බාකු
| බාකු Bakı (අසර්බයිජානි) | |
|---|---|
| අගනුවර | |
 Shirvanshah's Palace; Old City; Maiden Tower; Palace of Happiness; evening in Baku; Ismailiyya Palace; Heydar Aliyev Center; National Art Museum of Azerbaijan; Azerbaijan Carpet Museum; Azerbaijan State Academic Philharmonic Hall; Azerbaijan State Academic Opera and Ballet Theater; Nizami Cinema Center; Ateshgah; Church of the Saviour; Heydar Mosque; view over city and Bay of Baku | |
 Coat of arms | |
| අපනාමය(න්): City of Winds (Küləklər şəhəri) | |
 Location of Baku in the Republic of Azerbaijan | |
  බාකු  බාකු | |
| ඛණ්ඩාංක: 40°22′32″N 49°49′57″E / 40.37556°N 49.83250°E | |
| Country |  Azerbaijan |
| Region | BIR |
| Districts (raion) | 12 districts |
| ආණ්ඩුව / පරිපාලනය | |
| • Mayor | Eldar Azizov |
| සරිය[1] | |
| • අගනුවර | 2,140 කිමී2 (830 සතරැස් සැත) |
| උන්නතාංශය | −28 මී (−92 අඩි) |
| ජනගහණය(2024) | |
| • අගනුවර | 2,344,900[2] |
| • අනුස්ථිතිය | 1st |
| • ඝණත්වය | 1,096/කිමී2 (2,840/වර්ග සැත) |
| • පුරවර | 3,725,000[3] |
| ජනනාමය(න්) | Bakuvian[4] (Bakılı) |
| GDP (nominal, 2023)[5] | |
| • Capital city | AZN 91.2 billion (US$ 53.7 billion) |
| • per capita | AZN 38,912 (US$ 22,890) |
| වේලා කලාප | AZT (UTC+4) |
| Postal code | AZ1000 |
| දුරකථන කේත(ය) | +994 12 |
| ISO 3166 කේතය | AZ-BA |
| වාහන ලියාපදිංචිය | 10, 90, 99, 77 |
| වෙබ් අඩවිය | baku-ih.gov.az |
| නිල නාමය | Walled City of Baku with the Shirvanshah's Palace and Maiden Tower |
| වර්ගය | Cultural |
| උපමානය | iv |
| නාමෝද්දේශනය | 2000 (24th session) |
| නිර්දේශ අංකය | 958 |
| Endangered | 2003–2009 |
| Region | Asia, Europe |
බාකු (එජ :/bɑːˈkuː,_ˈbɑːkuː/, එරා :/bæˈkuː,_ˈbækuː/;[6][7] අසර්බයිජානි: Bakı [bɑˈcɯ] ) යනු අසර්බයිජානයේ අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වන අතර කැස්පියන් මුහුදේ සහ කොකේසස් කලාපයේ විශාලතම නගරය ද වේ.[8] බාකු මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 28 (අඩි 92) ක් පහළින් පිහිටා ඇති අතර එමඟින් එය ලෝකයේ පහළම මට්ටමේ පිහිටි ජාතික අගනුවර වන අතර මුහුදු මට්ටමට පහළින් ඇති ලෝකයේ විශාලතම නගරය ද වේ. බාකු පිහිටා ඇත්තේ බාකු බොක්කෙහි අබ්ෂෙරොන් අර්ධද්වීපයේ දකුණු වෙරළ තීරයේ ය. 2009 වන විට බාකුහි නාගරික ජනගහනය මිලියන දෙකක් ලෙස ගණන් බලා ඇත.[9] බාකු යනු අසර්බයිජානයේ ප්රයිමේට් නගරයයි—එය රටේ එකම අගනගරය වන අතර, රටේ සියලුම වැසියන්ගෙන් 25% ක් පමණ බාකුහි අගනගර ප්රදේශයේ ජීවත් වෙති.
බාකු පරිපාලන කලාප දොළහකට සහ නගර 48 කට බෙදා ඇත. මේවා අතර බාකු දූපත් සමූහයේ දූපත් වල නගර මෙන්ම කැස්පියන් මුහුදේ බාකු නගරයේ සිට කිලෝමීටර 60 ක් (සැතපුම් 37) දුරින් තෙල් කැණීම් මත ඉදිකරන ලද නෙෆ්ට් ඩැස්ලාරි කාර්මික ජනාවාස ද වේ. ෂිර්වන්ෂා මාලිගය සහ මේඩන් කුළුණ අඩංගු පැරණි නගරය 2000 දී යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම් කරන ලදී.[10]
නගරය අසර්බයිජානයේ විද්යාත්මක, සංස්කෘතික සහ කාර්මික මධ්යස්ථානයයි. බොහෝ සැලකිය යුතු අසර්බයිජානියානු ආයතන එහි මූලස්ථානය ඇත. 2010 ගණන්වලදී, බාකු ප්රධාන ජාත්යන්තර සිදුවීම් සඳහා ස්ථානයක් බවට පත්විය. එය 2012 දී 57 වන යුරෝවිෂන් ගීත තරඟය, 2015 යුරෝපීය ක්රීඩා, 4 වන ඉස්ලාමීය සහයෝගිතා ක්රීඩා, 2016 දී යුරෝපීය ග්රෑන්ඩ් ප්රී, 2017 සිට අසර්බයිජාන් ග්රෑන්ඩ් ප්රී, 2018–19 UEFA යුරෝපා ලීගයේ අවසන් තරඟය, UEFA යුරෝ 2020 සහ 2024 එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික විපර්යාස සමුළුව සඳහා සත්කාරකත්වය ලබා දුන්නේය.[11][12] බාකු ජාත්යන්තර මුහුදු වෙළඳ වරාය වසරකට ටොන් මිලියන දෙකක සාමාන්ය සහ වියළි තොග භාණ්ඩ හැසිරවීමට හැකියාව ඇත.[13] බාකු එහි රළු සුළං සඳහා ප්රසිද්ධය, එහි අන්වර්ථ නාමය වන "සුළං නගරය" මගින් පිළිබිඹු වේ.
යොමු කිරීම්
[සංස්කරණය]- ↑ "Administrative, density and territorial units and land size by economic regions of Azerbaijan Republic for January 1. 2007". 24 November 2007 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 17 July 2009.
- ↑ Samadov (www.anarsamadov.net), Anar. "Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi". Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi.
- ↑ "Major Agglomerations of the World". Citypopulation.de.
- ↑ Thomas de Waal (2010). The Caucasus: An Introduction. Oxford University Press. p. 16. ISBN 978-0-19-975043-6.
- ↑ Socioeconomic Indicators of Baku, https://www.stat.gov.az/source/regions/az/001.xlsx
- ↑ සැකිල්ල:Cite American Heritage Dictionary
- ↑ "Baku". Baku. Oxford University Press. http://www.lexico.com/definition/Baku.
- ↑ "Seven astounding facts about the city of Baku". 30 September 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 6 September 2020.
- ↑ "Population by economic and administrative regions, urban settlements at the beginning of the 2009". 14 November 2009 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 21 November 2009.
- ↑ "Walled City of Baku with the Shirvanshah's Palace and Maiden Tower". UNESCO. සම්ප්රවේශය 11 April 2023.
- ↑ James, William. "Explainer: What is the point of a UN climate COP?". Reuters. සම්ප්රවේශය 11 November 2024.
- ↑ Khan, Yusuf. "Welcome to Baku, a City Built on Oil Hosting the World's Climate Conference". The Wall Street Journal. සම්ප්රවේශය 11 November 2024.
- ↑ "Port of Baku". World Port Source. 21 July 2011 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 23 December 2010.