Jump to content

පලාවු හි දේශපාලනය සහ රජය

බැඳියන් එක්කරන්න
විකිපීඩියා වෙතින්

පලාවු යනු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයකි. පලාවුහි ජනාධිපති රාජ්‍ය නායකයා මෙන්ම ආණ්ඩුවේ ප්‍රධානියා ද වේ. විධායක බලය රජය විසින් ක්‍රියාත්මක කරන අතර, ව්‍යවස්ථාදායක බලය රජය සහ පලාවු ජාතික කොංග්‍රසය යන දෙකම වෙත පැවරී ඇත. අධිකරණය විධායකයෙන් සහ ව්‍යවස්ථාදායකයෙන් ස්වාධීන වේ. පලාවු 1981 දී ව්‍යවස්ථාවක් සම්මත කර ගත්තේය.

එක්සත් ජනපදය සහ පලාවු අතර ඇති නිදහස් ඇසුර පිළිබඳ සංයුක්තය,[1] ඔවුන්ගේ ආණ්ඩු වල නිදහස් හා ස්වේච්ඡා ඇසුර නියම කරයි. එය ප්‍රධාන වශයෙන් ආණ්ඩුව, ආර්ථික, ආරක්ෂක සහ ආරක්‍ෂක සබඳතා පිළිබඳ ගැටළු කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.[2] පලාවුට ස්වාධීන හමුදාවක් නොමැති අතර, එහි ආරක්ෂාව සඳහා එක්සත් ජනපදය මත රඳා පවතී. සංයුක්තය යටතේ, ඇමරිකානු හමුදාවට වසර 50 ක් සඳහා දූපත් වලට ප්‍රවේශය ලබා දී ඇත. එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවේ භූමිකාව අවම වන අතර, එය නාවික හමුදාවේ සීබීස් (Seabees - ඉදිකිරීම් ඉංජිනේරුවන්) කිහිප දෙනෙකුට සීමා වේ. එක්සත් ජනපද වෙරළාරක්ෂක බලකාය ජාතික ජල සීමාවන්හි මුර සංචාරයේ යෙදේ. රජය පලාවුහි විශාල එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදා අධි-සංඛ්‍යාත රේඩාර් මධ්‍යස්ථානයකට සත්කාරකත්වය දැක්වීමට එකඟ වී ඇති අතර, එය ඩොලර් මිලියන 100 කට වඩා වැඩි වියදමක් දරන අතර 2026 දී ක්‍රියාත්මක වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.[3][4]

2020 නොවැම්බර් මාසයේදී, සුරංගෙල් විප්ස් ජූනියර්, ජනාධිපති ටොමී රෙමෙන්ගෙසෝගෙන් පසුව පලාවුහි නව ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් විය.[5]

විදේශ සබඳතා

[සංස්කරණය]

ස්වෛරී රාජ්‍යයක් ලෙස, පලාවු සිය විදේශ සබඳතා තමන් විසින්ම පවත්වාගෙන යයි.[6] නිදහස ලැබීමෙන් පසු, පලාවු මයික්‍රොනීසියාව සහ පිලිපීනය වැනි බොහෝ පැසිෆික් අසල්වැසියන් ඇතුළුව රටවල් ගණනාවක් සමඟ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා ස්ථාපිත කර ඇත. 1994 නොවැම්බර් 29 වන දින, එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක කවුන්සිලය, පලාවු එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට ඇතුළත් කිරීම නිර්දේශ කරමින් යෝජනාව 963 සම්මත කළේය.[7] 1994 දෙසැම්බර් 15 වන දින, එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා සභාව යෝජනාව 49/63 අනුව පලාවු ඇතුළත් කිරීම අනුමත කළේය. එතැන් සිට පලාවු වෙනත් ජාත්‍යන්තර සංවිධාන කිහිපයකට ද සම්බන්ධ වී ඇත. 2006 සැප්තැම්බර් මාසයේදී, පලාවු පළමු තායිවාන-පැසිෆික් මිත්‍ර පාක්ෂික සමුළුවට සත්කාරකත්වය දැක්වීය. එහි ජනාධිපති ජපානය ඇතුළු අනෙකුත් පැසිෆික් රටවල නිල සංචාරයන් සිදු කර ඇත.[8] එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික විපර්යාස සමුළුව ඇතුළු ජාත්‍යන්තර සංසදවල පෙනී සිටීම සඳහා තායිවානය පලාවුට මූල්‍ය ආධාර ලබා දී ඇත.[9]

පලාවු, පලාසියා හෝටලය සමඟ විදේශ සබඳතා ඇති රටවල ධජ

එක්සත් ජනපදය පලාවුහි රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික නියෝජිත කණ්ඩායමක් සහ තානාපති කාර්යාලයක් පවත්වාගෙන යයි, නමුත් දෙරටේ සබඳතාවල බොහෝ අංශ සංයුක්ත-අරමුදල් සහිත ව්‍යාපෘති සමඟ සම්බන්ධ වන අතර, ඒවා එක්සත් ජනපද අභ්‍යන්තර කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුවේ දූපත් කටයුතු කාර්යාලයේ වගකීමකි.[10] උදාහරණයක් ලෙස, මෙම සංයුක්තයේ කොටසක් ලෙස, පලාවුට 96939 සහ 96940 යන ZIP කේත සහ නිත්‍ය එක්සත් ජනපද තැපැල් සේවාව ලබා දෙන ලදී. ජාත්‍යන්තර දේශපාලනයේදී, පලාවු බොහෝ විට එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා සභාවේ යෝජනා සඳහා එක්සත් ජනපදය සමඟ සමගාමීව ඡන්දය ප්‍රකාශ කරයි.[11]

පලාවු ජපානය සමඟ සමීප සබඳතා පවත්වාගෙන ගොස් ඇති අතර, ඔවුන් කොරෝර්-බබෙල්ඩාඕබ් පාලම ඇතුළු යටිතල පහසුකම් ව්‍යාපෘති සඳහා අරමුදල් සපයා ඇත. 2015 දී, අකිහිතෝ අධිරාජ්‍යයා සහ මිචිකෝ අධිරාජිනිය දෙවන ලෝක යුද්ධයේ 70 වැනි සංවත්සරය සැමරීම සඳහා පෙලෙලියු වෙත පැමිණියහ.[12]

1981 දී, පලාවු ලෝකයේ පළමු න්‍යෂ්ටික-නිදහස් ව්‍යවස්ථාව සඳහා ඡන්දය දුන්නේය. මෙම ව්‍යවස්ථාව න්‍යෂ්ටික, විෂ සහිත රසායනික, වායු, සහ ජීව විද්‍යාත්මක අවි භාවිතය, ගබඩා කිරීම, සහ බැහැර කිරීම ජනමත විචාරණයකින් 75% ක බහුතරයකින් අනුමත නොකර තහනම් කළේය.[13] මෙම තහනම පලාවුගේ නිදහසට සංක්‍රමණය වීම ප්‍රමාද කළේය, මන්ද සංයුක්තය පිළිබඳ සාකච්ඡා කරන විට, එක්සත් ජනපදය න්‍යෂ්ටික බලයෙන් ක්‍රියා කරන නෞකා ක්‍රියාත්මක කිරීමේ සහ භූමිය තුළ න්‍යෂ්ටික අවි ගබඩා කිරීමේ විකල්පය අවධාරණය කළ බැවිනි.[14] මෙය නිදහස සඳහා වූ ව්‍යාපාරවලට පෙළඹවීමක් විය.[15] 2017 දී, පලාවු එක්සත් ජාතීන්ගේ න්‍යෂ්ටික අවි තහනම් කිරීමේ ගිවිසුමට අත්සන් තැබීය.[16]

පලාවු ධීවර කළමනාකරණය සඳහා වූ නාඋරු ගිවිසුමේ සාමාජිකයෙකි.[17] පලාවුහි බටහිර අසල්වැසි මිත්‍රයෙකු වන පිලිපීනය, පලාවුට ASEAN හා සම්බන්ධ වීමට අවශ්‍ය නම් ඊට සහාය දැක්වීමට අදහස් ප්‍රකාශ කර ඇත.[18]

2009 ජුනි මාසයේදී, පලාවු නිවේදනය කළේ, ගුවන්තනාමෝ බේහි ඇමරිකානු හමුදාව විසින් කලින් රඳවාගෙන සිටි උයිගර්වරුන් දහහත් දෙනෙකු දක්වා භාර ගන්නා බවයි.[19] ඔවුන්ගේ නඩත්තු වියදම් සඳහා ඇමරිකානු වන්දි ගෙවීමක් ද ලබා දෙන ලදී.[20] මුලදී උයිගර්වරුන්ගෙන් එක් අයෙකු පමණක් නැවත පදිංචි කිරීමට එකඟ විය,[21] නමුත් ඔක්තෝබර් අග වන විට, දහහත් දෙනාගෙන් හය දෙනෙකු පලාවු වෙත මාරු කර තිබුණි.[22] 2010 ජනවාරි මාසයේදී අවසන් කරන ලද එක්සත් ජනපදය සමඟ වූ ආධාර ගිවිසුම, උයිගර් ගිවිසුමට සම්බන්ධ නොවන බව වාර්තා විය.[23]

පරිපාලන අංශ

[සංස්කරණය]
පලාවු ප්‍රාන්ත දහසය
පලාවු ජනරජය

පලාවු ප්‍රාන්ත දහසයකට බෙදා ඇත (1984 වන තෙක් නගර සභා ලෙස හැඳින්වේ). මේවා ඒවායේ භූමි ප්‍රමාණය (වර්ග කිලෝමීටර වලින්) සහ 2015 සහ 2020 සංගණන ජනගහනය සමඟ පහත ලැයිස්තුගත කර ඇත:

ප්‍රාන්තය ප්‍රදේශය (ව්.කි.මී.) ජනගහනය 2015 සංගණනය ජනගහනය 2020 සංගණනය සටහන්
කේන්ජල් 1.7 54 41 කයාන්ජල් අතොළු දූපත් වලින් සමන්විත වේ
එන්ගාර්චෙලොන්ග් 11.2 316 384 බාබෙල්ඩාබ් දූපතේ උතුරු කෙළවරේ
එන්ගරාඩ් 34 413 396 න්ගාර්චෙලොං ප්‍රාන්තයට දකුණින් පිහිටි බාබෙල්ඩාබොබ් දූපතේ උතුරු කෙළවරේ
එන්ගර්ඩ්මෞ 34 185 238 බාබෙල්ඩාබ් දූපතේ බටහිර පැත්තේ
එනගෙරේම්ලෙන්ගුයි 68 350 349 බාබෙල්ඩාබ් දූපතේ බටහිර පැත්තේ
එන්ගට්පන්ග් 33 282 289 බාබෙල්ඩාබ් දූපතේ බටහිර පැත්තේ
න්ගිවල් 17 282 312 බාබෙල්ඩාබ් දූපතේ නැගෙනහිර පැත්තේ
මෙලෙකෙයෝක් 26 277 318 බාබෙල්ඩාබ් දූපතේ නැගෙනහිර පැත්තේ
න්ග්චෙසාර් 43 291 319 බාබෙල්ඩාබ් දූපතේ නැගෙනහිර පැත්තේ
අයිමෙලික් 44 334 363 බාබෙල්ඩාබ් දූපතේ නිරිතදිග කොටසේ
අයිරායි 59 2,455 2,529 බාබෙල්ඩාබ් දූපතේ නිරිතදිග කොටසේ
කොරොර් 60.52 11,444 11,199 කොරෝර්, න්ගෙරෙකෙබෙසැන්ග් සහ මලකල් දූපත්, ඊට අමතරව නිරිත දෙසින් පිහිටි රොක් දූපත් (චෙල්බාචෙබ්) සහ අයිල් මල්ක් ද ඇතුළත් වේ.
පෙලෙලියු 22.3 484 470 පෙලියු දූපත සහ එහි උතුරින් පිහිටි සමහර දූපත්, විශේෂයෙන් න්ගර්චෙයු
අන්ගුවාර් 8.06 119 114 පෙලියු සිට කිලෝමීටර 12 ක් දකුණින් පිහිටි ඇන්ගෝර් දූපත
සොන්සොරෝල් 3.1 40 53 සොන්සොරෝල්, ෆැනා, පුලෝ ඇනා සහ මෙරිර් දූපත් ඇතුළත් වේ.
හටෝබෝබෙයි 0.9 25 39 ටෝබි දූපත සහ (ජනාවාස නොවූ) හෙලන් රීෆ් ඇතුළත් වේ.

ඓතිහාසික වශයෙන්, පලාවුහි රොක් දූපත් කොරෝර් ප්‍රාන්තයේ කොටසක් විය.

සමුද්‍රීය නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම

[සංස්කරණය]
යුවාටෙල්, කබෙක්ල් මෙටාල් සහ බුල් වෙරළබඩ ධීවර ආරක්ෂාව සපයයි.

පලාවුහි සමුද්‍රීය නීති බලාත්මක කිරීමේ අංශය, වර්ග කිලෝමීටර් 600,000 (වර්ග සැතපුම් 230,000) ක රටේ සුවිශේෂී ආර්ථික කලාපය තුළ මුර සංචාරයේ යෙදේ. ඔවුන් දඩයම්කරුවන් සහ බලපත්‍ර නොමැති ධීවරයන් පසුපස හඹා යාමට කෙඩම් සහ රෙමලික් II යන දිගු දුර මුරපොල දෙකක් මෙහෙයවයි. වෙරළබඩ මෙහෙයුම් සඳහා කුඩා බෝට්ටු භාවිතා කරයි. ඒවා කොරෝර් හි පිහිටා ඇත.[24]

දේශපාලන ආර්ථිකය

[සංස්කරණය]

දූපත් සංගමය හි සභාපති මයිකල් වෝල්ෂ්ගේ මතය අනුව, ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපයේ නවීන රාජ්‍ය ගොඩනැගීමේ සාර්ථකත්වයන් සඳහා පලාවු ප්‍රධාන උදාහරණයකි. එය සාමකාමීව යටත් විජිත පාලනයෙන් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට පූර්ණ වශයෙන් ඇතුළත් වීම දක්වා සංක්‍රමණය වී ඇත. පලාවු ඕෂනියා කලාපයේ අසල්වැසියන් සමඟ ශක්තිමත් විදේශ සබඳතා පවත්වාගෙන ගොස් ඇත. කලාපයේ එහි වැඩෙන බලපෑම ප්‍රදර්ශනය කිරීමක් ලෙස ආසියාන් (ASEAN) හි නිරීක්ෂක තත්ත්වයක් ලබා ගැනීමට පලාවු සඳහා පෙලඹවීම් ද ඇති වී තිබේ.[25] කෙසේ වෙතත්, පලාවු පූර්ණ ස්වාධීන ස්වෛරී රාජ්‍යයක් බවට සාමකාමීව සංක්‍රමණය වීම විවාදයකින් තොරව නොවේ.

2021 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා සභාවට ජනාධිපති සුරංගෙල් විප්ස් ජූනියර් කළ කතාවෙන් පැහැදිලි වූ පරිදි, පලාවු ජාත්‍යන්තර ආධාර මත දැඩි ලෙස රඳා පවතී.[26] එක්සත් ජනපදයේ බලපෑම නිසා සමහර අය තර්ක කරන්නේ නිදහස් ඇසුර පිළිබඳ සංයුක්තය යටතේ ඇමරිකානු හමුදාව මත රඳා පැවතීම හේතුවෙන් එහි ස්වෛරීභාවයට අභියෝග ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත් එය නිල වශයෙන් තථ්‍ය ආරක්ෂිත ප්‍රදේශ එකක් ලෙස හෝ වෙනත් ආකාරයකින් නම් කර නොමැත. ඇමරිකානු බලපෑම පලාවුහි සමාජයට, ආර්ථිකයට සහ දේශපාලන ක්‍රියාවලීන්ට විශාල වෙනස්කම් ඇති කර ඇති අතර, එම නිසා පලාවු තවමත් පූර්ණ ස්වාධීන රාජ්‍යයක් ලෙස හෝ නවීන රාජ්‍ය ගොඩනැගීමේ පූර්ණ සාර්ථකත්වයක් ලෙස නොසැලකිය හැකිය.[27]

යොමු කිරීම්

[සංස්කරණය]
  1. ^ Compact of Free Association Between the Government of the United States of America and the government of Palau සංරක්ෂණය කළ පිටපත 6 ඔක්තෝබර් 2011 at the Wayback Machine, preamble
  2. ^ Compact of Free Association Between the Government of the United States of America and the government of Palau සංරක්ෂණය කළ පිටපත 6 ඔක්තෝබර් 2011 at the Wayback Machine, Table of Contents
  3. ^ Marrow, Michael (5 May 2022). "Air Force eyes new radar installation in Palau". Inside Defense. 4 January 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 4 January 2023.
  4. ^ Helfrich, Emma; Rogoway, Tyler (30 December 2022). "U.S. Building Advanced Over-The-Horizon Radar On Palau". The Drive. 4 January 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 4 January 2023.
  5. ^ "Surangel Whipps Jr to be Palau's new president". RNZ.co.nz. 6 November 2020. 11 March 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 24 August 2021.
  6. ^ "Compact of Free Association: Palau's use of and accountability for U.S. assistance and prospects for economic self-sufficiency" (PDF). Report to Congressional Committees. GAO-08-732: 1–2. 10 June 2008. 11 November 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 7 September 2014.
  7. ^ United Nations General Assembly Resolution 49/63, Admission of the Republic of Palau to Membership in the United Nations, adopted 15 December 1994 සංරක්ෂණය කළ පිටපත 25 මැයි 2017 at the Wayback Machine. United Nations. Retrieved 12 September 2015.
  8. ^ "The President of the Republic of Palau to Visit Japan". Tokyo: Ministry of Foreign Affairs of Japan. 15 December 2014. 11 March 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 12 January 2018.
  9. ^ Judah, Jacob (2024-06-02). "A Pacific Island With Ties to Taiwan Was Hacked. Was It Political?". The New York Times (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). ISSN 0362-4331. සම්ප්‍රවේශය 2024-06-03.
  10. ^ "Responsibilities and Authorities". USDOI Office of Insular Affairs. 24 October 2007. 24 October 2007 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 15 January 2023.
  11. ^ General Assembly – Overall Votes – Comparison with U.S. vote සංරක්ෂණය කළ පිටපත 8 අප්‍රේල් 2021 at the Wayback Machine lists Palau as in the country with the third high coincidence of votes. Palau has always been in the top three.
  12. ^ Fackler, Martin (9 April 2015). "Ahead of World War II Anniversary, Questions Linger Over Stance of Japan's Premier". The New York Times. 7 January 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 16 February 2020.
  13. ^ "The Constitution of the Republic of Palau". The Government of Palau. 2 April 1979. 11 November 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 1 November 2009.
  14. ^ "Issues Associated. With Palau's Transition to Self-Government" (PDF). Government Accountability Office. July 1989. 6 September 2009 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 1 November 2009.
  15. ^ Morei, Cita (1998), "Planting the mustard seed of world peace", in de Ishtar, Zohl, Pacific women speak out for independence and denuclearisation, Christchurch, Aotearoa/New Zealand Annandale, New South Wales, Australia: Women's International League for Peace and Freedom (Aotearoa) Disarmament and Security Centre (Aotearoa) Pacific Connections,
    ISBN 9780473056667
     
  16. ^ "Chapter XXVI: Disarmament – No. 9 Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons". United Nations Treaty Collection. 7 July 2017. 30 December 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 16 September 2019.
  17. ^ "Pacific nations extend bans on tuna fishing". Radio Australia. East West Center. 5 October 2010. 12 November 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 6 October 2010.
  18. ^ "PH, Palau agree to enhance ties". Manila Bulletin. 16 February 2018. 22 December 2019 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 20 March 2018.
  19. ^ "Pacific state Palau to take Uighur detainees". CTV News. 10 June 2009. 1 January 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 11 June 2009.
  20. ^ Kirit Radia (10 June 2009). "US and Palau wrangling over Gitmo transfer details, including $$". ABC News. 14 July 2009 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  21. ^ "Palau Government still not sure if Uighurs are coming". Radio New Zealand International. 30 June 2009. 4 September 2011 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 1 July 2009.
  22. ^ "Six Guantanamo Uighurs arrive in Palau: US". Agence France-Presse. 31 October 2009. 24 May 2012 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  23. ^ "Palau receives aid boost from US". australianetworknews.com. 30 January 2010. 11 May 2011 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. The president insisted there was no link to the island's hosting of six inmates from Guantanamo Bay. Palau had earlier rejected a 156 million dollar offer and the settlement came after the island nation agreed to resettle six Muslim Uighurs who had been held for more than seven years at the US naval base at Guantanamo Bay. The six arrived in Palau in November. But Johnson said the two issues were not related.
  24. ^ Urbina, Ian (21 February 2016), "Palau vs the Poachers", The New York Times Magazine: 40–49, https://mobile.nytimes.com/2016/02/21/magazine/palau-vs-the-poachers.html, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 23 April 2018, "Nearly 9,000 miles [14,000 km] away, the Remeliik, a police patrol ship from the tiny island nation Palau, was pursuing a 10-man Taiwanese pirate ship, the Shin Jyi Chyuu 33, through Palauan waters." 
  25. ^ "Rethinking Palau's Place in the Free and Open Indo-Pacific". thediplomat.com. 4 October 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 4 October 2021.
  26. ^ "Palau's president urges the UN to include Taiwan – Taipei Times". Taipei Times. 23 September 2021. 4 October 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 4 October 2021.
  27. ^ Mita, Takashi (4 October 2021). Political futures of small-scale island-states in Pacific islands: Global dynamics and state-making in the Republic of Palau (PhD dissertation). University of Hawaiʻi. ProQuest 304894523. 26 March 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 4 October 2021.
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=පලාවු_හි_දේශපාලනය_සහ_රජය&oldid=766390" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි