ශාන්ත බර්තෙලමි හි ඉතිහාසය
මුල් කාලය
[සංස්කරණය]යුරෝපීයයන් සමඟ සම්බන්ධ වීමට පෙර දිවයිනට නැගෙනහිර කැරිබියානු ටයිනෝ සහ අරවක් ජනයා නිතර පැමිණ ඇති අතර, ඔවුන් දූපත 'ඔවානාලාඕ' ලෙස හැඳින්වූහ,[1] නමුත් මිරිදිය මූලාශ්ර නොමැතිකම සහ දුර්වල පස හේතුවෙන් දිවයින ස්ථිරව ජනාවාස නොවූ බව විශ්වාස කෙරේ.[a] 1493 දී දිවයිනට හමු වූ පළමු යුරෝපීයයා ක්රිස්ටෝපර් කොලොම්බස් ය.[1] විධිමත් ජනපදකරණය හැඩගැසීමට පටන් ගන්නා තෙක් ඉදිරි වසර සියය තුළ වරින් වර සංචාර දිගටම පැවතුනි.[3]
17 වන සියවස
[සංස්කරණය]1648 වන විට ප්රංශ බටහිර ඉන්දීය සමාගමේ ලුතිනන් ආණ්ඩුකාර පිලිප් ඩි ලෝන්ග්විලියර්ස් ඩි පොයින්සි විසින් දිරිමත් කරන ලද ප්රංශ ජාතිකයන් විසින් දිවයිනේ පදිංචි කරන ලද අතර, මුලින් පදිංචිකරුවන් 50 සිට 60 දක්වා සංඛ්යාවක් එහි පදිංචි වූ අතර, පසුව ශාන්ත කිට්ස් වෙතින් පැමිණි කුඩා සංඛ්යාවන්ගෙන් එය වැඩි විය.[4] ජැක් ජෙන්ටෙස්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් නව පැමිණීම් කොකෝවා වගා කිරීමට පටන් ගත්හ. කෙසේ වෙතත්, 1656 දී කැරිබ්වරුන් විසින් ජනාවාසයට පහර දෙන ලද අතර කෙටි කලකට අතහැර දමන ලදී.[1][5]
මෙම කාල පරිච්ඡේදයේ ප්රමුඛ පරිපාලකයා වූයේ ඩි පොයින්සි සහ ශාන්ත ජෝන් නියෝගයේ සාමාජිකයෙකි. ඔහු කොම්පැග්නි ඩෙස් ඉල්ස් ඩි එල්'අමරික් වෙතින් නියෝගයට හිමිකාරිත්වය පැවරීමට පහසුකම් සැලසීය. 1660 දී ඔහු මිය යන තෙක් ඔහු දිවයින පාලනය කළේය. වසර පහකට පසු, එය ප්රංශ බටහිර ඉන්දීය සමාගම විසින් කැරිබියන් හි නියෝගයේ අනෙකුත් දේපළ සමඟ මිලදී ගන්නා ලදී.[1] 1674 වන විට, සමාගම විසුරුවා හරින ලද අතර දූපත් ප්රංශ රාජධානියේ කොටසක් බවට පත් වූ අතර ග්වාඩලූප් ජනපදයට එකතු කරන ලදී.[5]
18 වන සියවස
[සංස්කරණය]
18 වන සියවස දිවයින ආර්ථික වශයෙන් අසාර්ථක වූ අතර, මුහුදු කොල්ලකරුවන්ගේ ක්රියාකාරකම් වලට යටත් විය (විශේෂයෙන් ඩැනියෙල් මොන්ට්බාර්ස් නොහොත් 'මොන්ට්බාර්ස් ද එක්ස්ටර්මිනේටර්'). 1744 දී, බ්රිතාන්ය හමුදා දිවයින අල්ලා ගත් අතර, 1764 දී එය ප්රංශ පාලනයට නැවත පත් කරන තෙක් එය රඳවා තබා ගත්තේය.[1] මේ අනුව, එය එතරම් වටිනාකමක් නැති බව සලකමින්, XVI වන ලුවී රජු 1784 දී ගොතන්බර්ග්හි වෙළඳ වරප්රසාද සඳහා දිවයින ස්වීඩනයට වෙළඳාම් කළේය.[6] මෙම පාලන වෙනස ප්රගතියක් සහ සමෘද්ධියක් පෙන්නුම් කළේ ස්වීඩන ජාතිකයන් ගුස්ටාවියාව (එකල පාලනය කළ ස්වීඩන් රජු III වන ගුස්ටාව්ගේ නමින් නම් කරන ලදී) නිදහස් වරායක් ලෙස ප්රකාශයට පත් කළ අතර, යුරෝපීයයන්ට තහනම් ද්රව්ය ඇතුළු භාණ්ඩ සඳහා වෙළඳාම් කිරීමට පහසු විය.[7][1][8]
19 වන සියවස
[සංස්කරණය]19 වන සියවස 1801 දී බ්රිතාන්යය දිවයිනට පහර දී අත්පත් කර ගත් අතර, යුද කවුන්සිලයක් රැස් කිරීමෙන් පසු ස්වීඩන ජාතිකයන් යටත් වීමට තීරණය කළහ.[9]
1787 වහලුන් සහ නිදහස් වර්ණ ගැන්වූ මිනිසුන් පිළිබඳ පොලිසිය[10] පිළිබඳ ආඥා පනත යටතේ ශාන්ත බාර්තලමි හි වහල්භාවය ක්රියාත්මක විය. ස්වීඩන් යටත් විජිතයක් වූ ශාන්ත බාර්තලමි හි නීත්යානුකූලව හිමිකාරීත්වය දැරූ අවසාන වහලුන්ට 1847 ඔක්තෝබර් 9 වන දින රාජ්යය විසින් නිදහස ලබා දෙන ලදී.[11] දූපත වතුකර ප්රදේශයක් නොවූ බැවින්, නිදහස් වූ වහලුන් රැකියා අවස්ථා නොමැතිකම හේතුවෙන් ආර්ථික දුෂ්කරතාවන්ට මුහුණ දුන් අතර බොහෝ දෙනෙක් වඩාත් සමෘද්ධිමත් දූපත් වලට ඉතිරි වූ අතර, අප්රිකානු සම්භවයක් ඇති පුද්ගලයින් ස්වල්ප දෙනෙක් දිවයිනේ රැඳී සිටියහ.[7]
1850 දී, විනාශකාරී සුළි කුණාටුවක් දිවයිනට පහර දුන් අතර, පසුව 1852 දී ගින්නක් ඇති විය.[12] ආර්ථිකය පීඩාවට පත් වූ අතර, එම නිසා ස්වීඩනය දිවයිනෙන් නිදහස් වීමට උත්සාහ කළේය. 1877 දී ජනමත විචාරණයකින් පසුව, ස්වීඩනය 1878 දී දූපත නැවත ප්රංශයට විකුණා දැමූ අතර,[7] පසුව එය ග්වාඩෙලූප් හි කොටසක් ලෙස පරිපාලනය කරන ලදී.[6] ස්වීඩන් මාධ්ය දූපත ප්රංශයට විකිණීමට සහාය දුන් අතර, දිවයිනේ දරිද්රතාවය ස්වීඩනයට ජාතික නින්දාවට හේතුවක් ලෙස විස්තර කළේය.[13]
20 වන සියවස
[සංස්කරණය]1946 මාර්තු 19 වන දින, දිවයිනේ ජනතාව පූර්ණ අයිතිවාසිකම් සහිත ප්රංශ පුරවැසියන් බවට පත්විය.[1] දූපත් වල ආර්ථික අපේක්ෂාවන් ස්වල්පයක් තිබියදී, ශාන්ත බර්තලමි හි බොහෝ පිරිමින් තම පවුල් නඩත්තු කිරීම සඳහා ශාන්ත තෝමස් හි රැකියා ලබා ගත්හ.[තහවුරු කර නොමැත] සංවිධානාත්මක සංචාරක ව්යාපාරය සහ හෝටල් 1960 ගණන්වල ඉතා උනන්දුවෙන් ආරම්භ වූ අතර 1970 ගණන්වල සිට දියුණු විය, විශේෂයෙන් මධ්යම ප්රමාණයේ ගුවන් යානා නවාතැන් ගත හැකි දිවයිනේ ගොඩබෑමේ තීරුව ඉදිකිරීමෙන් පසුව.[තහවුරු කර නොමැත] ග්රේටා ගාර්බෝ, හොවාර්ඩ් හියුස්, බෙන්ජමින් ඩි රොත්ස්චයිල්ඩ්, ඩේවිඩ් රොක්ෆෙලර්, ලෝර්න් මයිකල්ස්, චෙවි චේස්, ස්ටීව් මාටින්, ජිමී බෆට් සහ ජොනී හැලිඩේ වැනි බොහෝ ප්රසිද්ධ පුද්ගලයින් නිතර පැමිණෙන මෙම දූපත ඉක්මනින්ම ඉහළ පන්තියේ සුඛෝපභෝගී ගමනාන්තයක් ලෙස ප්රසිද්ධියට පත් විය.[1] සංචාරකයින්ගේ සංඛ්යාව ඉහළ යාම ජීවන තත්ත්වය ඉහළ යාමට සහ වේගවත් නවීකරණයට හේතු වී තිබේ.[තහවුරු කර නොමැත]
1980 ගණන් වන තෙක් දිවයිනට විදුලිය ලබා දී නොතිබුණි.[14]
21 වන සියවස
[සංස්කරණය]ශාන්ත බර්තලමි වසර ගණනාවක් ප්රංශ කොමියුනයක් වූ අතර එය ප්රංශයේ විදේශීය කලාපයක් සහ දෙපාර්තමේන්තුවක් වන ග්වාඩෙලූප් හි කොටසක් විය. 2003 දී ජනමත විචාරණයක් හරහා, දූපත් වැසියන් ග්වාඩෙලූප් හි පරිපාලන අධිකරණ බලයෙන් වෙන්වීමට උත්සාහ කළහ. 2007 පෙබරවාරි 22 වන දින දිවයින නිල වශයෙන් වෙනම සාමූහිකයක් බවට පත්විය.[15] ශාන්ත බර්තලමි දූපත විදේශීය සාමූහිකයක් (COM) බවට පත්විය. එහි පරිපාලනය සඳහා පාලන භෞමික කවුන්සිලයක් තේරී පත් වූ අතර එමඟින් දිවයිනට යම් ප්රමාණයක ස්වයං පාලනයක් ලබා දී ඇත. සෙනෙට් සභිකයෙකු පැරිසියේ දූපත නියෝජනය කරයි. ශාන්ත බර්තලමි එහි නිදහස් වරාය තත්ත්වය රඳවා ගෙන ඇත.[16][17] ශාන්ත බර්තලමි, 2012 ජනවාරි 1 වන දින, පිටතම කලාපයක් වීම නවතා, EU වෙතින් ඉවත් වී, OCT (විදේශීය රටක් හෝ ප්රදේශයක්) බවට පත් විය.[18]
2017 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ඉර්මා සුළි කුණාටුවෙන් දිවයිනට හානි සිදු වූ නමුත් ඉක්මනින් යථා තත්ත්වයට පත් වූ අතර, 2018 මුල් භාගය වන විට ප්රවාහනය සහ විදුලිය බොහෝ දුරට ක්රියාත්මක විය.[1]
සටහන්
[සංස්කරණය]- ^ පූර්ව-කොලොම්බියානු පැවැත්ම පිළිබඳ වඩාත් සවිස්තරාත්මක විස්තරයක් ලබා දීමට දැනට ප්රමාණවත් පුරාවිද්යාත්මක සාක්ෂි නොමැත.[2]
යොමු කිරීම්
[සංස්කරණය]- ^ a b c d e f g h i "History of St. Barths Island". සම්ප්රවේශය 8 July 2019.
- ^ Sebastiaan Knippenberg, 'Much To Choose From: The Use and Distribution of Siliceous Stone in the Lesser Antilles' in Corinne L. Hofman, Anne van Duijvenbode (eds.), Communities in Contact: Essays in Archaeology, Ethnohistory & Ethnography of the Amerindian Circum-Caribbean (Sidestone Press, Leiden, 2011). p. 175.
- ^ "Saint Barthelemy: People and Society". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 13 September 2012. සම්ප්රවේශය 19 November 2012.
- ^ Julianne Maher, 'Fishermen, Farmers, Traders: Language and Economic History on St. Barthélemy, French West Indies' in Language in Society, Vol. 25, No. 3 (Sep. 1996), pp. 374–406.
- ^ a b Reinhard H. Luthin, "St. Bartholomew: Sweden's Colonial and Diplomatic Adventure in the Caribbean" in The Hispanic American Historical Review, Vol. 14, No. 3 (Aug. 1934), pp. 307–324.
- ^ a b Saint Barthélemy (France), October 1877: Integration into France Direct Democracy (ජර්මන් බසින්)
- ^ a b c Sullivan, Lynne M. (13 March 2003). Adventure Guide to St. Martin & St. Barts. Hunter Publishing, Inc. ISBN 9781588433480. සම්ප්රවේශය 5 January 2011.
- ^ "Saint Barthélemy, Swedish Colony is Formed". African American Registry (ඉංග්රීසි බසින්). සම්ප්රවේශය 2025-05-15.
- ^ "S. Barthelemy under svenskt välde - Wikisource". sv.wikisource.org (ස්වීඩන් බසින්). සම්ප්රවේශය 2025-01-23.
- ^ Ordinance concerning the Police of Slaves and free Coloured People. Source: 'Mémoire St Barth', Saint-Barthélemy. Memoirestbarth.com; Francine M. Mayer, and Carolyn E. Fick, "Before and After Emancipation: Slaves and Free Coloreds of Saint-Barthélemy (French West Indies) in The 19th Century." Scandinavian Journal of History 1993 18 (4): 251–273.
- ^ « 9 octobre » (1847) Source: 'Mémoire St Barth', Saint-Barthélemy. Memoirestbarth.com (ප්රංශ බසින්).
- ^ Travel, D. K. (17 December 2019). DK Travel Guide Caribbean (ඉංග්රීසි බසින්). Penguin. ISBN 978-1-4654-9734-5.
- ^ Hennessey, John L. (2023). "Cutting colonial losses: imperial ideology in media coverage of the 1878 transfer of Saint Barthélemy in Sweden and France". Scandinavian Journal of History (ඉංග්රීසි බසින්). 49: 46–68. doi:10.1080/03468755.2023.2211981. ISSN 0346-8755.
- ^ Burleigh, Nina (2022-03-02). "Billionaires Clash Over the Future in a Caribbean Eden". The New York Times (ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්). ISSN 0362-4331. සම්ප්රවේශය 2022-03-06.
- ^ Code général des collectivités territoriales, Loi n°2007-223, Légifrance, République française
- ^ Nash, KC (2008). St Barts Travel Adventures. Hunter Publishing, Inc. p. 14. ISBN 978-1-58843-704-4.
- ^ "The World Fact Book". Introduction. CIA Fact Book. සම්ප්රවේශය 8 January 2011.
- ^ Vanholme, Robin. Before Brexit, "St-Barthexit" happened, Eyes on Europe, 1 Dec 2017.