බිට්කොයින්
| බිට්කොයින් | |
|---|---|
 බිට්කොයින් ලාංඡනය | |
| ISO 4217 | |
| කේතය | BTC |
| අනු කොටස් | |
| උප ඒකක | |
| 1⁄1000 | Millibitcoin |
| 1⁄1000000 | Microbitcoin |
| 1⁄100000000 | Satoshi[a][1] |
| සංකේතය | ₿ |
| විකාශය | |
| හඳුන්වාදුන් දිනය | ජනවාරි 3, 2009 |
| භාවිතා කරන්නා(නන්) |  එල් සැල්වදෝරය[2] |
| අගැයුම | |
| උද්ධමනය | 2024 සිට එක් බ්ලොක් එකකට ₿3.125. කාසි නිකුත් වීම හතර වසරකට වරක් අඩකින් අඩු වන අතර එය ආසන්න වශයෙන් 2040 වසර දක්වා සිදු වේ. |
| මූලාශ්රය | What Happens to Bitcoin After All 21 Million Are Mined? |
බිට්කොයින් (ඉංග්රීසි: Bitcoin) යනු 2008 දී නාඳුනන පුද්ගලයෙකු හෝ පිරිසක් විසින් සතෝෂි නකමොටෝ යන නම භාවිතා කරන ලද ගුප්තකේතන මුදල් වර්ගයකි. එය 2009 දී ආරම්භ කරන ලදී. එය ක්රියාත්මක කිරීම විවෘත කේත මෘදුකාංගයක් ලෙස නිකුත් කරන ලදී. එය මහ බැංකුවක් හෝ තනි පරිපාලකයෙකු නොමැති විමධ්යගත ඩිජිටල් මුදල් වර්ගයක් වන අතර එය අතරමැදියන්ගේ අවශ්යතාවයකින් තොරව සම වයසේ සිට සම වයසේ බිට්කොයින් ජාලය හරහා පරිශීලකයාට යැවිය හැකිය.ගනුදෙනු ගුප්ත කේතන ක්රම මගින් ජාල නෝඩ් මගින් සත්යාපනය කරනු ලබන අතර එය බ්ලොක්චේන් නමින් ප්රසිද්ධ බෙදා හරින ලෙජරයක සටහන් වේ. පතල් කැණීම යනුවෙන් හැඳින්වෙන ක්රියාවලියක විපාකයක් ලෙස බිට්කොයින් නිර්මාණය වේ. ඒවා වෙනත් මුදල්, නිෂ්පාදන සහ සේවාවන් සඳහා හුවමාරු කර ගත හැකිය. කේම්බ්රිජ් විශ්ව විද්යාලය විසින් කරන ලද පර්යේෂණයන්ට අනුව 2017 දී මිලියන 2.9 ත් 5.8 ත් අතර අද්විතීය පරිශීලකයින් ගුප්තකේතන මුදල් පසුම්බියක් භාවිතා කළ අතර ඔවුන්ගෙන් වැඩි දෙනෙක් බිට්කොයින් භාවිතා කළහ. බිට්කොයින් ප්රශංසාවට හා විවේචනයට ලක්ව ඇත. නීතිවිරෝධී ගනුදෙනු සඳහා එය භාවිතා කිරීම, පතල් කම්කරුවන් විසින් භාවිතා කරන විශාල විදුලිය, මිල අස්ථාවරත්වය සහ හුවමාරුවෙන් සොරකම් කිරීම විවේචකයෝ සටහන් කළහ. නොබෙල් ත්යාගලාභීන් කිහිප දෙනෙකු ඇතුළු සමහර ආර්ථික විද්යා ists යින් එය සමපේක්ෂන බුබුලක් ලෙස විස්තර කර ඇත. නියාමන ආයතන කිහිපයක් විසින් බිට්කොයින් පිළිබඳව ආයෝජකයින්ගේ අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කර ඇතත්, බිට්කොයින් ආයෝජනයක් ලෙස භාවිතා කර.[3][4]
පරිමාණය සහ සීමා
[සංස්කරණය]සම්පූර්ණ බිට්කොයින් ප්රමාණය මිලියන 21 ක් ලෙස සීමා කර ඇත.
2025 වන විට මිලියන 19.7කට වඩා බිට්කොයින් මයින් කර ඇත.
බිට්කොයින් වල කුඩාම ඒකකය වන්නේ Satoshi (සතෝශි) ය. එක් බිට්කොයිනයක් සතෝශි 100,000,000 කට සමාන වේ.
තාක්ෂණය
[සංස්කරණය]බිට්කොයින් ක්රමය ක්රියාත්මක වන්නේ බ්ලොක්චේන් (Blockchain) නම් විකාශනය කළ ලෙජරයක් මත SHA-256 යන ක්රිප්ටෝග්රාෆික් ඇල්ගොරිතමයක් භාවිතයෙන් PoW (Proof-of-Work) ක්රමය ඔස්සේ මයිනින් සිදු කරයි.බිට්කොයින් මත ගනුදෙනු සෑම 10 මිනිත්තුකට වරක් බ්ලොක් එකකට එකතු කෙරේ. සෑම ගනුදෙනුවක්ම සියලු පරිශීලකයන්ට දෘශ්යමාන වේ.
බිට්කොයින් මිල
[සංස්කරණය]2025 ජූලි 14 වන දින, බිට්කොයින් (Bitcoin) ආයෝජකයන්ගේ අපේක්ෂාවන් අභිබවා ගොස් ඩොලර් 122,571.19ක් ලෙස සිය ඉතිහාසයේ ඉහළම මිල සටහන් කළේ ය.
මෙවැනි වර්ධනයකට හේතු
[සංස්කරණය]විශාල ආයෝජන සහ ETF වල ආනයන අමෙරිකාවේ Bitcoin ETF (Exchange Traded Funds) වලට විශාල ආයෝජන කලාපයක් පුරනය වී තිබේ. මෙය මිල ඉහළ යාමට බලපාන ප්රධාන හේතුවකි.
ආර්ථික හා රාජ්ය ප්රතිපත්ති සහයෝගීතාවය නව පාලක පරිපාලනය බිට්කොයින්ව සහ අමුද්රව්ය ආශ්රිත ක්රිප්ටෝ මුදල්වලට සහය දැක්වීමත් සමඟ ආයෝජක විශ්වාසය ඉහළ ගියේය.
සැපයුම අවම වීම විනිමය මත තිබෙන බිට්කොයින් ප්රමාණය අවම වෙමින් පවතින අතර, ඉල්ලුම ඉහළ යාමත් සමඟ මිල වර්ධනය වෙයි.
සබැඳි ව්යාපෘති
[සංස්කරණය]බිට්කොයින් ජාලය වේගවත් කිරීමේ ව්යාපෘති | Layer 2 Scaling Solutions
[සංස්කරණය]- Lightning Network
විශාල ප්රමානයේ ගනුදෙනු වලටද කුඩා සේවා ගාස්තු සහ ඉතා වේගවත් ගනුදෙනුකිරීම් වේගයක් ලබාදෙන විමධ්යගත ජාලයකි
- Liquid Network
වේගවත්, රහසිගත බිට්කොයින් ගනුදෙනු සඳහා වෙළඳුන් සහ හුවමාරු (CryptoCurrency Exchanges) සඳහා ඩිජිටල් වත්කම් නිකුත් කිරීම සක්රීය කරන පැති දාම (Side Chain) ප්රොටෝකෝලයකි.
ප්රධාන ජාල යාවත්කාලීන කිරීම් | Major Protocol Upgrades
[සංස්කරණය]- Taproot Upgrade
2021 දී සක්රිය කරන ලද මෙම වැඩිදියුණු (Upgrade) කිරීම Bitcoin හි ගනුදෙනු වල පෞද්ගලිකත්වය, කාර්යක්ෂමතාව වැඩිදියුණු කළ අතර සංකීර්ණ ස්මාර්ට් කොන්ත්රාත්තු (Smart Contracts) සහ සාමාන්ය (Bitcoin-Native NFT) සඳහා දොර විවර කළේය.
බිට්කොයින් ජාලයෙන් වෙන්වූ වෙනත් කාසි | Hard forks / SpinOffs
[සංස්කරණය]- Bitcoin Cash (BCH)
දෛනික භාවිතය සඳහා ගනුදෙනු වේගවත් හා ලාභදායී කිරීම අරමුණු කරගනිමින්, බ්ලොක් ප්රමාණයේ සීමාව වැඩි කිරීම සඳහා 2017 දී බිට්කොයින් වලින් වෙන් විය.
- Bitcoin SV (BSV)
බිට්කොයින් කෑෂ් මගින් සිදුවූ තවත් බෙදීමකි. දැවැන්ත බ්ලොක් ප්රමාණයන්ගෙන් සතෝෂි නකමොටෝ හි මුල් ප්රොටෝකෝලය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රතිස්ථාපනය කිරීමේ අරමුණින්.
මූලාශ්ර
[සංස්කරණය]- ↑ Bradbury, Danny (November 2013). "The problem with Bitcoin". Computer Fraud & Security (ඉංග්රීසි බසින්). 2013 (11): 5–8. doi:10.1016/S1361-3723(13)70101-5. ISSN 1361-3723. 18 January 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 25 November 2023.
- ↑ https://www.bbc.com/news/technology-58473260
- ↑ Andreas M. Antonopoulos (April 2014). Mastering Bitcoin. Unlocking Digital Crypto-Currencies. O'Reilly Media. ISBN 978-1-4493-7404-4.
- ↑ "Statement of Jennifer Shasky Calvery, Director Financial Crimes Enforcement Network United States Department of the Treasury Before the United States Senate Committee on Banking, Housing, and Urban Affairs Subcommittee on National Security and International Trade and Finance Subcommittee on Economic Policy" (PDF). fincen.gov. Financial Crimes Enforcement Network. 19 නොවැම්බර් 2013. 9 ඔක්තෝබර් 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්රවේශය 1 ජූනි 2014.
 | ආර්ථික විද්යාව ආශ්රිත මෙම ලිපිය තවමත් අංකුර ලිපියකි. විකිපීඩියාවට උදවුවක් ලෙසින් ඔබ හට එය විහිදුවාලිය හැක. |
- ↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික
<ref>ටැගය; "satoshi" නමැති ආශ්රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි
<ref> ටැග පැවතුණත්, ඊට අදාළ <references group="lower-alpha"/> ටැග සොයාගත නොහැකි විය.