නවසීලන්තයේ නිරුක්තිය
.jpg)
නවසීලන්තයට පැමිණි පළමු යුරෝපීය සංචාරකයා වූ ලන්දේසි ගවේෂක අබෙල් ටස්මන්, එම දූපත් ස්ටැටන් ලෑන්ඩ් ලෙස නම් කළේ, ඒවා දකුණු ඇමරිකාවේ දකුණු කෙළවරේ ජේකබ් ලෙ මයර් දුටු ස්ටැටන් ලෑන්ඩ් හි කොටසක් බව විශ්වාස කරමිනි.[1][2] ඊළඟ වසරේ, 1643 දී, හෙන්ඩ්රික් බෲවර් දකුණු ඇමරිකානු භූමිය කුඩා දූපතක් පමණක් බව ඔප්පු කළ අතර, පසුව ලන්දේසි සිතියම් ශිල්පීන් ටස්මන්ගේ සොයාගැනීම නෝවා සීලන්ඩියා ලෙස ලතින් භාෂාවෙන් නම් කරන ලදී, එය ලන්දේසි සීලන්ඩියා පළාතෙන් පසුවය.[1][3] මෙම නම පසුව නවසීලන්තයට ඉංග්රීසිකරණය කරන ලදී.[4][5]
මෙය මාඕරි භාෂාවෙන් නු ටිරේනි ලෙස ලියා ඇත (ටෙ ටිරිටි ඕ වයිටැංගි භාෂාවෙන් නු ටිරානි ලෙස අක්ෂර වින්යාසය). 1834 දී, "හෙ වකපුටංග ඕ ටෙ රංගටිරතංග ඕ නු ටිරේනි" යන මාතෘකාව යටතේ මාඕරි භාෂාවෙන් ලියන ලද ලේඛනයක් ඉංග්රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය කරන ලද අතර එය නවසීලන්තයේ ස්වාධීනත්වයේ ප්රකාශනය බවට පත්විය. එය නවසීලන්තයේ එක්සත් ගෝත්රිකයන් වන Te W(h)akaminenga o Nga Rangatiratanga o Nga Hapu o Nu Tireni විසින් සකස් කරන ලද අතර, එහි පිටපතක් නවසීලන්තයේ එක්සත් ගෝත්රවල ධජය දැනටමත් පිළිගෙන ඇති සහ ග්ලෙනෙල්ග් සාමිවරයාගේ ලිපියකින් ප්රකාශය පිළිගත් IV වන විලියම් රජු වෙත යවන ලදී.[6][7]
අඕටෙයාරෝවා (මාඕරි භාෂාවෙන් [aɔˈtɛaɾɔa] සහ ඉංග්රීසියෙන් /ˌaʊtɛəˈroʊ.ə/ ලෙස උච්චාරණය කෙරේ; බොහෝ විට 'දිගු සුදු වලාකුළේ දේශය' ලෙස පරිවර්තනය කෙරේ)[8] යනු නවසීලන්තය සඳහා වත්මන් මාඕරි නාමයයි. යුරෝපීයයන් පැමිණීමට පෙර මාඕරි මුළු රටටම නමක් තිබුණාද යන්න නොදනී; අඕටෙයාරෝවා මුලින් සඳහන් කළේ උතුරු දූපතට පමණි.[9] ප්රධාන දූපත් දෙක සඳහා මාඕරි භාෂාවට සාම්ප්රදායික නම් කිහිපයක් තිබුණි, ඒවා අතර උතුරු දූපත සඳහා ටෙ ඉකා-අ-මෞයි ('මෞයිගේ මාළුවා') සහ දකුණු දූපත සඳහා ටෙ වයිපෞනමු ('ග්රීන්ස්ටෝන් ජලය') හෝ ටෙ වක ඕ අඕරකි ('අඕරකිගේ ඔරුව') ඇතුළත් වේ.[10] මුල් යුරෝපීය සිතියම් උතුරු (උතුරු දූපත), මැද (දකුණු දූපත) සහ දකුණ (ස්ටුවර්ට් දූපත / රකියුරා) යන දූපත් ලේබල් කරන ලදී.[11]
1830 දී, සිතියම් සාදන්නන් විශාලතම දූපත් දෙක වෙන්කර හඳුනා ගැනීම සඳහා ඔවුන්ගේ සිතියම්වල "උතුරු" සහ "දකුණ" භාවිතා කිරීමට පටන් ගත් අතර, 1907 වන විට මෙය පිළිගත් සම්මතය විය.[12] නවසීලන්ත භූගෝලීය මණ්ඩලය 2009 දී උතුරු දූපත සහ දකුණු දූපතෙහි නම් කිසි විටෙකත් විධිමත් කර නොමැති බව සොයා ගත් අතර, නම් සහ විකල්ප නම් 2013 දී විධිමත් කරන ලදී. මෙය උතුරු දූපත හෝ ටෙ ඉකා-අ-මෞයි සහ දකුණු දූපත හෝ ටෙ වයිපෞනමු ලෙස නම් කළේය.[13] සෑම දූපතක් සඳහාම, එහි ඉංග්රීසි හෝ මාඕරි නම භාවිතා කළ හැකිය, නැතහොත් දෙකම එකට භාවිතා කළ හැකිය.[13] ඒ හා සමානව මුළු රට සඳහාම මාඕරි සහ ඉංග්රීසි නම් සමහර විට එකට භාවිතා වේ (අඕටෙරෝවා නවසීලන්තය);[14][15] කෙසේ වෙතත්, මෙයට නිල පිළිගැනීමක් නොමැත.[16]
යොමු කිරීම්
[සංස්කරණය]- ^ a b Wilson, John (March 2009). "European discovery of New Zealand – Tasman's achievement". Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand. 6 January 2012 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 24 January 2011.
- ^ Bathgate, John. "The Pamphlet Collection of Sir Robert Stout: Volume 44. Chapter 1, Discovery and Settlement". NZETC. 24 July 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 17 August 2018.
He named the country Staaten Land, in honour of the States-General of Holland, in the belief that it was part of the great southern continent.
- ^ Mackay, Duncan (1986). "The Search for the Southern Land". In Fraser, B. (ed.). The New Zealand Book of Events. Auckland: Reed Methuen. pp. 52–54.
- ^ Wood, James (1900). The Nuttall Encyclopaedia: Being a Concise and Comprehensive Dictionary of General Knowledge. London and New York: Frederick Warne & Co. p. iii. සම්ප්රවේශය 10 October 2016.
- ^ McKinnon, Malcolm (November 2009). "Place names – Naming the country and the main islands". Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand. 13 June 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 24 January 2011.
- ^ Grant (Lord Glenelg), Charles (1836). "Extract of a Despatch from Lord Glenelg to Major-General Sir Richard Bourke, New South Wales". 8 December 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 20 March 2021 – via Waitangi Associates.
- ^ Palmer 2008, පිටු අංකය: 41.
- ^ King 2003, පිටු අංකය: 41.
- ^ Hay, Maclagan & Gordon 2008, පිටු අංකය: 72.
- ^ Mein Smith 2005, පිටු අංකය: 6.
- ^ Brunner, Thomas (1851). The Great Journey: An expedition to explore the interior of the Middle Island, New Zealand, 1846-8. Royal Geographical Society. 31 October 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 13 June 2010.
- ^ McKinnon, Malcolm (November 2009). "Place names – Naming the country and the main islands". Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand. 13 June 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 24 January 2011.
- ^ a b Williamson, Maurice (10 October 2013). "Names of NZ's two main islands formalised" (Press release). New Zealand Government. 8 October 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 1 May 2017.
- ^ Ministry of Health (24 June 2021). "COVID-19: Elimination strategy for Aotearoa New Zealand". 2 December 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 15 July 2021.
- ^ Larner, Wendy (31 May 2021). "COVID-19 in Aotearoa New Zealand". Journal of the Royal Society of New Zealand. 51 (sup1): S1–S3. Bibcode:2021JRSNZ..51S...1L. doi:10.1080/03036758.2021.1908208. ISSN 0303-6758.
- ^ "Using 'Aotearoa' and 'New Zealand' together 'as it should be' - Jacinda Ardern". Newshub (ඉංග්රීසි බසින්). 17 December 2019. 18 July 2021 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 18 July 2021.