙන් හාරසිය ගුණයක් දීප්තිමත් වන අතර දහස් ගුණයක් විශාලව පෙනේ.

අඟහරුගේ සිට බලන කල ඩෙයි‍මෝස්ට 2.5' කට අඩු කෝණාකාර විෂ්කම්භයක් ඇති අතර එබැවින් එය තරුවක් ලෙස බො‍හෝ දුරට පියවි ඇසට දිස්වේ.ඩෙයිමෝස්ගේ දීප්තිමත්ම අවස්ථාවේ දී එය පෘථි‍වියේ සිට සිකුරු තරුව දිස්වන තරම් දීප්තියකින් දිස්වුනු ඇත. දින 1.2648 ක් ගත වන ඩෙයිමෝස්ගේ අවධි, කුඩා දුරදක්නයක් මඟින් අඟහරු නිරීක්ෂණය කරන්නෙකු ට දැකගත හැකිය.

ඉතා වේගයෙන් කක්ෂගත වන ෆෝබෝස් බටහිරෙන් නැග නැගෙනහිරෙන් බැසී ගියත්, ඩෙයිමෝස් නැගෙනහිරෙන් නැග බටහිරෙන් බැසයයි. ඩෙයිමෝස්ගේ කක්ෂය අඟහරු ග්‍රහයාට සාපේක්ෂව ඉතා ආසන්න බැවින් සහ අඟහරුගේ සමකයට කුඩා ආනතියකින් පිහිටන බැවින් එය අඟහරුගේ අංශක 82.7 කට වැඩි අක්ෂාංශ වලදී දැක ගත නොහැකිය.

සටහන්[සංස්කරණය]

|- |Deimos moon

|-

|}

  1. Jacobson, R.A. and Rush, B. (2006) MAR063 (2007-06-28). "Planetary Satellite Mean Orbital Parameters". JPL/NASA. Retrieved 2008-02-13.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  2. "Mars: Moons: Deimos". NASA Solar System Exploration. 2003-09-30. Retrieved 2008-08-18.
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 "Planetary Satellite Physical Parameters". JPL (Solar System Dynamics). 2006-07-13. Retrieved 2008-01-29.
  4. use a spherical radius of 6.23 km; volume of a sphere * density of 1.471 g/cm³ yields a mass (m=d*v) of 1.48e15 kg and an escape velocity (sqrt((2*g*m)/r)) of 5.6 m/s (20 km/h
  5. "Classic Satellites of the Solar System". Observatorio ARVAL. Retrieved 2007-09-28.