භූමධ්‍යරේඛාව

භූමධ්‍යරේඛාව

භූමධ්‍යරේඛාව යනු පෘථිවි ගෝලය මත අති විශාලතම දිගරේඛාව වන **අක්ෂාංශ 0°** රේඛාවයි. මෙය ගෝලය දෙකක ගොඩනගන අතර, උතුරු අර්ධගෝලය සහ දකුණු අර්ධගෝලය වෙන්කරන සම්භාව්‍ය සීමාව ලෙසද හැඳින්වේ.

භූගෝලීය තත්ත්වය

• දිගරේඛාවල දිගවලින් දැක්වූ විශාලතම ගෝලීය පරීධිය වනුයේ භූමධ්‍යරේඛාවයි.
• පෘථිවියේ පරීධිය භූමධ්‍යරේඛාවේදී සමානව **40,075 කි.මී.** පමණ වේ.
• පෘථිවියේ **වහාම වේගවත්ම ගමනාන්තය** (Rotation Speed) ඇති ස්ථානයත් මෙයයි.

දේශගුණය

• භූමධ්‍යරේඛාවට ආසන්න ප්‍රදේශවලට "අභ්‍යන්තර දේශගුණය" (Tropical Climate) ඇත.
• මෙහි දිනපතාම තරමක් ගිගුරුම් සහිත වැසි (Convectional Rainfall) මතුවේ.
• උෂ්ණත්වය සම්මතව උසස් පරිමාණයක පවතින අතර, ඍතු වෙනස්කම් සීමිතය.

රටවල්

භූමධ්‍යරේඛාව ගමන් කරන රටවල්:

• එක්වඩෝරය
• කොලොම්බියාව
• බ්‍රසීලය
• සාවෝ ටෝමේ සහ ප්‍රින්සිපේ
• ගැබොන්
• කොංගෝ ප්‍රජාතාන්ත්‍රවාදී ජනරජය
• කොංගෝ ජනරජය
• ඉන්දුනීසියාව
• කිරිබාටි

වැදගත්කම

• භූමධ්‍යරේඛාව ගෝලීය අක්ෂාංශ පද්ධතියේ මූලිකම සංකල්පයකි.
• ග්‍රහයන්ගේ සහ තරු සංඛ්‍යාතය මැනීමේදී භූමධ්‍යරේඛාව මූලික සූචකය වේ.
• ගෝලීය දේශගුණය, ගංගා සහ වනයන්ගේ බෙදාහැරීම් තීරණය කිරීමේදීත් මෙය විශේෂයි.

තවත් බලන්න

• අක්ෂාංශය
• දිගරේඛාව
• උතුරු අර්ධගෝලය
• දකුණු අර්ධගෝලය