Jump to content

මෙක්සිකෝවේ රජය සහ දේශපාලනය

බැඳියන් එක්කරන්න
විකිපීඩියා වෙතින්
මෙක්සිකෝ නගරයේ ප්‍රධාන චතුරශ්‍රය වන ප්ලාසා ඩි ලා කොන්ස්ටිටියුසියන් නොහොත් සොකාලෝ හි නැගෙනහිර පැත්තේ ජාතික මාළිගාව; එය මෙක්සිකෝවේ උපරාජවරුන්ගේ සහ ජනාධිපතිවරුන්ගේ වාසස්ථානය වූ අතර දැන් මෙක්සිකානු රජයේ ආසනය වේ.
මෙක්සිකෝ කොංග්‍රසයේ පහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලය වන නියෝජිත මණ්ඩලය

එක්සත් මෙක්සිකානු රාජ්‍යයන් යනු 1917 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනුව ජනාධිපති ක්‍රමයක් මත පදනම් වූ නියෝජිත, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සහ ජනරජ රජයක් වන සම්මේලනයකි. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මඟින් රජයේ මට්ටම් තුනක් ස්ථාපිත කරයි: ෆෙඩරල් සංගමය, ප්‍රාන්ත ආණ්ඩු සහ නාගරික ආණ්ඩු.

ෆෙඩරල් ව්‍යවස්ථාදායකය යනු ජනරජයේ සෙනෙට් සභාව සහ නියෝජිත මණ්ඩලයෙන් සමන්විත සංගමයේ ද්වි-මණ්ඩල සම්මේලනයයි. කොංග්‍රසය ෆෙඩරල් නීති සම්පාදනය කරයි, යුද්ධ ප්‍රකාශ කරයි, බදු පැනවේ, ජාතික අයවැය සහ ජාත්‍යන්තර ගිවිසුම් අනුමත කරයි, සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික පත්වීම් අනුමත කරයි.[1] ෆෙඩරල් කොංග්‍රසය මෙන්ම ප්‍රාන්ත ව්‍යවස්ථාදායකයන් බහුත්ව සහ සමානුපාතික නියෝජනය ඇතුළත් සමාන්තර ඡන්ද ක්‍රමයක් මගින් තේරී පත් වේ.[2] නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයට නියෝජිතයින් 500 ක් ඇත. මෙයින් 300 ක් තනි-සාමාජික දිස්ත්‍රික්කවල (ෆෙඩරල් මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක) බහුත්ව ඡන්දයෙන් තේරී පත් වන අතර 200 ක් සංවෘත පක්ෂ ලැයිස්තු සහිත සමානුපාතික නියෝජනයෙන් තේරී පත් වේ.[2] ඒ සඳහා රට මැතිවරණ කොට්ඨාශ පහකට බෙදා ඇත.[2] සෙනෙට් සභාව සෙනෙට් සභිකයින් 128 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වේ: 64 දෙනෙකු (එක් එක් ප්‍රාන්තය සඳහා දෙදෙනෙකු සහ මෙක්සිකෝ නගරය සඳහා දෙදෙනෙකු) යුගල වශයෙන් බහු ඡන්දයෙන් තේරී පත් වේ, 32 දෙනෙකු පළමු සුළුතරය හෝ පළමු අනුශූරතාවය (එක් එක් ප්‍රාන්තය සඳහා එක් අයෙකු සහ මෙක්සිකෝ නගරය සඳහා එක් අයෙකු) වන අතර 32 දෙනෙකු ජාතික සංවෘත පක්ෂ ලැයිස්තු වලින් සමානුපාතික නියෝජනයෙන් තේරී පත් වේ.[2]

විධායකය යනු රාජ්‍යයේ සහ රජයේ ප්‍රධානියා මෙන්ම මෙක්සිකානු හමුදා හමුදාවන්හි ප්‍රධානියා වන එක්සත් මෙක්සිකානු රාජ්‍යයන්ගේ ජනාධිපතිවරයා ය. ජනාධිපතිවරයා කැබිනට් මණ්ඩලය සහ අනෙකුත් නිලධාරීන් ද පත් කරයි. නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා ජනාධිපතිවරයා වගකිව යුතු අතර පනත් කෙටුම්පත් නිෂේධ කිරීමට බලය ඇත.[1]

රජයේ අධිකරණ ශාඛාවේ ඉහළම ආයතනය වන්නේ ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කරන ලද සහ සෙනෙට් සභාව විසින් අනුමත කරන ලද විනිසුරුවන් එකොළොස් දෙනෙකුගෙන් යුත් ජාතික ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය වන ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයයි. ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය නීති අර්ථකථනය කරන අතර ෆෙඩරල් නිපුණතාවයේ නඩු විනිශ්චය කරයි. අධිකරණයේ අනෙකුත් ආයතන වන්නේ ෆෙඩරල් මැතිවරණ විනිශ්චය සභාව, කොලෙජියට්, ඒකීය සහ දිස්ත්‍රික් විනිශ්චය සභා සහ ෆෙඩරල් අධිකරණ කවුන්සිලයයි.[1] මෙක්සිකානු දේශපාලනයේ ඓතිහාසික වශයෙන් ප්‍රමුඛ පක්ෂ තුනක් වී ඇත: ආයතනික විප්ලවවාදී පක්ෂය (PRI), කැච් ඕල් පාර්ටි පක්ෂයක්[3] සහ සමාජවාදී ජාත්‍යන්තරයේ[4] සාමාජිකයෙකි. මෙක්සිකානු විප්ලවයේ සියලුම කොටස් එක්සත් කිරීම සඳහා 1929 දී ආරම්භ කරන ලද අතර එතැන් සිට මෙක්සිකානු දේශපාලනයේ පාහේ ආධිපත්‍ය බලයක් දැරීය;[5] 1939 දී ආරම්භ කරන ලද සහ ඇමරිකාවේ ක්‍රිස්තියානි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සංවිධානයට අයත් කොන්සර්වේටිව් පක්ෂයක් වන ජාතික ක්‍රියාකාරී පක්ෂය (PAN);[6] සහ සමාජවාදීන්ගේ සහ ලිබරල් පක්ෂවල සන්ධානයේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස 1989 දී ආරම්භ කරන ලද වාමාංශික පක්ෂයක් වන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී විප්ලවයේ පක්ෂය (PRD).

විදේශ සබඳතා

[සංස්කරණය]
විදේශ කටයුතු ලේකම් කාර්යාලයේ මූලස්ථානය

මෙක්සිකෝවේ විදේශ සබඳතා මෙක්සිකෝවේ ජනාධිපතිවරයා[7] විසින් මෙහෙයවනු ලබන අතර විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය හරහා කළමනාකරණය කරනු ලැබේ.[8] විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ මූලධර්ම 89 වන වගන්තියේ 10 වන වගන්තියේ ව්‍යවස්ථානුකූලව පිළිගෙන ඇති අතර, ඒවාට ඇතුළත් වන්නේ: ජාත්‍යන්තර නීතියට සහ රාජ්‍යයන්ගේ නෛතික සමානාත්මතාවයට ගරු කිරීම, ඔවුන්ගේ ස්වෛරීභාවය සහ ස්වාධීනත්වය, අනෙකුත් රටවල දේශීය කටයුතුවලට මැදිහත් නොවීමේ ප්‍රවණතාවය, ගැටුම් සාමකාමීව විසඳීම සහ ජාත්‍යන්තර සංවිධානවල ක්‍රියාකාරී සහභාගීත්වය තුළින් සාමූහික ආරක්ෂාව ප්‍රවර්ධනය කිරීම.[7] 1930 ගණන්වල සිට, එස්ට්‍රාඩා මූලධර්මය මෙම මූලධර්මවලට තීරණාත්මක අනුපූරකයක් ලෙස සේවය කර ඇත.[9]

මෙක්සිකෝව ජාත්‍යන්තර සංවිධාන කිහිපයක ආරම්භක සාමාජිකයෙකි, විශේෂයෙන් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය,[10] ඇමරිකානු රාජ්‍ය සංවිධානය,[11] ඉබෙරෝ-ඇමරිකානු රාජ්‍ය සංවිධානය,[12] OPANAL[13] සහ CELAC.[14] 2008 දී, මෙක්සිකෝව එක්සත් ජාතීන්ගේ නිත්‍ය අයවැයට ඩොලර් මිලියන 40 කට වඩා දායක විය.[15] ඊට අමතරව, 1994 දී චිලී පූර්ණ සාමාජිකත්වය ලබා ගන්නා තෙක් ආර්ථික සහයෝගීතාව සහ සංවර්ධනය සඳහා වූ සංවිධානයේ එකම ලතින් ඇමරිකානු සාමාජිකයා එය විය.[16][17]

මෙක්සිකෝව කලාපීය බලවතෙකු ලෙස සැලකේ.[18][19] එබැවින් එය G8+5 සහ G-20 වැනි ප්‍රධාන ආර්ථික කණ්ඩායම්වල පවතී. 1990 දශකයේ සිට මෙක්සිකෝව එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක කවුන්සිලය සහ එහි ක්‍රියාකාරී ක්‍රම ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට උත්සාහ කර ඇත.[20] කැනඩාව, ඉතාලිය, පකිස්ථානය සහ අවිධිමත් ලෙස කෝපි සමාජය ලෙස හැඳින්වෙන කණ්ඩායමක් සාදන අනෙකුත් රටවල් නවයක සහාය ඇතිව.[21]

හමුදා

[සංස්කරණය]
ටක්ස්පන් හි ඇලෙන්ඩේ පන්තියේ ෆ්‍රිගේට් නැව්
මෙක්සිකානු ගුවන් හමුදාව F-5 ටයිගර් II

මෙක්සිකානු සන්නද්ධ හමුදා ජාතික ආරක්ෂක ලේකම් කාර්යාලය (Secretaria de Defensa Nacional, SEDENA) විසින් පරිපාලනය කරනු ලැබේ. ශාඛා දෙකක් ඇත: මෙක්සිකානු හමුදාව (මෙක්සිකානු ගුවන් හමුදාව ඇතුළත් වේ) සහ මෙක්සිකානු නාවික හමුදාව. 2019 දී විසුරුවා හරින ලද ෆෙඩරල් පොලිසිය සහ හමුදා පොලිසිය හමුදාවේ සහ නාවික හමුදාවෙන් පිහිටුවන ලද ජාතික ආරක්ෂක බළකාය, ලිංගභේදයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි; නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා වගකිව යුතු වුවද, එය හමුදා අණ යටතේ තබා ඇත.[22][23] සංඛ්‍යාලේඛන වෙනස් වේ, නමුත් 2024 වන විට, සන්නද්ධ හමුදා සාමාජිකයින් 220,000 ක් පමණ සිටිති: 160,000 යුධ හමුදාව; 10,000 ගුවන් හමුදාව; සහ 50,000 නාවික හමුදාව, මැරීන් භටයින් 20,000 ක් පමණ ඇතුළුව. ජාතික ආරක්ෂක බළකායේ දළ වශයෙන් 110,000 ක් සිටී. මිලිටරි වියදම් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් කුඩා කොටසකි, 2023 වන විට 0.6% ක් පමණ වේ.[24]

මෙක්සිකානු සන්නද්ධ හමුදා සැලකිය යුතු යටිතල පහසුකම් පවත්වාගෙන යන අතර, ආයුධ, වාහන, ගුවන් යානා, නාවික යාත්‍රා, ආරක්ෂක පද්ධති සහ ඉලෙක්ට්‍රොනික උපකරණ සැලසුම් කිරීම, පර්යේෂණ කිරීම සහ පරීක්ෂා කිරීම සඳහා පහසුකම්; එවැනි පද්ධති ගොඩනැගීම සඳහා හමුදා කර්මාන්ත නිෂ්පාදන මධ්‍යස්ථාන; සහ බර හමුදා යාත්‍රා සහ උසස් මිසයිල තාක්ෂණයන් ගොඩනඟන දියුණු නාවික තටාක. 1990 ගණන්වල සිට, හමුදාව මත්ද්‍රව්‍යවලට එරෙහි යුද්ධයේදී එහි භූමිකාව තීව්‍ර කළ විට, ගුවන් නිරීක්ෂණ වේදිකා, ගුවන් යානා, හෙලිකොප්ටර්, ඩිජිටල් යුධ-සටන් තාක්ෂණයන්,[25] නාගරික යුධ උපකරණ සහ වේගවත් හමුදා ප්‍රවාහනය අත්පත් කර ගැනීම කෙරෙහි වැඩි වැඩියෙන් වැදගත්කමක් ලබා දී ඇත.[26] මෙක්සිකෝවට න්‍යෂ්ටික අවි නිෂ්පාදනය කිරීමේ හැකියාවන් ඇත, නමුත් 1968 දී ට්ලැටෙලොල්කෝ ගිවිසුම සමඟ මෙම හැකියාව අතහැර දැමූ අතර, එහි න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණය සාමකාමී අරමුණු සඳහා පමණක් භාවිතා කිරීමට පොරොන්දු විය.[27] මෙක්සිකෝව න්‍යෂ්ටික අවි තහනම් කිරීම පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ ගිවිසුමට අත්සන් තැබීය.[28]

ඓතිහාසිකව, දෙවන ලෝක යුද්ධය හැරුණු විට, ජාත්‍යන්තර ගැටුම්වලදී මෙක්සිකෝව මධ්‍යස්ථව සිට ඇත.[29] කෙසේ වෙතත්, මෑත වසරවලදී සමහර දේශපාලන පක්ෂ මෙක්සිකානු හමුදාව, ගුවන් හමුදාව හෝ නාවික හමුදාවට සාම සාධක මෙහෙයුම් සඳහා එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමට හෝ නිල වශයෙන් එය ඉල්ලා සිටින රටවලට හමුදාමය ආධාර ලබා දීමට ඉඩ සලසන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් යෝජනා කර ඇත.[30]

නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ මානව හිමිකම්

[සංස්කරණය]
මෙක්සිකානු ෆෙඩරල් පොලිස් සැමරුම
මෙක්සිකානු නගරයක් වන ඉගුවාලා හි සිසුන් 43 දෙනා අතුරුදහන් වීමේ පළමු සංවත්සරය වෙනුවෙන් 2015 සැප්තැම්බර් 26 වන දින විරෝධතාවයක්.

මෙක්සිකානු ෆෙඩරල් පොලිසිය 2019 දී ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් මගින් ජනාධිපති ලෝපෙස් ඔබ්‍රඩෝර්ගේ පාලන සමයේදී විසුරුවා හරින ලද අතර, ඒ වෙනුවට ෆෙඩරල් පොලිසියේ, හමුදා පොලිසියේ සහ නාවික පොලිසියේ ඒකක සහ වත්කම් වලින් පිහිටුවන ලද ජාතික ලිංගභේදයක් වන ජාතික ආරක්ෂකයා විසින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලදී.[31] 2022 වන විට ජාතික ආරක්ෂක බළකාය 110,000 ක් පමණ විය. ලෝපෙස් ඔබ්‍රඩෝර් දේශීය නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා, විශේෂයෙන් මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම්කරුවන්ට එරෙහිව වැඩි වැඩියෙන් හමුදා බලකායන් භාවිතා කර ඇත.[32] රටේ දකුණු ප්‍රදේශයේ සහ ආදිවාසී ප්‍රජාවන් සහ දුප්පත් නාගරික අසල්වැසි ප්‍රදේශවල ආරක්ෂක මෙහෙයුම් වලදී බරපතල බල අපයෝජන වාර්තා වී ඇත. මෙම ප්‍රවණතාවය ආපසු හැරවීමේදී ජාතික මානව හිමිකම් කොමිසම එතරම් බලපෑමක් කර නොමැති අතර, බොහෝ දුරට ලේඛනගත කිරීමේ නිරත වුවද, එහි නිර්දේශ නොසලකා හරින නිලධාරීන්ට මහජන හෙළා දැකීම් නිකුත් කිරීමට එහි බලතල භාවිතා කිරීමට අපොහොසත් වී ඇත.[33] බොහෝ මෙක්සිකානුවන්ට පොලිසිය හෝ අධිකරණ පද්ධතිය කෙරෙහි අඩු විශ්වාසයක් ඇති අතර, එබැවින්, පුරවැසියන් විසින් ඇත්ත වශයෙන්ම වාර්තා කරනු ලබන්නේ අපරාධ ස්වල්පයකි.[34] දඬුවම් නොලැබීමේ සංස්කෘතියක් ලෙස සැලකෙන දෙයට එරෙහිව මහජන කෝපයක් ඇති වී තිබේ.[35]

මෙක්සිකෝව 2022 සිට සමලිංගික විවාහ සම්පූර්ණයෙන්ම පිළිගෙන ඇති අතර,[36] ලිංගික දිශානතිය සම්බන්ධයෙන් වෙනස්කම් කිරීම් විරෝධී නීති 2003 සිට ජාතිය තුළ පවතී.[37] කෙසේ වෙතත්, LGBT ප්‍රජාව කෙරෙහි වෛරී අපරාධ මෙක්සිකෝවේ ගැටලුවක් ලෙස පවතී.[38][39] මෙක්සිකෝවේ අනෙකුත් අපරාධ සහ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයන් විවේචනයට ලක්ව ඇති අතර, බලහත්කාරයෙන් අතුරුදහන් කිරීම් (පැහැරගැනීම්), සංක්‍රමණිකයින්ට එරෙහි අපයෝජන, නීති විරෝධී ඝාතන, ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය මත පදනම් වූ ප්‍රචණ්ඩත්වය, විශේෂයෙන් කාන්තා ඝාතන සහ මාධ්‍යවේදීන්ට සහ මානව හිමිකම් උපදේශකයින්ට පහරදීම් ද ඊට ඇතුළත් වේ.[40] 2020 බීබීසී වාර්තාවක් මෙක්සිකෝවේ අපරාධ පිළිබඳ සංඛ්‍යාලේඛන සපයයි, අවම වශයෙන් එක් අයෙකු අපරාධයකට ගොදුරු වූ නිවාස මිලියන 10.7 ක් ඇත.[41] 2022 මැයි වන විට, පුද්ගලයින් 100,000 ක් නිල වශයෙන් අතුරුදහන් වූවන් ලෙස ලැයිස්තුගත කර ඇත, ඔවුන්ගෙන් වැඩි දෙනෙක් 2007 දී ජනාධිපති කැල්ඩෙරොන් මත්ද්‍රව්‍ය කාටෙල් නැවැත්වීමට උත්සාහ කළ දා සිට ය.[42] මෙක්සිකෝවේ මත්ද්‍රව්‍ය කාටෙල් ප්‍රධාන ගැටළුවක් ලෙස පවතී, විශාල ඒවා බිඳී ගිය විට කුඩා කාටෙල් පැතිරීම සහ වඩාත් සංකීර්ණ මිලිටරි උපකරණ සහ උපක්‍රම වැඩි වැඩියෙන් භාවිතා කිරීමත් සමඟය.[43][44]

2006 සිට මෙක්සිකෝවේ මත්ද්‍රව්‍ය යුද්ධයෙන් 120,000 කට අධික පිරිසක් මිය ගොස් ඇති අතර සමහර විට තවත් 37,000 ක් අතුරුදහන් වී ඇත.[45] මෙක්සිකෝවේ ජාතික භූගෝල විද්‍යා හා සංඛ්‍යාලේඛන ආයතනය ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ 2014 දී මෙක්සිකානුවන්ගෙන් පහෙන් එකක් යම් ආකාරයක අපරාධයකට ගොදුරු වූ බවයි.[46] 2014 සැප්තැම්බර් 26 වන දින ඉගුවාලා හි සිසුන් 43 දෙනෙකු සමූහ වශයෙන් පැහැර ගැනීම, අතුරුදහන් වීම් සහ අපරාධ සංවිධානවලට නිදහසේ පාලනය ලබා දෙන පුළුල් දූෂණයට රජයේ දුර්වල ප්‍රතිචාරයට එරෙහිව රට පුරා විරෝධතා ඇති කළේය.[47] 2000 වසරේ සිට මාධ්‍යවේදීන් සහ මාධ්‍ය සේවකයින් 100 කට වැඩි පිරිසක් ඝාතනය කර හෝ අතුරුදහන් කර ඇති අතර, මෙම අපරාධවලින් බොහොමයක් නොවිසඳී, නුසුදුසු ලෙස විමර්ශනය කර ඇති අතර, අපරාධකරුවන් අත්අඩංගුවට ගෙන වරදකරුවන් කර ඇත්තේ ස්වල්ප දෙනෙකි.[48][49]

පරිපාලන අංශ

[සංස්කරණය]

මෙක්සිකෝවේ මායිම් සහ සංඝටක ඒකක එහි යටත් විජිත යුගයේ මූලාරම්භයෙන් පරිණාමය විය. 1821 දී නිදහස ලැබීමෙන් පසු මධ්‍යම ඇමරිකාව සාමකාමීව මෙක්සිකෝවෙන් වෙන් විය. යුකැටන් කෙටි කාලයක් ස්වාධීන ජනරජයක් විය. ටෙක්සාස් විප්ලවයේදී සහ එය එක්සත් ජනපදයට ඈඳා ගත් විට ටෙක්සාස් වෙන් විය. 1845 දී, එය මෙක්සිකානු-ඇමරිකානු යුද්ධයට වේදිකාව සකසන අතර එක්සත් ජනපදයට විශාල භෞමික අලාභයක් සිදු විය. එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රසිද්ධ උතුරු ප්‍රදේශය විකිණීම. ගැඩ්ස්ඩන් මිලදී ගැනීම මෙක්සිකානු භූමිය අහිමි වූ අවසාන අවස්ථාව වූ බැවිනි. එක්සත් මෙක්සිකානු රාජ්‍යයන් යනු නිදහස් හා ස්වෛරී රාජ්‍යයන් 31 කින් සමන්විත සම්මේලනයක් වන අතර, එය මෙක්සිකෝ නගරය පුරා යම් අධිකරණ බලයක් ක්‍රියාත්මක කරන සංගමයක් සාදයි.[50] සෑම ප්‍රාන්තයකටම තමන්ගේම ව්‍යවස්ථාවක්, කොංග්‍රසයක් සහ අධිකරණයක් ඇති අතර, එහි පුරවැසියන් වසර හයක කාලයක් සඳහා ආණ්ඩුකාරවරයෙකු සෘජු ඡන්දයෙන් තෝරා පත් කර ගන්නා අතර, වසර තුනක කාලයක් සඳහා ඔවුන්ගේ අදාළ ඒක මණ්ඩල රාජ්‍ය සම්මේලන සඳහා නියෝජිතයන් තෝරා පත් කර ගනී.[1] මෙක්සිකෝ නගරය යනු විශේෂිත රාජ්‍යයකට නොව සමස්තයක් ලෙස සම්මේලනයට අයත් විශේෂ දේශපාලන අංශයකි.[50] කලින් ෆෙඩරල් දිස්ත්‍රික්කය ලෙස හැඳින්වූ එහි ස්වාධීනත්වය, කලින් ප්‍රාන්තවලට සාපේක්ෂව සීමිත විය.[1] එය 2016 දී මෙම තනතුර අතහැර දැමූ අතර එහි ව්‍යවස්ථාව සහ සම්මේලනය සමඟ ෆෙඩරල් ආයතනයක් බවට පත්වීමෙන් වැඩි දේශපාලන ස්වාධීනත්වයක් අත්කර ගැනීමේ ක්‍රියාවලියක යෙදී සිටී.[51] ප්‍රාන්ත මහ නගර සභාවලට බෙදා ඇති අතර, එය රටේ කුඩාම පරිපාලන දේශපාලන ආයතනය වන අතර, එහි පදිංචිකරුවන් විසින් බහුත්වයෙන් තෝරා පත් කර ගන්නා නගරාධිපතිවරයෙකු හෝ නාගරික සභාපතිවරයෙකු (ජනාධිපති නගර සභාව) විසින් පාලනය කරනු ලැබේ.[1]

යොමු කිරීම්

[සංස්කරණය]
  1. ^ a b c d e f "Articles 50 to 79". Political Constitution of the United Mexican States. Congress of the Union of the United Mexican States. 13 November 2006 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 3 October 2007.
  2. ^ a b c d "Third Title, First Chapter, About Electoral systems, Article 11–1" (PDF). Código Federal de Instituciones y Procedimientos Electorales (Federal Code of Electoral Institutions and Procedures) (ස්පාඤ්ඤ බසින්). Congress of the Union of the United Mexican States. 15 August 1990. 25 October 2007 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 3 October 2007.
  3. ^ Niko Vorobyov, ed. (2019). Dopeworld: Adventures in Drug Lands. Hachette UK. ISBN 9781317755098. 1 April 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 19 January 2021. ... Mexico spent most of the twentieth century governed by the Institutional Revolutionary Party or PRI, a bigtent, catch-all alliance that included everyone ...
  4. ^ "Entrevista a la Lic. Beatriz Paredes Rangel, Presidenta dle Comité Ejecutivo Nacional del PRI". 17 December 2008. 17 December 2008 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 17 July 2013.
  5. ^ "Miembros Titulares". ODCA. 14 July 2008. 14 July 2008 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 17 July 2013.
  6. ^ "Estatuto del Partido de la Revolución Democrática" (PDF). 16 January 2013 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 17 July 2013.
  7. ^ a b Political Constitution of the United Mexican States (5 February 1917). "Article 89, Section 10" (PDF) (ස්පාඤ්ඤ බසින්). Chamber of Deputies. 25 August 2007 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 28 March 2009.
  8. ^ Internal Rules of the Ministry of Foreign Affairs (10 August 2001). "Article 2, Section 1" (ස්පාඤ්ඤ බසින්). Ministry of Foreign Affairs. 11 June 2008 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 28 March 2009.
  9. ^ Palacios Treviño, Jorge. "La Doctrina Estrada y el Principio de la No-Intervención" (PDF) (ස්පාඤ්ඤ බසින්). 6 February 2009 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 4 April 2009.
  10. ^ UN (7 November 1945). "United Nations Member States". UN official website. 17 April 2009 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 6 April 2009.
  11. ^ Velázquez Flores (2007), p. 145.
  12. ^ Organization of Ibero-American States. "Members" (ස්පාඤ්ඤ බසින්). OEI official website. 16 December 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 6 April 2009.
  13. ^ OPANAL. "Members". OPANAL official website. 14 August 2009 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 6 April 2009.
  14. ^ Ministry of Foreign Affairs (7 March 2007). "El Presidente Felipe Calderón Hinojosa en la Ceremonia de Entrega de la Secretaría Pro Témpore del Grupo de Río" (ස්පාඤ්ඤ බසින්). Gobierno Federal. 23 August 2009 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 6 April 2009.
  15. ^ United Nations (2008). "Regular Budget Payments of Largest Payers". Global Policy. 16 December 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 4 April 2009.
  16. ^ Organisation for Economic Co-operation and Development (18 May 1994). "Members". OECD official website. 5 February 2012 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 6 April 2009.
  17. ^ "Chile joins the OECD's Economic Club". BBC News. 12 January 2010. 9 February 2010 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 23 April 2010.
  18. ^ "Japan's Regional Diplomacy, Latin America and the Caribbean" (PDF). Ministry of Foreign Affairs of Japan. 16 March 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 4 April 2009.
  19. ^ "Latin America: Region is losing ground to competitors". Oxford Analytica. 24 October 2007 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 4 April 2009.
  20. ^ Ministry of Foreign Affairs (2005), p. 215.
  21. ^ Maggie Farley (22 July 2005). "Mexico, Canada Introduce Third Plan to Expand Security Council". Los Angeles Times. 6 December 2010 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 4 April 2009.
  22. ^ "Mexico's Congress puts National Guard under military command despite criticism. Why does it matter?". AP News (ඉංග්‍රීසි බසින්). 2024-09-25. සම්ප්‍රවේශය 2024-12-24.
  23. ^ "The Structural Redesign of Security in Mexico | Wilson Center". www.wilsoncenter.org (ඉංග්‍රීසි බසින්). 2025-01-14. සම්ප්‍රවේශය 2024-12-24.
  24. ^ [1] සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2021-01-26 at the Wayback Machine World Fact Book, Mexico. accessed 4 May 2022
  25. ^ Loke. "Capacitarán a militares en combates con rifles láser | Ediciones Impresas Milenio". Impreso.milenio.com. 14 May 2010 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 30 May 2010.
  26. ^ "Strategy on recent equipment purchases: The Mexican Armed Forces in Transition" (PDF). 25 January 2017 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 17 July 2013.
  27. ^ "Text of the Treaty of Tlatelolco". Opanal.org. 27 November 1963. 30 April 2011 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 9 March 2011.
  28. ^ "Chapter XXVI: Disarmament – No. 9 Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons". United Nations Treaty Collection. 7 July 2017. 6 August 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 9 August 2019.
  29. ^ Gustavo Iruegas (27 April 2007). "Adiós a la neutralidad". La Jornada (ස්පාඤ්ඤ බසින්). 27 February 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 4 April 2009.
  30. ^ Ricardo Gómez & Andrea Merlos (20 April 2007). "Diputados, en Favor de Derogar Neutralidad en Guerras". El Universal (ස්පාඤ්ඤ බසින්). 15 October 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 4 April 2009.
  31. ^ "A Look At Mexico's New National Guard". NPR (ඉංග්‍රීසි බසින්). 13 July 2019. 28 June 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 14 May 2022.
  32. ^ [2] සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2021-01-26 at the Wayback Machine World Fact Book accessed 14 May 2022.
  33. ^ "Big, expensive and weirdly spineless". The Economist. 14 February 2008. 21 April 2008 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 17 July 2013.
  34. ^ "Mexico". Britannica Online Encyclopedia. 17 March 2011 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 6 March 2011.
  35. ^ "A Woman's Haunting Disappearance Sparks Outrage in Mexico Over Gender Violence" සංරක්ෂණය කළ පිටපත 17 මැයි 2022 at the Wayback Machine New York Times accessed 17 May 2022.
  36. ^ "Same-Sex Marriage Around the World". Pew Research Center. 16 January 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 11 September 2023.
  37. ^ International Gay and Lesbian Human Rights Commission (23 April 2003). "Mexico protects its gay and lesbian citizens with new law". 21 February 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 27 November 2009.
  38. ^ "STONEWALL GLOBAL WORKPLACE BRIEFINGS 2018 MEXICO" (PDF). Stonewall. 4 October 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 11 September 2023.
  39. ^ Lopez, Oscar. "Mexico sees deadliest year for LGBT+ people in five years". Reuters. 4 October 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 11 September 2023.
  40. ^ "Mexico: Events of 2021". World Report, Mexico 2022. Human Rights Watch. 10 December 2021. 12 August 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 14 May 2022 – via Human Rights Watch.org.
  41. ^ "Mexico crime and violence in numbers" සංරක්ෂණය කළ පිටපත 8 මැයි 2022 at the Wayback Machine BBC News, accessed 8 May 2022
  42. ^ "Mexico disappearances reach record high of 100,000 amid impunity" සංරක්ෂණය කළ පිටපත 8 ජනවාරි 2024 at the Wayback Machine BBC News accessed 17 May 2022.
  43. ^ [3] සංරක්ෂණය කළ පිටපත 14 අගෝස්තු 2022 at the Wayback Machine "In Mexico, One Cartel Is Cleared, but Others Storm In" New York Times, accessed 8 May 2022
  44. ^ [4] සංරක්ෂණය කළ පිටපත 27 මැයි 2022 at the Wayback Machine "How Mexico's Cartels Have Learned Military Tactics", accessed 8 May 2022
  45. ^ Brianna Lee; Danielle Renwick; Rocio Cara Labrador (24 January 2019). "Mexico's Drug War". Council on Foreign Relations. 16 July 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 19 July 2019.
  46. ^ Franco, Yanira (1 October 2015). "Uno de cada cinco, víctima de algún delito: Inegi" [One in five, victim of a crime: Inegi]. Milenio (ස්පාඤ්ඤ බසින්). Mexico City. 4 June 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 4 June 2020.
  47. ^ Tuckman, Jo (21 November 2014). "Mexicans in biggest protest yet over missing students". The Guardian. Mexico City. 8 May 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 4 June 2020.
  48. ^ "Freedom of Expression in Mexico". PEN American Center. 23 July 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  49. ^ Alcázar, Jesús (17 July 2014). "Más de 100 periodistas asesinados en México desde el año 2000" (ස්පාඤ්ඤ බසින්). El Mundo (Spain). EFE. 24 September 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 3 March 2018.
  50. ^ a b Amanda Briney (8 October 2018). "Mexico's 31 States and One Federal District". Thought.Co. 15 July 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 15 July 2019.
  51. ^ "Federal District is now officially Mexico City: The change brings more autonomy for the country's capital". Mexico News Daily. 30 January 2016. 21 July 2017 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 5 January 2018.
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=මෙක්සිකෝවේ_රජය_සහ_දේශපාලනය&oldid=781064" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි