ශාන්ත වින්සන්ට් සහ ග්රෙනඩින්ස් හි ඉතිහාසය
පූර්ව යටත් විජිත යුගය
[සංස්කරණය]16 වන සියවසේදී යුරෝපීයයන් සහ අප්රිකානුවන් පැමිණීමට පෙර, විවිධ ඇමරින්ඩියන් කණ්ඩායම් ශාන්ත වින්සන්ට් සහ ග්රෙනඩින්ස් හරහා ගමන් කළහ හෝ පදිංචි වූහ, එයට සිබෝනි, අරවක් සහ කලිනගෝ ජනතාව ඇතුළත් විය.[1][2] වර්තමානයේ ශාන්ත වින්සන්ට් ලෙස හඳුන්වන දූපත මුලින් යූලූමේන්[3] ලෙස නම් කරන ලද්දේ තමන් කලිනාව ලෙස හැඳින්වූ ස්වදේශික දූපත් කැරිබ්වරුන් විසිනි.
යුරෝපීය ආගමනය සහ මුල් යටත් විජිත යුගය
[සංස්කරණය]ක්රිස්ටෝපර් කොලොම්බස් 1498 දී දූපත දුටු බවත්, එයට ශාන්ත වින්සන්ට් යන නම ලබා දුන් බවත් සැලකේ.[4] කලිනගෝ ජනතාව ශාන්ත වින්සන්ට් හි යුරෝපීය ජනාවාසයට ආක්රමණශීලීව විරුද්ධ වූහ.[5][1]
ප්රංශ සහ බ්රිතාන්ය යටත් විජිතකරණය සහ පළමු කැරිබ් යුද්ධය
[සංස්කරණය]ඉංග්රීසි සහ ලන්දේසීන් විසින් දිවයිනට හිමිකම් කීමට ගත් විවිධ ප්රයත්නයන් අසාර්ථක වූ අතර, 1719 දී ශාන්ත වින්සන්ට් ප්රදේශයේ පිහිටි බැරෝලි නගරයේ පදිංචි වූ ප්රංශ ජාතිකයන් විසින් දිවයින යටත් විජිතයක් බවට පත් කිරීමට ප්රථම වරට හැකි විය.[5] සීනි, කෝපි, ඉන්ඩිගෝ, දුම්කොළ, කපු සහ කොකෝවා නිෂ්පාදනය කරන වතුවල වැඩ කිරීම සඳහා ප්රංශ ජාතිකයන් කළු වහලුන් ආනයනය කළහ.[6]
බ්රිතාන්යයන් විසින් දිවයින අල්ලා ගත් අතර, සත් අවුරුදු යුද්ධයේදී ප්රංශ ජාතිකයන් බැරෝවාලි වෙතින් පලවා හැරියේය, එය පැරිස් ගිවිසුම (1763) මගින් තහවුරු කරන ලදී.[5] 1763 දී දිවයිනේ පාලනය අත්පත් කර ගැනීමෙන් පසු, බ්රිතාන්යයන් චාලට් කොටුවේ අත්තිවාරම් දැමූ අතර දිවයිනේ වතුකරයේ වැඩ කිරීම සඳහා වහලුන් ආනයනය කිරීම ද දිගටම කරගෙන ගියේය. දිවයිනේ අප්රිකානු-ආදිවාසී ක්රියෝල් ජනතාවක් වන ගරිෆූනා, බ්රිතාන්ය පැවැත්මට විරුද්ධ වූ අතර, බ්රිතාන්යයන්ට එරෙහිව විවෘත ගැටුමකට එළඹුණු අතර, එය 1772 සිට 1773 දක්වා පැවති පළමු කැරිබ් යුද්ධය ආරම්භ කළේය.[5]
ඇන්ග්ලෝ-ප්රංශ යුද්ධය (1778–1783) අතරතුර, ප්රංශ ජාතිකයන් 1779 දී ශාන්ත වින්සන්ට් නැවත අත්පත් කර ගත්හ. කෙසේ වෙතත්, වර්සයිල්ස් ගිවිසුම (1783) යටතේ බ්රිතාන්යයන් නැවත පාලනය ලබා ගත්හ.[5][1]
බ්රිතාන්ය යටත් විජිත යුගය සහ දෙවන කැරිබ් යුද්ධය
[සංස්කරණය]බ්රිතාන්යයන් සහ ගරිෆුනා අතර ඇති නොසන්සුන් සාමය 1795 සිට 1797 දක්වා පැවති දෙවන කැරිබ් යුද්ධයට හේතු විය.[5] ගැරිෆූනා ප්රධානියා වූ ජෝසෆ් චැටෝයර් විසින් මෙහෙයවන ලද අතර ප්රංශ ජාතිකයින් විසින් සහාය දක්වන ලදී, විශේෂයෙන් මාර්ටිනික් දූපත පදනම් කරගත් වික්ටර් හියුස්. ඔවුන් අවසානයේ 1797 දී ශ්රීමත් රැල්ෆ් ඇබර්ක්රොම්බි අණ යටතේ බ්රිතාන්ය හමුදා විසින් පරාජය කරන ලදී. සාම ගිවිසුමක් ඇති කර ගත් අතර, එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ගරිෆූනා වැසියන් 5,000 ක් පමණ හොන්ඩුරාස් වෙරළට ඔබ්බෙන් වූ දූපතක් වන රෝටන් වෙත සහ ග්රෙනඩින්ස් හි බෙලීස් සහ බැලිසෝ වෙත පිටුවහල් කරන ලදී.[1]
1806 දී, චාලට් කොටුව ඉදිකිරීම අවසන් කරන ලදී.[7]
1812 දී ලා සෞෆ්රියර් ගිනි කන්ද පුපුරා ගිය අතර, එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස සැලකිය යුතු විනාශයක් සිදුවිය.[8][1]
.svg)
1834 දී බ්රිතාන්යයන් ශාන්ත වින්සන්ට් හි (මෙන්ම අනෙකුත් සියලුම බ්රිතාන්ය බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් ජනපදවල) වහල්භාවය අහෝසි කළ අතර, ඉන් පසුව 1838 දී අවසන් වූ ආධුනිකත්ව කාලයක් ආරම්භ විය.[1][5] එහි අවසානයෙන් පසු, වතුකරයේ ශ්රම හිඟයක් ඇති වූ අතර, ගිවිසුම්ගත සේවකයින්ගේ සංක්රමණය මගින් මුලින් විසඳන ලදී; 1845 සිට, බොහෝ පෘතුගීසි කතෝලික පදිංචිකරුවන් මැඩෙයිරා සිට පැමිණි අතර, 1845 සිට 1850 දක්වා කාලය තුළ පෘතුගාලයෙන් 2,100 ක් පමණ පැමිණි බව වාර්තා විය.[9] 1861 සහ 1888 අතර, ඉන්දියානු කම්කරුවන් නැව්වලින් පැමිණි නව සංක්රමණ රැල්ලක් ඇති විය.[5]
20 වන සියවස
[සංස්කරණය]
1902 දී, ලා සෞෆ්රියර් ගිනි කන්ද නැවත පුපුරා ගොස් 1,500–2,000 ක් මිය ගියේය; බොහෝ ගොවිබිම් හානි වූ අතර ආර්ථිකය පිරිහී ගියේය.[1][5][8]
ශාන්ත වින්සන්ට් සහ ග්රෙනඩින්ස් බ්රිතාන්යයන් යටතේ යටත් විජිත තත්ත්වයේ විවිධ අවධීන් හරහා ගමන් කළහ. 1776 දී නියෝජිත සභාවක් අනුමත කරන ලදී, 1877 දී ක්රවුන් ජනපද රජය ස්ථාපිත කරන ලදී, 1925 දී සීමිත ඡන්ද බලයක් සහිත ව්යවස්ථාදායක සභාවක් නිර්මාණය කරන ලදී,[5] සහ 1951 දී විශ්වීය වැඩිහිටි ඡන්ද අයිතිය ලබා දෙන ලදී.[5] ශාන්ත වින්සන්ට් සහ ග්රෙනඩින්ස් පාලනය කළ කාලය තුළ, බ්රිතාන්යය දිවයින අනෙකුත් වින්ඩ්වර්ඩ් දූපත් සමඟ තනි ආයතනයක් ලෙස ඒකාබද්ධ කිරීමට උත්සාහයන් කිහිපයක්ම ගත් අතර, තනි ඒකාබද්ධ පරිපාලනයක් හරහා උප කලාපයේ බ්රිතාන්ය පාලනය සරල කිරීමට උත්සාහ කළේය.[5] 1960 ගණන්වලදී, බ්රිතාන්යයන් නැවතත් ශාන්ත වින්සන්ට් ඇතුළු එහි සියලුම කලාපීය දූපත් බ්රිතාන්ය පාලනය යටතේ දේශපාලනිකව ඒකාබද්ධ වූ තනි ආයතනයක් බවට ඒකාබද්ධ කිරීමට උත්සාහ කළහ. එක්සත් කිරීම බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් සම්මේලනය ලෙස හැඳින්වීමට නියමිතව තිබූ අතර එය බ්රිතාන්ය රජයෙන් නිදහස ලබා ගැනීමේ ආශාවෙන් මෙහෙයවනු ලැබීය. කෙසේ වෙතත්, 1962 දී උත්සාහය බිඳ වැටුණි.[5]
1969 ඔක්තෝබර් 27 වන දින බ්රිතාන්යය විසින් ශාන්ත වින්සන්ට්ට "සහකාර රාජ්ය" තත්ත්වය ලබා දෙන ලදී.[5] මෙය ශාන්ත වින්සන්ට්ට එහි අභ්යන්තර කටයුතු පිළිබඳ සම්පූර්ණ පාලනය ලබා දුන් නමුත් නීතියෙන් පූර්ණ ස්වාධීනත්වයක් ලබා ගැනීමට අපොහොසත් විය.[තහවුරු කර නොමැත]
1979 අප්රේල් මාසයේදී, ලා සෞෆ්රියර් නැවත වරක් පුපුරා ගියේය. කිසිවෙකු මිය නොගියද, දහස් ගණනක් ඉවත් කරන ලද අතර පුළුල් කෘෂිකාර්මික හානියක් සිදුවිය.[8]
1979 ඔක්තෝබර් 27 වන දින, ශාන්ත වින්සන්ට් සහ ග්රෙනඩින්ස් පූර්ණ නිදහස ලබා ගත්හ;[5][1] දිනය දැන් රටේ නිදහස් දිනය වන අතර එය රජයේ නිවාඩු දිනයකි.[4] එවකට දෙවන එලිසබෙත් රැජින ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල්වරයෙකු විසින් දේශීයව නියෝජනය කරන ලද රාජාණ්ඩුව ලෙස රඳවා ගනිමින්, පොදුරාජ්ය මණ්ඩලීය ජාතීන්ගේ සංවිධානය තුළ රැඳී සිටීමට රට තීරණය කළේය.[10]
පශ්චාත්-නිදහස් යුගය
[සංස්කරණය]මධ්ය-වමේ ශාන්ත වින්සන්ට් කම්කරු පක්ෂයේ (SVLP) මිල්ටන් කැටෝ, රටේ පළමු අගමැති විය (ඔහු 1974 සිට අගමැති විය), 1984 වින්සෙන්ටියානු මහ මැතිවරණයේදී මධ්ය-දකුණු නව ප්රජාතන්ත්රවාදී පක්ෂයේ (NDP) ජේම්ස් ෆිට්ස්-ඇලන් මිචෙල් විසින් පරාජය කරන තෙක් පාලනය කළේය.[5] කැටෝගේ පාලන කාලය තුළ, 1979 දෙසැම්බර් මාසයේදී ලෙනොක්ස් 'බුම්බා' චාල්ස්ගේ නායකත්වයෙන් යුනියන් දූපතේ කෙටි කැරැල්ලක් ඇති විය. ග්රෙනාඩාවේ මෑත කාලීන විප්ලවයෙන් ආභාෂය ලැබූ චාල්ස්, මධ්යම රජය විසින් සංගමය නොසලකා හැර ඇති බවට චෝදනා කළේය. කෙසේ වෙතත්, කැරැල්ල ඉක්මනින් මර්දනය කරන ලද අතර චාල්ස් අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී[11][12] 1980 දශකයේ මුල් භාගයේදී වැඩ වර්ජන මාලාවක් ද විය.[1] ජේම්ස් මිචෙල් 2000 දක්වා වසර 16 ක් අගමැති ධුරයේ රැඳී සිටි අතර, අඛණ්ඩව මැතිවරණ තුනක් ජයග්රහණය කළේය.[5] කලාපීය ඒකාබද්ධතාවය වැඩිදියුණු කිරීමේ උත්සාහයන්හි මිචෙල් පෙරමුණ ගත්තේය.[1] 1980 සහ 1987 දී, සුළි කුණාටු බොහෝ කෙසෙල් සහ පොල් වගාවන්ට හානි කළේය. 1998 සහ 1999 දී ද සුළි කුණාටු සෘතු ඉතා ක්රියාකාරී වූ අතර, 1999 දී ලෙනී සුළි කුණාටුව දිවයිනේ බටහිර වෙරළ තීරයට පුළුල් හානියක් සිදු කළේය.[තහවුරු කර නොමැත]
2000 දී, මිචෙල් විශ්රාම ගැනීමෙන් පසු එන්ඩීපී නායකත්වය භාර ගැනීමෙන් පසු ආර්න්හිම් යුස්ටේස් අගමැති බවට පත් විය; වසරකට පසුව ඔහු යුනිටි ලේබර් පක්ෂයේ (එස්වීඑල්පී හි අනුප්රාප්තික පක්ෂය) රැල්ෆ් ගොන්සාල්වෙස් විසින් පරාජය කරන ලදී.[13][5] "සහෝදර රැල්ෆ්" ලෙස රට තුළ හැඳින්වෙන වාමාංශිකයෙකු වන ගොන්සාල්වෙස්[14][15]—අත්ලාන්තික් වහල් වෙළඳාමේ ඔවුන්ගේ භූමිකාව සඳහා යුරෝපීය ජාතීන් කැරිබියානු ජාතීන්ට වන්දි ගෙවිය යුතු බව තර්ක කළේය.[16] 2005 දී ගොන්සාල්වෙස් දෙවන වාරයක් ද,[14] 2010 දී තුන්වන වාරයක් ද,[14] 2015 දී සිව්වන වාරයක් ද දිනා ගත්තේය.[17]
2009 දී, දෙවන එලිසබෙත් රැජින රාජ්ය නායකයා ලෙස විධායක නොවන ජනාධිපතිවරයෙකු සමඟ ප්රතිස්ථාපනය කරමින් රට ජනරජයක් බවට පත් කරන නව ව්යවස්ථාවක් සම්මත කර ගැනීමේ යෝජනාවක් මත ජනමත විචාරණයක් පවත්වන ලද අතර, එම යෝජනාවට අගමැති ගොන්සාල්වෙස් විසින් සහාය දක්වන ලදී. තුනෙන් දෙකක බහුතරයක් අවශ්ය වූ නමුත් ජනමත විචාරණය ඡන්ද 29,019 කින් (සියයට 55.64) 22,493 (සියයට 43.13) ට පරාජය විය.[18][5]
ශාන්ත වින්සන්ට් සහ ග්රෙනඩින්ස් 2020–21 එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ ස්ථිර නොවන සාමාජිකයෙකු ලෙස තේරී පත් විය.
2020 නොවැම්බර් මාසයේදී, 2001 සිට ශාන්ත වින්සන්ට් සහ ග්රෙනඩින්ස් හි අගමැති රැල්ෆ් ගොන්සාල්වෙස්, ඔහුගේ යුනිටි ලේබර් පක්ෂය (ULP) මහ මැතිවරණයෙන් අඛණ්ඩව පස්වන ජයග්රහණය ලබා ගනිමින් ඉතිහාසයට එක් විය.[19]
2021 දී, අප්රේල් 9 වන දින, ලා සූෆ්රියර් ගිනි කන්ද පුපුරා ගිය අතර, වායුගෝලයට සැතපුම් කිහිපයක් අළු යවන ලදී. පිපිරීමට පෙර දින කිහිපය තුළ පුද්ගලයින් 16,000 ක් පමණ ඉවත් කරන ලදී.[20]
යොමු කිරීම්
[සංස්කරණය]- ^ a b c d e f g h i j "The Commonwealth – St Vincent and the Grenadines". 22 January 2020 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 7 July 2019.
- ^ "Review of the Indigenous Caribbean". indigenousreview.blogspot.com.au. 7 March 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 7 July 2019.
- ^ Frere. Adrien Le Breton SJ. (1662–1736). Historic Account of Saint Vincent, the Kalinago Youroumayn, the island of the Karaÿbes. Paris: Museum of Natural History, Fonds Jussieu.
{{cite book}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) - ^ a b "CIA World Factbook – St Vincent". 12 August 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 7 July 2019.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s David Lawrence Niddrie, Richard Tolson, Adrian Fraser (21 October 2019). "Saint Vincent and the Grenadines". Encyclopædia Britannica. https://www.britannica.com/place/Saint-Vincent-and-the-Grenadines. ප්රතිෂ්ඨාපනය 7 July 2019.
- ^ "St Vincent Genealogy Resources". svgancestry.com. 21 March 2012 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
- ^ "St Vincent's Fort Charlotte to undergo extensive restoration, upgrades". stvincenttimes.com. St Vincent Times. 5 September 2022. 19 October 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 19 October 2022.
- ^ a b c Pyle, David (8 May 2014). "A volcanic retrospective: eruptions of the Soufrière, St Vincent". 28 March 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 7 July 2019.
- ^ "A BRIEF Historical Overview of the Portuguese in St. Vincent and the Grenadines". thevincentian.com. සම්ප්රවේශය 14 June 2024.
- ^ "Sir David Smith "An Australian Head of State: An Historical and Contemporary Perspective [1]"". www.aph.gov.au (ඕස්ට්රේලියානු ඉංග්රීසි බසින්). 11 August 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 12 August 2020.
- ^ "St. Vincent Suppresses Short-Lived Rebellion On Isle in Grenadines". The New York Times. 9 December 1979. 11 August 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 7 July 2019.
- ^ "Union remembers December 7 uprising". 9 December 2005. 18 April 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 7 July 2019.
- ^ "Caribbean Elections | St. Vincent and the Grenadines General Elections 2010". 6 October 2011 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 12 September 2011.
- ^ a b c St Vincent and the Grenadines profile – Leaders සංරක්ෂණය කළ පිටපත 16 අගෝස්තු 2022 at the Wayback Machine, BBC News (27 November 2014).
- ^ Ralph E. Gonsalves, The Making of "The Comrade": The Political Journey of Ralph Gonsalves: an Autobiographical Sketch of a Caribbean Prime Minister (SFI Books, 2010).
- ^ Torres, Aileen (6 March 2014). "Caribbean nations consider push for slavery reparations". Reuters. 11 August 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 7 July 2019.
- ^ St Vincent and the Grenadines country profile සංරක්ෂණය කළ පිටපත 16 අගෝස්තු 2022 at the Wayback Machine, BBC News (31 May 2018).
- ^ "Constitutional reform referendum defeated in St Vincent & the Grenadines". Antillean. 26 November 2009. 18 February 2010 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 16 December 2011.
- ^ "Ralph romps to fifth straight election win in St Vincent and the Grenadines". jamaica-gleaner.com (ඉංග්රීසි බසින්). 6 November 2020. 17 December 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 17 December 2021.
- ^ "Explosive eruption rocks volcano on Caribbean's St. Vincent". NBC News. 9 April 2021. 22 May 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 9 April 2021.