Jump to content

ලිම්ෆෝමාව

විකිපීඩියා වෙතින්
ලිම්ෆෝමාව
වසා ගැටිත්තක් ප්‍රතිස්ථාපනය කරමින් වැඩෙන ස්‍යුනික ලිම්ෆෝමාවක්
විශේෂඥතාවරක්තවේදය සහ පිළිකාවේදය
රෝග ලක්ෂණවිශාල වූ වසා ගැටිති, උණ, දහඩිය දැමීම, අනපේක්ෂිත ලෙස බරඅඩුවීම, කැසීම, විඩාපත් බව[1][2]
අවදානම් සාධකඑප්ස්ටයින්–බාර් වයිරසය, ස්වයංප්‍රතිශක්ති රෝග, HIV/AIDS, දුම්පානය[2][3]
රෝග විනිශ්චය ක්‍රමයවසා ගැටිති බයොප්සි[1][2]
ප්‍රතිකාරරසායනික චිකිත්සාව, විකිරණ චිකිත්සාව, ඉලක්කගත චිකිත්සාව, ශල්‍යකර්ම[1][2]
Prognosisසාමාන්‍ය පස් අවුරුදු පැවැත්ම 85% (ඇ.එ.ජ.)[4]
සංඛ්‍යාතය4.9 මිලියන (2015)[5]
මරණ204,700 (2015)[6]

ලිම්ෆෝමා යනු වසා සෛල ( සුදු රුධිරාණු වර්ගයක්) වලින් වර්ධනය වන රුධිර පිළිකා කාණ්ඩයකි.[7] මෙම නම බොහෝ විට එවැනි සියලුම අසාමාන්‍යතාවලට වඩා පිළිකාමය ප්‍රභේද සඳහා පමණක් භාවිතා වේ.[7] රෝග ලක්ෂණ අතර වසා ගැටිති විශාල වීම, උණ, අධිකව දහඩිය දැමීම, අනපේක්ෂිත ලෙස බර අඩු වීම, කැසීම සහ නිරන්තරයෙන් වෙහෙසට පත්වීම ඇතුළත් විය හැකිය.[1][2] විශාල වූ වසා ගැටිති සාමාන්‍යයෙන් වේදනා රහිත ය.[1] දහඩිය දැමීම වඩාත් සුලභ වන්නේ රාත්‍රියේදීය.[1][2]

ලිම්ෆෝමාවල උප වර්ග බොහොමයක් තිබේ.[8] ලිම්ෆෝමා වල ප්‍රධාන කාණ්ඩ දෙක වන්නේ හොජ්කින්-නොවන ලිම්ෆෝමා (NHL) (90% පමණම) සහ හොජ්කින් ලිම්ෆෝමා (HL) (10%) ය.[9] ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) ලිම්ෆෝමා වර්ග ලෙස තවත් කාණ්ඩ දෙකක් ඇතුළත් කරයි: බහුවිධ මයලෝමා සහ ප්‍රතිශක්ති ප්‍රගුණන රෝග.[10] ලිම්ෆෝමා වලින් 90% ක් පමණ හොජ්කින්-නොවන ලිම්ෆෝමා වේ.[9][11] ලිම්ෆෝමා සහ ලියුකීමියා යනු රක්තාණුජනන සහ වසා පටක වල පිළිකා නම් පුළුල් කාණ්ඩයේ කොටසකි.[12]

හොජ්කින් ලිම්ෆෝමා සඳහා අවදානම් සාධක අතරට එප්ස්ටයින්-බාර් වෛරසය ආසාදනය වීම සහ පවුල තුළ රෝගය පිළිබඳ ඉතිහාසයක් තිබීම ඇතුළත් වේ.[1] හොජ්කින්-නොවන ලිම්ෆෝමා සඳහා ඇති අවදානම් සාධක අතර ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග, HIV/AIDS, මානව ටී-ලිම්ෆොට්‍රොපික් වෛරසය ආසාදනය, ප්‍රතිශක්තිනාශක ඖෂධ සහ සමහර පළිබෝධනාශක ඇතුළත් වේ.[2][13] රතු මස් විශාල ප්‍රමාණයක් අනුභව කිරීම සහ දුම්කොළ පානය ද අවදානම වැඩි කළ හැකිය.[3][14][15] විශාල වූ වසා ගැටිති තිබේ නම්, රෝග විනිශ්චය සාමාන්‍යයෙන් වසා ගැටිති බයොප්සි පරීක්ෂණයක් මගින් සිදු කෙරේ.[1][2] රෝග විනිශ්චය සඳහා රුධිරය, මුත්‍රා සහ ඇටමිදුළු පරීක්ෂාව ද ප්‍රයෝජනවත් විය හැකිය.[2] ඉන්පසු පිළිකාව පැතිරී ඇත්ද සහ කොතැනද යන්න තීරණය කිරීම සඳහා වෛද්‍ය ප්‍රතිබිම්බකරණය සිදු කළ හැකිය.[1][2] ලිම්ෆෝමාව බොහෝ විට පෙනහළු, අක්මාව සහ මොළයට පැතිරෙයි.[1][2]

ප්‍රතිකාර සඳහා පහත සඳහන් එකක් හෝ කිහිපයක් ඇතුළත් විය හැකිය: රසායනික චිකිත්සාව, විකිරණ චිකිත්සාව, ඉලක්කගත චිකිත්සාව සහ සැත්කම්.[1][2] සමහර හොජ්කින්-නොවන ලිම්ෆෝමා වලදී, ලිම්ෆෝමා සෛල මගින් නිපදවන ප්‍රෝටීන් ප්‍රමාණය වැඩි වීම නිසා රුධිරය ඉතා ඝන වන අතර ප්‍රෝටීන් ඉවත් කිරීම සඳහා ප්ලාස්මාෆෙරෙසිස් සිදු කරනු ලැබේ.[2] ඇතැම් වර්ග සඳහා සුපරීක්ෂාකාරීව බලා සිටීම සුදුසු විය හැකිය.[2] ප්‍රතිඵලය රඳා පවතින්නේ උප වර්ගය මත වන අතර සමහරක් සුව කළ හැකි අතර ප්‍රතිකාර බොහෝ දෙනෙකුගේ පැවැත්ම දිගු කරයි.[9] සියලුම හොජ්කින් ලිම්ෆෝමා උප වර්ග සඳහා එක්සත් ජනපදයේ පස් අවුරුදු පැවැත්මේ අනුපාතය 85% ක් වන අතර,[4] හොජ්කින්-නොවන ලිම්ෆෝමා සඳහා එය 69% කි.[16] ලොව පුරා, 2012 දී පුද්ගලයින් 566,000 ක් තුළ ලිම්ෆෝමා වර්ධනය වූ අතර 305,000 ක් මිය ගියහ.[10] ඒවා සියලුම පිළිකා වලින් 3–4% ක් වන අතර, කාණ්ඩයක් ලෙස ඒවා හත්වන වඩාත් සුලබ ආකාරය බවට සැළකේ.[10][17] ළමුන් තුළ, ඒවා තුන්වන වඩාත් සුලබ පිළිකාවයි.[18] ඒවා සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට වඩා සංවර්ධිත රටවල බහුලව දක්නට ලැබේ.[10]

ආශ්‍රේයයන්

[සංස්කරණය]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 "General Information About Adult Hodgkin Lymphoma". National Cancer Institute. 2014-04-23. 5 July 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 20 June 2014. සංරක්ෂිත පිටපත, http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adulthodgkins/Patient/page1/AllPages, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 23 May 2026
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 "General Information About Adult Non-Hodgkin Lymphoma". National Cancer Institute. 2014-04-25. 5 July 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 20 June 2014. සංරක්ෂිත පිටපත, http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/adult-non-hodgkins/Patient/page1/AllPages, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 23 May 2026
  3. 1 2 Kamper-Jørgensen, M; Rostgaard, K; Glaser, SL; Zahm, SH; Cozen, W; Smedby, KE; Sanjosé, S; Chang, ET; Zheng, T; La Vecchia, C; Serraino, D (September 2013). "Cigarette smoking and risk of Hodgkin lymphoma and its subtypes: a pooled analysis from the International Lymphoma Epidemiology Consortium (InterLymph)". Annals of Oncology. 24 (9): 2245–55. doi:10.1093/annonc/mdt218. PMC 3755332. PMID 23788758.
  4. 1 2 "Hodgkin Lymphoma—SEER Stat Fact Sheets". Seer.cancer.gov. 2012-10-17 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2012-08-26. සංරක්ෂිත පිටපත, http://seer.cancer.gov/statfacts/html/hodg.html, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2026-05-23
  5. ↑ GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence, Collaborators. (8 October 2016). "Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015". Lancet. 388 (10053): 1545–1602. doi:10.1016/S0140-6736(16)31678-6. PMC 5055577. PMID 27733282. {{cite journal}}: |first1= has generic name (help)CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  6. ↑ GBD 2015 Mortality and Causes of Death, Collaborators. (8 October 2016). "Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015". Lancet. 388 (10053): 1459–1544. doi:10.1016/s0140-6736(16)31012-1. PMC 5388903. PMID 27733281. {{cite journal}}: |first1= has generic name (help)CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  7. 1 2 Taylor, Elizabeth J. (2000). Dorland's Illustrated medical dictionary (29th ed.). Philadelphia: Saunders. p. 1038. ISBN 0721662544.
  8. ↑ Aditya Bardia (2010). Johns Hopkins Patients' Guide to Lymphoma. Jones & Bartlett Learning. p. 6. ISBN 9781449631413. 2017-09-10 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.
  9. 1 2 3 The Lymphoma Guide Information for Patients and Caregivers (PDF). 2013. 14 July 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 20 June 2014. {{cite book}}: |work= ignored (help) සංරක්ෂිත පිටපත, http://www.lls.org/content/nationalcontent/resourcecenter/freeeducationmaterials/lymphoma/pdf/lymphomaguide.pdf, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 23 May 2026
  10. 1 2 3 4 World Cancer Report 2014. World Health Organization. 2014. pp. Chapter 5.13. ISBN 978-9283204299.
  11. ↑ "Lymphoma". NCI. 2011-02-02. 5 July 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 13 June 2014. සංරක්ෂිත පිටපත, http://www.cancer.gov/dictionary?CdrID=45368, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 23 May 2026
  12. ↑ Vardiman JW, Thiele J, Arber DA, Brunning RD, Borowitz MJ, Porwit A, Harris NL, Le Beau MM, Hellström-Lindberg E, Tefferi A, Bloomfield CD (Jul 30, 2009). "The 2008 revision of the World Health Organization (WHO) classification of myeloid neoplasms and acute leukemia: rationale and important changes". Blood. 114 (5): 937–51. doi:10.1182/blood-2009-03-209262. PMID 19357394.
  13. ↑ Hu, L; Luo, D; Zhou, T; Tao, Y; Feng, J; Mei, S (12 August 2017). "The association between non-Hodgkin lymphoma and organophosphate pesticides exposure: A meta-analysis". Environmental Pollution (Barking, Essex : 1987). 231 (Pt 1): 319–328. doi:10.1016/j.envpol.2017.08.028. PMID 28810201.
  14. ↑ Lua දෝෂය in Module:Citation/CS1/Utilities at line 206: Called with an undefined error condition: maint_page_art_num.
  15. ↑ Solimini, AG; Lombardi, AM; Palazzo, C; De Giusti, M (May 2016). "Meat intake and non-Hodgkin lymphoma: a meta-analysis of observational studies". Cancer Causes & Control. 27 (5): 595–606. doi:10.1007/s10552-016-0745-2. PMID 27076059.
  16. ↑ "SEER Stat Fact Sheets: Non-Hodgkin Lymphoma". NCI. 6 July 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 18 June 2014. සංරක්ෂිත පිටපත, http://www.seer.cancer.gov/statfacts/html/nhl.html, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 23 May 2026
  17. ↑ Marcus, Robert (2013). Lymphoma : pathology, diagnosis and treatment (Second ed.). p. 1. ISBN 9781107010598. 2015-09-06 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.
  18. ↑ Tepper, John E. Niederhuber, James O. Armitage, James H. Doroshow, Michael B. Kastan, Joel E. (2014). "Childhood lymphoma". Abeloff's clinical oncology (Fifth ed.). p. Chapter 97. ISBN 978-1455728657.{{cite book}}: CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  19. Jaffe, ES; Harris, NL; Vardiman, JW; Campo, E; Arber, DA. (2011). Hematopathology (1st ed.). Elsevier Saunders. ISBN 9780721600406.
  20. Swerdlow, Steven H.; International Agency for Research on Cancer; World Health Organization (2008). WHO classification of tumours of haematopoietic and lymphoid tissues. World Health Organization classification of tumours. Vol. 2 (4th ed.). International Agency for Research on Cancer. ISBN 9789283224310. 2015-02-11 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2015-02-11 at the Wayback Machine
උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: <references> හි "Jaffe_2011_1" නමැති <ref> ටැගය පෙර පෙළෙහි භාවිතා වූයේ නැත.උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: <references> හි "Swerdlow2008" නමැති <ref> ටැගය පෙර පෙළෙහි භාවිතා වූයේ නැත.


වර්ගීකරණය
බාහිර සම්පත්
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=ලිම්ෆෝමාව&oldid=791531" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි