සැමෝවා හි භූගෝලය
සැමෝවා පිහිටා ඇත්තේ සමකයට දකුණින්, හවායි සහ නවසීලන්තය අතර පැසිෆික් සාගරයේ පොලිනීසියානු කලාපයේ ය. මුළු භූමි ප්රමාණය වර්ග කිලෝමීටර් 2,842 (වර්ග සැතපුම් 1,097) වන අතර, එය උපොලු සහ සවායි යන විශාල දූපත් දෙකකින් (මුළු භූමි ප්රමාණයෙන් 99% ක් පමණ) සහ තවත් කුඩා දූපත් අටකින් සමන්විත වේ.[1]
කුඩා දූපත් නම්:[2]
- අපොලිමා සමුද්ර සන්ධියේ පිහිටි දූපත් තුන (මනෝනෝ, අපොලිමා සහ නුඋලෝපා).
- උපොලු හි නැගෙනහිර කෙළවරේ පිහිටි ඇලිපාටා දූපත් හතර (නුඋටෙල්, නුඋලුවා, නමුවා සහ ෆනුආටපු).
- උපොලු හි දකුණු වෙරළ තීරයේ සිට කිලෝමීටර 1.4 (සැතපුම් 0.87) පමණ දුරින් පිහිටි වාඕවයි ගම්මානයේ පිහිටා ඇති, හෙක්ටයාර 1 (අක්කර 2.5) ට අඩු භූමි ප්රමාණයකින් යුත් නූසාෆෙ.
උපොලු ප්රධාන දූපත සැමෝවා ජනගහනයෙන් හතරෙන් තුනකට ආසන්න පිරිසකට සහ අගනුවර වන අපියාට නිවහන වේ.
සැමෝවා දූපත් භූ විද්යාත්මකව ගිනිකඳු ක්රියාකාරීත්වයෙන් ඇති වී ඇති අතර, එය බොහෝ විට මැන්ටල් පිහාටුවකින් ආරම්භ වන සැමෝවා උණුසුම් ස්ථානයෙන් සිදුවේ.[3][4] සියලුම දූපත් ගිනිකඳු සම්භවයක් ඇති අතර, සැමෝවාවේ බටහිර දෙසින් පිහිටි දූපත වන සවායිʻයි පමණක් ගිනිකඳු ක්රියාකාරීව පවතී. මෑත කාලීන පිපිරීම් මතවානු කන්ද (1905–1911), මාටා ඕ ලෙ අෆි (1902) සහ මවුගා අෆි (1725) හි වාර්තා වී ඇත. සැමෝවාවේ උසම ස්ථානය වන්නේ මීටර් 1,858 (අඩි 6,096) ක් උසින් පිහිටි සිලිසිලි කන්දයි. සවායිʻයි හි මධ්යම උතුරු වෙරළ තීරයේ පිහිටා ඇති සලායුලා ලාවා ක්ෂේත්ර, මතවානු කන්ද පුපුරා යාමෙන් ඇති වී ඇති අතර, එය වර්ග කිලෝමීටර් 50 (වර්ග සැතපුම් 19) ඝන ලාවා ස්ථරයකින් යුක්ත වේ.[5]
සවායිʻයි යනු සැමෝවා දූපත් වලින් විශාලතම වන අතර, එය හයවන විශාලතම පොලිනීසියානු දූපතයි (නවසීලන්තයේ උතුරු, දකුණු සහ ස්ටුවට් දූපත් සහ හවායිʻයි සහ මවුයි යන හවායි දූපත් වලින් පසුව). සවායිʻයි හි ජනගහනය දළ වශයෙන් 42,000 ක් පමණ වේ.
දේශගුණය
[සංස්කරණය]සැමෝවාහි සමක දේශගුණයක් පවතින අතර, සාමාන්ය වාර්ෂික උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 26.5 (ෆැරන්හයිට් අංශක 79.7) කි. නොවැම්බර් සිට අප්රේල් දක්වා ප්රධාන වැසි සමයක් පවතින නමුත්, ඕනෑම මාසයකදී අධික වර්ෂාපතනයක් ඇද හැලිය හැකිය.[6]
| අපියා සඳහා කාලගුණ දත්ත | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| මාසය | ජන | පෙබ | මාර් | අප්රි | මැයි | ජුනි | ජූලි | අගෝ | සැප් | ඔක් | නොවැ | දෙසැ | වසර |
| මධ්යන්ය දෛනික උපරිමය °C (°F) | 30.4 (86.7) |
30.6 (87.1) |
30.6 (87.1) |
30.7 (87.3) |
30.4 (86.7) |
30.0 (86.0) |
29.5 (85.1) |
29.6 (85.3) |
29.9 (85.8) |
30.1 (86.2) |
30.3 (86.5) |
30.5 (86.9) |
30.2 (86.4) |
| මධ්යන්ය දෛනික අවමය °C (°F) | 23.9 (75.0) |
24.2 (75.6) |
24.0 (75.2) |
23.8 (74.8) |
23.4 (74.1) |
23.2 (73.8) |
22.6 (72.7) |
22.8 (73.0) |
23.1 (73.6) |
23.4 (74.1) |
23.6 (74.5) |
23.8 (74.8) |
23.5 (74.3) |
| සාමාන්ය වර්ෂාපතනය mm (inches) | 489.0 (19.25) |
368.0 (14.49) |
352.1 (13.86) |
211.2 (8.31) |
192.6 (7.58) |
120.8 (4.76) |
120.7 (4.75) |
113.2 (4.46) |
153.9 (6.06) |
224.3 (8.83) |
261.7 (10.30) |
357.5 (14.07) |
2,965 (116.72) |
| Source: World Meteorological Organization (UN)[7] | |||||||||||||
පරිසර විද්යාව
[සංස්කරණය]සැමෝවා යනු සැමෝවා නිවර්තන තෙත් වනාන්තර පරිසර කලාපයේ කොටසකි.[8] මිනිස් වාසය ආරම්භ වූ දා සිට, පහතරට වැසි වනාන්තරවලින් 80% ක් පමණ අතුරුදහන් වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෑත කාලීන නැවත වන වගාවත් සමඟ, සැමෝවාහි 60.4% ක් හෝ හෙක්ටයාර 171,000 ක් පමණ වනාන්තරවලින් වැසී ඇති අතර, එයින් හෙක්ටයාර 32,000 ක් වනාන්තරවලින් වැසී ඇත.[9]
පරිසර කලාපය තුළ ශාක වලින් 28% ක් සහ ගොඩබිම් පක්ෂීන්ගෙන් 84% ක් පමණ ආවේණික වේ.[10]
යොමු කිරීම්
[සංස්කරණය]- ^ "Demographic Yearbook—Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density" (PDF). United Nations Statistics Division. 2010. 10 November 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්රවේශය 7 April 2014.
- ^ "Samoa an Overview". Salesian Bulletin. 20 November 2007 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
- ^ Koppers, Anthony A.P. (June 2008). "Samoa reinstated as a primary hotspot trail". Geology. 36 (6): 435–438. Bibcode:2008Geo....36..435K. doi:10.1130/G24630A.1.
- ^ "GSA Press Release – GEOLOGY/GSA Today Media Highlights". Geosociety.org. 27 May 2008. 15 June 2010 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 30 June 2010.
- ^ Savai'i – An Introduction සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2 අප්රේල් 2015 at the Wayback Machine, Samoa Tourism Authority.
- ^ "Samoa: Climate". Encyclopædia Britannica. 3 April 2008 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 26 November 2007.
- ^ World Weather Information Service – Apia සංරක්ෂණය කළ පිටපත 15 ඔක්තෝබර් 2012 at the Wayback Machine, World Meteorological Organization. Retrieved 15 October 2012.
- ^ Dinerstein, Eric; et al. (2017). "An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm". BioScience. 67 (6): 534–545. doi:10.1093/biosci/bix014. ISSN 0006-3568. PMC 5451287. PMID 28608869.
- ^ "Samoa Forest Information and Data". worldrainforests.com. සම්ප්රවේශය 2025-03-24.
- ^ "Samoan tropical moist forests". Terrestrial Ecoregions. World Wildlife Fund. සම්ප්රවේශය 30 December 2011.