Jump to content

ෆෙන්ටනිල්

විකිපීඩියා වෙතින්
"ෆෙබ්ට්" මෙතැනට යළියොමුවෙයි. වෙනත් භාවිතා සඳහා, ෆෙබ්ට් (බහුරුත්හරණය) බලන්න. ෆෙම්ටනයිල් සමග වරදවා වටහා ගැනීමෙන් වළකින්න.

ෆෙන්ටනිල්
Clinical data
උච්චාරණය/ˈfɛntəˌnɪl/
වෙළඳ නාමActiq, Duragesic, Sublimaze, others
AHFS/Drugs.comMonograph
MedlinePlusa605043
License data
ගර්භනී
කාණ්ඩය
  • AU: C
Dependence
liability		High[1]
ලබාදෙන
මාර්ගය		මුඛ, epidural, අන්තඃපේශී, intrathecal, අන්තඃශිරා, අධෝජිහ්ව, පාරචර්මික
ඖෂධ කාණ්ඩයඔපියොයිඩ
ATC කේතය
Legal status
Legal status
Pharmacokinetic data
Bioavailability
ප්‍රෝටීන බන්ධනය80–85%[13]
පරිවෘත්තියඅක්මාව, ප්‍රධාන වශයෙන් CYP3A4
ක්‍රියාවේ ආරම්භය5 minutes[14]
ඉවත්වීමේ අර්ධ-ආයුකාලයIV: 6 mins (T1/2 α)
1 hours (T1/2 β)
16 hours (T1/2 ɣ)[තහවුරු කර නොමැත]
Intranasal: 15–25 hours[15]
Transdermal: 20–27 hours[15]
Sublingual: 5–13.5 hours[15]
Buccal: 3.2–6.4 hours[15]
ක්‍රියා කාලසීමාවIV: 30–60 minutes[14][16]
බහිස්‍රාවයMostly urinary (metabolites, < 10% unchanged drug)[15]
හැඳිනුම්
  • N-phenyl-N-[1-(2-phenylethyl)piperidin-4-yl]propanamide
CAS Number
PubChem CID
IUPHAR/BPS
DrugBank
ChemSpider
UNII
KEGG
ChEBI
ChEMBL
PDB ligand
CompTox Dashboard (EPA)
ECHA InfoCard100.006.468 Edit this at Wikidata
Chemical and physical data
සූත්‍රයC22H28N2O
මවුලික ස්කන්ධය336.48 g·mol−1
ත්‍රිමාණ සැකැස්ම (JSmol)
ඝනත්වය1.1 g/cm3
ද්‍රවාංකය87.5 °C (189.5 °F)
  • O=C(CC)N(C1CCN(CC1)CCc2ccccc2)c3ccccc3
  • InChI=1S/C22H28N2O/c1-2-22(25)24(20-11-7-4-8-12-20)21-14-17-23(18-15-21)16-13-19-9-5-3-6-10-19/h3-12,21H,2,13-18H2,1H3 YesY
  • Key:PJMPHNIQZUBGLI-UHFFFAOYSA-N YesY
  (verify)


ෆෙන්ටනිල් ලෙස හැඳින්වෙන්නේ වේදනා නාශකයක් ලෙස සහ නිර්වින්දනය සඳහා අනෙකුත් ඖෂධ සමඟ භාවිතා කරන ඔපියොයිඩ් වර්ගයකි.[15] ෆෙන්ටනනිල් විනෝදාත්මක ඖෂධයක් ලෙසද භාවිතා කරන අතර එය බොහෝ විට හෙරොයින් හෝ කොකේන් සමඟ මිශ්‍ර කර භාවිතා කෙරේ.[17] එය වේගයෙන් ක්‍රියාත්මක වන අතර එහි බලපෑම් සාමාන්‍යයෙන් පැය දෙකකටත් අඩු කාලයක් පවතී.[15] වෛද්‍යමය වශයෙන්, ෆෙන්ටනිල් එන්නත් කිරීම, නාසික ඉසින, සමේ පැලැස්තර හෝ කම්මුල හරහා (පාරශ්ලේෂ්මලක) ලොසින්ජරයක් හෝ ටැබ්ලට් එකක් ලෙස අවශෝෂණය වේ.[15][18]

පොදු අතුරු ආබාධ අතර වමනය, මලබද්ධය, නිදිමත ගතිය, ව්‍යාකූලත්වය, මායාවන් සහ දුර්වල සමායෝජනය නිසා ඇතිවන තුවාල ඇතුළත් වේ.[15][19] බරපතල අතුරු ආබාධ අතරට හුස්ම ගැනීම අඩුවීම (ශ්වසන අවපීඩනය), සෙරොටොනින් සින්ඩ්‍රෝමය, අඩු රුධිර පීඩනය, ඇබ්බැහි වීම හෝ කෝමා ඇතුළත් විය හැකිය.[15][19] ෆෙන්ටනිල් ප්‍රධාන වශයෙන් ක්‍රියා කරන්නේ μ-ඔපියොයිඩ් ප්‍රතිග්‍රාහක සක්‍රීය කිරීමෙනි.[15] එය මෝෆීන් වලට වඩා 100 ගුණයක් පමණ ප්‍රබල වන අතර, කාර්ෆෙන්ටනිල් වැනි සමහර ප්‍රතිසම 10,000 ගුණයක් පමණ ප්‍රබල වේ.[20]

ෆෙන්ටනිල් ප්‍රථම වරට 1960 දී පෝල් ජැන්සන් විසින් නිපදවන ලද අතර 1968 දී එක්සත් ජනපදයේ වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා අනුමත කරන ලදී.[15][21] 2015 දී, 1,600 කිලෝgram (3,500 lb) ගෝලීය වශයෙන් සෞඛ්‍ය සේවා සඳහා භාවිතා කරන ලදී.[22] 2017 වන විට , ෆෙන්ටනිල් යනු වෛද්‍ය විද්‍යාවේ බහුලව භාවිතා වන කෘතිම ඔපියොයිඩය වේ.[23] පිළිකා වේදනාව සඳහා ෆෙන්ටනිල් පැච් ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ ලැයිස්තුවේ ඇත.[24] 2016 දී, ෆෙන්ටනිල් සහ ඇනලොග් එක්සත් ජනපදයේ අධික මාත්‍රාවෙන් සිදුවන මරණ සඳහා වඩාත් පොදු හේතුව වූ අතර එය 20,000 කට වඩා වැඩි වූ අතර එය ඔපියොයිඩ ආශ්‍රිත මරණ වලින් අඩක් පමණ විය.[25][26][27] මෙම අධික මාත්‍රා මරණ වලින් බොහොමයක් නීති විරෝධී ලෙස නිෂ්පාදනය කරන ලද ෆෙන්ටනිල් නිසා සිදු විය.[28]

100 මයික්‍රොග්‍රෑම් කුප්පියක් සඳහා, සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල සාමාන්‍ය තොග පිරිවැය 2015 දී US$ 0.66 කි.[29] 2017 දී, එම මුදලටම ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ මිල US$ 0.49 ක් විය.[30] ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ, 800 mcg ටැබ්ලටය 2020 වන විට ලොසින්ජරයට වඩා 6.75 ගුණයකින් මිල අධික විය.[31][32] 2017 දී, එය එක්සත් ජනපදයේ බහුලවම නිර්දේශිත ඖෂධ අතරින් 250 වන ස්ථානය වූ අතර, බෙහෙත් වට්ටෝරු මිලියන 1.7 කට වඩා තිබුණි.[33][34]

ආශ්‍රේයයන්

[සංස්කරණය]
  1. ↑ Bonewit-West K, Hunt SA, Applegate E (2012). Today's Medical Assistant: Clinical and administrative procedures. Elsevier Health Sciences. p. 571. ISBN 978-1-4557-0150-6. 10 ජනවාරි 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 20 අගෝස්තු 2019.
  2. ↑ "Instanyl EPAR". European Medicines Agency (EMA). 20 ජූලි 2009. සම්ප්‍රවේශය 11 සැප්තැම්බර් 2024.
  3. ↑ "Effentora EPAR". European Medicines Agency (EMA). 4 අප්‍රේල් 2008. සම්ප්‍රවේශය 12 ඔක්තෝබර් 2024.
  4. ↑ "Fentanyl Sandoz (Depotplåster 12 mikrog/timme) • Översikt | FASS Patient". fass.se.
  5. 1 2 Taylor KP, Singh K, Goyal A (6 ජූලි 2023). "Fentanyl Transdermal". StatPearls. Saint James School of Medicine & University of Kansas Medical Center: StatPearls Publishing. PMID 32310428. සම්ප්‍රවේශය 12 ජූලි 2025.
  6. ↑ Varvel JR, Shafer SL, Hwang SS, Coen PA, Stanski DR (1 ජූනි 1989). "Absorption Characteristics of Transdermally Administered Fentanyl". Anesthesiology. 70 (6): 928–934. doi:10.1097/00000542-198906000-00008. PMID 2729633.
  7. ↑ Nakhaee S, Saeedi F, Mehrpour O (දෙසැම්බර් 2023). "Clinical and pharmacokinetics overview of intranasal administration of fentanyl". Heliyon. 9 (12) e23083. Bibcode:2023Heliy...923083N. doi:10.1016/j.heliyon.2023.e23083. ISSN 2405-8440. PMC 10746457. PMID 38144320.
  8. 1 2 Vasisht N, Gever LN, Tagarro I, Finn AL (ජූලි 2010). "Single-Dose Pharmacokinetics of Fentanyl Buccal Soluble Film". Pain Medicine. 11 (7): 1017–1023. doi:10.1111/j.1526-4637.2010.00875.x. PMC 2955962. PMID 20492573.
  9. ↑ Beng Stephen Lim C, Schug SA, Bruce Sunderland V, James Paech M, Liu Y (සැප්තැම්බර් 2012). "A Phase I Pharmacokinetic and Bioavailability Study of a Sublingual Fentanyl Wafer in Healthy Volunteers". Anesthesia and Analgesia. 115 (3): 554–559. doi:10.1213/ANE.0b013e3182575cbf. PMID 22584544.
  10. ↑ Taylor D (ජූලි 2013). "Single-dose fentanyl sublingual spray for breakthrough cancer pain". Clinical Pharmacology: Advances and Applications. 5: 131–141. doi:10.2147/CPAA.S26649. PMC 3726301. PMID 23901300.
  11. ↑ Mather LE, Woodhouse A, Ward ME, Farr SJ, Rubsamen RA, Eltherington LG (ජූලි 1998). "Pulmonary administration of aerosolized fentanyl: pharmacokinetic analysis of systemic delivery". British Journal of Clinical Pharmacology. 46 (1): 37–43. doi:10.1046/j.1365-2125.1998.00035.x. PMC 1873979. PMID 9690947.
  12. ↑ "Fentanyl Citrate Injection, USP" (PDF). FDA.gov. Food and Drug Administration. නොවැම්බර් 2012. 31 ඔක්තෝබර් 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 12 ජූලි 2025.
  13. ↑ Bista SR, Haywood A, Hardy J, Lobb M, Tapuni A, Norris R (මාර්තු 2015). "Protein binding of fentanyl and its metabolite nor-fentanyl in human plasma, albumin and α-1 acid glycoprotein". Xenobiotica; the Fate of Foreign Compounds in Biological Systems. 45 (3): 207–212. doi:10.3109/00498254.2014.971093. PMID 25314012. S2CID 21109003.
  14. 1 2 Clinically Oriented Pharmacology (2nd ed.). Quick Review of Pharmacology. 2010. p. 172.
  15. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 "Fentanyl, Fentanyl Citrate, Fentanyl Hydrochloride". The American Society of Health-System Pharmacists. 14 දෙසැම්බර් 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 8 දෙසැම්බර් 2017.
  16. ↑ "Guideline for administration of fentanyl for pain relief in labour" (PDF). RCP. 4 මාර්තු 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 7 ඔක්තෝබර් 2015. Onset of action after I.V. administration of Fentanyl is 3–5 minutes; duration of action is 30–60 minutes.
  17. ↑ "Fentanyl Drug Overdose". CDC Injury Center. 29 අගෝස්තු 2017. 15 දෙසැම්බර් 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 14 දෙසැම්බර් 2017.
  18. ↑ "tablets". 31 ජූලි 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.
  19. 1 2 "Fentanyl Side Effects in Detail - Drugs.com". Drugs.com. 16 ජූනි 2018 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 16 ජූනි 2018.
  20. ↑ "Commission on Narcotic Drugs takes decisive step to help prevent deadly fentanyl overdoses". Commission on Narcotic Drugs, United Nations Office on Drugs and Crime. 16 මාර්තු 2017. 20 මාර්තු 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 19 මාර්තු 2017.
  21. ↑ Stanley TH (අප්‍රේල් 1992). "The history and development of the fentanyl series". Journal of Pain and Symptom Management. 7 (3 Suppl): S3-7. doi:10.1016/0885-3924(92)90047-L. PMID 1517629.
  22. ↑ Narcotic Drugs Estimated World Requirements for 2017 Statistics for 2015 (PDF). New York: United Nations. 2016. p. 40. ISBN 978-92-1-048163-2. 22 ඔක්තෝබර් 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 14 දෙසැම්බර් 2017.
  23. ↑ "Fentanyl And Analogues". LverTox. 16 ඔක්තෝබර් 2017. 7 ජනවාරි 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 14 දෙසැම්බර් 2017.
  24. ↑ World Health Organization (2019). World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019. Geneva: World Health Organization. hdl:10665/325771. WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.
  25. ↑ "Overdose Death Rates". National Institute on Drug Abuse. 15 සැප්තැම්බර් 2017. 13 දෙසැම්බර් 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 14 දෙසැම්බර් 2017.
  26. ↑ "Nearly half of opioid-related overdose deaths involve fentanyl". National Institute on Drug Abuse. 1 මැයි 2018. 14 ජූනි 2018 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 14 ජූනි 2018.
  27. ↑ Hedegaard H, Bastian BA, Trinidad JP, Spencer M, Warner M (දෙසැම්බර් 2018). "Drugs Most Frequently Involved in Drug Overdose Deaths: United States, 2011-2016". National Vital Statistics Reports. 67 (9): 1–14. PMID 30707673.
  28. ↑ "Fentanyl Drug Overdose". CDC. 21 දෙසැම්බර් 2018. 15 දෙසැම්බර් 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 28 අප්‍රේල් 2019.
  29. ↑ "Single Drug Information". International Medical Products Price Guide. 15 දෙසැම්බර් 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 14 දෙසැම්බර් 2017.
  30. ↑ "NADAC as of 2017-12-13". Centers for Medicare and Medicaid Services. 14 දෙසැම්බර් 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 14 දෙසැම්බර් 2017.
  31. ↑ "Fentanyl Buccal". 31 ජූලි 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.
  32. ↑ "Fentanyl Citrate Generic Actiq". GoodRx. 31 ජූලි 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 27 මැයි 2020.
  33. ↑ "The Top 300 of 2020". ClinCalc. 12 පෙබරවාරි 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 29 අප්‍රේල් 2020.
  34. ↑ "Fentanyl - Drug Usage Statistics". ClinCalc. 11 අප්‍රේල් 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 29 අප්‍රේල් 2020.
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=ෆෙන්ටනිල්&oldid=790865" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි