තුර්ක් ශාහිවරු
තුර්ක් ශාහිවරු | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 665–ක්රි.ව. 822[1][2] | |||||||||||||||||||
ක්රි.ව. 665-870 අතර කාලයේ තුර්ක් ශාහිවරුන්ගේ ආසන්න ව්යාප්තිය සහ සමකාලීන අනෙකුත් රාජ්ය. | |||||||||||||||||||
ගිම්හාන අගනුවර වූ කාබුල්, ශිශිර අගනුවර වූ හුන්ද්, සහ තුර්ක් ශාහිවරුන්ගේ සහ සුන්බිල්වරුන්ගේ වැදගත් අනෙක් නගර. | |||||||||||||||||||
| තත්ත්වය | අධිරාජ්යය | ||||||||||||||||||
| අගනුවර | කාබුල් (ගිම්හාන අගනුවර) උදාභණ්ඩා (ශිශිර අගනුවර) | ||||||||||||||||||
| පොදු භාෂාවන් | බැක්ට්රියානු | ||||||||||||||||||
| ආගම | බුද්ධාගම හින්දු ආගම ශරතුස්ත්ර ආගම | ||||||||||||||||||
| ඉතිහාසය | |||||||||||||||||||
• ස්ථාපිත කළේ | 665 | ||||||||||||||||||
• අහෝසි කළේ | ක්රි.ව. 822[1][2] | ||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
| වර්තමානයේ මෙය අයත් වන්නේ | ඇෆ්ඝනිස්තානය පාකිස්තානය | ||||||||||||||||||
.png)
තුර්ක් ශාහිවරු යනු බටහිර තුර්කි හෝ මිශ්ර තුර්කෝ - හෙෆ්තලයිට් සම්භවයක් ඇති රාජවංශයක් වූ අතර, [3] ක්රි.ව. 7 සිට 9 වන සියවස් දක්වා කාබුල් සහ කපිසා සිට ගන්ධාර දක්වා ප්රදේශ පාලනය කළහ. [4] [5] ඔවුන් ඛලාජ් ජනවාර්ගිකත්වයට අයත් වන්නට ඇත. [6] [7] [8] ගන්ධාර භූමිය නැගෙනහිරින් කාශ්මීර රාජධානියට මායිම්ව තිබෙන්නට ඇත. [9] 560 ගණන්වල සිට, බටහිර තුර්කි ජාතිකයන් ට්රාන්සොක්සියානා සිට ගිනිකොන දෙසට ක්රමයෙන් ව්යාප්ත වී, බැක්ට්රියාව සහ හින්දු කුෂ් කලාපය අත්පත් කරගෙන, බොහෝ දුරට ස්වාධීන රාජ්යයන් පිහිටුවා ගත්හ. [10] තුර්ක් ෂාහිවරු අසල්වැසි තොඛාරිස්තානයේ බටහිර තුර්කි යබ්ගුස්ගේ දේශපාලන දිගුවක් වන්නට ඇත. [4] හින්දු කුෂ් කලාපයේ, ඔවුන් Xwn (ෂයෝනයිට) සහ/හෝ හූන ජනයා අතර සම්භවයක් ඇති බැක්ට්රියානු පාලකයන්ගේ අවසාන රාජවංශය වන නේසක් හූනයන් ප්රතිස්ථාපනය කළහ (සමහර විට සමාන කාල පරිච්ඡේදයකදී නැගෙනහිර යුරෝපය ආක්රමණය කළ "හන්වරුන්" ලෙසද හැඳින්වේ). [4]
තුර්ක් ශාහිවරුන් ප්රමුඛත්වයට පත් වූයේ සැසේනියානු අධිරාජ්යය දැනටමත් රෂිදුන් කාලිෆේටය විසින් යටත් කරගෙන තිබූ කාලයක ය. ඉන්පසු තුර්ක් ශාහිවරුන් වසර 250 කට වැඩි කාලයක් අබ්බාසිඩ් කාලිෆේටයේ නැගෙනහිර දෙසට ව්යාප්තියට විරුද්ධ වූ අතර, ක්රි.ව. 9 වන සියවසේදී පර්සියානු සෆාරිඩ්වරුන්ට යටත් විය. [11] ඉන්පසු ඝස්නවිද්වරු අවසානයේ ඉන්දියාවට කඩා වැදුනේ පසුකාලීන හින්දු ශාහිවරුන් සහ ගුර්ජරයන් පරාජය කරමිනි. [4]
කාබුලිස්තානය යනු තුර්ක් ශාහි වසමේ හදවත වූ අතර, ඇතැම් විට සාබුලිස්තානය සහ ගන්ධාරය ද ඊට ඇතුළත් විය. [12]
සටහන්
[සංස්කරණය]ආශ්රේයයන්
[සංස්කරණය]- 1 2 උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික
<ref>ටැගය; "MA283" නමැති ආශ්රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි - 1 2 Alram, Michael; Filigenzi, Anna; Kinberger, Michaela; Nell, Daniel; Pfisterer, Matthias; Vondrovec, Klaus. "The Countenance of the other (The Coins of the Huns and Western Turks in Central Asia and India) 2012-2013 exhibit: 16. The Hindu Shahis in Kabulistan and Gandhara and the Arab Conquest". Pro.geo.univie.ac.at. Kunsthistorisches Museum Vienna. සම්ප්රවේශය July 22, 2017.
- ↑ Wink, Andre (2020). The Making of the Indo-Islamic World C.700–1800 CE. Cambridge University. p. 63. ISBN 978-1-108-28475-2.
- 1 2 3 4 Kim, Hyun Jin (19 November 2015). The Huns (ඉංග්රීසි බසින්). Routledge. pp. 58–59. ISBN 978-1-317-34090-4. උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: Invalid
<ref>tag; name "HJK58" defined multiple times with different content. - ↑ "The advance of Islamic forces both into Tokharistan in the north and into Zabulistan farther south was opposed by local rulers of probably Western Turkish identity" in Vondrovec, Klaus. "Coinage of the Nezak" (ඉංග්රීසි බසින්): 181.
{{cite journal}}: Cite journal requires|journal=(help) - ↑ "The new rulers of Kabul, who according to me were Khalaj Turks, extended their rule over the
former territory of the Kapisi kingdom [Kapisa to Gandhara], while a branch of them became independent in Zabulistan. A Korean
monk Huichao (慧超) who visited these regions in the third decade of the 8th century, reported that both regions were ruled by the Turkish kings." Inaba, Minoru. "From Kesar the Kābulšāh and Central Asia" (ඉංග්රීසි බසින්): 443–444.
{{cite journal}}: Cite journal requires|journal=(help) - ↑ Rezakhani, Khodadad (2017-03-15). ReOrienting the Sasanians: East Iran in Late Antiquity (ඉංග්රීසි බසින්). Edinburgh University Press. p. 165. ISBN 978-1-4744-0030-5.
A Bactrian Document (BD T) from this period brings interesting information about the area to our attention. In it, dated to BE 476 (701 AD), a princess identified as `Bag-aziyas, the Great Turkish Princess, the Queen of Qutlugh Tapaghligh Bilga Sävüg, the Princess of the Khalach, the Lady of Kadagestan offers alms to the local god of the region of Rob, known as Kamird, for the health of (her) child. Inaba, arguing for the Khalaj identity of the kings of Kabul, takes this document as a proof that the Khalaj princess is from Kabul and has been offered to the (Hephthalite) king of Kadagestan, thus becoming the lady of that region. The identification of Kadagestan as a Hephthalite stronghold is based on Grenet's suggestion of the survival of Hephthalite minor stares in this region...
- ↑ "Ḵalaj i. Tribe – Encyclopaedia Iranica". iranicaonline.org. සම්ප්රවේශය 2021-01-15.
- ↑ Inaba, Minoru (2010). Khotan in the last quarter of the first millennium: is there artistic evidence of the interrelation between Khotan and Tibet? A preliminary survey, Coins, Art and Chronology II: From Kesar the Kābulšāh and Central Asia (ඉංග්රීසි බසින්). Vienna: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften. pp. 443–444.
- ↑ "The period from 560 CE onwards would be that of the Western Turks, although it is not clear how and foremost when they gained power over Bactria and the Hindukush-region. Minoru Inaba states that "gradually having extended their power, they came to be independent ..."" in Vondrovec, Klaus. "Coinage of the Nezak" (ඉංග්රීසි බසින්): 173.
{{cite journal}}: Cite journal requires|journal=(help) - ↑ Alram, Michael (1 February 2021). Sasanian Iran in the Context of Late Antiquity: The Bahari Lecture Series at the University of Oxford (ඉංග්රීසි බසින්). BRILL. p. 21. ISBN 978-90-04-46066-9.
- ↑ "The Countenance of the other (The Coins of the Huns and Western Turks in Central Asia and India) 2012-2013 exhibit: 15. The Rutbils of Zabulistan and the "Emperor of Rome"". Kunsthistorisches Museum Vienna. සම්ප්රවේශය July 22, 2017.
