Jump to content

ෂෙයික් හසීනා

විකිපීඩියා වෙතින්
ෂෙයික් හසීනා
শেখ হাসিনা
2024 දී හසීනා
පුද්ගලික තොරතුරු
උපත
හසීනා ෂෙයික්[1]

28 සැප්තැම්බර් 1947 (1947-09-28) (වයස 78)
ටුන්ගිපාර, ෆරීද්පූර්, නැගෙනහිර බෙංගාලය, පකිස්ථානයේ ඩොමීනියන්
(වර්තමාන ගෝපාල්ගන්ජ්, බංග්ලාදේශය)
ජාතිකත්වය
දේශපාලන පක්ෂයබංග්ලාදේශ අවාමි ලීගය
වෙනත් දේශපාලන
සම්බන්ධකම්		මහා සන්ධානය (2008 සිට)
කලත්‍රයාඑම්. ඒ. වාසෙඩ් මි (වි. 1968; died 2009)
ළමයි
දෙමාපියs
ඥාතීන්තුංගිපාරා ෂෙයික් පවුල
උගත් ශාස්ත්‍රාලය
අත්සන
සාපරාධි චෝදනාවශිෂ්‍ය–ජනතා නැගිටීම අතරතුර මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි අපරාධ
සාපරාධි දණ්ඩනයමරණය
සාපරාධිමය තත්ත්වයඉන්දියාවේ ස්වයං-පනවන ලද පිටුවහල් කිරීම; ජාත්‍යන්තර අපරාධ විනිශ්චය සභාව විසින් අත්අඩංගුවට ගැනීමේ වරෙන්තුවකට යටත්
අවශ්‍ය කර තිබූ පුද්ගලයා
බංග්ලාදේශය
අවශ්‍ය වූයේ කෙදින සිට ද යන්න2024

ෂෙයික් හසීනා වාසෙඩ්[a] (උපත 1947 සැප්තැම්බර් 28) යනු 1996 සිට 2001 දක්වා සහ 2009 සිට 2024 දක්වා බංග්ලාදේශයේ දසවන අගමැතිනිය ලෙස සේවය කළ බංග්ලාදේශ දේශපාලනඥයෙකි.[2] ඇය රටේ නිදහසින් පසු දීර්ඝතම කාලයක් සේවය කළ බංග්ලාදේශ අගමැතිනිය වූ අතර ලෝකයේ දීර්ඝතම කාලයක් සේවය කළ කාන්තා රාජ්‍ය නායිකාව වූවාය.[3][4] ඇගේ දෙවන අගමැති ධුරය ඒකාධිපතිත්වය, කතිපයාධිකාරය සහ මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි අපරාධ මගින් සංලක්ෂිත විය.[b] 2024 ජූලි විප්ලවයෙන් පසුව ඇය ඉල්ලා අස්වී ඉන්දියාවට පලා ගියාය.[15] බංග්ලාදේශයේ ජාත්‍යන්තර අපරාධ විනිශ්චය සභාව විසින් මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි අපරාධ සම්බන්ධයෙන් වැරදිකරු වී මරණ දඬුවම නියම කරන ලදී. [16] [17]

හසීනා බංග්ලාදේශයේ ආරම්භක ජනාධිපති ෂෙයික් මුජිබර් රහ්මාන්ගේ දියණිය වන අතර ටුන්ගිපාරා ෂෙයික් දේශපාලන පවුලේ සාමාජිකාවකි. 1975 අගෝස්තු මාසයේදී ඇගේ පියා ඝාතනය වීමට පෙර ඇයට දේශපාලනයේ එතරම් සහභාගීත්වයක් නොතිබුණි. පසුව, ඇය ඉන්දියාවේ සරණාගතභාවය ලබා ගත් අතර, අවාමි ලීගයට සම්බන්ධ වූ අතර, එහි සභාපතිනිය ලෙස තේරී පත් විය. ඇය තවමත් එම තනතුර දරයි. 1981 දී බංග්ලාදේශයට නැවත පැමිණීමෙන් පසු, ඇය සහ අවාමි ලීගය හුසේන් මුහම්මද් එර්ෂාඩ්ගේ හමුදා පාලනයට එරෙහි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ගැති ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ වූ අතර, එය 1990 බංග්ලාදේශ මහජන නැගිටීම සහ 1991 මහ මැතිවරණයේදී පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීම සමඟ අවසන් විය.

1991 මැතිවරණයේදී කලීඩා සියාගේ බංග්ලාදේශ ජාතිකවාදී පක්ෂයට (BNP) ලැබුණු සුළු පරාජයකින් පසුව,[18][19] විපක්ෂ නායිකාව ලෙස හසීනා, සියාගේ BNP පක්ෂය මැතිවරණ වංක බවට චෝදනා කර පාර්ලිමේන්තුව වර්ජනය කළාය. මෙයින් පසුව ප්‍රචණ්ඩකාරී විරෝධතා සහ දේශපාලන කැලඹීම් ඇති වූ අතර,[20] සියා භාරකාර රජයකට පක්ෂව ඉල්ලා අස්වීමට හේතු විය. 1996 ජුනි මැතිවරණයෙන් හසීනා අගමැතිනිය ලෙස තේරී පත් වූ අතර, 2001 ජූලි මාසයේදී ඇයගෙන් පසු සියා පත් විය. 2006-2008 දේශපාලන අර්බුදය අතරතුර, කප්පම් චෝදනා මත හසීනා රඳවා ගනු ලැබීය. ඇය සිරෙන් නිදහස් වූ පසු, ඇගේ පක්ෂය 2008 මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කළ අතර, ඇය දෙවන වරටත් අගමැතිනිය බවට පත්විය.

ඇගේ දෙවන අගමැති ධුර කාලය තුළ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පසුබෑමක් සහ පුළුල් මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයන් සිදු විය. 2014, 2018 සහ 2024 දී ඇය නැවත තේරී පත්වීම වංචනික යැයි ජාත්‍යන්තර නිරීක්ෂකයින් විසින් විවේචනය කරන ලද අතර,[21] 2018 සහ 2024 මැතිවරණ BNP විසින් වර්ජනය කරන ලදී. ඇගේ අදහස්වලට අභියෝග කිරීම සම්බන්ධයෙන් බොහෝ දේශපාලනඥයින් සහ මාධ්‍යවේදීන් ක්‍රමානුකූලව සහ අධිකරණමය වශයෙන් දඬුවම් කරන ලදී.[22][23] හියුමන් රයිට්ස් වොච් ඇගේ රජය යටතේ බලහත්කාරයෙන් අතුරුදහන් කිරීම් සහ නීති විරෝධී ඝාතන ලේඛනගත කළේය.[24] 2014 සිට මාධ්‍ය නිදහස සීමා කිරීම සඳහා හසීනාගේ මාධ්‍ය ප්‍රතිපත්තිය පිළිබඳව දේශසීමා රහිත වාර්තාකරුවන් සෘණාත්මක තක්සේරුවක් ලබා දුන්නේය.[25] 2024 රජයේ වාර්තාවක් ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ 2009 සිට 2024 දක්වා හසීනාගේ ධුර කාලය තුළ වාර්ෂිකව ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 16 කට වඩා රටින් විශුද්ධිකරණය කරන ලද බවත්, එය වසර 15 ක් පුරා ඩොලර් බිලියන 240 කට වඩා වැඩි බවත්ය.[26]

2022 දී, හසීනාගේ ඉල්ලා අස්වීම ඉල්ලා රාජ්‍ය විරෝධී විරෝධතා ඇති වූ අතර, ඉන් පසුව 2024 ජූලි මාසයේදී රජයේ රැකියා වල කෝටා ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලෙස ඉල්ලා සිටි නව ශිෂ්‍ය විරෝධතා ඇති විය. නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ආයතන සහ පැරාමිලිටරි හමුදා විසින් විරෝධතාවලට ම්ලේච්ඡ මර්දනයකට මුහුණ දුන් අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සිසුන් සමූල ඝාතනයක් සිදු විය. අගෝස්තු වන විට විරෝධතා රජයට එරෙහිව මහජන නැගිටීමක් දක්වා තීව්‍ර වූ අතර, එය හසීනා ඉල්ලා අස්වීමෙන් සහ ඉන්දියාවට පලා යාමෙන් අවසන් විය.[27] එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය, ඇයගේ පෞද්ගලික මඟ පෙන්වීම සහ මර්දනය සම්බන්ධීකරණය කිරීම පිළිබඳ සාක්ෂි සොයා ගත්තේ එය මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි අපරාධවලට සමාන විය හැකි බවයි.[28][29] 2025 නොවැම්බර් මාසයේදී, බංග්ලාදේශ ජාත්‍යන්තර අපරාධ විනිශ්චය සභාව විසින් ඇය මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි අපරාධ සම්බන්ධයෙන් වරදකරු කරනු ලැබූ අතර නොපැමිණීමේදී මරණ දඬුවම නියම කරන ලදී.[30][31]

2018 දී ටයිම් ' ලොව බලවත්ම පුද්ගලයින් 100 දෙනා අතර හසීනා ද සිටි අතර, 2015, 2018 සහ 2022 දී ෆෝබ්ස් විසින් ලොව බලවත්ම කාන්තාවන් 100 දෙනා අතරට එක් වූවාය.[32] [33] [34] [35] [32]

සටහන්

[සංස්කරණය]
  1. ^ බෙංගාලි: শেখ হাসিনা ওয়াজেদ, romanized: Śēkh Hāsinā Ōẏājēd, Bengali pronunciation: [ˈʃeːkʰ ˈɦasina waːd͡ʒed]
  2. ^ Multiple references:[5][6][7][8][9][10][11][12][13][14]

මූලාශ්‍ර

[සංස්කරණය]
  1. ^ Miah, M. A. Wazed (1993). বঙ্গবন্ধু শেখ মুজিবকে ঘিরে কিছু ঘটনা ও বাংলাদেশ (බෙංගාලි බසින්). The University Press Limited. p. 242.
  2. ^ Zaheena Rasheed; Nadim Asrar. "Bangladesh on edge as verdict against fugitive ex-PM Sheikh Hasina expected". Al Jazeera (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 17 November 2025.
  3. ^ "Sheikh Hasina: A critical misstep and the end of 15 years of rule". Al Jazeera. 5 August 2024. 26 September 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 9 October 2024.
  4. ^ Kawser, Rumi (11 September 2019). "Survey: Sheikh Hasina tops as longest serving female leader in world". Dhaka Tribune. 10 June 2022 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 10 June 2022.
  5. ^ "Bangladesh's dictator flees—leaving behind a dangerous vacuum". The Economist. 5 August 2024. ISSN 0013-0613. 5 August 2024 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 21 August 2024.
  6. ^ Ahmed, Redwan; Ellis-Petersen, Hannah (26 July 2024). "Bangladesh student protests turn into 'mass movement against a dictator'". The Guardian. 26 July 2024 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  7. ^ "Sheikh Hasina: Bangladesh democracy icon-turned-iron lady". France 24 (ඉංග්‍රීසි බසින්). 7 January 2024. 7 January 2024 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  8. ^ "Sheikh Hasina forced to resign: What happened and what's next?". Al Jazeera English (ඉංග්‍රීසි බසින්). 5 August 2024. 6 August 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 22 August 2024.
  9. ^ McVeigh, Tracy (6 August 2024). "Sheikh Hasina: child of the revolution who eroded Bangladesh's democracy". The Guardian. 6 August 2024 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  10. ^ "'Free from dictatorship': Bangladesh protesters celebrate Sheikh Hasina's exit". India Today (ඉංග්‍රීසි බසින්). 6 August 2024. 24 August 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 22 August 2024.
  11. ^ "'Not only Bangladesh ... ':Farooq Abdullah's cryptic lesson 'for every dictator'". The Times of India. 6 August 2024. 22 August 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 22 August 2024.
  12. ^ "Sheikh Hasina: From a pro-democratic leader to a dictator". Daily Sun (ඉංග්‍රීසි බසින්). August 2024. 7 August 2024 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  13. ^ "Sheikh Hasina: How Bangladesh's protesters ended a 15-year reign". BBC News. 5 August 2024. 5 August 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 5 August 2024.
  14. ^ "Sheikh Hasina: Bangladesh's pro-democracy icon who became an autocrat". BBC News. 6 August 2024. 22 September 2024 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  15. ^ Campbell, Charlie (5 August 2024). "Bangladesh Protests Become 'People's Uprising' Against Government". Time (ඉංග්‍රීසි බසින්). 23 September 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 13 October 2024.
  16. ^ "Bangladesh Court Sentences Former Prime Minister to Death". The New York Times. 17 November 2025. සම්ප්‍රවේශය 17 November 2025.
  17. ^ "Ex-Bangladesh leader Sheikh Hasina sentenced to death over brutal protests crackdown". BBC News (බ්‍රිතාන්‍ය ඉංග්‍රීසි බසින්). 17 November 2025. සම්ප්‍රවේශය 17 November 2025.
  18. ^ Crossette, Barbara (9 December 1990). "Revolution Brings Bangladesh Hope". The New York Times. ISSN 0362-4331. 4 November 2018 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 8 February 2019.
  19. ^ "Analysis: A tale of two women". BBC News. 2 October 2001. 13 March 2016 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 28 March 2016.
  20. ^ "Magura: Polls then and now". The Daily Star. 7 April 2014. 3 January 2017 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2 January 2017.
  21. ^ "Bangladesh Prime Minister Wins 3rd Term Amid Deadly Violence on Election Day". The New York Times. 30 December 2018. 4 August 2024 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 4 August 2024.
  22. ^ Riaz, Ali (September 2020). "The pathway of massive socioeconomic and infracstructuaral development but democratic backsliding in Bangladesh". Democratization. 28 (1): 1–19. doi:10.1080/13510347.2020.1818069.
  23. ^ Diamond, Larry (September 2020). "Democratic regression in comparative perspective: scope, methods, and causes". Democratization. 28 (1): 22–42. doi:10.1080/13510347.2020.1807517.
  24. ^ Ethirajan, Anbarasan (5 August 2024). "Sheikh Hasina: How Bangladesh's protesters ended a 15-year reign". BBC News (ඉංග්‍රීසි බසින්). 5 August 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 21 August 2024.
  25. ^ "Predator Sheikh Hasina". Reporters Without Borders (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). 30 June 2021. 5 July 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 5 July 2021.
  26. ^ "Review of the White Paper on Bangladesh economy". The Financial Express. 4 March 2025. සම්ප්‍රවේශය 4 March 2025.
  27. ^ "Bangladesh's ex-PM Hasina in India: A dilemma for New Delhi". Deutsche Welle (ඉංග්‍රීසි බසින්). 13 August 2024. 22 August 2024 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  28. ^ "Bangladesh: UN says Sheikh Hasina's crackdown may be crime against humanity". BBC News (බ්‍රිතාන්‍ය ඉංග්‍රීසි බසින්). 12 February 2025. සම්ප්‍රවේශය 14 February 2025.
  29. ^ "Bangladesh: UN report finds brutal, systematic repression of protests, calls for justice for serious rights violations". OHCHR (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 14 February 2025.
  30. ^ "Ex-Bangladesh leader Sheikh Hasina sentenced to death over brutal protests crackdown - follow live". BBC News (බ්‍රිතාන්‍ය ඉංග්‍රීසි බසින්). 17 November 2025. සම්ප්‍රවේශය 17 November 2025.
  31. ^ Lateef, Samaan (2025-11-17). "Ousted prime minister convicted for ordering crackdown on student protests, which left 1,400 people dead". The Telegraph (ඉංග්‍රීසි බසින්). 2025-11-17 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2025-11-17.
  32. ^ a b "Sheikh Hasina: The World's 100 Most Influential People". Time (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). 3 October 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 9 August 2023.
  33. ^ "The World's 100 Most Powerful Women 2015". Forbes ME (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). 4 May 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 4 May 2023.
  34. ^ "The World's 100 Most Powerful Women". Forbes. 4 December 2018. 20 September 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 4 December 2018.
  35. ^ "The World's 100 Most Powerful Women". Forbes. 1 November 2017. 25 December 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2 November 2017.

තවදුරටත් කියවීම්

[සංස්කරණය]

බාහිර සබැඳි

[සංස්කරණය]
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=ෂෙයික්_හසීනා&oldid=769980" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි