මයික්රොනීසියා ගිවිසුම් ජනපදයේ සමාජය
ජන විකාශනය
[සංස්කරණය]
ප්රධාන වශයෙන් මයික්රොනීසියානු ජාතිකයන් වන දේශීය ජනගහනය, විවිධ වාර්ගික භාෂාමය කණ්ඩායම් වලින් සමන්විත වේ. ජනගහනයෙන් 100% කට ආසන්න ප්රමාණයක් පැසිෆික් දූපත් වැසියන් සහ ආසියානුවන් වේ. ඔවුන්ගේ ජනවාර්ගිකත්වය මෙලෙස බෙදේ: චූක් ජාතිකයන් 48.8%, පොන්පෙයි ජාතිකයන් 24.2%, කොස්රායි ජාතිකයන් 6.2%, යාප් ජාතිකයන් 5.2%, යාප් පිටත දූපත් වැසියන් 4.5%, ආසියානුවන් 1.8%, පොලිනීසියානුවන් 1.5%, වෙනත් 6.4%, නොදන්නා 1.4%. ජපන් යටත් විජිත සමයේදී ජපන් පදිංචිකරුවන් සහ මයික්රොනීසියානුවන් අතර සිදු වූ විවාහ හේතුවෙන් සැලකිය යුතු සුළුතරයකට යම් ජපන් සම්භවයක් ද ඇත.[1]
1990 ගණන්වල සිට ඇමරිකානුවන්, ඕස්ට්රේලියානුවන්, යුරෝපීයයන්, චීනයෙන් සහ පිලිපීනයෙන් පැමිණි පදිංචිකරුවන්ගේ සංඛ්යාව ද වැඩි වී ඇත. ඉංග්රීසි භාෂාව රජයේ සහ ද්විතීයික හා තෘතීයික අධ්යාපනය සඳහා පොදු භාෂාව බවට පත්ව ඇත. FSM හි ප්රධාන අගනගරවලින් පිටත, ප්රධාන වශයෙන් දේශීය භාෂා කතා කෙරේ. රටේ ආයතනයක් ලෙස සැලකෙන පොන්පෙයි හි කතෝලික මිෂනාරිවරුන් අතර ස්පාඤ්ඤ භාෂාව ද කතා කරයි. ශුද්ධ සංක්රමණයක් හේතුවෙන් වාර්ෂිකව 3% ට වඩා වැඩි ජනගහන වර්ධනයක් දක්නට ලැබේ.
භාෂා
[සංස්කරණය].jpg)
ඉංග්රීසි රාජ්ය සහ පොදු භාෂාව වේ. ඉංග්රීසි හැරුණු විට, පහත දැක්වෙන ඕස්ට්රෝනීසියානු භාෂා කතා කරනු ලැබේ:[2][3]
| ශ්රේණිය | භාෂාව | භාෂා පවුල | කථිකයන් ගණන |
| 1 | චූක් | මයික්රෝනේශියානු | 45,900 |
| 2 | පොන්පෙයි | 30,000 | |
| 3 | කොස්රායි | 8,000 | |
| 4 | මෝට්ලොක් | 5,900 | |
| 5 | යාප් | අද්මිරාල්ටි දූපත්? | 5,130 |
| 6 | උලිති | මයික්රෝනේශියානු | 3,000 |
| 7 | කපින්ගමරංගි | පොලිනීසියානු | 3,000 |
| 8 | පින්ගෙලප් | මයික්රෝනේශියානු | 3,000 |
| 9 | වොලෙයි | 1,700 | |
| 10 | මොකිලීස් | 1,500 | |
| 11 | පුලුවට් | 1,400 | |
| 12 | පාෆන් | 1,300 | |
| 13 | නමොනුවිටෝ | 940 | |
| 14 | නුකුවෝරෝ | පොලිනීසියානු | 700 |
| 15 | න්ගටිකීස් | මයික්රෝනේශියානු | 700 |
| 16 | සටාවලීස් | 500 | |
| 17 | න්ගුලුවන් | අද්මිරාල්ටි දූපත්? | 50 |
| 18 | න්ගටිකීස් ක්රියෝල් | ක්රියෝල් | 30 |
ආගම
[සංස්කරණය]
මයික්රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදයේ ජනතාවගෙන් 97% ක් ක්රිස්තියානි වේ.[4] ජනගහනයෙන් අඩකට වඩා (55%)[4] කතෝලික පල්ලිය අදහන අතර 42% ක්[4] පමණ විවිධ ප්රොතෙස්තන්ත ක්රිස්තියානි කණ්ඩායම් අදහති. මෙය පොදුවේ ස්පාඤ්ඤ සහ ජර්මානු යටත් විජිත ඉතිහාසය නිසා ඇති වූවකි. ස්පාඤ්ඤ පාලනය නිසා ජනගහනයෙන් විශාල කොටසක් කතෝලිකව පැවතුණි. 1914 දක්වා ජර්මානු යටත් විජිත සමයේදී, ජර්මානු අධිරාජ්යයේ කතෝලික සහ ප්රොතෙස්තන්ත මිෂනාරිවරුන් යොදවන ලදී.[5] මයික්රොනීසියානු රාජ්යයන්හි ප්රොතෙස්තන්ත නිකායන් කිහිපයක් මෙන්ම රෝමානු කතෝලික පල්ලිය ද පවතී. බොහෝ ප්රොතෙස්තන්ත කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ මූලයන් ඇමරිකානු කොන්ග්රිගේෂනලිස්ට් මිෂනාරිවරුන්ගෙන් සොයා ගනී. කොස්රායි දූපතේ, ජනගහනය 7,800 ක් පමණ වන අතර, 95% ක් ප්රොතෙස්තන්තවරුන් වේ.[5] පොන්පෙයි හි, 35,000 ක ජනගහනය ප්රොතෙස්තන්ත සහ කතෝලිකයන් අතර සමසේ බෙදී ඇත.[5] බොහෝ සංක්රමණිකයන් දේශීය කතෝලික පල්ලිවලට සම්බන්ධ වූ පිලිපීන කතෝලිකයන් වේ, උදා: පොන්පෙයි හි අප ස්වාමි දේවමාතාවගේ දයාව කතෝලික දේවස්ථානය (Our Lady of Mercy Catholic Church).[5]
චූක් සහ යාප් හි, 60% ක් කතෝලික සහ 40% ක් ප්රොතෙස්තන්ත බවට ගණන් බලා ඇත.[5] බැප්ටිස්ට්, අසෙම්බ්ලි ඔෆ් ගෝඩ්, සැල්වේෂන් ආමි, සෙවන්ත්-ඩේ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්, යෙහෝවාගේ සාක්ෂිකරුවන්, යේසුස් ක්රිස්තුස්ගේ පසු දින සාන්තුවරයන්ගේ පල්ලිය (මෝමන්වරු), සහ බහායි ආගම[5] ඇතුළු කුඩා කණ්ඩායම් ද එහි ඇත. පොන්පෙයි හි බෞද්ධයන්ගේ කුඩා කණ්ඩායමක් සහ පොන්පෙයි[5] සහ කොස්රායි යන දෙකෙහිම කුඩා අහමදියියා මුස්ලිම් කණ්ඩායමක් ද සිටිති. ආගමික සේවාවන් සඳහා සහභාගී වීම සාමාන්යයෙන් ඉහළ මට්ටමක පවතී; පල්ලි ඔවුන්ගේ සභාවන් විසින් හොඳින් නඩත්තු කරනු ලබන අතර සිවිල් සමාජයේ වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි.[5]
1890 ගණන්වලදී, පොන්පෙයි දූපතේ මිෂනාරි ගැටුම් සහ වංශ නායකයින් ආගමට හැරවීම හේතුවෙන් අදටත් පවතින වංශ රේඛා ඔස්සේ ආගමික බෙදීම් ඇති විය.[5] දිවයිනේ බටහිර පැත්තේ ප්රොතෙස්තන්තවරුන් වැඩිපුර ජීවත් වන අතර, නැගෙනහිර පැත්තේ කතෝලිකයන් වැඩිපුර ජීවත් වෙති.[5] බොහෝ ආගමික සම්ප්රදායන්හි මිෂනාරිවරුන් සිටින අතර ඔවුන් නිදහසේ ක්රියාත්මක වේ.[5] ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව ආගමික නිදහස සඳහා විධිවිධාන සලසන අතර, රජය සාමාන්යයෙන් මෙම අයිතියට ගරු කරයි.[5] 2007 දී එක්සත් ජනපද රජයට ආගමික විශ්වාසය හෝ පිළිවෙත මත පදනම් වූ සමාජ අපචාර හෝ වෙනස්කම් කිරීම් පිළිබඳ වාර්තා නොලැබුණි.[5]
සෞඛ්යය
[සංස්කරණය]2018 දී පිරිමින්ගේ ආයු අපේක්ෂාව 66 ක් සහ කාන්තාවන්ගේ ආයු අපේක්ෂාව 69 ක් විය.[6][7]
පොන්පෙයි ප්රාන්තයේ පින්ගෙලප් හි, අච්රෝමැටොප්සියා නම් අන්ධ වර්ණ අන්ධතාවයේ අතිශය දරුණු ස්වරූපයක් බහුලව දක්නට ලැබේ, එය දේශීයව මාස්කුන් ලෙස හැඳින්වේ.[8][9] මෙම රෝගයෙන් දූපතේ වැසියන් 3,000 න් 5% ක් පමණ පීඩා විඳිති.[8][9]
යොමු කිරීම්
[සංස්කරණය]- ^ President Emanuel Mori Meets With Japan Prime Minister Yasuo Fukuda සංරක්ෂණය කළ පිටපත සැප්තැම්බර් 24, 2015 at the Wayback Machine; AESonline.org සංරක්ෂණය කළ පිටපත ජූනි 16, 2007 at archive.today Government of the Federated States of Micronesia, December 12, 2007
- ^ "The World Factbook -- Central Intelligence Agency". Cia World Factbook. January 26, 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 8 August 2018.
- ^ "Micronesia". Ethnologue (ඉංග්රීසි බසින්). February 2, 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2019-02-01.
- ^ a b c ""2019 Report on International Religious Freedom: Micronesia". United States Department of State". March 26, 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය October 28, 2022.
- ^ a b c d e f g h i j k l m International Religious Freedom Report 2007: Micronesia, Federated States of සංරක්ෂණය කළ පිටපත ජූලි 31, 2020 at the Wayback Machine. United States Bureau of Democracy, Human Rights and Labor (September 14, 2007). This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
- ^ "Life expectancy at birth, male (years) - Micronesia, Fed. Sts. | Data". The World Bank. August 16, 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 27 February 2021.
- ^ "Life expectancy at birth, female (years) - Micronesia, Fed. Sts. | Data". The World Bank. April 19, 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 27 February 2021.
- ^ a b Brody JA, Hussels I, Brink E, Torres J (1970). "Hereditary blindness among Pingelapese people of Eastern Caroline Islands". Lancet. 1 (7659): 1253–7. doi:10.1016/S0140-6736(70)91740-X. PMID 4192495.
- ^ a b Hussels IE, Morton NE (1972). "Pingelap and Mokil Atolls: achromatopsia". Am. J. Hum. Genet. 24 (3): 304–9. PMC 1762260. PMID 4555088.