බෙලරුස් හි ජන විකාශනය
2019 සංගණනයට අනුව ජනගහනය මිලියන 9.41 ක් වූ අතර[1] වාර්ගික බෙලරුසියානුවන් බෙලරුස්හි මුළු ජනගහනයෙන් 84.9% ක් වේ.[1] සුළුතර කණ්ඩායම් අතරට: රුසියානුවන් (7.5%), පෝලන්ත ජාතිකයන් (3.1%) සහ යුක්රේනියානුවන් (1.7%) ඇතුළත් වේ.[1] බෙලරුස්හි ජන ඝනත්වය වර්ග කිලෝමීටරයකට පුද්ගලයින් 50 ක් පමණ (වර්ග සැතපුමකට 127) වේ; එහි මුළු ජනගහනයෙන් 70% ක් නාගරික ප්රදේශවල සංකේන්ද්රණය වී ඇත.[2] ජාතියේ අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වන මින්ස්ක්, 2015 දී පදිංචිකරුවන් 1,937,900 ක් වාසය කළහ.[3] 481,000 ක ජනගහනයක් සහිත ගොමෙල්, දෙවන විශාලතම නගරය වන අතර ගොමෙල් කලාපයේ අගනුවර ලෙස සේවය කරයි. අනෙකුත් විශාල නගර වන්නේ මොගිලෙව් (365,100), විටෙබ්ස්ක් (342,400), ග්රොඩ්නෝ (314,800) සහ බ්රෙස්ට් (298,300) ය.[4]
අනෙකුත් බොහෝ නැගෙනහිර යුරෝපීය රටවල් මෙන්, බෙලරුසියාවේ සෘණ ජනගහන වර්ධන අනුපාතයක් සහ සෘණ ස්වාභාවික වර්ධන අනුපාතයක් ඇත. 2007 දී, බෙලරුස්හි ජනගහනය 0.41% කින් පහත වැටුණු අතර එහි සඵලතා අනුපාතය 1.22 ක් වූ අතර,[5] එය ආදේශන අනුපාතයට වඩා බෙහෙවින් අඩුය. කෙසේ වෙතත්, එහි ශුද්ධ සංක්රමණ අනුපාතය 1,000 කට 0.38 ක් වන අතර, එයින් පෙන්නුම් කරන්නේ බෙලරුස් සංක්රමණයට වඩා තරමක් වැඩි සංක්රමණ අත්විඳින බවයි, බොහෝ අසල්වැසි රටවල් මෙන් නොව සැලකිය යුතු සෘණ ශුද්ධ සංක්රමණයක් අත්විඳිති. 2015 වන විට, බෙලරුස්හි ජනගහනයෙන් 69.9% ක් වයස අවුරුදු 14 සිට 64 දක්වා; 15.5% ක් වයස අවුරුදු 14 ට අඩු සහ 14.6% ක් වයස අවුරුදු 65 හෝ ඊට වැඩි ය. එහි ජනගහනය ද වයස්ගත වෙමින් පවතී; 2050 දී මධ්යන්ය වයස අවුරුදු 30-34 අතර වන අතර එය අවුරුදු 60 ත් 64 ත් අතර දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි ගණන් බලා ඇත.[6] බෙලරුස්හි කාන්තාවකට පිරිමින් 0.87 ක් පමණ සිටිති.[5] සාමාන්ය ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 72.15 කි (පිරිමින් සඳහා අවුරුදු 66.53 ක් සහ කාන්තාවන් සඳහා අවුරුදු 78.1 ක්).[5] වයස අවුරුදු 15 සහ ඊට වැඩි බෙලරුසියානුවන්ගෙන් 99% කට වඩා සාක්ෂරතාවයෙන් යුක්තය.[5]
| ස්ථානය | කලාපය | ජනගහණය | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | මින්ස්ක් | මින්ස්ක් කලාපය | 1,949,070 | ||||||
| 2 | ගොමෙල් | ගොමෙල් කලාපය | 526,901 | ||||||
| 3 | මොගිලෙව් | මොගිලෙව් කලාපය | 374,713 | ||||||
| 4 | විටෙබ්ස්ක් | විටෙබ්ස්ක් කලාපය | 373,859 | ||||||
| 5 | ග්රෝඩ්නෝ | ග්රෝඩ්නෝ කලාපය | 361,445 | ||||||
| 6 | බ්රෙස්ට් | බ්රෙස්ට් කලාපය | 337,445 | ||||||
| 7 | බාබ්රයිස්ක් | මොගිලෙව් කලාපය | 217,149 | ||||||
| 8 | බාරනොවිචි | බ්රෙස්ට් කලාපය | 170,708 | ||||||
| 9 | බැරිසෝ | මින්ස්ක් කලාපය | 145,744 | ||||||
| 10 | පින්ස්ක් | බ්රෙස්ට් කලාපය | 135,679 | ||||||
ආගම
[සංස්කරණය]
2011 නොවැම්බර් සංගණනයට අනුව, සියලුම බෙලාරුසියානුවන්ගෙන් 58.9% ක් යම් ආකාරයක ආගමකට අනුගත වූහ; ඔවුන්ගෙන් නැගෙනහිර ඕතඩොක්ස්වාදය 82% ක් පමණ විය: බෙලාරුස් හි නැගෙනහිර ඕතඩොක්ස් ප්රධාන වශයෙන් රුසියානු ඕතඩොක්ස් පල්ලියේ බෙලාරුසියානු එක්සාර්කේට් හි කොටසක් වන නමුත් කුඩා බෙලාරුසියානු ඔටෝසෙෆලස් ඕතඩොක්ස් පල්ලියක් ද පවතී.[8] රෝමානු කතෝලික ධර්මය බොහෝ දුරට බටහිර ප්රදේශවල ක්රියාත්මක වන අතර, රෙපරමාදු ආගමේ විවිධ නිකායන් ද ඇත.[9][10] සුළු ජාතීන් ග්රීක කතෝලික ධර්මය, යුදෙව් ආගම, ඉස්ලාම් සහ නව-මිථ්යාදෘෂ්ටිකවාදය ද අනුගමනය කරයි. සමස්තයක් වශයෙන්, ජනගහනයෙන් 48.3% ක් ඕතඩොක්ස් ක්රිස්තියානි, 41.1% ක් ආගමික නොවන, 7.1% ක් රෝමානු කතෝලික සහ 3.3% ක් වෙනත් ආගම් අනුගමනය කරති.[8]
බෙලරුසියාවේ කතෝලික සුළුතරය රටේ බටහිර කොටසේ, විශේෂයෙන් ග්රොඩ්නෝ අවට සංකේන්ද්රණය වී ඇති අතර, බෙලරුසියානුවන් සහ රටේ පෝලන්ත සහ ලිතුවේනියානු සුළුතරයන්ගේ මිශ්රණයකින් සමන්විත වේ.[11] ජනාධිපති ලුකෂෙන්කෝ ප්රකාශ කර ඇත්තේ ඕතඩොක්ස් සහ කතෝලික ඇදහිලිවන්තයන් "අපේ රටේ ප්රධාන පාපොච්චාරණ දෙක" බවයි.[12]
බෙලරුස් කලක් යුරෝපීය යුදෙව්වන්ගේ ප්රධාන මධ්යස්ථානයක් වූ අතර ජනගහනයෙන් 10% ක් යුදෙව්වන් විය. නමුත් 20 වන සියවසේ මැද භාගයේ සිට, යුදෙව්වන් සංඛ්යාව සමූලඝාතනය, පිටුවහල් කිරීම සහ සංක්රමණය මගින් අඩු කර ඇති බැවින් අද එය සියයට එකකටත් වඩා අඩු ඉතා කුඩා සුළුතරයකි.[13] 15,000 කට වඩා වැඩි සංඛ්යාවක් සිටින ලිප්කා ටාටාර්වරු ප්රධාන වශයෙන් මුස්ලිම්වරු වෙති. ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 16 වන වගන්තියට අනුව, බෙලරුසියාවට නිල ආගමක් නොමැත. එම වගන්තියෙන්ම නමස්කාර කිරීමේ නිදහස ලබා දී ඇතත්, රජයට හෝ සමාජ පිළිවෙලට හානිකර යැයි සැලකෙන ආගමික සංවිධාන තහනම් කළ හැකිය.[14]
භාෂා
[සංස්කරණය]
බෙලාරුස් හි නිල භාෂා දෙක රුසියානු සහ බෙලාරුසියානු වේ.[15] බෙලාරුස් ජනරජයේ ජාතික සංඛ්යාලේඛන කමිටුව විසින් ප්රකාශයට පත් කරන ලද දත්ත වලට අනුව, 2019 සංගණනයේදී වාර්තා වූයේ ජනගහනයෙන් 54.1% ක් බෙලාරුසියානු භාෂාව ඔවුන්ගේ "මව් භාෂාව" ලෙස විස්තර කළ අතර රුසියානු භාෂාව ඒ ආකාරයෙන් විස්තර කළ 42.3% ට සාපේක්ෂව.[16] ඊට අමතරව, 71.4% ක් රුසියානු භාෂාව විස්තර කළ අතර 26% ක් බෙලාරුසියානු භාෂාව "සාමාන්යයෙන් නිවසේ කතා කරන භාෂාව" ලෙස විස්තර කළහ.[17] සුළු ජාතීන් පෝලන්ත, යුක්රේන සහ නැගෙනහිර යීඩිෂ් ද කතා කරයි.[18] ඇලෙක්සැන්ඩර් ලුකෂෙන්කෝගේ මැතිවරණයෙන් පසු, බොහෝ පාසල් බෙලාරුසියානු භාෂාවෙන් ඉගැන්වීමේ සැලසුම් අවලංගු කරන ලද අතර ඒවා ප්රධාන වශයෙන් රුසියානු භාෂාවෙන් ඉගැන්වීම දිගටම කරගෙන ගියේය.[19] 1990 සිට 2020 දක්වා බෙලාරුසියානු භාෂා සාහිත්යයේ වාර්ෂික සංසරණය ද සැලකිය යුතු ලෙස අඩු විය.[20]
යොමු කිරීම්
[සංස්කරණය]- ^ a b c "Национальный состав населения Республики Беларусь". www.belstat.gov.by. 17 October 2021 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 30 November 2020.
- ^ "About Belarus – Population". United Nations Office in Belarus. 2003. 17 October 2007 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 7 October 2007.
- ^ О демографической ситуации в январе-марте 2015 г. [About demographic situation in January–March 2015] (රුසියානු බසින්). 4 May 2015 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
- ^ "Largest Cities of Belarus (2007)". World-gazetteer.com. 1 October 2007 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 29 April 2013.
- ^ a b c d "Belarus § People and Society". The World Factbook (2026 ed.). Central Intelligence Agency. සම්ප්රවේශය 7 November 2007. (Archived 2007 edition)
- ^ "International Programs: International Data Base". U.S. Census Bureau. 8 February 2017 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 9 February 2017.
- ^ "List of cities in Belarus by population". chislennost.com. 2025. සම්ප්රවේශය 2025-05-19.
- ^ a b "Religion and denominations in the Republic of Belarus" (PDF). Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Belarus. November 2011. 9 October 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්රවේශය 29 June 2021.
- ^ Ioffe, Grigoriĭ Viktorovich; Ioffe, Grigorij V. (2008). Understanding Belarus and how Western Foreign Policy Misses the Mark. Rowman & Littlefield. ISBN 978-0-7425-5558-7.[page needed]
- ^ "Belarusian Religion statistics, definitions and sources". Nation Master. සම්ප්රවේශය 29 April 2013.
- ^ "Belarus – Religion". Country Studios.
- ^ "Belarus, Roman Catholic Church may ink cooperation agreement". Belarusian Telegraph Agency. BelITA. 25 April 2009. 26 March 2012 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 4 October 2012.
- ^ Minsk Jewish Campus Jewish Belarus සංරක්ෂණය කළ පිටපත 24 අගෝස්තු 2013 at archive.today; retrieved 9 July 2007.
- ^ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික
<ref>ටැගය;s1නමැති ආශ්රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි - ^ "Languages across Europe". BBC. සම්ප්රවේශය 29 April 2013.
- ^ "Mother tongue in Belarus 2019". pop-stat.mashke.org. සම්ප්රවේශය 2025-06-15.
- ^ "Spoken language in Belarus 2019". pop-stat.mashke.org. සම්ප්රවේශය 2025-06-15.
- ^ Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, TX: SIL International. Online version: Ethnologue.com.
- ^ Bekus, Nelly (2010). Struggle over identity: the official and the alternative "Belarusianness". Budapest: CEU press. pp. 151–155. ISBN 978-963-9776-68-5. සම්ප්රවේශය 28 January 2024.
- ^ "The Belarusian language in the period of socio-political crisis: signs of linguistic discrimination". Penbelarus.org. 26 September 2022. සම්ප්රවේශය 28 January 2024.