ද්වාරය:වතිකානු පුරය
(ද්වාරය:Vatican City වෙතින් යළි-යොමු කරන ලදි)
හැඳින්වීම
වතිකානුව(Vatican City) 
i/ˈvætɪkən ˈsɪti/, හෝ වතිකානු රාජ්ය Vatican City State,[1] (නිල ඉතාලි භාෂාවෙන් Stato della Città del Vaticano [2] යනු භූමියෙන් වටවූ ස්වෛරී නගර-රාජ්යකි. එය ඉතාලියේ රෝම නගරය ඇතුලත පිහිටා ඇත. එය ආසන්න වශයෙන් හෙක්ටයාර 44 ක් වන අතර එහි ජනගහනය 800 ට මදක් ඉහලය.[3][4] මේ අනුව වතිකානුව භූමිය මෙන්ම ජනගහනය අතින්ද ලොව කුඩාම ස්වෛරී රාජ්ය වේ.
වතිකානු රාජ්යය 1929 දී IX පියුස් පාප්තුමා වෙනුවෙන් රාජ්ය ලේකම් කාදිනල් පියෙත්රෝ ගැස්පාරී විසින් හා III වන වික්ටර් එම්මානුවෙල් රජ වෙනුවෙන් ඉතාලි අගමැති හා රජයේ ප්රධානියා වූ බෙනීටෝ මුසොලීනී විසින් අත්සන් තැබූ ලැටරන් ගිවිසුම මඟින් පිහිටවනු ලැබීය.[5] වතිකානු රාජ්ය මුල් ක්රිස්තියානු කාලයේ සිට පැවත එන ශුද්ධාසනයෙන් වෙනස් වන අතර[6]ලොව වටා සිටින බිලියන 1.2 පමණ වන [[ලතින් වතාවත්|ලතින්] හා නැගෙනහිර කතෝලික බැතිමතුන්ගේ මූලස්ථානය වේ. වතිකානුවේ ආඥාවන් ඉතාලි භාෂාවෙන් ප්රකාශයට පත්කරන අතර ශුද්ධාසනයේ ලේඛණ ප්රධාන වශයෙන් ලතින් භාෂාවෙන් නිකුත් වේ. රටක් නොවන ශුද්ධාසනය රාජ්යතාන්ත්රික හා සේවා ගුවන්ගමන් බලපත්ර හා වතිකානුව සාමාන්ය ගුවන්ගමන් බලපත්ර නිකුත් කරනු ලබයි. මෙම අවස්ථා දෙකේදීම නිකුත් කරනු ලැබ ඇත්තේ සුළු ගුවන්ගමන් බලපත්ර සංඛ්යාවක් පමණි.
තෝරාගත් ලිපි
-
සාන්ත පීතර බැසිලිකාව (ඉංග්රීසි: St. Peter's Basilica), වතිකානුවේ පිහිටි දෙව්මැදුරකි. (තව දුරටත්...) -
පාප්වහන්සේ (ලතින්: papa ග්රීක: πάππας පාපාස් වෙතින්, "පියා") යනු, ප්රධාන පූජාප්රසාදීන්වහන්සේ (නායක පූජකවරයා) හෝ, රෝමානු පූජාප්රසාදීන්වහන්සේ (රෝමානු පූජකවරයා) ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, රෝමයෙහි අග්රරාජගුරු ප්රසාදීන් වහන්සේ, ලෝකව්යාප්ත කතෝලික සභාවෙහි ප්රධාන පූජාප්රසාදීන්වහන්සේ, සහ වතිකානු පුරවර රාජ්යයෙහි රාජ්ය නායකයා හෝ පරමාධිපත්යධාරියා වෙයි. (තව දුරටත්...) -
සිස්ටීන් උප දෙව්මැදුර යනු වතිකානු නගරයේ පිහිටි පාප්තුමාගේ නිල නිවස වන අපෝස්තලික මන්දිරයේ පිහිටා ඇති දේවස්ථානයකි. ගෘහ නිර්මාණයෙන් අනූන ස්ථානයක් වන මෙහි පුරාණ තෙස්තමේන්තුවේ සොලමන් පූජස්ථානයේ ලක්ෂණද පිළිබිඹු වේ. ශ්රේ ෂ්ඨ පුනරුදවාදී කලාකරුවන්ගේ බිතු සිතුවම්කරණයෙන්ද එනම්, මයිකල් ආන්ජිලෝ වැනි අයගේ නිර්මාණකරණයෙන් අලංකෘත මෙහි පාප්වහන්සේගේ ආගමික සහ විවිධ ක්රිියාකාරකම් සිදුකරන දේවස්ථානයයි. තවද, නව පාප්වහන්සේ කෙනෙකු පත් කරනුවස් පවත්වනු ලබන රහස් සාකච්ඡා සිදු කරනුයේ මෙම පරිශ්රසයේදී වීම විශේෂත්වයකි. (තව දුරටත්...) -
සිස්ටීන් උප දෙව්මැදුර තුළ මුල් වරට පැවති 1492 සුදතුම් පිය දොරගුලුවරණය.
වසර දහස් ගණනක් පුරාවට පාප්තුමන් තෝරා පත්කර ගැනීමට කොන්ක්ලෙව් හෙවත් රහස් සකච්ජා කුටිය භාවිතා විය. කොන්ක්ලෙව් කුටිය හැඳින්වෙන්නේ යම් සංවිධානයකට නායකයකු තෝරා පත්කර ගැනීම සඳහා භාවිතා කරන ඉපැරණිතම ක්රමවේදය හැටියටය. කොන්ක්ලෙව් කුටිය වර්තමානයේ පිහිටා තිබෙන්නේ සිස්ටයින් දෙව්මැදුරේ අපෝස්තලික මන්දිරයේ ය.කොන්ක්ලෙව් කුටිය වර්තමානයේ පිහිටා තිබෙන්නේ සිස්ටයින් දෙව්මැදුරේ අපෝස්තලික මන්දිරයේ ය. අපෝස්තලික යුගයේ සිටම සෙසු රදගුරුවරුන්තෝරාගන්නා පරිද්දෙන්ම රෝමයේ රදගුරුතුමන් පදවියේ පූජ්ය පක්ෂයේ හා ගිහි ජනතාවගේ සම්මුතියකට අනුව තෝරා ගන්නා ලදී. වර්ෂ 1059දි පාප්තුමකු තෝරාපත්කර ගැනීම සඳහා සහභාගි විය යුතු ඡන්ද හිමියන් කව්රුන්ද යන්න නිශ්චිතව දක්වන ලදි. එහිදි කාදිනල්වරුන්ට පමණක් ඡන්දය භාවිතා කිරීමට අවස්තාව ලබා දෙන ලදි. කාලයෙන් කාලයට මෙම සම්ප්රදායන් නවීකරණයට ලක් විය. 1970 දී VI වැනි පාවුලු පාප්තුමා විසින් වයස අවුරුදු 80ට අඩු කාදිනල්වරුන්ට පමණක් ඡන්දය භාවිතා කිරීමට සීමා පනවන ලදි. වර්තමානයේ භාවිතා වන ක්රමවේදය ස්ථාපිත කරන ලද්දේ දෙවන ජුවාම් පාවුලු පාප්තුමා විසින් නිකුත් කරන ලද Universi Dominici gregis නම් අපෝස්තලික ව්යවස්ථාව මගිනි. දහසයවන බෙනඩික් පාප් තුමන් විසින් මෙම ක්රමවේදය දෙවරක් සංශෝදනය කරන ලදි. ඒ අනුව පාප් තුමකු වශයෙන් තෝරා පත්කර ගැනීම සඳහා යම් කාදිනල් තුමකු තුනෙන් දෙකකට වැඩි බහුතර ජන්ද ප්රමාණයක් හිමිකරගත යුතු අතර එලෙස තේරී පත්වන කාදිනල්තුමා පාප් තුමකු ලෙස කටයුතු කිරීමට තම නිදහස් කැමැත්තෙන්ම ඉදිරිපත් වීමද අවශ්ය වේ. (තව දුරටත්...) -
වතිකානුවේ මුළු භූමිභාගයෙන් භාගයකට වඩා ඇත්තේ වතිකානු උද්යාන වේ. (ඉතාලි: Giardini Vaticani), උද්යාන Renaissance හා Baroque යුගයේ පිහිටුවා ඇති අතර මූර්ති හා වතුර මල් වලින් සරසා ඇත.
වතිකානු කඳුගැටයේ විශාල ප්රදේශයක් පුරා විහිදුනු උද්යාන ආසන්න වශයෙන් හෙක්ටයාර 23 ක පමණ භූමිභාගයක් ආවරණය කරනු ලබයි. උසම ස්ථානය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 60 පමණ වේ. උතුරු, දකුණු හා බටහිර ප්රදේශ ගල් බිත්තිවලින් ආවරණය වී පවතී. (තව දුරටත්...) -
ශුද්ධාසනයේ නිල ලාංඡනය........
මෙය වතිකානු රාජ්යයේ නිල ලාංඡ්නයට වඩා සුළු වශයෙන් වෙනස්ය..
ශුද්ධාසනය (ඉංග්රීසි:Holy See, ලතින්:Sancta Sedes) යනු රෝම නුවර සදහා වන රෝමානු කතෝලික සභාවේ එපිස්කෝපල් බලප්රදේශය හෙවත් රදගුරු පදවිය වන අතර, එහි රදගුරු ධූරය හොබවනු ලබන්නේ පාප් තුමා විසිනි . වත්මන් පාප් ධූරය දරනු ලබන්නේ ශුද්ධෝත්තම ෆ්රැන්සිස් පාප් තුමන් විසින්ය. ශුද්ධාසනය කතෝලික සභාවේ රදගුරු පදවි අතරින් ශ්රේෂ්ඨතම පදවිය නොහොත් මූලිකම එපිස්කෝපල් ආසනය වන අතර මෙමගින් කතෝලික සභාවේ මධ්යගත පරිපාලනය සිදු කරනු ලබයි. එබැවින් රාජ්යතාන්ත්රික හා අනෙකුත් විෂයෙහි ශුද්ධාසනය ක්රියා කරනු ලබන්නේත් සිය මතය ප්රකාශ කරනු ලබන්නේත් සමස්ථ කතෝලික සභාවම වෙනුවෙනි. එලෙසම මෙය අන්තර්ජාතික නීතිය විෂයෙහි තානාපති සබඳතා පවත්වා පවත්වාගෙන යා හැකි, පාප් තුමන් විසින් පාලනය කෙරෙන, ස්වාධීන අස්තිත්වයක් ලෙස හදුනා ගැනේ.
සමහර අවස්ථාවලදී "වතිකානුව" යන උභයාර්තවාචී වචනයෙන් හැදින්වූවද, ශුද්ධාසනය යනු 1929 යේ සිට පැවතෙන වතිකානු රාජ්යය යන ආස්තිත්වයම නොවේ. ශුද්ධාසනයේ හෙවත් රෝම රදගුරු පදවියේ ඉතිහාසය මුල් කිතුනු යුගය (ක්රි.ව. පලමු සියවස) දක්වාම දිව යන්නකි. විදේශ රාජ්යයන් විසින් සිය තානාපතිවරුන් නිල වශයෙන් පත් කරනු ලබන්නේ වතිකානු රාජ්යයට නොව ශුද්ධාසනයට වන අතර, විදේශ රාජ්යයන් හා අන්තර්ජාතික සංවිධාන සදහා නිල වශයෙන් පත් කරනු ලබන පාප් තුමාගේ නියෝජිතයින් හදුනා ගනු ලැබෙන්නේ වතිකානු රාජ්යයේ නොව, ශුද්ධාසනයේ නියෝජිතයින් ලෙසිනි. (තව දුරටත්...) -
පාප්වහන්සේ (ලතින්: papa ග්රීක: πάππας පාපාස් වෙතින්, "පියා") යනු, ප්රධාන පූජාප්රසාදීන්වහන්සේ (නායක පූජකවරයා) හෝ, රෝමානු පූජාප්රසාදීන්වහන්සේ (රෝමානු පූජකවරයා) ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, රෝමයෙහි අග්රරාජගුරු ප්රසාදීන් වහන්සේ, ලෝකව්යාප්ත කතෝලික සභාවෙහි ප්රධාන පූජාප්රසාදීන්වහන්සේ, සහ වතිකානු පුරවර රාජ්යයෙහි රාජ්ය නායකයා හෝ පරමාධිපත්යධාරියා වෙයි. (තව දුරටත්...)
ඔබට යමක් සම්බන්ධයෙන් උදව් අවශ්ය ද?
ඔබට Vatican City සම්බන්ධයෙන් පිළිතුරු සොයාගැනීමට අපහසු පැණයක් තිබේ ද?
සමහර විට විකිපීඩියා නිර්දේශ කවුලුව වෙත යොමුවීම, ඉක්මන් පිළිතුරක් සොයාගැනීමට මාර්ගයක් විය හැක.
තෝරාගත් සේයාරු
-
Empress Saint Helena of Constantinople carrying the One True Cross laying the grounds for the gardens using the sacred soil from Mount Calvary. (වතිකානු උද්යාන වෙතින්)
.jpg)
උප ප්රවර්ග
උප මාතෘකා
.svg){kind=small}
ආශ්රිත විකිමීඩියා
- ^ "Homepage of Vatican City State". Vaticanstate.va. සම්ප්රවේශය 15 October 2010.
- ^ "Stato della Città del Vaticano" යනු ඉතාලිය හා ශුද්ධාසනය අතර වතිකානුව පිහිට වූ [[ව්යවස්ථාව|ගිවිසුමේ] භාවිතා කල නාමය වේ. 26 වන ජේදය.
- ^ "Holy See (Vatican City)". CIA—The World Factbook. සම්ප්රවේශය 9 July 2011.
- ^ "Vatican City State". Vatican City Government. සම්ප්රවේශය 28 November 2007.
- ^ Preamble of the Lateran Treaty
- ^ "Living and working abroad - Holy See". UK Foreign and Commonwealth Office. 2010-04-29 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.