Jump to content

බෙල්ජියමේ ජන විකාශනය

බැඳියන් එක්කරන්න
විකිපීඩියා වෙතින්
බෙල්ජියමේ ජනගහන ඝනත්වය, ඇරොන්ඩිස්මන්ට් අනුව
බෙල්ජියමේ අගනුවර සහ විශාලතම අගනගර ප්‍රදේශය වන බ්‍රසල්ස්

2024 ජනවාරි 1 වන දින වන විට, බෙල්ජියමේ ජනගහන ලේඛනයට අනුව මුළු ජනගහනය 11,763,650 කි. 2024 ජනවාරි වන විට බෙල්ජියමේ ජන ඝනත්වය වර්ග කිලෝමීටරයට 383 (වර්ග සැතපුමකට 992) වන අතර, එය ලෝකයේ 22 වන වඩාත්ම ජනාකීර්ණ රට සහ යුරෝපයේ 6 වන වඩාත්ම ජනාකීර්ණ රට බවට පත් කරයි. වඩාත්ම ජනාකීර්ණ පළාත ඇන්ට්වර්ප් වන අතර, අඩුම ජනාකීර්ණ පළාත ලක්සම්බර්ග් වේ. 2024 ජනවාරි වන විට, ෆ්ලෙමිෂ් කලාපයේ (ෆ්ලැන්ඩර්ස්) ජනගහනය 6,821,770 (බෙල්ජියමෙන් 58.0%) වූ අතර, එහි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගර වන්නේ ඇන්ට්වර්ප් (545,000), ගෙන්ට් (270,000) සහ බෲගස් (120,000) ය. වොලූන් කලාපයේ (වොලෝනියා) ජනගහනය 3,692,283 ක් (බෙල්ජියමෙන් 31.4%) වූ අතර, එහි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගර වන්නේ චාලරෝයි (204,000), ලීජ් (196,000) සහ නමූර් (114,000) ය. බ්‍රසල්ස්-අගනුවර කලාපයේ (බ්‍රසල්ස්) ජනගහනය 1,249,597 (බෙල්ජියමෙන් 10.6%) වූ අතර එය නගර සභා 19 කින් සමන්විත වූ අතර, එහි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගර වන්නේ බ්‍රසල්ස් නගරය (197,000), ෂේර්බීක් (130,000) සහ ඇන්ඩර්ලෙක්ට් (127,000) ය.

2023 දී බෙල්ජියම පුරා සාමාන්‍ය මුළු සරු භාවය අනුපාතය (TFR) කාන්තාවකට එක් කාන්තාවකට දරුවන් 1.38 ක් වූ අතර එය ප්‍රතිස්ථාපන අනුපාතය 2.1 ට වඩා අඩුය; එය 1873 දී කාන්තාවකට උපත ලැබූ දරුවන් 4.87 ක ඉහළම අගයට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස අඩුය.[1] බෙල්ජියම පසුව ලෝකයේ වයස්ගතම ජනගහනයෙන් එකක් වන අතර එහි සාමාන්‍ය වයස අවුරුදු 41.6 කි.[2]

සංක්‍රමණ

[සංස්කරණය]

2007 වන විට, ජනගහනයෙන් 92% කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් බෙල්ජියම් පුරවැසිභාවය ලබා ඇති අතර,[3] අනෙකුත් යුරෝපීය සංගමයේ සාමාජික පුරවැසියන් 6% ක් පමණ වේ. ප්‍රචලිත විදේශීය ජාතිකයන් වූයේ ඉතාලි (171,918), ප්‍රංශ (125,061), ලන්දේසි (116,970), මොරොක්කෝ (80,579), පෘතුගීසි (43,509), ස්පාඤ්ඤ (42,765), තුර්කි (39,419) සහ ජර්මානු (37,621) ය.[4][5] 2007 දී, බෙල්ජියමේ විදේශිකයින් මිලියන 1.38 ක් සිටි අතර එය මුළු ජනගහනයෙන් 12.9% ට අනුරූප වේ. මෙයින් 685,000 ක් (6.4%) EU වලින් පිටත උපත ලැබූ අතර 695,000 ක් (6.5%) වෙනත් EU සාමාජික රටක උපත ලැබූහ.[6][7]

2012 ආරම්භයේදී, විදේශීය පසුබිමක් ඇති පුද්ගලයින් සහ ඔවුන්ගෙන් පැවත එන්නන් මුළු ජනගහනයෙන් 25% ක් පමණ එනම් නව බෙල්ජියම් ජාතිකයින් මිලියන 2.8 ක් පමණ පිහිටුවා ඇති බවට ගණන් බලා ඇත.[8] මෙම නව බෙල්ජියම් ජාතිකයින්ගෙන් 1,200,000 ක් යුරෝපීය සම්භවයක් ඇති අය වන අතර 1,350,000[9] බටහිර නොවන රටවලින් (ඔවුන්ගෙන් වැඩි දෙනෙක් මොරොක්කෝව, තුර්කිය සහ DR කොංගෝවෙන්) පැමිණෙති. 1984 දී බෙල්ජියම් ජාතිකත්ව නීතිය සංශෝධනය කිරීමෙන් පසු, සංක්‍රමණිකයන් මිලියන 1.3 කට වැඩි පිරිසක් බෙල්ජියම් පුරවැසිභාවය ලබාගෙන ඇත. බෙල්ජියමේ විශාලතම සංක්‍රමණික කණ්ඩායම සහ ඔවුන්ගෙන් පැවත එන්නන් ඉතාලි බෙල්ජියම් ජාතිකයන් සහ මොරොක්කෝ බෙල්ජියම් ජාතිකයන් වේ.[10] තුර්කි සම්භවයක් ඇති වැසියන්ගෙන් 89.2% ක් ස්වභාවිකකරණය කර ඇති අතර, මොරොක්කෝ පසුබිමක් ඇති පුද්ගලයින්ගෙන් 88.4% ක්, ඉතාලියානුවන්ගෙන් 75.4% ක්, ප්‍රංශ ජාතිකයින්ගෙන් 56.2% ක් සහ ලන්දේසි ජාතිකයින්ගෙන් 47.8% ක් ද වෙති.[9]

බෙල්ජියමේ ජනතාවගේ සම්භවයට සාපේක්ෂව ස්ටැට්බෙල් විසින් බෙල්ජියම් ජනගහනයේ සංඛ්‍යා නිකුත් කරන ලදී. දත්ත වලට අනුව, 2021 ජනවාරි 1 වන දින වන විට, බෙල්ජියම් ජනගහනයෙන් 67.3% ක් වාර්ගික බෙල්ජියම් සම්භවයක් ඇති අය වූ අතර, 32.7% ක් විදේශීය සම්භවයක් හෝ ජාතිකත්වයක් ඇති අය වූ අතර, විදේශීය ජාතිකත්වයකින් හෝ ජනවාර්ගික කණ්ඩායමකින් 20.3% ක් අසල්වැසි රටවලින් ආරම්භ විය. බ්‍රසල්ස්-අගනුවර කලාපයේ 74.5% ක් බෙල්ජියම් නොවන සම්භවයක් ඇති අය බවත්, ඉන් 13.8% ක් අසල්වැසි රටවලින් ආරම්භ වූ බවත් අධ්‍යයනයෙන් හෙළි විය.[11]

 
බෙල්ජියම හි විශාලතම නගර
බෙල්ජියමේ ජාතික ලේඛනයට අනුව සංඛ්‍යාව,[12] (2023 ජනවාරි 1)
ස්ථානය කලාපය ජනගහණය ස්ථානය කලාපය ජනගහණය
1ඇන්ට්වර්ප්ෆ්ලැන්ඩර්ස්536,07911මොලෙන්බීක්-සෙන්ට්-ජීන්/සින්ට්-ජන්ස්-මොලෙන්බීක්බ්‍රසල්ස්97,610
2ඝෙන්ට්ෆ්ලැන්ඩර්ස්267,70912මොන්ස්වොලෝනියා96,055
3චාර්ලරෝයිවොලෝනියා203,24513ඇල්ස්ට්ෆ්ලැන්ඩර්ස්89,915
4ලීජ්වොලෝනියා194,87714මෙචෙලන්ෆ්ලැන්ඩර්ස්88,463
5බ්‍රසල්ස්බ්‍රසල්ස්192,95015ඉක්සෙල්ස්/එල්සේන්බ්‍රසල්ස්88,081
6ෂාර්බීක්බ්‍රසල්ස්130,42216උක්ල්බ්‍රසල්ස්85,706
7ඇන්ඩර්ලෙක්ට්බ්‍රසල්ස්124,35317ලා ලුවියර්වොලෝනියා81,293
8බෲගස්ෆ්ලැන්ඩර්ස්119,44518සින්ට්-නික්ලාස්ෆ්ලැන්ඩර්ස්81,066
9නමුර්වොලෝනියා113,17419හැසෙල්ට්ෆ්ලැන්ඩර්ස්80,299
10ලියුවෙන්ෆ්ලැන්ඩර්ස්102,85120කෝර්ට්‍රිජ්ක්ෆ්ලැන්ඩර්ස්78,841

භාෂා

[සංස්කරණය]
Estimated distribution of primary languages in Belgium
Dutch
  
 59%
French
  
 40%
German
  
 1%
Bilingual signs in Brussels

බෙල්ජියමේ නිල භාෂා තුනක් ඇත: ලන්දේසි, ප්‍රංශ සහ ජර්මානු. නිල නොවන සුළුතර භාෂා ගණනාවක් ද කතා කෙරේ.[13] සංගණනයක් නොමැති බැවින්, බෙල්ජියමේ නිල භාෂා තුන හෝ ඒවායේ උපභාෂා බෙදා හැරීම හෝ භාවිතය පිළිබඳ නිල සංඛ්‍යාලේඛන දත්ත නොමැත.[14] කෙසේ වෙතත්, දෙමාපියන්ගේ භාෂාව(ය), අධ්‍යාපනය හෝ විදේශීය උපන් අයගේ දෙවන භාෂා තත්ත්වය ඇතුළු විවිධ නිර්ණායක මඟින් යෝජිත සංඛ්‍යා ලබා දිය හැකිය. බෙල්ජියම් ජනගහනයෙන් ඇස්තමේන්තුගත 60% ක් ලන්දේසි (බොහෝ විට ෆ්ලෙමිෂ් ලෙස හැඳින්වේ) ස්වදේශික කථිකයන් වන අතර ජනගහනයෙන් 40% ක් ස්වදේශිකව ප්‍රංශ කතා කරති. ප්‍රංශ භාෂාව කතා කරන බෙල්ජියම් ජාතිකයන් බොහෝ විට වොලූන් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ, නමුත් බ්‍රසල්ස් හි ප්‍රංශ කතා කරන්නන් වොලූන් නොවේ.[a]

උතුරු ෆ්ලැන්ඩර්ස් කලාපයේ සංකේන්ද්‍රණය වී ඇති මුළු ස්වදේශික ලන්දේසි කථිකයන් සංඛ්‍යාව මිලියන 6.23 ක් පමණ වන බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර, වොලෝනියාවේ ස්වදේශික ප්‍රංශ කතා කරන්නන් මිලියන 3.32 ක් සහ නිල වශයෙන් ද්විභාෂා බ්‍රසල්ස්-අගනුවර කලාපයේ ඇස්තමේන්තුගත 870,000 (හෝ 85%) කි.[b][15] ජර්මානු භාෂාව කතා කරන ප්‍රජාව වොලූන් කලාපයේ නැගෙනහිරින් 73,000 ක ජනතාවකින් සමන්විත වේ; ජර්මානු ජාතිකයන් 10,000 ක් සහ බෙල්ජියම් ජාතිකයන් 60,000 ක් පමණ ජර්මානු භාෂාව කතා කරති. තවත් ජර්මානු කථිකයන් 23,000 ක් පමණ නිල ප්‍රජාව අසල නගර සභා වල ජීවත් වෙති.[16][17][18][19]

බෙල්ජියම් ලන්දේසි සහ බෙල්ජියම් ප්‍රංශ යන දෙකටම නෙදර්ලන්තයේ සහ ප්‍රංශයේ පිළිවෙලින් කතා කරන ප්‍රභේදවලට වඩා වචන මාලාවේ සහ අර්ථකථන සූක්ෂ්මතාවයන්හි සුළු වෙනස්කම් ඇත. බොහෝ ෆ්ලෙමිෂ් ජනයා තවමත් ඔවුන්ගේ දේශීය පරිසරය තුළ ලන්දේසි උපභාෂා කතා කරති. ප්‍රංශ භාෂාවේ උපභාෂාවක් හෝ වෙනස් ආදර භාෂාවක් ලෙස සැලකෙන වොලූන්,[20][21] දැන් තේරුම් ගෙන කතා කරන්නේ ඉඳහිට පමණි, බොහෝ දුරට වැඩිහිටි පුද්ගලයින් විසිනි. වොලූන් උපභාෂා හතරකට බෙදා ඇති අතර, පිකාඩ්ගේ ඒවා සමඟ,[22] මහජන ජීවිතයේදී කලාතුරකින් භාවිතා වන අතර බොහෝ දුරට ප්‍රංශ භාෂාවෙන් ප්‍රතිස්ථාපනය කර ඇත.

ආගම

[සංස්කරණය]
බ්‍රසල්ස් හි කොකල්බර්ග් හි ජාතික පූජනීය හදවතේ බැසිලිකාව

බෙල්ජියමේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ආගමික නිදහස සඳහා සපයන අතර, රජය ප්‍රායෝගිකව මෙම අයිතියට ගරු කරයි.[23] බෙල්ජියම නිල වශයෙන් ආගම් තුනක් පිළිගනී: ක්‍රිස්තියානි ධර්මය (කතෝලික, රෙපරමාදු ආගම, ඕතඩොක්ස් පල්ලි සහ ඇංග්ලිකන්වාදය), ඉස්ලාම් සහ යුදෙව් ආගම.[24] I වන ඇල්බට් සහ බෝඩූයින්ගේ පාලන සමයේදී, බෙල්ජියම් රාජකීය පවුල ගැඹුරින් මුල් බැසගත් කතෝලික ආගම පිළිබඳ කීර්තියක් ලබා තිබුණි.[23]

කතෝලික ධර්මය සාම්ප්‍රදායිකව බෙල්ජියමේ බහුතර ආගම වී ඇත; ෆ්ලැන්ඩර්ස් හි විශේෂයෙන් ශක්තිමත් වීම. කෙසේ වෙතත්, 2009 වන විට ඉරිදා පල්ලියට පැමිණීම මුළු බෙල්ජියම සඳහා 5% ක් විය; බ්‍රසල්ස් හි 3% ක්,[25] සහ ෆ්ලැන්ඩර්ස් හි 5.4% ක් විය. 2009 දී බෙල්ජියමේ පල්ලි පැමිණීම 1998 දී ඉරිදා පල්ලි පැමිණීමෙන් අඩක් පමණ විය (1998 දී මුළු බෙල්ජියම සඳහා 11%).[26] පල්ලි පැමිණීමේ පහත වැටීමක් තිබියදීත්, කතෝලික අනන්‍යතාවය තවමත් බෙල්ජියමේ සංස්කෘතියේ වැදගත් අංගයක් ලෙස පවතී.[23]

2023 දී යුරෝපීය සමාජ සමීක්ෂණයෙන් හෙළි වූයේ ආගමකට අයත් නොවන පුද්ගලයින් ජනගහනයෙන් 59% ක් බවයි. කිතුනුවන්ගේ කොටස 34% ක් වූ අතර, කතෝලික ආගම ජනගහනයෙන් 31% ක් වන විශාලතම නිකාය වේ. රෙපරමාදු භක්තිකයන් සහ අනෙකුත් කිතුනුවන් 2% ක් සහ ඕතඩොක්ස් කිතුනුවන් 1% ක් විය. ජනගහනයෙන් 6% ක් සිටින දෙවන විශාලතම ආගම ඉස්ලාමයයි.[27][28]

2010 යුරෝබැරෝමීටරයට අනුව,[29] බෙල්ජියම් පුරවැසියන්ගෙන් 37% ක් දෙවියන් වහන්සේව විශ්වාස කරයි, 31% ක් යම් ආකාරයක ආත්මයක් හෝ ජීව බලයක් විශ්වාස කරයි. 27% ක් කිසිදු ආකාරයක ආත්මයක්, දෙවියන් වහන්සේ හෝ ජීව බලයක් විශ්වාස නොකරයි. 5% ක් ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ නැත. 2021 යුරෝබැරෝමීටරයට අනුව, බෙල්ජියමේ මුළු ජනගහනයෙන් 49% ක් ක්‍රිස්තියානි ආගමට අනුගත වූ අතර, කතෝලික ධර්මය විශාලතම නිකාය වන අතර 44% ක් විය. රෙපරමාදු භක්තිකයන් 1% ක් සහ ඕතඩොක්ස් ක්‍රිස්තියානීන් 1% ක් වූ අතර අනෙකුත් ක්‍රිස්තියානීන් 3% ක් විය. ආගමික නොවන පුද්ගලයින් ජනගහනයෙන් 41% ක් වූ අතර අදේවවාදීන් (15%) සහ අඥෙයවාදීන් හෝ නොඇදහිලිවන්තයන් (26%) ලෙස බෙදී සිටියහ. ජනගහනයෙන් තවත් 2% ක් මුස්ලිම් විය.[30]

බ්‍රසල්ස්හි මහා සිනගෝගයේ අභ්‍යන්තරය

2000 දශකයේ මුල් භාගයේදී, බෙල්ජියමේ යුදෙව්වන් 42,000 ක් පමණ සිටියහ. ඇන්ට්වර්ප්හි යුදෙව් ප්‍රජාව (18,000 ක් පමණ) යුරෝපයේ විශාලතම එකක් වන අතර, යීඩිෂ් භාෂාව විශාල යුදෙව් ප්‍රජාවක ප්‍රාථමික භාෂාව වන ලෝකයේ අවසාන ස්ථානවලින් එකකි (නිව් යෝර්ක්, නිව් ජර්සි සහ ඊශ්‍රායලයේ ඇතැම් ඕතඩොක්ස් සහ හසිඩික් ප්‍රජාවන් පිළිබිඹු කරයි). ඊට අමතරව, ඇන්ට්වර්ප් හි බොහෝ යුදෙව් දරුවන්ට යුදෙව් අධ්‍යාපනය ලැබේ.[31] රට තුළ යුදෙව් පුවත්පත් කිහිපයක් සහ ක්‍රියාකාරී සිනගෝග 45 කට වඩා (ඉන් 30 ක් ඇන්ට්වර්ප් හි ඇත) ඇත.

බෙල්ජියමේ ඉස්ලාමීය හා සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයේ හිටපු ආසනය වූ බ්‍රසල්ස්හි මහා පල්ලිය

සමාජ විද්‍යාඥ ජෑන් හර්ටොජන් ඇස්තමේන්තු කළේ 2022 දී බෙල්ජියම් ජනගහනයෙන් ආසන්න වශයෙන් 9.6% ක් මුස්ලිම්වරුන් වූ බවයි. බ්‍රසල්ස් ජනගහනයෙන් 24.1% ක්, වොලෝනියාවේ 8% ක් සහ ෆ්ලැන්ඩර්ස් හි 7.6% ක් මුස්ලිම්වරුන් විය.[32][33]

සෞඛ්‍යය

[සංස්කරණය]
ඇන්ට්වර්ප් විශ්ව විද්‍යාල රෝහල

බෙල්ජියම් ජාතිකයන් හොඳ සෞඛ්‍යයක් භුක්ති විඳිති. 2012 ඇස්තමේන්තු වලට අනුව, සාමාන්‍ය ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 79.65 කි.[34] 1960 සිට, ආයු අපේක්ෂාව යුරෝපීය සාමාන්‍යයට අනුකූලව, වසරකට මාස දෙකකින් වර්ධනය වී ඇත. බෙල්ජියමේ මරණයට ප්‍රධාන වශයෙන් හේතු වන්නේ හෘද හා සනාල ආබාධ, නියෝප්ලාස්ම්, ශ්වසන පද්ධතියේ ආබාධ සහ අස්වාභාවික මරණ හේතු (අනතුරු, සියදිවි නසා ගැනීම) ය. ස්වාභාවික නොවන මරණ සහ පිළිකා හේතු වයස අවුරුදු 24 දක්වා කාන්තාවන් සහ වයස අවුරුදු 44 දක්වා පිරිමින් සඳහා මරණයට වඩාත් පොදු හේතු වේ.[35]

බෙල්ජියමේ සෞඛ්‍ය සේවා සඳහා සමාජ ආරක්ෂණ දායකත්වයන් සහ බදුකරණය යන දෙකම හරහා අරමුදල් සපයනු ලැබේ. සෞඛ්‍ය රක්ෂණය අනිවාර්ය වේ. සෞඛ්‍ය සේවා සපයනු ලබන්නේ ස්වාධීන වෛද්‍ය වෘත්තිකයන් සහ රාජ්‍ය, විශ්ව විද්‍යාල සහ අර්ධ-පෞද්ගලික රෝහල්වල මිශ්‍ර රාජ්‍ය සහ පෞද්ගලික පද්ධතියක් මගිනි. සෞඛ්‍ය සේවා රෝගියා විසින් ගෙවනු ලබන අතර පසුව සෞඛ්‍ය රක්ෂණ ආයතන විසින් ප්‍රතිපූරණය කරනු ලැබේ, නමුත් සුදුසුකම් නොලත් කාණ්ඩ (රෝගීන් සහ සේවා) සඳහා ඊනියා තෙවන පාර්ශවීය ගෙවීම් පද්ධති පවතී.[35] බෙල්ජියම් සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතිය ෆෙඩරල් රජය, ෆ්ලෙමිෂ් සහ වොලූන් ප්‍රාදේශීය රජයන් විසින් අධීක්ෂණය කර මූල්‍යකරණය කරනු ලැබේ; සහ ජර්මානු ප්‍රජාවට (වක්‍ර) අධීක්ෂණය සහ වගකීම් ද ඇත.[35]

බෙල්ජියම් ඉතිහාසයේ පළමු වතාවට, දයානුකම්පාව පිළිබඳ වයස් සීමාවන් ඉවත් කිරීමෙන් වසර 2 කට පසුව පළමු දරුවා දයානුකම්පාවට පත් කරන ලදී. දරුවාට ඇති වූ සුව කළ නොහැකි රෝගයක් හේතුවෙන් දරුවා දයානුකම්පාවට පත් කර ඇත. දයානුකම්පාව සඳහා යම් සහයෝගයක් තිබිය හැකි වුවද, සහාය සියදිවි නසාගැනීමේ විෂය වටා කැරකෙන ගැටළුව හේතුවෙන් මතභේදයක් ඇතිවීමේ හැකියාවක් ඇත.[36]

සහාය සියදිවි නසාගැනීම් හැරුණු විට, බෙල්ජියම බටහිර යුරෝපයේ ඉහළම සියදිවි නසාගැනීමේ අනුපාතය සහ සංවර්ධිත ලෝකයේ ඉහළම සියදිවි නසාගැනීමේ අනුපාතයන්ගෙන් එකකි (ලිතුවේනියාව, දකුණු කොරියාව සහ ලැට්වියාව පමණක් ඉක්මවා ඇත).[37]

අධ්‍යාපනය

[සංස්කරණය]
KU ලියුවන් විශ්ව විද්‍යාලයේ මධ්‍යම පුස්තකාලය

බෙල්ජියම් ජාතිකයින් සඳහා වයස අවුරුදු 6 සිට 18 දක්වා අධ්‍යාපනය අනිවාර්ය වේ.[38] 2002 දී OECD රටවල් අතර, බෙල්ජියම පශ්චාත් ද්විතීයික අධ්‍යාපනයට ඇතුළත් වූ වයස අවුරුදු 18 සිට 21 දක්වා පුද්ගලයින්ගේ තුන්වන ඉහළම අනුපාතය වූ අතර එය 42% කි.[39] වැඩිහිටි ජනගහනයෙන් ඇස්තමේන්තුගත 99% ක් සාක්ෂරතාවයෙන් යුක්ත වුවද, ක්‍රියාකාරී නූගත්කම පිළිබඳ කනස්සල්ල වැඩි වෙමින් පවතී.[22][40] OECD විසින් සම්බන්ධීකරණය කරන ලද ජාත්‍යන්තර ශිෂ්‍ය තක්සේරු වැඩසටහන (PISA), වර්තමානයේ බෙල්ජියමේ අධ්‍යාපනය ලෝකයේ 19 වන හොඳම අධ්‍යාපනය ලෙස ශ්‍රේණිගත කර ඇති අතර එය OECD සාමාන්‍යයට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ය.[41] අධ්‍යාපනය එක් එක් ප්‍රජාව විසින් වෙන වෙනම සංවිධානය කර ඇත. ෆ්ලෙමිෂ් ප්‍රජාව ප්‍රංශ සහ ජර්මානු භාෂාව කතා කරන ප්‍රජාවන්ට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළින් ලකුණු ලබා ගනී.[42]

ලිබරල් සහ කතෝලික පක්ෂ මගින් සංලක්ෂිත 19 වන සියවසේ බෙල්ජියම් දේශපාලන භූ දර්ශනයේ ව්‍යුහය පිළිබිඹු කරමින්, අධ්‍යාපන ක්‍රමය ලෞකික සහ ආගමික පාසල් ලෙස වෙන් කර ඇත. ලෞකික පාසල් අධ්‍යාපනය ප්‍රජාවන්, පළාත් හෝ මහ නගර සභා මගින් පාලනය කරනු ලබන අතර, ආගමික, ප්‍රධාන වශයෙන් කතෝලික ශාඛා අධ්‍යාපනය, ආගමික බලධාරීන් විසින් සංවිධානය කරනු ලබන අතර, ඒවා ප්‍රජාවන් විසින් සහනාධාර සහ අධීක්ෂණය කරනු ලැබේ.[43]

සටහන්

[සංස්කරණය]
  1. ↑ Native speakers of Dutch living in Wallonia and of French in Flanders are relatively small minorities that furthermore largely balance one another, hence attributing all inhabitants of each unilingual area to the area's language can cause only insignificant inaccuracies (99% can speak the language). Dutch: Flanders' 6.079 million inhabitants and about 15% of Brussels' 1.019 million are 6.23 million or 59.3% of the 10.511 million inhabitants of Belgium (2006); German: 70,400 in the German-speaking Community (which has language facilities for its less than 5% French-speakers) and an estimated 20,000–25,000 speakers of German in the Walloon Region outside the geographical boundaries of their official Community, or 0.9%; French: in the latter area as well as mainly in the rest of Wallonia (3.321 million) and 85% of the Brussels inhabitants (0.866 million) thus 4.187 million or 39.8%; together indeed 100%.
  2. ↑ Flemish Academic Eric Corijn (initiator of Charta 91), at a colloquium regarding Brussels, on 2001-12-05, states that in Brussels 91% of the population speaks French at home, either alone or with another language, and about 20% speaks Dutch at home, either alone (9%) or with French (11%)—After ponderation, the repartition can be estimated at between 85 and 90% French-speaking, and the remaining are Dutch-speaking, corresponding to the estimations based on languages chosen in Brussels by citizens for their official documents (ID, driving licenses, weddings, birth, sex, and so on); all these statistics on language are also available at Belgian Department of Justice (for weddings, birth, sex), Department of Transport (for Driving licenses), Department of Interior (for IDs), because there are no means to know precisely the proportions since Belgium has abolished 'official' linguistic censuses, thus official documents on language choices can only be estimations. For a web source on this topic, see e.g. General online sources: Janssens, Rudi

යොමු කිරීම්

[සංස්කරණය]
  1. ↑ Max Roser. "Total Fertility Rate around the world over the last two centuries". Our World In Data. Gapminder Foundation. සම්ප්‍රවේශය 18 May 2024.
  2. ↑ "World Factbook Europe: Belgium", The World Factbook, 3 February 2021, https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 18 May 2024
  3. ↑ This number evolved to 89% in 2011. Belgian Federal Government. "Population par sexe et nationalité pour la Belgique et les régions, 2001 et 2011" (ප්‍රංශ බසින්). 31 October 2012 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 31 August 2012.
  4. ↑ Perrin, Nicolas (April 2006). "European Migration Network—Annual Statistical Report on migration and asylum in Belgium (Reference year 2003)—section A. 1) b) Population by citizenship & c) Third country nationals, 1 January 2004" (PDF). Study Group of Applied Demographics (Gédap). Belgian Federal Government Service (ministry) of Interior—Immigration Office. pp. 5–9. 14 June 2007 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 28 May 2007.
  5. ↑ De vreemde bevolking. ecodata.mineco.fgov.be
  6. ↑ L'immigration en Belgique. Effectifs, mouvements et marche du travail සංරක්ෂණය කළ පිටපත 31 මාර්තු 2012 at the Wayback Machine. Rapport 2009. Direction générale Emploi et marché du travai
  7. ↑ Belgian Federal Government. "Structure de la population selon le pays de naissance" (ප්‍රංශ බසින්). 25 August 2012 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 31 August 2012.
  8. ↑ BuG 155 – Bericht uit het Gewisse – 01 januari 2012 සංරක්ෂණය කළ පිටපත 8 සැප්තැම්බර් 2012 at archive.today. npdata.be (1 January 2012).
  9. 1 2 BuG 159 – Bericht uit het Gewisse – 7 mei 2012 සංරක්ෂණය කළ පිටපත 26 ජනවාරි 2013 at the Wayback Machine. npdata.be (7 May 2012).
  10. ↑ "Informazioni sul Belgio - Sede INCA-CGIL in Belgio" (ඉතාලි බසින්). 27 January 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 18 March 2023.
  11. ↑ "Diversity according to origin in Belgium". Statbel.fgov.be. 16 June 2021. 18 February 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 18 May 2024.
  12. ↑ "Statistiques de population: Chiffres de population au 1er janvier 2023" (ප්‍රංශ බසින්). Belgium's National Register. 29 November 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2023-02-13.
  13. ↑ Lewis, M. Paul, ed. (2009). "Languages of Belgium". Ethnologue: Languages of the World (sixteenth ed.). Dallas, Texas, U.S.: SIL International. pp. 1, 248. ISBN 978-1-55671-216-6. 29 April 2011 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 27 February 2011.
  14. ↑ de Witte, Bruno (1996). Rainey, Anson F. (ed.). "Surviving in Babel? Language rights and European integration". Canaanite in the Amarna Tablets. Vol. 1. Brill. p. 122. ISBN 978-90-04-10521-8.
  15. ↑ "Belgium Market background". British Council. 22 November 2007 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 5 May 2007. The capital Brussels, 80–85 percent French-speaking, ...—Strictly, the capital is the municipality (City of) Brussels, though the Brussels-Capital Region might be intended because of its name and also its other municipalities housing institutions typical for a capital.
  16. ↑ "The German-speaking Community". The German-speaking Community. 30 May 2007 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 5 May 2007. The (original) version in German language සංරක්ෂණය කළ පිටපත 29 මැයි 2007 at the Wayback Machine (already) mentions 73,000 instead of 71,500 inhabitants.
  17. ↑ "Citizens from other countries in the German-speaking Community". The German-speaking Community. 28 June 2007 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 5 May 2007.
  18. ↑ "German (Belgium)—Overview of the language". Mercator, Minority Language Media in the European Union, supported by the European Commission and the University of Wales. 11 May 2011 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 7 May 2007.
  19. ↑ Leclerc, Jacques (19 April 2006). "Belgique • België • Belgien—La Communauté germanophone de Belgique". L'aménagement linguistique dans le monde (ප්‍රංශ බසින්). Host: Trésor de la langue française au Québec (TLFQ), Université Laval, Quebec. 3 May 2007 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 7 May 2007.
  20. ↑ According to Le Petit Larousse, Walloon is a dialect of the langue d'oïl. According to the Meyers grosses Taschenlexikon
  21. ↑ Jules, Feller (1912). Notes de philologie wallonne. Liège: Vaillant Carmanne.
  22. 1 2 Among Belgium native German speakers many are familiar with the local dialect varieties of their region, that include dialects that spill over into neighboring Luxembourg and Germany.Gordon, Raymond G. Jr., ed. (2005). "Languages of Belgium". Ethnologue: Languages of the World (Fifteenth ed.). Dallas, Texas, U.S.: SIL International. (Online version: Sixteenth edition සංරක්ෂණය කළ පිටපත 3 දෙසැම්බර් 2005 at the Wayback Machine)
  23. 1 2 3 Loopbuyck, P. & Torfs, R. (2009). The world and its people – Belgium, Luxembourg and the Netherlands. Vol. 4. Marshall Cavendish. p. 499. ISBN 978-0-7614-7890-4.
  24. ↑ "State and Church in Belgium". euresisnet.eu. 31 October 2007. 17 July 2010 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  25. ↑ "Churchgoers in Brussels threatened with extinction". Brusselnieuws.be (ලන්දේසි බසින්). 30 November 2010. 11 January 2012 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 4 September 2011.
  26. ↑ Kerken lopen zeer geleidelijk helemaal leeg – Dutch news article describing church attendance in Flanders සංරක්ෂණය කළ පිටපත 27 නොවැම්බර් 2010 at the Wayback Machine. Standaard.be (25 November 2010). Retrieved 26 September 2011.
  27. ↑ European Social Survey European Research Infrastructure (ESS ERIC) (2025). "European Social Survey European Research Infrastructure (ESS ERIC) (2025) ESS11 - integrated file, edition 3.0 [Data set]" (ඉංග්‍රීසි බසින්). Sikt - Norwegian Agency for Shared Services in Education and Research. doi:10.21338/ess11e03_0. සම්ප්‍රවේශය 2025-07-28.
  28. ↑ European Social Survey European Research Infrastructure (ESS ERIC) (2025). "European Social Survey European Research Infrastructure (ESS ERIC) (2025) ESS11 - integrated file, edition 3.0 [Data set]" (ඉංග්‍රීසි බසින්). Sikt - Norwegian Agency for Shared Services in Education and Research. doi:10.21338/ess11e03_0. සම්ප්‍රවේශය 2025-07-28.
  29. ↑ Eurobarometer Biotechnology report 2010 සංරක්ෂණය කළ පිටපත 30 අප්‍රේල් 2011 at the Wayback Machine p.381.
  30. ↑ "Special Eurobarometer 516 : European citizens' knowledge and attitudes towards science and technology". European Union: European Commission. September 2021. සම්ප්‍රවේශය 29 July 2025 – via European Data Portal (see Volume C: Country/socio-demographics: BE: Question D90.2.).
  31. ↑ Ghiuzeli, Haim F. The Jewish Community of Antwerp, Belgium සංරක්ෂණය කළ පිටපත 29 ඔක්තෝබර් 2013 at the Wayback Machine. Beit Hatfutsot, the Museum of the Jewish People
  32. ↑ "% moslims per gemeente". www.npdata.be. සම්ප්‍රවේශය 2025-07-29.
  33. ↑ "Moslimbevolking per gemeente in België – evolutie 2010–2022 - Alfabetisch". npdoc.be. සම්ප්‍රවේශය 2025-07-29.
  34. ↑ "Belgium". The World Factbook (2026 ed.). Central Intelligence Agency. 23 September 2021. (Archived 2021 edition)
  35. 1 2 3 Corens, Dirk (2007). "Belgium, health system review" (PDF). Health Systems in Transition. 9 (2). 23 May 2011 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 23 May 2011.
  36. ↑ "Belgium euthanasia: First child dies - CNN.com". CNN. 17 September 2016. 10 February 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 6 January 2017.
  37. ↑ "GHO | By category | Suicide rate estimates, age-standardized - Estimates by country". WHO. 18 October 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 17 March 2020.
  38. ↑ Hofman, Roelande H.; Hofman, W. H. A.; Gray, J. M.; Daly, P. (2004). Institutional context of education systems in Europe: a cross-country comparison on quality and equity. Kluwer Academic Publishers. pp. 97, 105. ISBN 978-1-4020-2744-4. 18 May 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 11 October 2015. Extracts: [සැකිල්ල:GBurl p. 97], [සැකිල්ල:GBurl p. 105]
  39. ↑ "Table 388. Percentage of population enrolled in secondary and postsecondary institutions, by age group and country – Chapter 6. International Comparisons of Education, data: 2002". Digest of Education Statistics—Tables and Figures. National Center for Education Statistics, Institute of Education Sciences (IES), US Department of Education. 2005. 5 June 2007 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 6 June 2007.
  40. ↑ "I. Monitoring Human Development: Enlarging peoples's choices ... —5. Human poverty in OECD, Eastern Europe and the CIS" (PDF). Human Development Indicators. United Nations Development Programme (UNDP). 2000. pp. 172–173. 14 June 2007 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 6 June 2007.
  41. ↑ "Range of rank on the PISA 2006 science scale" (PDF). OECD. 29 December 2009 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 27 February 2011.
  42. ↑ De Meyer, Inge; Pauly, Jan; Van de Poele, Luc (2005). "Learning for Tomorrow's Problems – First Results from PISA2003" (PDF). Ministry of the Flemish Community – Education Department; University of Ghent – Department of Education, Ghent, Belgium (Online by OECD). p. 52. 28 April 2011 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 27 February 2011.
  43. ↑ De Ley, Herman (2000). "Humanists and Muslims in Belgian Secular Society (Draft version)". Centrum voor Islam in Europe (Center for Islam in Europe), Ghent University. 9 June 2007 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 7 June 2007.
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=බෙල්ජියමේ_ජන_විකාශනය&oldid=769883" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි