Jump to content

නවසීලන්තයේ ජන විකාශනය

බැඳියන් එක්කරන්න
විකිපීඩියා වෙතින්
Stationary population pyramid broken down into 21 age ranges.
ජනගහන පිරමීඩය (2017)

2023 නවසීලන්ත සංගණනයට අනුව, පදිංචි ජනගහනය 4,993,923 ක් වූ අතර, එය 2018 සංගණන සංඛ්‍යාවට වඩා 6.3% ක වැඩිවීමකි.[1] 2025 සැප්තැම්බර් වන විට, මුළු ජනගහනය 5,231,143 ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත.[2] 2020 ජූනි මාසයෙන් අවසන් වූ වසර හත තුළ නවසීලන්තයේ ජනගහනය වසරකට 1.9% ක අනුපාතයකින් වැඩි විය. 2020 සැප්තැම්බර් මාසයේදී නවසීලන්ත සංඛ්‍යාලේඛන ආයතනය වාර්තා කළේ, 2018 සංගණනය මත පදනම් වූ ජනගහන ඇස්තමේන්තු අනුව 2019 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ජනගහනය මිලියන 5 ඉක්මවා ඇති බවයි.[3][n 1]

නවසීලන්තයේ ජනගහනය අද වන විට රටේ උතුරු ප්‍රදේශයේ කේන්ද්‍රගත වී ඇති අතර, 2024 ජූනි වන විට ජනගහනයෙන් 76.5% ක් පමණ උතුරු දූපතේ ද, 23.5% ක් දකුණු දූපතේ ද ජීවත් වෙති. 20 වැනි සියවස තුළ නවසීලන්තයේ ජනගහනය උතුරට සංක්‍රමණය විය. 1921 දී, රටේ ජනගහනයේ මධ්‍ය ලක්ෂ්‍යය මනවාටු-වංගනූයි හි ලෙවින්ට බටහිරින් ටස්මන් මුහුදේ පිහිටා තිබුණි; 2017 වන විට, එය කිලෝමීටර 280 (සැතපුම් 170) උතුරට වයිකාටෝ හි කවියා අසලට ගමන් කර ඇත.[5]

නවසීලන්තය ප්‍රධාන වශයෙන් නාගරික රටක් වන අතර, ජනගහනයෙන් 84.7% ක් නාගරික ප්‍රදේශවල ජීවත් වන අතර, ජනගහනයෙන් 51.2% ක් 100,000 ඉක්මවන ජනගහනයක් සහිත නගර හතක ජීවත් වෙති. මිලියන 1.4 කට අධික වැසියන් සිටින ඕක්ලන්ඩ්, විශාලතම නගරයයි. නවසීලන්ත නගර ජාත්‍යන්තර ජීවන මිනුම්වල ඉහළ අගයක් ගනී. උදාහරණයක් ලෙස, 2016 දී, Mercer Quality of Living Survey විසින් ඕක්ලන්ඩ් ලෝකයේ තුන්වන වඩාත්ම ජීවත් වීමට සුදුසුම නගරය ලෙසත්, වෙලින්ටන් දොළොස්වන ස්ථානයටත් ශ්‍රේණිගත කර ඇත.[6]

2018 සංගණනයේදී නවසීලන්ත ජනගහනයේ මධ්‍යන්‍ය වයස අවුරුදු 37.4 ක් විය,[7] 2017-2019 දී පිරිමින් සඳහා ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 80.0 ක් සහ කාන්තාවන් සඳහා අවුරුදු 83.5 ක් විය.[8] නවසීලන්තය උප-ප්‍රතිස්ථාපන සශ්‍රීකත්ව අනුපාතයක් අත්විඳින අතර, 2020 දී සම්පූර්ණ සශ්‍රීකත්ව අනුපාතය 1.6 ක් වුවද, සශ්‍රීකත්ව අනුපාතය OECD සාමාන්‍යයට වඩා ඉහළ ය.[9][10] 2050 වන විට, මධ්‍යන්‍ය වයස අවුරුදු 43 දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන අතර, අවුරුදු 60 හෝ ඊට වැඩි පුද්ගලයින්ගේ ප්‍රතිශතය 18% සිට 29% දක්වා ඉහළ යනු ඇත.[11] 2016 දී මරණයට ප්‍රධානතම හේතුව 30.3% ක් ලෙස පිළිකා වූ අතර, ඊට පසුව හෘද රෝග (14.9%) සහ මස්තිෂ්ක වාහිනී රෝග (7.4%) විය.[12] 2016 වන විට, සෞඛ්‍ය සේවා සඳහා වන මුළු වියදම (පෞද්ගලික අංශයේ වියදම් ඇතුළුව) GDP හි 9.2% කි.[13]

 
නවසීලන්තය හි විශාලතම නගර
සංඛ්‍යාලේඛන නවසීලන්ත 2024 ජුනි ඇස්තමේන්තුව (SSGA18 සීමාවන්)
Rank කලාපය Pop. Rank කලාපය Pop.
1ඕක්ලන්ඩ්ඕක්ලන්ඩ්1,530,50011පොරිරුවාවෙලින්ටන්60,400
2ක්‍රයිස්ට්චර්ච්කැන්ටබරි400,60012නිව් ප්ලයිමවුත්ටරනකි60,400
3වෙලිංටන්වෙලින්ටන්208,80013රෝටෝරුවාප්ලෙන්ටි බේ57,900
4හැමිල්ටන්වයිකටෝ189,70014වන්ගරේනෝර්ත්ලන්ඩ්56,100
5ටෝරන්ගාප්ලෙන්ටි බේ161,30015නෙල්සන්නෙල්සන්50,800
6ලෝවර් හට්වෙලින්ටන්112,30016හේස්ටිංස්හොකෙස් බේ50,200
7ඩනෙඩින්ඔටාගෝ103,20017ඉන්වර්කගිල්සවුත්ලන්ඩ්50,800
8පාමස්ටන් නෝර්ත්මනාවටු–වන්ගනුයි81,80018අපර් හට්වෙලින්ටන්44,500
9නේපියර්හොකෙස් බේ66,80019වන්ගනුයිමනාවටු–වන්ගනුයි42,600
10හිබිස්කස් කෝස්ට්ඕක්ලන්ඩ්66,80020ගිස්බෝන්ගිස්බෝන්38,300

ජනවාර්ගිකත්වය සහ සංක්‍රමණ

[සංස්කරණය]
Pedestrians crossing a wide street which is flanked by storefronts
වාර්ගික වශයෙන් විවිධත්වයක් ඇති නගරයක් වන ඕක්ලන්ඩ් හි ක්වීන් වීදියේ පදිකයින්

2023 සංගණනයේදී, පදිංචිකරුවන්ගෙන් 62.1% ක් ජනවාර්ගික වශයෙන් නවසීලන්ත යුරෝපීයයන් ලෙස පිළිතුරු දුන් අතර, 17.8% ක් ජනවාර්ගික වශයෙන් මාඕරි ලෙස පිළිතුරු දුන්හ.[1] අනෙකුත් ප්‍රධාන ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් අතරට චීන (5.2%), ඉන්දීය (5.1%), සැමෝවානු (4.3%), පිලිපීන (2.2%), ටොංගානු (2.0%), කුක් දූපත් මාඕරි (1.9%), සහ ඉංග්‍රීසි (1.4%) අය ඇතුළත් වේ.[1] 13.2% ක් බහුවිධ ජනවාර්ගිකත්වයන්ට අයත් බවට පිළිතුරු දුන් අතර, 8.2% ක් පමණක් යුරෝපීය සහ මාඕරි යන දෙකටම අයත් බවට පිළිතුරු දුන්හ.[14] නවසීලන්ත සංඛ්‍යාලේඛන ආයතනය පුද්ගලයන්ට බහුවිධ ජනවාර්ගිකත්වයන් තෝරා ගැනීමට ඉඩ සලසන අතර, මුළු ප්‍රතිචාර මත පදනම්ව ජනවාර්ගික දත්ත වාර්තා කරයි, එබැවින් ජනවාර්ගිකත්වයන්ගේ එකතුව 100% ට වඩා වැඩි වේ. එක් ජනවාර්ගිකත්වයක් පමණක් පිළිගත හැකි පැරණි පද්ධති සඳහා, මාඕරිවරුන්ට ඉහළම ප්‍රමුඛතාවය සහ නවසීලන්ත යුරෝපීයයන්ට අඩුම ප්‍රමුඛතාවය සහිතව, පූර්ව නිශ්චිත ප්‍රමුඛතා අනුපිළිවෙලක් මත පදනම්ව පුද්ගලයන් සාමාන්‍යයෙන් තනි ජනවාර්ගිකත්වයකට වෙන් කරනු ලැබේ.[15]

මෑත දශකවලදී ජනගහනය වඩාත් බහු සංස්කෘතික හා විවිධත්වයෙන් යුක්ත වී ඇත: 1961 දී, සංගණනය වාර්තා කළේ නවසීලන්තයේ ජනගහනය 92% ක් යුරෝපීයයන් සහ 7% ක් මාඕරිවරුන් බවයි, ඉතිරි 1% ආසියානු සහ පැසිෆික් සුළුතරයන් විසින් බෙදා ගන්නා ලදී.[16] කෙසේ වෙතත්, නවසීලන්තයේ යුරෝපීය නොවන ජනගහනය අසමාන ලෙස උතුරු දූපතේ සහ විශේෂයෙන්ම ඕක්ලන්ඩ් කලාපයේ කේන්ද්‍රගත වී ඇත: නවසීලන්තයේ ජනගහනයෙන් 33% ක් ඕක්ලන්ඩ් හි වාසය කරන අතර, රටේ පැසිෆිකා ජනගහනයෙන් 62% ක් සහ එහි ආසියානු ජනගහනයෙන් 60% ක් එහි වාසය කරයි.[1]

නවසීලන්ත පුරවැසියෙකු සඳහා වන නිල නාමය New Zealander වුවද, "කිවී" යන අනියම් නාමය ජාත්‍යන්තරව[17] සහ දේශීයව ද බහුලව භාවිතා වේ.[18] යුරෝපීය සම්භවයක් ඇති නවසීලන්ත වැසියන් හැඳින්වීමට Pākehā යන මාඕරි වචනය භාවිතා කර ඇත, නමුත් සමහරු මෙම නම ප්‍රතික්ෂේප කරති. අද මෙම වචනය පොලිනීසියානු නොවන සියලුම නවසීලන්ත වැසියන් හැඳින්වීමට වැඩි වැඩියෙන් භාවිතා වේ.[19]

නවසීලන්තයට මුලින්ම පැමිණියේ මාඕරිවරුන් වන අතර, පසුව මුල් යුරෝපීය පදිංචිකරුවන් පැමිණියහ. යටත්විජිතකරණයෙන් පසුව, සුදු ඕස්ට්‍රේලියානු ප්‍රතිපත්තියට සමාන සීමාකාරී ප්‍රතිපත්ති හේතුවෙන් සංක්‍රමණිකයන් ප්‍රධාන වශයෙන් බ්‍රිතාන්‍යය, අයර්ලන්තය සහ ඕස්ට්‍රේලියාවෙන් පැමිණියහ.[20] සැලකිය යුතු ලන්දේසි, ඩල්මේෂියන්,[21] ජර්මානු, සහ ඉතාලි සංක්‍රමණ ද ඇති වූ අතර, ඕස්ට්‍රේලියාව, උතුරු ඇමරිකාව, දකුණු ඇමරිකාව සහ දකුණු අප්‍රිකාව හරහා වක්‍ර යුරෝපීය සංක්‍රමණ ද සිදු විය.[22][23] දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ශුද්ධ සංක්‍රමණය වැඩි විය; 1970 සහ 1980 ගණන්වලදී සංක්‍රමණ ප්‍රතිපත්ති ලිහිල් කරන ලද අතර, ආසියාවෙන් සංක්‍රමණය ප්‍රවර්ධනය කරන ලදී.[23][24] 2009-10 දී, නවසීලන්ත සංක්‍රමණ සේවය විසින් වාර්ෂික ස්ථිර පදිංචි අනුමත කිරීම් 45,000-50,000 ක ඉලක්කයක් නියම කරන ලදී—එනම් නවසීලන්ත පදිංචිකරුවන් 100 කට එක් නව සංක්‍රමණිකයෙකුට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකි.[25] 2018 සංගණනයේදී, ගණන් කරන ලද පුද්ගලයන්ගෙන් 27.4% ක් නවසීලන්තයේ උපන් අය නොවන අතර, එය 2013 සංගණනයේ 25.2% ට වඩා වැඩි වීමකි. නවසීලන්තයේ විදේශයන්හි උපන් ජනගහනයෙන් අඩකට වඩා (52.4%) ඕක්ලන්ඩ් කලාපයේ ජීවත් වේ.[26] එක්සත් රාජධානිය නවසීලන්තයේ සංක්‍රමණික ජනගහනයේ විශාලතම මූලාශ්‍රය ලෙස පවතින අතර, විදේශයන්හි උපන් සියලුම නවසීලන්ත වැසියන්ගෙන් හතරෙන් එකක් පමණ එහි උපත ලබා ඇත; නවසීලන්තයේ විදේශයන්හි උපන් ජනගහනයේ අනෙකුත් ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර වන්නේ චීනය, ඉන්දියාව, ඕස්ට්‍රේලියාව, දකුණු අප්‍රිකාව, ෆීජි සහ සැමෝවා ය.[27] 1990 ගණන්වල අග භාගයේදී ගාස්තු ගෙවන ජාත්‍යන්තර සිසුන් සහ ජාත්‍යන්තර හුවමාරු සිසුන් සංඛ්‍යාව තියුනු ලෙස වැඩි වූ අතර, 2002 දී පොදු උසස් අධ්‍යාපන ආයතනවල 20,000 කට අධික පිරිසක් ඉගෙනුම ලැබූහ.[28]

භාෂාව

[සංස්කරණය]
Map of New Zealand showing the percentage of people in each census area unit who speak Māori. Areas of the North Island exhibit the highest Māori proficiency.
2013 සංගණනයට අනුව මාඕරි භාෂාව කතා කරන්නන්:[29]
  5% ට අඩු
  5% ට වැඩි
  10% ට වැඩි
  20% ට වැඩි
  30% ට වැඩි
  40% ට වැඩි
  50% ට වැඩි

නවසීලන්තයේ ප්‍රමුඛ භාෂාව ඉංග්‍රීසි වන අතර, එය ජනගහනයෙන් 95.4% ක් විසින් කතා කරනු ලැබේ.[30] නවසීලන්ත ඉංග්‍රීසි යනු සුවිශේෂී උච්චාරණයක් සහ ශබ්දකෝෂයක් සහිත භාෂාවේ ප්‍රභේදයකි.[31] එය ඕස්ට්‍රේලියානු ඉංග්‍රීසි භාෂාවට සමාන වන අතර, උතුරු අර්ධගෝලයේ බොහෝ කථිකයන්ට උච්චාරණ වෙන්කර හඳුනා ගැනීමට නොහැකි වේ.[32] නවසීලන්ත ඉංග්‍රීසි උපභාෂාව සහ අනෙකුත් ඉංග්‍රීසි උපභාෂා අතර වඩාත් කැපී පෙනෙන වෙනස්කම් වන්නේ කෙටි ඉදිරිපස ස්වරවල විපර්යාසයන්ය.

දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු, මාඕරිවරුන්ට පාසල්වල සහ රැකියා ස්ථානවල ඔවුන්ගේම භාෂාව (te reo Māori) කතා කිරීම අධෛර්යමත් කරන ලදී හෝ බලෙන් නවත්වන ලදී, එය දුරස්ථ ප්‍රදේශ කිහිපයක පමණක් ප්‍රජා භාෂාවක් ලෙස පැවතුනි.[33] 1867 ස්වදේශික පාසල් පනත සියලුම පාසල්වල ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ඉගැන්වීම අවශ්‍ය කළ අතර, දරුවන්ට මාඕරි භාෂාව කතා කිරීම තහනම් කරන නිල ප්‍රතිපත්තියක් නොතිබුණද, එසේ කළහොත් බොහෝ දෙනෙක් ශාරීරික හිංසනයන්ට ලක් වූහ.[34][35][36] මාඕරි භාෂාව මෑතකදී පුනර්ජීවනය වීමේ ක්‍රියාවලියකට භාජනය වී ඇති අතර,[37] 1987 දී නවසීලන්තයේ නිල භාෂාවක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර,[38] ජනගහනයෙන් 4.0% ක් විසින් කතා කරනු ලැබේ.[30][n 2] දැන් මාඕරි භාෂා-ගිල්වීමේ පාසල් සහ ප්‍රධාන වශයෙන් මාඕරි භාෂාවෙන් විකාශනය වන රූපවාහිනී නාලිකා දෙකක් ඇත.[40] බොහෝ ස්ථානවල ඔවුන්ගේ මාඕරි සහ ඉංග්‍රීසි යන නම් දෙකම නිල වශයෙන් පිළිගෙන ඇත.[41]

2018 සංගණනයේ වාර්තා වූ පරිදි,[30] සැමෝවානු වඩාත් බහුලව කතා කරන නිල නොවන භාෂාව වන අතර (2.2%), එයට පසුව "උතුරු චීන" (මැන්ඩරින් ඇතුළුව, 2.0%), හින්දි (1.5%), සහ ප්‍රංශ (1.2%) වේ. නවසීලන්ත සංඥා භාෂාව 22,986 දෙනෙකුට (0.5%) තේරුම් ගත හැකි බව වාර්තා විය; එය 2006 දී නවසීලන්තයේ නිල භාෂාවක් බවට පත් විය.[42]

ආගම

[සංස්කරණය]
Simple white building with two red domed towers
රේතිහි අසල කන්දක් මත පිහිටි රතන පල්ලියක්. කුළුණු දෙකකින් යුත් ඉදිකිරීම් රතන ගොඩනැගිලිවල ලක්ෂණයකි.[43]

2023 සංගණනයේදී, ජනගහනයෙන් 51.6% ක් කිසිදු ආගමක් නොමැති බව ප්‍රකාශ කළ අතර,[44] එය 2018 සංගණනයේ 48.2% ට වඩා වැඩි වීමකි.[30] කිතුනුවන් විශාලතම තනි ආගමික කණ්ඩායම වන අතර, ජනගහනයෙන් 32.3% ක් සෑදේ,[44] එය 2018 හි 36.5% ට සාපේක්ෂව අඩු වීමකි.[30] හින්දු භක්තිකයන් දෙවන විශාලතම ආගමික සුළුතරය වන අතර, ජනගහනයෙන් 2.9% ක් සෑදෙන අතර, ඊට පසුව 1.5% කින් මුස්ලිම්වරුන් සිටී.[44] ඕක්ලන්ඩ් කලාපය විශාලතම ආගමික විවිධත්වයක් පෙන්නුම් කළේය.[45]

අධ්‍යාපනය

[සංස්කරණය]

අවුරුදු 6 සිට 16 දක්වා ළමුන් සඳහා ප්‍රාථමික සහ ද්විතීයික පාසල් අධ්‍යාපනය අනිවාර්ය වන අතර, බොහෝ ළමුන් අවුරුදු 5 සිට පාසල් යති.[46] පාසල් වසර 13 ක් ඇත, සහ නවසීලන්ත පුරවැසියන්ට සහ ස්ථිර පදිංචිකරුවන්ට ඔවුන්ගේ 5 වන උපන්දිනයේ සිට ඔවුන්ගේ 19 වන උපන්දිනයෙන් පසු දින දර්ශන වර්ෂය අවසන් වන තෙක් රාජ්‍ය පාසල්වල (රජයේ) අධ්‍යාපනය නොමිලේ.[47] නවසීලන්තයේ වැඩිහිටි සාක්ෂරතා අනුපාතය 99% කි,[48] සහ අවුරුදු 15 සිට 29 දක්වා ජනගහනයෙන් අඩකට වඩා උසස් අධ්‍යාපන සුදුසුකම් ලබා ඇත.[46]

රජයට අයත් උසස් අධ්‍යාපන ආයතන වර්ග පහක් ඇත: විශ්ව විද්‍යාල, අධ්‍යාපන විද්‍යාල, බහු තාක්ෂණික විද්‍යාල, විශේෂිත විද්‍යාල, සහ වනන්ගා,[49] ඊට අමතරව පෞද්ගලික පුහුණු ආයතන ද ඇත.[50] 2021 දී, අවුරුදු 25-64 අතර ජනගහනයෙන්; 13% ට කිසිදු විධිමත් සුදුසුකමක් නොතිබුණි, 21% ට පාසල් සුදුසුකමක් තිබුණි, 28% ට උසස් අධ්‍යාපන සහතිකයක් හෝ ඩිප්ලෝමාවක් තිබුණි, සහ 35% ට උපාධියක් හෝ ඊට වැඩි සුදුසුකමක් තිබුණි.[51] OECD හි ජාත්‍යන්තර ශිෂ්‍ය තක්සේරු කිරීමේ වැඩසටහන නවසීලන්තය ගණිතය සඳහා OECD හි 28 වැනි හොඳම ස්ථානයට, විද්‍යාව සඳහා 13 වැනි හොඳම ස්ථානයට, සහ කියවීම සඳහා 11 වැනි හොඳම ස්ථානයට ශ්‍රේණිගත කරයි.[52]

සටහන්

[සංස්කරණය]
  1. ↑ A provisional estimate initially indicated the milestone was reached six months later in March 2020, before population estimates were rebased from the 2013 census to the 2018 census.[4]
  2. ↑ In 2015, 55% of Māori adults (aged 15 years and over) reported knowledge of te reo Māori. Of these speakers, 64% use Māori at home and 50,000 can speak the language "very well" or "well".[39]

යොමු කිරීම්

[සංස්කරණය]
  1. 1 2 3 4 "2023 Census population counts (by ethnic group, age, and Māori descent) and dwelling counts". Statistics New Zealand. 29 May 2024. සම්ප්‍රවේශය 29 May 2024.
  2. ↑ "New Zealand Population (2024) – Worldometer". www.worldometers.info (ඉංග්‍රීසි බසින්). 14 December 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2024-12-14.
  3. ↑ "New Zealand's population nears 5.1 million" (Press release). Statistics New Zealand. 22 September 2020. 4 April 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 24 September 2020.
  4. ↑ Pullar-Strecker, Tom (18 May 2020). "New Zealand population tops 5 million". Stuff.co.nz. 12 February 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 18 May 2020.
  5. ↑ "Three in four New Zealanders live in the North Island | Stats NZ". www.stats.govt.nz. 26 October 2017. 7 October 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 7 October 2021.
  6. ↑ "Quality of Living Ranking 2016". New York / London: Mercer. 23 February 2016. 19 October 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 28 April 2017.
  7. ↑ "2018 Census place summaries | Stats NZ". www.stats.govt.nz. 14 November 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 9 September 2021.
  8. ↑ "National and subnational period life tables: 2017–2019 | Stats NZ". www.stats.govt.nz. සම්ප්‍රවේශය 9 September 2021.
  9. ↑ de Jong, Eleanor (18 February 2021). "New Zealand birthrate sinks to its lowest ever". the Guardian (ඉංග්‍රීසි බසින්). 10 September 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 9 September 2021.
  10. ↑ "Demography – Fertility rates – OECD Data". theOECD (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 9 September 2021.
  11. ↑ "World Population Prospects" (PDF). 2008 revision. United Nations Department of Economic and Social Affairs. 2009. සම්ප්‍රවේශය 29 August 2009.
  12. ↑ "Mortality 2016 data tables". Ministry of Health NZ (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 9 September 2021.
  13. ↑ "Health expenditure and financing". Stats.OECD.org. Organisation for Economic Co-operation and Development. 2016. සම්ප්‍රවේශය 8 December 2017.
  14. ↑ "Stats NZ". explore.data.stats.govt.nz. සම්ප්‍රවේශය 2024-12-06.
  15. ↑ "HISO 10001:2017 Ethnicity Data Protocols" (PDF). Ministry of Health (New Zealand). September 2017.
  16. ↑ Pool, Ian (May 2011). "Population change – Key population trends". Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand. 18 August 2017 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 18 August 2017.
  17. ↑ Dalby, Simon (September 1993). "The 'Kiwi disease': Geopolitical discourse in Aotearoa/New Zealand and the South Pacific". Political Geography. 12 (5): 437–456. doi:10.1016/0962-6298(93)90012-V.
  18. ↑ Callister, Paul (2004). "Seeking an Ethnic Identity: Is 'New Zealander' a Valid Ethnic Category?" (PDF). New Zealand Population Review. 30 (1 & 2): 5–22. 15 May 2011 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 18 January 2011.
  19. ↑ Ranford, Jodie. "'Pakeha', Its Origin and Meaning". Māori News. සම්ප්‍රවේශය 20 February 2008. Originally the Pakeha were the early European settlers, however, today 'Pakeha' is used to describe any peoples of non-Maori or non-Polynesian heritage. Pakeha is not an ethnicity but rather a way to differentiate between the historical origins of our settlers, the Polynesians and the Europeans, the Maori and the other.
  20. ↑ Socidad Peruana de Medicina Intensiva (SOPEMI) (2000). Trends in international migration: Continuous reporting system on migration. Organisation for Economic Co-operation and Development. pp. 276–278.
  21. ↑ Walrond, Carl (21 September 2007). "Dalmatians". Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand. සම්ප්‍රවේශය 30 April 2010.
  22. ↑ "Peoples". Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand. 2005. සම්ප්‍රවේශය 2 June 2017.
  23. 1 2 Phillips, Jock (11 August 2015). "History of immigration". Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand. සම්ප්‍රවේශය 2 June 2017.
  24. ↑ Brawley, Sean (1993). "'No White Policy in NZ': Fact and Fiction in New Zealand's Asian Immigration Record, 1946–1978" (PDF). New Zealand Journal of History. 27 (1): 33–36. 8 October 2020 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2 June 2017.
  25. ↑ "International Migration Outlook: New Zealand 2009/10" (PDF). OECD Continuous Reporting System on Migration (SOPEMI). Organisation for Economic Co-operation and Development: 2. 2010. ISSN 1179-5085. 11 May 2011 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 16 April 2011 – via New Zealand Department of Labour.
  26. ↑ "Birthplace (detailed), for the census usually resident population count, 2006, 2013, and 2018 Censuses (RC, TA, SA2, DHB)". nzdotstat.stats.govt.nz. Statistics New Zealand. සම්ප්‍රවේශය 22 July 2020.
  27. ↑ "2018 Census totals by topic – national highlights". Statistics New Zealand. 23 September 2019. 23 September 2019 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 22 July 2020.
  28. ↑ Butcher, Andrew; McGrath, Terry (2004). "International Students in New Zealand: Needs and Responses" (PDF). International Education Journal. 5 (4). 9 March 2012 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 19 January 2011.
  29. ↑ 2013 Census QuickStats. Statistics New Zealand. 2013. ISBN 978-0-478-40864-5.
  30. 1 2 3 4 5 "Quick stats about ethnicity for New Zealand (2018 Census)". Statistics New Zealand. Source: Stats NZ and licensed by Stats NZ for reuse under the Creative Commons Attribution 4.0 International licence. 14 November 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 14 November 2023.
  31. ↑ Bardsley, Dianne (7 October 2018). "English language in New Zealand – Characteristics of New Zealand English". Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand. https://teara.govt.nz/en/english-language-in-new-zealand/page-1. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 11 November 2021.
  32. ↑ Hay, Maclagan & Gordon 2008, පිටු අංකය: 14.
  33. ↑ Phillips, Jock (March 2009). "The New Zealanders – Bicultural New Zealand". Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand. සම්ප්‍රවේශය 21 January 2011.
  34. ↑ "The Crown's legacy of beating Māori children for speaking their reo". NZ Herald (New Zealand English බසින්). 30 May 2023. සම්ප්‍රවේශය 29 May 2023.
  35. ↑ "Crown should apologise to Māori beaten as children for te reo, says Dover Samuels". Stuff (ඉංග්‍රීසි බසින්). 3 September 2019. සම්ප්‍රවේශය 29 May 2023.
  36. ↑ "Native Affairs – Silenced". Māori Television (ඉංග්‍රීසි බසින්). 21 September 2015. සම්ප්‍රවේශය 29 May 2023.
  37. ↑ Squires, Nick (May 2005). "British influence ebbs as New Zealand takes to talking Māori". The Daily Telegraph. 10 January 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 3 May 2017.
  38. ↑ "Waitangi Tribunal claim – Māori Language Week". New Zealand Ministry for Culture and Heritage. July 2010. 2 June 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 19 January 2011.
  39. ↑ "Ngā puna kōrero: Where Māori speak te reo – infographic". Statistics New Zealand. සම්ප්‍රවේශය 8 September 2016.
  40. ↑ Drinnan, John (8 July 2016). "'Maori' will remain in the name Maori Television". The New Zealand Herald. 9 August 2020 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 28 August 2016. According to 2015 figures supplied by Maori TV, its two channels broadcast an average of 72 per cent Māori language content – 59 per cent on the main channel and 99 per cent on Te Reo
  41. ↑ "Ngāi Tahu Claims Settlement Act 1998". New Zealand Parliamentary Counsel Office. 20 May 2014 [1 October 1998]. සම්ප්‍රවේශය 10 March 2019.
  42. ↑ "New Zealand Sign Language Act 2006". 1 July 2022. Parliamentary Counsel Office. 10 April 2006.
  43. ↑ Kaa, Hirini (March 2017). "Ngā hāhi – Māori and Christian denominations – Ringatū and Rātana". Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand. සම්ප්‍රවේශය 4 April 2020. [permanent dead link]
  44. 1 2 3 "2023 Census population, dwelling, and housing highlights". Statistics New Zealand. සම්ප්‍රවේශය 2024-10-04.
  45. ↑ "2018 Census place summaries". Statistics New Zealand. 23 September 2019. සම්ප්‍රවේශය 30 March 2020.
  46. 1 2 Dench, Olivia (July 2010). "Education Statistics of New Zealand: 2009". Education Counts. සම්ප්‍රවේශය 19 January 2011.
  47. ↑ "Education Act 1989 No 80". New Zealand Parliamentary Counsel Office. 1989. Section 3. සම්ප්‍රවේශය 5 January 2013.
  48. ↑ "New Zealand". The World Factbook. US Central Intelligence Agency. 25 February 2021. 9 January 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 20 March 2021.
  49. ↑ "Education Act 1989 No 80 (as at 01 February 2011), Public Act. Part 14: Establishment and disestablishment of tertiary institutions, Section 62: Establishment of institutions". Education Act 1989 No 80. New Zealand Parliamentary Counsel Office. 1 February 2011. සම්ප්‍රවේශය 15 August 2011.
  50. ↑ "Studying in New Zealand: Tertiary education". New Zealand Qualifications Authority. සම්ප්‍රවේශය 15 August 2011.
  51. ↑ "Educational attainment of the adult population". educationcounts.govt.nz.
  52. ↑ "PISA 2018 results". PISA. 2019. සම්ප්‍රවේශය 7 October 2023.
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=නවසීලන්තයේ_ජන_විකාශනය&oldid=794814" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි