Jump to content

බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාවේ ආර්ථිකය

බැඳියන් එක්කරන්න
විකිපීඩියා වෙතින්
1952 සිට බොස්නියා සහ හර්සගොවිනාහි සැබෑ ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ඇස්තමේන්තුගත සංවර්ධනය

බොස්නියානු යුද්ධය අතරතුර, ආර්ථිකයට යුරෝ බිලියන 200 ක ද්‍රව්‍යමය හානි සිදු වූ අතර, 2025 දී දළ වශයෙන් යුරෝ බිලියන 356.80 කි (උද්ධමනය සකස් කරන ලදී).[1][2] බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනා යුද්ධයෙන් විනාශ වූ රටක් නැවත ගොඩනැගීමේ සහ එහි පෙර මිශ්‍ර ආර්ථිකයට සංක්‍රාන්ති ලිබරල් වෙළඳපල ප්‍රතිසංස්කරණ හඳුන්වා දීමේ ද්විත්ව ගැටලුවට මුහුණ දෙයි. පෙර යුගයේ එක් උරුමයක් වන්නේ ශක්තිමත් කර්මාන්තයකි; හිටපු ජනරජ ජනාධිපති ඩෙමල් බිජෙඩික් සහ යුගෝස්ලාවියානු ජනාධිපති ජොසිප් බ්‍රොස් ටිටෝ යටතේ, ජනරජය තුළ ලෝහ කර්මාන්ත ප්‍රවර්ධනය කරන ලද අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස යුගෝස්ලාවියාවේ කර්මාන්තශාලා විශාල ප්‍රමාණයක් සංවර්ධනය විය; SR බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනා 1970 සහ 1980 ගණන්වල ඉතා ශක්තිමත් කාර්මික අපනයන නැඹුරු ආර්ථිකයක් ඇති කළ අතර, ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන ගණනක් වටිනා මහා පරිමාණ අපනයන සමඟින්.

බොස්නියාවේ ඉතිහාසයේ වැඩි කාලයක් කෘෂිකර්මාන්තය පෞද්ගලික අයිතිය ඇති ගොවිපලවල සිදු කර ඇත; නැවුම් ආහාර සාම්ප්‍රදායිකව ජනරජයෙන් අපනයනය කර ඇත.[3]

1990 ගණන්වල යුද්ධය බොස්නියානු ආර්ථිකයේ නාටකාකාර වෙනසක් ඇති කළේය.[4] දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය 60% කින් පහත වැටුණු අතර භෞතික යටිතල පහසුකම් විනාශ වීම ආර්ථිකය විනාශ කළේය.[5] නිෂ්පාදන ධාරිතාවයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් අසමතුලිත වීමත් සමඟ, බොස්නියානු ආර්ථිකය තවමත් සැලකිය යුතු දුෂ්කරතාවන්ට මුහුණ දෙයි. සංඛ්‍යාලේඛනවලින් පෙනී යන්නේ 2003 සිට 2004 දක්වා දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය සහ ඒක පුද්ගල ආදායම 10% කින් වැඩි වී ඇති බවයි; මෙය සහ බොස්නියාවේ හැකිලෙන ජාතික ණය සෘණ ප්‍රවණතා වන අතර ඉහළ විරැකියාව 38.7% ක් සහ විශාල වෙළඳ හිඟයක් තවමත් කනස්සල්ලට හේතු වේ.

ජාතික මුදල් ඒකකය මුදල් මණ්ඩලය විසින් පාලනය කරනු ලබන (යුරෝ-නියමිත) පරිවර්තනය කළ හැකි ලකුණ (KM) වේ. වාර්ෂික උද්ධමනය කලාපයේ අනෙකුත් රටවලට සාපේක්ෂව 2004 දී 1.9% ක් වූ අඩුම අගයයි.[6] ජාත්‍යන්තර ණය ඩොලර් බිලියන 5.1 ක් විය (2014 දෙසැම්බර් 31 වන විට). බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා මහ බැංකුව සහ බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා සංඛ්‍යාලේඛන කාර්යාලයට අනුව 2004 සඳහා සැබෑ දළ දේශීය නිෂ්පාදිත වර්ධන වේගය 5% කි.

බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව පසුගිය වසරවල ධනාත්මක ප්‍රගතියක් පෙන්නුම් කර ඇති අතර, එමඟින් රටවල් 193 න් දහහතරක් ආදායම් සමානාත්මතා ශ්‍රේණිගත කිරීම්වල පහළම ආදායම් සමානාත්මතා ශ්‍රේණිගත කිරීමේ සිට තීරණාත්මක ලෙස එහි ස්ථානය ඉදිරියට ගෙන ගොස් ඇත.[7]

යුරෝස්ටැට් දත්ත වලට අනුව, බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාවේ PPS දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය 2010 දී EU සාමාන්‍යයෙන් සියයට 29 ක් විය.[8]

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) ස්ථාවර ගිවිසුම මගින් ලබා දීමට නියමිත ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 500 ක ණයක් බොස්නියාවට නිවේදනය කළේය. මෙය 2012 සැප්තැම්බර් මාසයේදී අනුමත කිරීමට නියමිතව තිබුණි.[9]

සරජේවෝ හි එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලය ආර්ථික, දේශපාලනික සහ වෙළඳපල විශ්ලේෂණයන් භාවිතා කරමින් බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනා හි වාණිජ හා ආර්ථික පරිසරය පිළිබඳ පුළුල් පෙනුමක් ලබා දෙන වාර්ෂික වාර්තාවක් වන රට වාණිජ මාර්ගෝපදේශය නිෂ්පාදනය කරයි.

සමහර ඇස්තමේන්තු වලට අනුව, අළු ආර්ථිකය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 25.5% කි.[10]

2017 දී, අපනයන පෙර වසරට සාපේක්ෂව 17% කින් වර්ධනය වූ අතර, මුළු යුරෝ බිලියන 5.65 කි.[11] 2017 දී විදේශ වෙළඳාමේ මුළු පරිමාව යුරෝ බිලියන 14.97 ක් වූ අතර එය පෙර වසරට සාපේක්ෂව 14% කින් වැඩි විය. භාණ්ඩ ආනයනය 12% කින් වැඩි වී යුරෝ බිලියන 9.32 ක් විය. අපනයන මගින් ආනයන ආවරණය පෙර වසරට සාපේක්ෂව 3% කින් වැඩි වූ අතර දැන් එය සියයට 61 කි. 2017 දී බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනා බොහෝ දුරට අපනයනය කළේ මෝටර් රථ ආසන, විදුලිය, සැකසූ දැව, ඇලුමිනියම් සහ ගෘහ භාණ්ඩ ය. එම වසරේම එය බොහෝ දුරට බොරතෙල්, මෝටර් රථ, මෝටර් තෙල්, ගල් අඟුරු සහ බ්‍රිකට් ආනයනය කළේය.[12]

2017 දී විරැකියා අනුපාතය 20.5% ක් වූ නමුත් ජාත්‍යන්තර ආර්ථික අධ්‍යයන සඳහා වූ වියානා ආයතනය ඉදිරි වසර කිහිපය සඳහා විරැකියා අනුපාතය පහත වැටෙනු ඇතැයි පුරෝකථනය කරයි. 2018 දී විරැකියාව 19.4% ක් විය යුතු අතර 2019 දී එය තවදුරටත් 18.8% දක්වා පහත වැටිය යුතුය. 2020 දී විරැකියා අනුපාතය 18.3% දක්වා අඩු විය යුතුය.[13]

2017 දෙසැම්බර් 31 වන දින, බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා අමාත්‍ය මණ්ඩලය විසින් බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා රාජ්‍ය ණය පිළිබඳ වාර්තාව නිකුත් කරන ලද අතර, එහි සඳහන් වූයේ රාජ්‍ය ණය 2016 දෙසැම්බර් 31 දිනට සාපේක්ෂව යුරෝ මිලියන 389.97 කින් හෝ 6% කට වඩා අඩු වී ඇති බවයි. 2017 අවසානය වන විට, රාජ්‍ය ණය යුරෝ බිලියන 5.92 ක් වූ අතර එය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 35.6 ක් විය.[14]

2017 වන විට, රට තුළ ලියාපදිංචි සමාගම් 32,292 ක් තිබූ අතර, එම වසරේම ඒවාට යුරෝ බිලියන 33.572 ක ආදායමක් තිබුණි.[15]

2017 දී, රටට යුරෝ මිලියන 397.35 ක විදේශ සෘජු ආයෝජන ලැබුණු අතර එය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 2.5% කට සමාන වේ.[16]

2017 දී, බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනා ජනගහනයට සාපේක්ෂව විදේශ ආයෝජන මගින් නිර්මාණය කරන ලද නව රැකියා සංඛ්‍යාව අනුව ලෝකයේ තුන්වන ස්ථානයට පත්විය.[17][18]

2018 දී, බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනා කිලෝමීටර බිලියන 11.9 (යුරෝ බිලියන 6.07) වටිනා භාණ්ඩ අපනයනය කළ අතර එය 2017 එම කාලයට වඩා 7.43% කින් වැඩි වූ අතර ආනයන කිලෝමීටර බිලියන 19.27 (යුරෝ බිලියන 9.83) ක් වූ අතර එය 5.47% කින් වැඩි විය.[19]

2018 මුල් මාස හය තුළ රට තුළ අලෙවි වූ නව මහල් නිවාසවල සාමාන්‍ය මිල වර්ග මීටරයකට කිලෝමීටර 1,639 (යුරෝ බිලියන 886.31) කි. මෙය පෙර වසරට වඩා 3.5% ක වැඩිවීමක් නියෝජනය කරයි.[20]

2018 ජුනි 30 වන දින, බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා රාජ්‍ය ණය යුරෝ බිලියන 6.04 ක් පමණ වූ අතර, එයින් බාහිර ණය සියයට 70.56 ක් වන අතර, අභ්‍යන්තර ණය මුළු රාජ්‍ය ණය බරින් සියයට 29.4 කි. දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ රාජ්‍ය ණය කොටස සියයට 34.92 කි.[21]

2018 වසරේ මුල් මාස 7 තුළ සංචාරකයින් 811,660 ක් මෙරටට පැමිණ ඇති අතර එය 2017 වසරේ මුල් මාස 7 හා සසඳන විට 12.2% ක වැඩිවීමකි.[22] 2018 වසරේ මුල් මාස 11 තුළ සංචාරකයින් 1,378,542 ක් බොස්නියා-හර්සගොවිනා වෙත පැමිණ ඇති අතර එය 12.6% ක වැඩිවීමක් වන අතර හෝටල් නවාතැන් 2,871,004 ක් එක්රැස් කර ඇති අතර එය පෙර වසරට වඩා 13.8% ක වැඩිවීමකි. එසේම, විදේශ රටවලින් සංචාරකයින්ගෙන් 71.8% ක් පැමිණ ඇත.[23] 2019 වසරේ මුල් මාස හත තුළ සංචාරකයින් 906,788 ක් මෙරටට පැමිණ ඇති අතර එය පෙර වසරට වඩා 11.7% ක වැඩිවීමකි.[24]

2018 දී බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා හි ඒකාබද්ධ කිරීම් සහ අත්පත් කර ගැනීම්වල මුළු වටිනාකම යුරෝ මිලියන 404.6 ක් විය.[25]

2018 දී, බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා සංඛ්‍යාලේඛන ඒජන්සිය විසින් කරන ලද සමීක්ෂණයකට අනුව, බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා හි ව්‍යවසායන්ගෙන් සියයට 99.5 ක් ඔවුන්ගේ ව්‍යාපාර සඳහා පරිගණක භාවිතා කළ අතර, සියයට 99.3 ක් අන්තර්ජාල සම්බන්ධතා ඇති කර ගත්හ.[26]

2018 දී, බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා සෘජු විදේශ ආයෝජන කිලෝමීටර මිලියන 783.4 (යුරෝ මිලියන 400.64) ක් ලබා ගත් අතර එය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 2.3% ට සමාන විය.[27]

සරජේවෝ හි බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා මහ බැංකුව

2018 දී, බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා මහ බැංකුව කිලෝමීටර 8,430,875 (යුරෝ 4,306,347) ක ලාභයක් ලබා ගත්තේය.[28]

2019 දී ආර්ථිකය 3.4% කින් වර්ධනය වනු ඇතැයි ලෝක බැංකුව පුරෝකථනය කළේය.[29]

2019 සඳහා ආර්ථික නිදහස පිළිබඳ දර්ශකයේ බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව 83 වන ස්ථානයට පත්විය. බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව සඳහා මුළු ශ්‍රේණිගත කිරීම 61.9 කි. මෙම ස්ථානය 2018 දී 91 වන ස්ථානයට සාපේක්ෂව යම් ප්‍රගතියක් නියෝජනය කරයි. මෙම ප්‍රතිඵලය කලාපීය මට්ටමට වඩා පහළින් පවතී, නමුත් තවමත් ගෝලීය සාමාන්‍යයට වඩා ඉහළින් ඇති අතර, එමඟින් බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව "මධ්‍යස්ථ නිදහස්" රටක් බවට පත් වේ.[30]

2019 ජනවාරි 31 වන දින, බොස්නියානු බැංකුවල මුළු තැන්පතු කි.මී. 21.9 (යුරෝ බිලියන 11.20) වූ අතර එය නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 61.15% ක් නියෝජනය කරයි.[31]

2019 දෙවන කාර්තුවේදී, බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාවේ අලෙවි කරන ලද නව මහල් නිවාසවල සාමාන්‍ය මිල වර්ග මීටරයකට කිලෝමීටර 1,606 (යුරෝ බිලියන 821.47) කි.[32]

2019 වසරේ මුල් මාස හය තුළ අපනයන කිලෝමීටර බිලියන 5.829 (€ බිලියන 2.98) ක් වූ අතර එය 2018 එම කාලයට වඩා 0.1% කින් අඩු වන අතර ආනයන කිලෝමීටර බිලියන 9.779 (€ බිලියන 5.00) ක් වූ අතර එය පෙර වසරේ එම කාලයට වඩා 4.5% කින් වැඩිය.[33]

2019 වසරේ මුල් මාස හය තුළ විදේශ සෘජු ආයෝජන කිලෝමීටර මිලියන 650.1 (€ මිලියන 332.34) ක් විය.[34]

බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව 2024 දී ගෝලීය නවෝත්පාදන දර්ශකයේ 80 වන ස්ථානයට පත්විය,[35] නමුත් එහි ශ්‍රේණිගත කිරීම 2025 දී 92 වන ස්ථානයට පහත වැටුණි.[36]

2023 නොවැම්බර් 30 වන විට බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනා හි ලියාපදිංචි මෝටර් රථ මිලියන 1.3 ක් තිබුණි.[37]

සංචාරක ව්‍යාපාරය

[සංස්කරණය]
යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් වන විසෙග්‍රෑඩ් හි මෙහ්මද් පාෂා සොකොලොවික් පාලම සහ ඇන්ඩ්‍රිග්‍රෑඩ්
යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් වන මොස්ටාර් හි ස්ටාරි මෝස්ට්
ලොව පුරා කතෝලිකයන් සඳහා ජනප්‍රිය වන්දනා ස්ථානයක් වන මෙගුගෝර්ජේ

ලෝක සංචාරක සංවිධානයේ ප්‍රක්ෂේපණවලට අනුව, 1995 සහ 2020 අතර කාලය තුළ බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව ලෝකයේ තුන්වන ඉහළම සංචාරක වර්ධන වේගයක් හිමි කර ගෙන ඇත.[38][39]

2017 දී, සංචාරකයින් 1,307,319 ක් බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාවට පැමිණි අතර එය 13.7% ක වැඩිවීමක් වන අතර රාත්‍රී හෝටල් නවාතැන් 2,677,125 ක් වූ අතර එය පෙර වසරට වඩා 12.3% ක වැඩිවීමකි. සංචාරකයින්ගෙන් 71.5% ක් විදේශ රටවලින් පැමිණියහ.[40]

2018 දී, බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාවට සංචාරකයින් 1.883.772 ක් පැමිණි අතර එය 44.1% ක වැඩිවීමක් වන අතර, රාත්‍රී හෝටල් නවාතැන් 3.843.484 ක් වූ අතර එය පෙර වසරට වඩා 43.5% ක වැඩිවීමකි. එසේම, සංචාරකයින්ගෙන් 71.2% ක් විදේශ රටවලින් පැමිණියහ.[41]

2006 දී, ලෝකයේ හොඳම නගර ශ්‍රේණිගත කිරීමේදී, ලෝන්ලි ප්ලැනට් විසින් ජාතික අගනුවර වන[42] සහ 1984 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලේ සත්කාරකත්වය දරන සරජේවෝ ලැයිස්තුවේ #43 වන ස්ථානයට පත් කරන ලදී.[43] සරජේවෝ හි සංචාරක ව්‍යාපාරය ප්‍රධාන වශයෙන් ඓතිහාසික, ආගමික සහ සංස්කෘතික අංශ කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි. 2010 දී, ලෝන්ලි ප්ලැනට් හි "සංචාරයේ හොඳම" එම වසරේ සංචාරය කිරීමට හොඳම නගර දහයෙන් එකක් ලෙස එය නම් කරන ලදී.[44] සරජේවෝ 2012 දී ෆොක්ස්නොමැඩ් හි "සංචාරය කිරීමට හොඳම නගරය" තරඟය ජයග්‍රහණය කළ අතර, මුළු ලොව පුරා අනෙකුත් නගර සියයකට වඩා අභිබවා ගියේය.[45]

මෙගුගෝර්ජේ ලොව පුරා සිටින කතෝලිකයන් සඳහා වඩාත් ජනප්‍රිය වන්දනා ස්ථානයක් බවට පත්ව ඇති අතර යුරෝපයේ තුන්වන වැදගත්ම ආගමික ස්ථානය බවට පත්ව ඇති අතර, සෑම වසරකම මිලියන 1 කට අධික පිරිසක් එහි සංචාරය කරති.[46] 1981 දී කීර්තිමත් දර්ශනයන් ආරම්භ වූ දා සිට වන්දනාකරුවන් මිලියන 30 ක් මෙගුගෝර්ජේ වෙත පැමිණ ඇති බවට ගණන් බලා ඇත.[47] 2019 සිට, මෙගුගෝර්ජේ වෙත වන්දනා ගමන් වතිකානුව විසින් නිල වශයෙන් අවසර දී සංවිධානය කර ඇත.[48]

බොස්නියාව ද වැඩි වැඩියෙන් ජනප්‍රිය ස්කීං සහ පරිසර සංචාරක ගමනාන්තයක් බවට පත්ව ඇත. ශීත ඍතු ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා සඳහා සත්කාරකත්වය සැපයූ බෙලාෂ්නිකා, ජහොරිනා සහ ඉග්මන් කඳු යනු බොස්නියා-හර්සගොවිනාවේ වැඩිපුරම සංචාරය කරන ලද ස්කීං කඳු වේ. බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනා ඇල්ප්ස් කඳුකරයේ දකුණු ප්‍රදේශයේ සොයා නොගත් අවසාන ස්වාභාවික කලාපවලින් එකක් ලෙස පවතී, ත්‍රාසජනක සහ සොබාදහමට ආදරය කරන්නන් ආකර්ෂණය කරන වල් සහ ස්පර්ශ නොකළ ස්වභාවයේ විශාල භූමි ප්‍රදේශ ඇත. 2012 සඳහා හොඳම මවුන්ටන් බයිසිකල් ත්‍රාසජනක ගමනාන්තය ලෙස බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනා නැෂනල් ජියෝග්‍රැෆික් විසින් නම් කරන ලදී.[49] මධ්‍යම බොස්නියානු ඩිනරික් ඇල්ප්ස් කඳු නගින්නන් සහ කඳු නගින්නන් විසින් ප්‍රිය කරනු ලැබේ, මන්ද ඒවායේ මධ්‍යධරණී සහ ඇල්පයින් දේශගුණයන් දෙකම අඩංගු වේ. බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනා හි වයිට්වෝටර් රාෆ්ටින් තරමක් ජාතික විනෝදාංශයක් බවට පත්ව ඇත.[50] රටේ වයිට්වෝටර් රාෆ්ටින් සඳහා භාවිතා කරන ප්‍රාථමික ගංගා අතරට වර්බාස්, ටාරා, ඩ්‍රිනා, නෙරෙට්වා සහ ඌනා ඇතුළත් වේ.[51] මේ අතර, වඩාත් කැපී පෙනෙන ගංගා වන්නේ වර්බාස් සහ ටාරා ය, මන්ද ඔවුන් දෙදෙනාම 2009 ලෝක රාෆ්ටින් ශූරතාවලිය පැවැත්වූ බැවිනි.[52][53] ටාරා ගඟ සුදු ජල රාෆ්ටින් සඳහා අතිශයින් ජනප්‍රිය වීමට හේතුව යුරෝපයේ ගැඹුරුම ගංගා කැනියනය වන ටාරා ගංගා කැනියොන් එහි අඩංගු වීමයි.[54][55]

ඉතා මෑතකදී, හෆින්ටන් පෝස්ට් විසින් බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව "2013 සඳහා ලෝකයේ 9 වන ශ්‍රේෂ්ඨතම වික්‍රමය" ලෙස නම් කරන ලද අතර, එම රට "යුරෝපයේ පිරිසිදුම ජලය සහ වාතය; විශාලතම ස්පර්ශ නොකළ වනාන්තර; සහ වඩාත්ම වනජීවීන්" ඇති බව සඳහන් කරයි. අත්විඳීමට හොඳම ක්‍රමය වන්නේ බෝල්කන් ප්‍රදේශයට ලබා දිය හැකි හොඳම දේ හරහා ගමන් කරන ගංගා තුනේ ගමනයි."[56]

ප්‍රවාහනය

[සංස්කරණය]
සරජේවෝ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ

බට්මීර් ගුවන්තොටුපළ ලෙසද හැඳින්වෙන සරජේවෝ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ, බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා හි ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ වන අතර එය බුට්මීර් තදාසන්න ප්‍රදේශයේ සරජේවෝ නගරයේ සරජේවෝ ප්‍රධාන දුම්රිය ස්ථානයට[57] නිරිත දෙසින් නා.සැ. 3.3 (කි.මී. 6.1; සැ. 3.8) පිහිටා ඇත.

1992 දී පැරණි යුගෝස්ලාවියාවෙන් නිදහස ලැබීමෙන් පසු, බොස්නියාවේ සහ හර්සගොවිනාවේ දුම්රිය මෙහෙයුම්, රටේ සීමාවන් තුළ යුගෝස්ලාවියානු දුම්රිය මාර්ගවල අනුප්‍රාප්තිකයින් වේ. අද වන විට, ඒවා බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා සම්මේලනයේ බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා සම්මේලනයේ (ŽFBiH) දුම්රිය මාර්ග සහ රෙපුබ්ලිකා සර්ප්ස්කා හි රෙපුබ්ලිකා සර්ප්ස්කා දුම්රිය මාර්ග (ŽRS) විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබේ.

විදුලි සංදේශ

[සංස්කරණය]

බොස්නියානු සන්නිවේදන වෙළඳපොළ 2006 ජනවාරි මාසයේදී සම්පූර්ණයෙන්ම ලිබරල් කරන ලදී. ස්ථාවර දුරකථන ක්‍රියාකරුවන් තිදෙනා ප්‍රධාන වශයෙන් ඔවුන්ගේ මෙහෙයුම් ප්‍රදේශවල සේවා සපයන නමුත් දේශීය හා ජාත්‍යන්තර ඇමතුම් සඳහා රට පුරා බලපත්‍ර ඇත. අධිවේගී EDGE, 3G සහ 4G සේවා ඇතුළුව ජංගම දත්ත සේවා ද ඇත.[58]

1943 දී ආරම්භ කරන ලද ඔස්ලෝබොසෙන්ජේ (විමුක්තිය), රටේ දීර්ඝතම අඛණ්ඩ සංසරණය වන පුවත්පත් වලින් එකකි. 1995 දී ආරම්භ කරන ලද ඩ්නෙව්නි ආවාස් (දිනපතා හඬ)) සහ ජුටාර්න්ජේ නොවයින් (උදෑසන පුවත්) ඇතුළු ජාතික ප්‍රකාශන රාශියක් ඇත, ඒවායින් කිහිපයක් පමණක් සරජේවෝ හි සංසරණය වේ.[59] අනෙකුත් දේශීය වාර සඟරා අතර ක්‍රොඒෂියානු හ්‍රවාට්ස්කා රිජෙක් පුවත්පත සහ බොස්නියානු ස්ටාර් සඟරාව මෙන්ම ස්ලොබොඩ්නා බොස්නා (නිදහස් බොස්නියාව)) සහ බීඑච් දානි (බීඑච් දින) සතිපතා පුවත්පත් ඇතුළත් වේ. මාසික සඟරාවක් වන නොවි ප්ලේමන්, වඩාත්ම වාමාංශික ප්‍රකාශනය විය. ජාත්‍යන්තර ප්‍රවෘත්ති මධ්‍යස්ථානයක් වන Al Jazeera, සරජේවෝ වෙතින් සහ එහි පදනම් කරගත්, බෝල්කන් කලාපයට සේවය සපයන සහෝදර නාලිකාවක් පවත්වාගෙන යයි.[60] 2014 සිට, N1 වේදිකාව CNN ජාත්‍යන්තර හි අනුබද්ධිත ආයතනයක් ලෙස විකාශනය කර ඇති අතර, සරජේවෝ, සැග්‍රෙබ් සහ බෙල්ග්‍රේඩ් හි කාර්යාල ඇත.[61]

2021 වන විට, බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනා ක්‍රොඒෂියාවට පසු කලාපයේ මාධ්‍ය නිදහස අතින් දෙවන ස්ථානයට පත්ව ඇති අතර ජාත්‍යන්තරව 58 වන ස්ථානයේ සිටී.[62]

2021 වන විට, රට තුළ අන්තර්ජාල භාවිතා කරන්නන් 3,374,094 ක් සිටින අතර එය සමස්ත ජනගහනයෙන් 95.55% කි.[63]

යොමු කිරීම්

[සංස්කරණය]
  1. ^ "Presuda Karadžiću: Materijalna šteta u ratu u BiH 200 milijardi eura". 22 March 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 22 March 2019.
  2. ^ "Euro Inflation Calculator". in2013dollars.com.
  3. ^ Ciric, Aleksandar. "A Divided Bosnia, January 29, 1996". 5 September 2013 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 12 February 2016.
  4. ^ Daclon, Corrado Maria (1997). Bosnia. Maggioli. Italy
  5. ^ "Post-conflict Bosnia and Herzegovina – Martha Walsh – Employment Sector". ILO. 7 September 2008 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 5 May 2009.
  6. ^ "Bosnia and Herzegovina". The World Factbook (2026 ed.). Central Intelligence Agency. (Archived 2004 edition)
  7. ^ "Table 15: Inequality in income or expenditure" (PDF). Human Development Report 2006. United Nations Development Programme. 2006. p. 335. 6 December 2006 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 9 January 2007.
  8. ^ "GDP per capita in PPS". Eurostat. 8 January 2012 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 1 October 2011.
  9. ^ Elvira M. Jukic (23 July 2012). "IMF To Loan Bosnia $500 Million". Balkan Insight. 9 May 2013 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 26 March 2013.
  10. ^ "Siva ekonomija čini 25 posto BDP-a BiH". N1 BA. 1 June 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 24 May 2018.
  11. ^ "BiH povećala izvoz u 2017. godini: Evo koje države najviše uvoze naše proizvode – Kameleon M&M". radiokameleon.ba. 2 January 2018. 17 February 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 17 February 2018.
  12. ^ "Izvoz u prošloj godini premašio 11 milijardi KM i povećan za 17 posto". 31 March 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 31 March 2018.
  13. ^ "Nezaposlenost prvi put ide ispod 20 posto – Biznis Info". 15 March 2018. 17 March 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 16 March 2018.
  14. ^ "Javni dug BiH prošle godine smanjen za 744,59 miliona KM". 5 May 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 5 May 2018.
  15. ^ "Više od 30.000 bh. kompanija ostvarilo ukupni prihod od 65 milijardi KM". 2 July 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2 July 2018.
  16. ^ "U 2017. u BiH investirano 777,7 miliona KM – Biznis Info". 9 August 2018. 10 August 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 10 August 2018.
  17. ^ "Global Location Trends" (PDF). 10 April 2019 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 11 September 2018.
  18. ^ "Američki IBM: BiH treća u svijetu po stranim investicijama, prema broju stanovnika – Biznis Info". 6 September 2018. 11 September 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 11 September 2018.
  19. ^ "Izvoz iz BiH u EU povećan za više od deset posto". 11 March 2019. 23 March 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 23 March 2019.
  20. ^ "Prosječna cijena prodatih novih stanova u BiH 1.639 KM". 23 August 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 22 August 2018.
  21. ^ "Javni dug BiH oko 11,8 milijardi KM". 6yka.com. 5 November 2018. 6 November 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 6 November 2018.
  22. ^ "U sedam mjeseci BiH posjetilo više od 800.000 turista – Biznis Info". 10 September 2018. 11 September 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 11 September 2018.
  23. ^ "Za 10 godina broj turista u BiH porastao za 810 hiljada, a noćenja za 1,56 miliona". 19 January 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 18 January 2019.
  24. ^ "Za sedam mjeseci u BiH više od 900 hiljada turista, ostvareno 1,8 miliona noćenja". Klix.ba (බොස්නියානු බසින්). 21 September 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 17 September 2019.
  25. ^ "Ovo su najveće akvizicije u BiH (Sa cijenama)". 30 January 2019. 31 January 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 31 January 2019.
  26. ^ "Računar u poslovanju koristi 99,5 posto firmi u BiH, a internet 99,3 posto". Klix.ba. 31 January 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 9 March 2019.
  27. ^ "CBBiH: Priliv direktnih stranih investicija u 2018. godini 783,4 miliona KM". Biznis.ba (බොස්නියානු බසින්). 12 August 2019. 19 August 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 19 August 2019.
  28. ^ "Prošlogodišnja dobit Centralne banke BiH 8,4 miliona KM". 8 April 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 9 April 2019.
  29. ^ "Svjetska banka potvrdila prognozu rasta BiH od 3,4 posto u ovoj godini". 10 January 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 10 January 2019.
  30. ^ "Objavljen indeks ekonomskih sloboda: Blagi napredak Bosne i Hercegovine". 30 January 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 30 January 2019.
  31. ^ "Građani uštedjeli milijardu KM za 12 mjeseci". 24 March 2019. 26 March 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 26 March 2019.
  32. ^ "Prosječna cijena prodatih novih stanova 1.606 KM po kvadratu". Klix.ba (බොස්නියානු බසින්). 21 August 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 21 August 2019.
  33. ^ "Smanjen izvoz iz BiH u prvoj polovini 2019". 22 July 2019. 23 July 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 23 July 2019.
  34. ^ "Pojačan priliv direktnih stranih investicija". Biznis Info (බොස්නියානු බසින්). 3 October 2019. 8 October 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 8 October 2019.
  35. ^ World Intellectual Property Organization (2024). Global Innovation Index 2024: Unlocking the Promise of Social Entrepreneurship (ඉංග්‍රීසි බසින්). World Intellectual Property Organization. p. 18. doi:10.34667/tind.50062. ISBN 978-92-805-3681-2. සම්ප්‍රවේශය 2024-10-06.
  36. ^ "Bosnia and Herzegovina ranking in the Global Innovation Index 2025". www.wipo.int (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 2025-10-22.
  37. ^ "Na bh. cestama više od 1,3 miliona registrovanih motornih vozila". www.klix.ba.
  38. ^ "Traveloholic Tours". Traveloholic Tours. 4 May 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2021-08-02.
  39. ^ "20 Facts About Bosnia And Herzegovina". Travel Talk Tours. 2017-10-19. 2 August 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2021-08-02.
  40. ^ "BiH: U 2017. ostvareno 1,3 miliona turističkih posjeta i 2,6 miliona noćenja". N1 BA. 17 February 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 17 February 2018.
  41. ^ "U 2018. Godini BiH posjetilo više od 1,4 miliona turista | N1 BA". N1 BA. 23 March 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 23 March 2019.
  42. ^ "Constitution of Bosnia and Herzegovina" (PDF). 28 October 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 6 March 2015.
  43. ^ "Lonely Planet: Sarajevo 43th [sic] Best City in the World". Bosnia Travel. Archived from the original on 23 February 2007.
  44. ^ "Press Centre & Lonely Planet Reveals Its Best Destinations, Journeys & Experiences for 2010". Lonely Planet. 2 November 2009. 6 November 2010 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 4 January 2011.
  45. ^ Polat, Anil (27 March 2012). "The Best City To Visit Travel Tournament 2012: Championship". Foxnomad. 30 March 2012 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 30 March 2012.
  46. ^ RomeReports: Visionaries of Medjugorje may appear before the Vatican සංරක්ෂණය කළ පිටපත 5 මැයි 2013 at the Wayback Machine; retrieved 26 February 2011.
  47. ^ Vatican Probes Claims of Apparitions at Medugorje සංරක්ෂණය කළ පිටපත 25 අප්‍රේල් 2010 at the Wayback Machine, Reuters.com; retrieved 17 March 2010.
  48. ^ "Pope authorizes pilgrimages to Medjugorje". Vatican News (ලතින් බසින්). 2019-05-12. 3 November 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2021-08-02.
  49. ^ [1] සංරක්ෂණය කළ පිටපත 24 අප්‍රේල් 2012 at the Wayback Machine,
  50. ^ Zuvela, Maja (2007-12-24). "Bosnia's newfound tourism – Travel – Reuters". features.us.reuters.com. 2007-12-24 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2021-08-11.
  51. ^ Mikulić, Melani Grubić (2018-06-28). "top 6 rivers for rafting". All about buses. 11 August 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2021-08-11.
  52. ^ IRF admin (2010-02-17). "World Rafting Championship History". International Rafting Federation. 15 August 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2021-08-11.
  53. ^ Sito-Sucic, Daria (2009-05-19). "Can sport help Bosnia forget the past?". U.S. 11 August 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2021-08-11.
  54. ^ "The Magnificent Tara River Canyon". Tara Sport. 2019-01-20. 11 August 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2021-08-11.
  55. ^ "The grand canyons of Europe". The Telegraph. 2016-02-04. 10 January 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2021-08-11.
  56. ^ Bangs, Richard (10 January 2013). "13 Greatest Adventures For 2013". The Huffington Post. 11 January 2013 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 11 January 2013.
  57. ^ "EAD Basic – Error Page". eurocontrol.int. 23 August 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 12 February 2016.
  58. ^ "Bosnia–Herzegovina – Telecoms Market Overview & Statistics Report Covers the Regulatory Environment, Major Players and Market Developments". Businesswire.com. 8 October 2008. 4 May 2009 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 3 January 2009.
  59. ^ Udovicic, Radenko (3 May 2002). What is Happening with the Oldest Bosnian-Herzegovinian Daily: Oslobođenje to be sold for 4.7 Million Marks සංරක්ෂණය කළ පිටපත 27 පෙබරවාරි 2012 at the Wayback Machine Mediaonline.ba: Southeast European Media Journal.
  60. ^ "Al Jazeera Launches Its Balkans Broadcast Centre". The Guardian. London. 11 November 2011. 26 January 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 14 December 2016.
  61. ^ Vučićević, Bojan (14 July 2016). "Growing Influence of Global Media in Balkans". Media Center Sarajevo. 23 April 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 22 April 2018.
  62. ^ "2021 Press Freedom Index". Reporters Without Borders. 20 December 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 8 June 2021.
  63. ^ "Stopa korištenosti interneta u BiH za 2021. Godinu 95,55%".
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=බොස්නියාව_සහ_හර්සගොවිනාවේ_ආර්ථිකය&oldid=770086" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි