ජලය

විකිපීඩියා, නිදහස් විශ්වකෝෂය වෙතින්
වෙත පනින්න: සංචලනය, සොයන්න
ජලය අවස්ථා තුනෙහිදී: ද්‍රව, ඝන (අයිස්), සහ වාතය තුල ඇති (අදෘශ්‍යමාන) ජල වාෂ්ප. වලාකුළු වනාහි ජල වාෂ්පයෙන්-සංතෘප්ත වූ වාතයෙන් ඝණීභවනය වූ ජල බිඳිති වල සංචයනයන් වේ.


වතුර හෙවත් ජලය යනු හයිඩ්‍රජන් සහ ඔක්සිජන් යන්නෙන් සමන්විත සහ ජීවයෙහි සියළු ඥාත ආකරයන්හි පැවැත්ම සඳහා අත්‍යාවශ්‍ය වන්නාවූ සුලබ රසායනික ද්‍රව්‍යය කි.[1]

සාමාන්‍ය වහරේදී, වතුර යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ එහි ද්‍රව ආකාරය හෝ අවස්ථාව පමණක් වුවද, මෙම ද්‍රව්‍යය සඳහා ඝන අවස්ථාව වන, අයිස්, සහ වායුමය අවස්ථාව වන, ජල වාෂ්ප හෝ හුමාලය ද පවතියි. ජලය, පෘථිවියෙහි පෘෂ්ඨයෙන් 71% ක් වසා පැතිර පවතියි. [2] පෘථිවිය මත, එය බොහෝ ලෙසින් සාගර සහ අනෙකුත් විසල් ජල තලයන්හිද, ජලයෙන් 1.6% පොළොව අභ්‍යන්තරයෙහි ජලධරයන්හි සහ 0.001% වාතයෙහි වාෂ්ප, වලාකුළු (ඝන හා ද්‍රව ජල අංශු වාතයෙහි අවලම්බනය වීමෙන් තැනෙයි), සහ වර්ෂාපතනය ලෙස පවතියි. [3] සාගරයන් භූතල ජලයෙන් 97% ක් දරන අතර, ග්ලැසියරයන් හා ධ්‍රැවීය අයිස් වැස්මන් 2.4% ක්ද, අනෙකුත් ගොඩබිම භූතල ජල ධාරකයන් වන ගංගාවන්, විල් හා පොකුණු තවත් 0.6% දරති. පෘථිවියෙහි ජලයෙන් ඉතා කුඩා කොටසක්, ජීවවිද්‍යාත්මක දේහයන් සහ නිමැවුනු භාණ්ඩ තුල රඳවා තැබෙයි.

ජලය නිරන්තරයෙන්ම, වාෂ්පීභවනය හෝ උත්ස්වේදනය (වාෂ්පෝත්ස්වේදනය), වර්ෂාපතනය, සහ අපධාවය, යන අවස්ථාවලින් සමන්විත චක්‍රයක් ඔස්සේ ගමන් කරමින් සාමාන්‍ය වශයෙන් මුහුදට සැපත් වේ. ගොඩබිමෙහි, වාෂ්පීභවනය හා උත්ස්වේදනය,ගොඩබිම වර්ෂාපතනය දායක වෙයි.


පිරිසිදු, නැවුම් පානීය ජලය, මානවයාට හා අනෙකුත් ජීවීන්ට අත්‍යාවශ්‍ය වේ. ආරක්ෂා සහිත පානීය ජලය සපයා ගැනුමෙහි හැකියාව පසුගිය දශක කිහිපය තුලදී ලොව සියළු ප්‍රදේශයකම පාහේ ක්‍රමයෙන් හා විද්‍යාමාන ලෙසින් උන්නතියට පත්ව ඇත.[4][5] ආරක්ෂා සහිත ජලය සපයා ගැනුමෙහි හැකියාව සහ ඒක පුද්ගල දදේනි අතර පැහැදිලි සහසම්බන්ධයක් ඇත.[6] කෙසේවෙතත්, සමහරක් නිරීක්ෂක‍යන් නිමානය කර ඇත්තේ 2025 වන විට ලෝක ජනගහනයෙන් අඩකට වඩා ජල-ආශ්‍රිත අන්තරාදායකයන්ට මුහුණ දෙනු ඇති බවයි.[7] මෑත වාර්තාවක් (නොවැම්බර් 2009) අඟවනුයේ 2030 වන විට, ලොව සමහරක් දියුණු වෙමින් පවතින පලාත් වල, ජල ඉල්ලුම සැපයුමට වඩා 50% අභිබවන බවයි.[8] ජලය විසින් ලෝක ආර්ථිකයෙහි වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉෂ්ඨ කරනුයේ, එය පුළුල් පරාසයක රසායනික ද්‍රව්‍ය සඳහා ද්‍රාවකයක් ලෙස ක්‍රියා කරන හෙයින් හා කාර්මික සිසිලනය හා ප්‍රවාහනය සඳහා පහසුකම් සපයන්නකු වීම හෙයිනි. මිරිදිය ප්‍රමාණයෙන් දළ වශයෙන් 70% පමණ කෘෂිකර්මය සඳහා භාවිතා කෙරේ.[9]

රසායනික සහ භෞතික ගතිගුණ[සංස්කරණය]

ජල අණු අතර හයිඩ්‍රජන් බන්ධනයන්ගේ ආකෘතියක්
ජල බිඳුවක් හා ගැටුම නිසා වෘත්තාකාර කේෂික තරංගයන් ගෙන් වටවූ උඩුකුරු "පොළාපැනි" ක්ෂේපයක් ජනිත වේ.
1902 දී විල්සන් බෙන්ට්ලි විසින් නිර්මිත හිමපෙති
මකුළු දැළ ක ඇලී ඇතිතුෂාර බිඳු
රසදිය හා සමග සැස‍‍ඳෙන ජලයේ කේශාකර්ෂණ ක්‍රියාව

ජලය තැනී ඇති අයුර


ජලය සමග අන්තරාදායක ලෙසින් ප්‍රතික්‍රියාකරන භාණ්ඩ ප්‍රවාහණය කිරීම සඳහා වූ ADR ලේබලය

ජලය තැනී ඇති අයුරු[සංස්කරණය]

ද්‍රව ජලය චලනය වීමේදී


ජලය අවස්ථා තුනකින් දැක්විය හැකිය. පෘථිවියේ දී එය නොයෙකුත් ආකාර ගනී. ජල වාෂ්ප ලෙස සහ වළාකුළු ලෙස අහසේ දී , කලාතුරකින් හිම කුට්ටි හෝ මුහුදු ජලය ලෙස සාගරයේ දී ග්ලැසියර් ලෙස හෝ ගංගා ලෙස කඳු මත දී හා ගලා යන ජලය ලෙස පොළවේ දී ජලය දක්නට ලැබේ.

නොයෙකුත් ද්‍රව්‍යයන් ජලයේ දියවිය හැකිය. එහි දී එයට නොයෙකුත් ගන්ධයන් සහ රසයන් එක්වේ. කොටින්ම කිව හොත් මිනිසා සහ අනෙකුත් සත්වයන් පානය කළ හැකි ජලය හඳුනා ගැනීම සඳහා තම සංවේදීතාව වර්ධනය කරගෙන ඇත. සාමාන්‍යයෙන් සතුන් ලුණු රසැති වතුරට සහ පල් වූ ගොහොරු ජලයට අකමැති අතර ජල ධරයන්හි හෝ කඳුවල උල්පත්වල පිරිසිදු ජලයට කැමැත්තක් දක්වයි. මිනිසා ද මද රස්නය ඇති ජලයට වඩා සීතල ජලය ප්‍රිය කරයි. එය එසේ වන්නේ සීතල වතුරෙහි ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් අඩු ප්‍රමාණයක් අන්තර්ගත විය හැකි නිසාය. බොහෝ විට වෙළෙඳ දැන්වීම්වල යොදාගනු ලබන ඛණිජ, ජලයෙහි සහ උල්පත් ජලයෙහි රසය ලැබෙන්නේ ජලයේ දිය වී ඇති ඛනිජ ද්‍රව්‍ය නිසාය. ශුද්ධ H2O වල කිසිදු රසයක් නොමැත. කරුණු එසේ සලකා බැලූ විට උල්පත් සහ ඛණිජ ජලයෙහි ශුද්ධ භාවය යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ නොයෙකුත් විෂ ද්‍රව්‍ය, දුෂක ද්‍රව්‍යය සහ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ගෙන් තොර වීමයි.

කෘෂිකර්මාන්තයට සහ සාමාන්‍යයෙන් මිනිසාට වර්ෂාපතනයේ ඇති වැදගත්කම හේතුවෙන් එහි නොයෙකුත් ආකාරවලට නොයෙකුත් නම් ලබා දී ඇත.


1902 විල්සන් බෙන්ට්ලේ විසින් හිම පතනය ආකාර අනුව[සංස්කරණය]

  • ඝණමය - අයිස්
  • ද්‍රවමය - ජලය ( අධික ලෙස සීතල කළ ජලය)
  • වායුමය - ජල වාෂ්ප


කාළගුණ විද්‍යාවට අනුව වර්ෂාපතනය ලැබෙන ආකාරය අනුව[සංස්කරණය]

  • ද්‍රාව්‍යමය වර්ෂාපතනය
  • වර්ෂාපතනය


වර්ෂාපතනයේ බෙදීම්[සංස්කරණය]

සිරස් වර්ෂාපතනය

  • වර්ෂාව
  • මිදුණු වර්ෂාව
  • වැහි පොද
  • මිදුණු වැහිපොද
  • හිම
  • හිම පෙති
  • හිම අංශු
  • පින්න

ඝණමය වර්ෂාපතනය

  • හිම
  • හිම කැටිති
  • අයිස් කැටිති
  • මිදුණු දිය පෙති
  • මිදුණු වැසි
  • හිම කැට වැස්ස
  • අයිස් පලිගු

තිරස් වර්ෂාපතනය

  • පින්න
  • තුහින
  • වායුගෝලයේ අයිස්
  • දිලිසෙන මතුපිටක් ඇති අයිස්
  • හිම කැටිති
  • අයිස් කැටිති
  • මිදුණු වර්ෂාව
  • හිම කැට වැස්ස
  • පළිගු හිම
  • වායුගෝලයේ අයිස්
  • දිලිසෙන මතුපිටක් ඇති අයිස්

මිශ්‍ර වු වර්ෂාපතනය

  • සෙල්සියස් අංශක 0 ට ආසන්න උෂ්ණත්වයේ දී


අහසේ ඉහළ පහළ යන කොටස්

  • වළාකුළු
  • මීදුම
  • BR (මීටරයට අනුව)

පහළ බසින කොටස්

  • කැලතුණු හිම
  • සිහින් පොද


මිහිපිට ජලය පවතින ආකාර[සංස්කරණය]

  • පොළවෙහි අඩංගු ජලය
  • මිදුණු ජලය
  • මීටරයට අනුව ජල ප්‍රමාණය
  • නැවුම් ජලය
  • ඛණිජ ජලය - ඛනිජ බොහෝ ප්‍රමාණයක් අඩංගු වේ
  • කිවුල් ජලය
  • අවජලය - මෙය සිදුවන්නේ කිවුල් ජලය හෝ නැවුම් ජලය ඝනත්වයෙන් වැඩි ලුණු ජලය මත රැඳී තිබුණු විටයි. එවිට මෙම ජල තට්ටු දෙක මිශ්‍ර නොවේ. මෙම ජලය මත නෞකා ගමන් කිරීම භයානක වේ.
  • මුහුදු ජලය
  • කරදිය


ජලට ප්‍රයෝජනයට ගන්නා අවස්ථා[සංස්කරණය]

  • නල ජලය
  • බෝතල් කළ ජලය
  • පානීය ජලය - දිනපතා පානයට අවශ්‍ය වේ.ශරීරයට හානි නොකරන තුලිත ඛණිජ ප්‍රමාණයක් අඩංගු වේ.
  • පිරිසිදු කරන ලද ජලය - විද්‍යාගාර තත්ත්වයේ ,විශ්ලේෂණ තත්ත්වයේ හා ප්‍රතික්‍රියාකාරක තත්ත්වයේ ජලය - මෙම ජලය විද්‍යාවට හෝ ඉංජිනේරු විද්‍යාවට යොදාගැනීම සඳහා බොහෝ සෙයින් පිරිසිදු කොට තබා ගෙන ඇත. ප්‍රධාන වශයෙන් මේවා නම් කරනු ලබන්නේ වර්ග I , වර්ග II හෝ වර්ග III වශයෙනි. මෙම වර්ගයේ ජලයෙහි අඩංගුවන ද්‍රව්‍ය පහත සදහන් ද්‍රව්‍යයන්ට සීමා නොවේ.
  • ආස්‍රැත ජලය
  • දෙවරක් ආස්‍රැත කරන ලද ජලය
  • අයන වෙන්කරන ලද ජලය


විශේෂ ලක්ෂණ අනුව ජලයේ බෙදීම්[සංස්කරණය]

  • මෘදු ජලය - ඛණිජ ලවණ අඩු ප්‍රමාණයක් අඩංගුවේ
  • කඨින ජලය - පොළව යටින් ලබා ගනී. ඛණිජ ද්‍රව්‍යය වැඩිපුර අඩංගු වේ.
  • ආස්‍රැත ජලය - දෙවරක් ආස්‍රැතකරන ලද ජලය
  • අයන වෙන් කරන ලද ජලය - එහි ඛණිජ ලවණ කිසිවක් අඩංගු නොවේ.
  • බැර ජලය - බැර හයිඩ්‍රජන් - ඩියුටීරියම් පරමාණු මගින් නිෂ්පාදනය කරයි. ඉතාම අඩු සාන්ද්‍රණයකින් සාමාන්‍ය ජලයේ මෙය දක්නට ලැබේ. ප්‍රථම න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියක සකස් කිරීම සඳහා මෙය යොදා ගෙන ඇත.
  • ට්‍රයිෂිඒටඩ් ජලය (T2O)


ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාවට අනුව[සංස්කරණය]

  • පානීය ජලය
  • ඉවතලන ජලය
  • මතුපිට ජලය


රස සහ ගඳ[සංස්කරණය]

බොහෝ විවිධාකාර ද්‍රව්‍යයන් ද්‍රවණය කිරීමේ හැකියාව තුලින් එයට විවිධාකාර රසයන් හා ගන්ධයන් ලබා දීමමේ හැකියාව ජලයට ඇත. මානවයන් සහ අනෙකුත් සතුන් විසින් වර්ධනය කරගන්නා ලද සංවේදයන් උපකාරයෙන් පානීයෝග්‍යතාවය නිශ්චය කිරීමෙන් ලවණ බව වැඩි හෝ පල්වූ හෝ ජලය මගහැරීමට ඔවුන්ට (තරමක ආකාරයට) හැකියාවක් ලබා දෙයි. සිසිල් ජලයෙහි ක්ෂුද්‍රජීවීන් අඩු ප්‍රමාණයන් පැවතීමට ඉඩ ඇති බැවින් ඇල්මැරුණු ජලයට වඩා සිසිල් ජලයට මනාප වීමට නැඹුරු බවක් මානවයන් තුල ඇත.[තහවුරු කරන්න] උල්පත් ජලය හෝ ඛනිජ ජලය තුල ඇතැයි ප්‍රචාරණය කෙරෙන රසය ව්‍යුත්පන්න වී ඇත්තේ එහි දීයවී ඇති ඛනිජයන් තුලිනි: පරිශුද්ධ H2O නීරස හා ගඳ රහිත වේ. උල්පත් හා ඛනිජ ජලයෙහි ඇතැයි ප්‍රචාරණය කෙරෙන පරිශුද්ධ භාවය නිර්දේශනය කරන්නේ විෂ, අපද්‍රව්‍ය සහ ක්ෂුද්‍රජීවීන් රහිත භාවයයි.

ස්වභාවධර්මය තුල ජලයෙහි ව්‍යාප්තිය[සංස්කරණය]

විශ්වයෙහි ජලය[සංස්කරණය]

ජලය හා වාසෝචිත කලාපය[සංස්කරණය]

පෘථිවිය මත ජලය[සංස්කරණය]

පෘථිවිය මත ජලය ඇති ස්ථාන නිරූපණය කෙරෙන ප්‍රස්තාරිත ව්‍යාප්ති සටහනක්.
පෘථිවි පෘෂ්ඨයෙන් 71% ජලය විසින් වසා ගෙන ඇත; පෘථිවියෙහි ජලයෙන් 97.2% අයත් වන්නේ සාගර වලටය. පෘථිවිය මත මිරිදිය ප්‍රමාණයෙන් 90% දරණ ඇන්ටාක්ටික් අයිස් තට්ටුව, පහළ දර්ශනය වෙයි. ඝනිභවනය වූ වායුගගෝලීය ජලය atmospheric water can be seen as වලාකුළු ලෙසින් දිස්වෙමින්, පෘථිවියෙහි පුභානුපාතයට දායක වෙයි.

ජල චක්‍රය[සංස්කරණය]


මිරිදිය ගබඩාකිරීම[සංස්කරණය]

සැකිල්ල:Imageframe

මුහුදු ජලය[සංස්කරණය]

උදම්[සංස්කරණය]

ජීවයට බලපෑම[සංස්කරණය]

ප්‍රභාසංස්‍ලේෂණය සහ ශ්වසනය හි සමාලෝචනයක්. ජලය (දකුණේ ඇති), කාබන් ඩයොක්සයිඩ් හා සමග (CO2), ඔක්සිජන් හා කාබනික සංයෝග (වමේ ඇති) සදන අතර, ඒවා දහනය වී ජලය හා (CO2) නිපැදිය හැක.
Some of the biodiversity of a coral reef

ජලජ ජීවි ස්වරූපයන්[සංස්කරණය]

සමහරක් සාමුද්‍රික ඩයටමයන් – ප්‍රධාන ශාක ප්ලවාංග කාණ්ඩයක්

මානව ශිෂ්ඨාචාරය මත බලපෑම්[සංස්කරණය]

‍ඓතිහාසික වශයෙන් ශිෂ්ඨාචාරය සමෘධිමත් ලෙසින් වර්ධනය වී ඇත්තේ ගංගා සර ප්‍රධාන ජලමාර්ග අසබඩ වේ; මෙසපොටේමියාව, ඊනියා ශිෂ්ඨාචාරයෙහි තොටිල්ල, පිහිටා තිබූයේ ටයිග්‍රීස් සහ යුප්‍රටීස් යන මහා ගංගා දෙක අතරය; ඊජිප්තියානුවන්ගේ පුරාතන සමාජය සම්පූර්ණ ලෙසින් රඳා පැවතුනේ නයිල් මතය. like රොටර්ඩෑම්, ලන්ඩනය, මොන්ට්‍රියල්, පැරිස්, නිව් යෝක් නගරය, බුවනොස් අයර්ස්, ෂැංහයි, ටෝකියෝ, චිකාගෝ, සහ හොං කොං ආදි විශාල පුරවරයන්, ඒවායේ සමෘද්ධියෙහි කොටසක් පිළිබඳ හෝ ණයගැති විය යුත්තේ ජලය ඔස්සේ පහසුවෙන් ලඟාවීමට තිබූ හැකියාව සහ එම නිසා වෙළෙඳාමෙහි ව්‍යාප්තිය වෙතය. සිංගප්පූරුව වැනි, සුරක්ෂිත ජල වරායන් සහිත දූපත් සමෘද්ධියට ලක්වූයේද මෙම හේතුව නිසාමය. ජලය බොහෝ ලෙසින් දුලබ, උතුරු අප්‍රිකාව සහ මැද පෙරදිග වැනි ස්ථාන වල, මානව සංවර්ධනය සඳහා ප්‍රධාන සාධකයක් වූයේ පිරිසිදු පානීය ජලය ලබා ගැනුමට ඇති හැකියාවයි.

සෞඛ්‍යය සහ දූෂණය[සංස්කරණය]

පාරිසරික විද්‍යා වැඩසටහන යටතේ, අ‍යෝවා ප්‍රාන්ත විශ්වවිද්‍යාලයෙහි සිසුවෙක් ජලය නියැදිකරණය කරමින්.

ආශ්‍රිත[සංස්කරණය]

  1. එක්සත් ජාතීන්
  2. "සීඅයිඒ- ස වර්ල්ඩ් ෆැක්ට් බුක්". මධ්‍යම ඔත්තු සංවිධානය. සම්ප්‍රවේශය 2008-12-20. 
  3. වෝටර් වේපර් ඉන් ද ක්ලයිමෙට් සිස්ටම්, විශේෂ වාර්තාව, [AGU], දෙසැම්බර්1995 (linked 4/2007). වයිටල් වෝටර් UNEP.
  4. උපන්‍යාස දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය; lomborg නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි
  5. උපන්‍යාස දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය; UN නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි
  6. "පබ්ලික් සර්විසස්", ගැප්මයින්ඩර් වීඩියෝ
  7. කුල්ශ්‍රේෂ්ත, එස්.එන් (1998). "අ ග්ලෝබල් අවුට්ලුක් ෆෝ වෝටර් රිසෝසර්ස් ටු ද ඉයර් 2025". වෝටර් රිසෝසර්ස් මැනේජ්මන්ට් 12 (3): 167–184. doi:10.1023/A:1007957229865. 
  8. "චාටින් අවර් වෝටර් ෆියුච: ඉකනමික් ෆ්‍රේම්වර්ක්ස් ටු ඉන්ෆෝම් ඩිෂිෂන්-මේකිං"
  9. බාරෝනි, එල්.; සෙන්සි, එල්.; ටෙටාමන්ටි, එම්.; බෙරාටි, එම්. (2007). "එවැලුයේටිං දි එන්වරන්මන්ටල් ඉම්පැක්ට් ඔෆ් වවේරියස් ඩයටරි පැටර්න්ස් කම්බයින්ඩ් විත් ඩිෆරන්ට් ෆුඩ් ප්‍රොඩක්ෂන් සිස්ටම්ස්". යුරොපියන් ජර්නල් ඔෆ් ක්ලිනිකල් නියුට්‍රිෂන් 61 (2): 279–286. doi:10.1038/sj.ejcn.1602522. PMID 17035955. 
  • PH Gleick and associates, The World's Water: The Biennial Report on Freshwater Resources. Island Press, Washington, D.C. (published every two years, beginning in 1998.)
  • Marks, William E., The Holy Order of Water: Healing Earth's Waters and Ourselves. Bell Pond Books ( a div. of Steiner Books), Great Barrington, MA, November 2001 [ISBN 0-88010-483-X]
  • Debenedetti, P. G., and Stanley, H. E.; "Supercooled and Glassy Water", Physics Today 56 (6), p. 40–46 (2003). Downloadable PDF (1.9 MB)

ජලය ස්වභාවික සම්පතක් ලෙසින්[සංස්කරණය]

  • Anderson (1991). Water Rights: Scarce Resource Allocation, Bureaucracy, and the Environment. ISBN 0884103900. 
  • Maude Barlow, Tony Clarke (2003). Blue Gold: The Fight to Stop the Corporate Theft of the World's Water. ISBN 1565848136. 
  • Gleick, Peter H.. The World's Water: The Biennial Report on Freshwater Resources. Washington: Island Press. ISBN 1559637927.  (November 10, 2006)| ISBN 978-1-59726-105-0]
  • Miriam R. Lowi (1995). Water and Power: The Politics of a Scarce Resource in the Jordan River Basin. ISBN 0521431646.  (Cambridge Middle East Library)
  • William E. Marks (2001). The Holy Order of Water: Healing Earths Waters and Ourselves. 
  • Postel, Sandra (1997, second edition). Last Oasis: Facing Water Scarcity. New York: Norton Press. ISBN 0393034283. 
  • Reisner, Marc (1993). Cadillac Desert: The American West and Its Disappearing Water. ISBN 0670199273. 
  • Vandana Shiva (2002). Water Wars: Privatization, Pollution, and Profit. London: Pluto Press [u.a.]. ISBN 0-7453-1837-1. OCLC 231955339. 
  • Anita Roddick, et al (2004). Troubled Water: Saints, Sinners, Truth And Lies About The Global Water Crisis. ISBN 095439593X. 
  • Marq de Villiers (2003, revised edition). Water: The Fate of Our Most Precious Resource. ISBN 0618030093. 
  • Diane Raines Ward (2002). Water Wars: Drought, Flood, Folly and the Politics of Thirst. ISBN 1573222291. 
  • Worster, Donald (1992). Rivers of Empire: Water, Aridity, and the Growth of the American West. ISBN 039451680X. 

-->

බාහිර සබැඳි[සංස්කරණය]

සැකිල්ල:ආහාර රසායන විද්‍යාව

"http://si.wikipedia.org/w/index.php?title=ජලය&oldid=322859" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි