Jump to content

ඩොමිනිකානු ජනරජයේ ඉතිහාසය

බැඳියන් එක්කරන්න
විකිපීඩියා වෙතින්

පූර්ව-කොලොම්බියානු යුගය

[සංස්කරණය]
හිස්පැනියෝලා හි කැසික්ඩොම් පහ
පොමියර් ගුහා යනු සැන් ක්‍රිස්ටෝබල් වලට උතුරින් පිහිටි ගුහා 55 කින් සමන්විත මාලාවකි. කැරිබියන් දූපත් වල වසර 2,000 ක් පැරණි පාෂාණ කලා එකතුව ඒවායේ අඩංගු වේ.

කැරිබියන් දූපත් මුලින්ම පදිංචි වූයේ වසර 6,000 කට පමණ පෙර මධ්‍යම ඇමරිකාවෙන් හෝ උතුරු දකුණු ඇමරිකාවෙන් ආරම්භ වූ දඩයම්-එකතු කරන්නන් විසිනි. ටයිනෝහි අරවාකන් භාෂාව කතා කරන මුතුන් මිත්තන් ක්‍රි.පූ. 1 වන සහස්‍රයේදී දකුණු ඇමරිකාවේ සිට කැරිබියන් වෙත සංක්‍රමණය වූ අතර ක්‍රි.ව. 600 දී පමණ හිස්පැනියෝලා වෙත ළඟා විය.[1] මෙම අරවාකන් ජනයා ගොවිතැන, මසුන් ඇල්ලීම,[2] දඩයම් කිරීම සහ එක්රැස් කිරීම සහ සෙරමික් භාණ්ඩ පුළුල් ලෙස නිෂ්පාදනය කිරීමේ නිරත වූහ.[1] 1492 දී හිස්පැනියෝලා හි ජනගහනයේ ඇස්තමේන්තු පුළුල් ලෙස වෙනස් වන අතර එය දස දහස් ගණනක[3] සිට මිලියන 2 දක්වා පරාසයක පවතී.[4] 1492 වන විට, දිවයින ටයිනෝ ප්‍රධාන රාජ්‍ය පහකට බෙදා තිබුණි.[5][6] මුළු දිවයින සඳහාම ටයිනෝ නාමය අයයිටි හෝ ක්විස්කෙයා විය.[7]

යුරෝපීය යටත් විජිතකරණය

[සංස්කරණය]

ක්‍රිස්ටෝපර් කොලොම්බස් 1492 දෙසැම්බර් 5 වන දින ඇමරිකාවට කළ ඔහුගේ මුහුදු ගමන් හතරෙන් පළමු අවස්ථාවේදී දිවයිනට පැමිණියේය. ඔහු එම භූමිය ස්පාඤ්ඤය සඳහා හිමිකර ගත් අතර එහි විවිධ දේශගුණය සහ භූමි ප්‍රදේශය නිසා එය ලා එස්පානෝලා ලෙස නම් කළේය, එය ඔහුට ස්පාඤ්ඤ භූ දර්ශනය සිහිපත් කළේය.[8] 1496 දී, ක්‍රිස්ටෝපර්ගේ සහෝදරයා වූ බර්තොලමෙව් කොලොම්බස්, "නව ලෝකයේ" බටහිර යුරෝපයේ පළමු ස්ථිර ජනාවාසය වන සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ නගරය ඉදි කළේය. ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් වතු ආර්ථිකයක් නිර්මාණය කළහ.[9]

මුලදී, මිත්‍රශීලී සබඳතාවලින් පසුව, ෂරගුවාවේ කාන්තා ප්‍රධානී ඇනකෝනා සහ ඇගේ හිටපු සැමියා වන මගුවානාහි ප්‍රධානී කඕනබෝ මෙන්ම ගුවාකනගරික්ස්, ගුවාමා, හැටුයි සහ එන්රික්විලෝ යන ප්‍රධානීන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් ටයිනෝස් ජයග්‍රහණයට විරුද්ධ විය. දෙවැන්නාගේ සාර්ථකත්වයන් ඔහුගේ ජනතාවට දිවයිනේ ස්වාධීන වාසස්ථානයක් ලබා දුන්නේය. 1492 න් පසු වසර කිහිපයක් ඇතුළත, වසූරිය,[10] සරම්ප සහ යුරෝපීයයන් සමඟ පැමිණි අනෙකුත් රෝග හේතුවෙන් ටයිනොස් ජනගහනය තියුනු ලෙස පහත වැටුණි.[11] අඩුවෙමින් පවතින ටයිනොස් වෙනුවට අප්‍රිකානු වහලුන් ආනයනය කරන ලදී.

රට තුළ පිරිසිදු ටයිනොස් පිළිබඳ අවසාන වාර්තාව 1864 සිට ය. තවමත්, ටයිනෝ ජීව විද්‍යාත්මක උරුමය අන්තර් මිශ්‍ර වීම හේතුවෙන් නොනැසී පැවතුනි. 1514 සංගණන වාර්තාවලින් හෙළි වන්නේ සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ හි ස්පාඤ්ඤ පිරිමින්ගෙන් 40% ක් ටයිනෝ කාන්තාවන් සමඟ විවාහ වී ඇති බවත්,[12] සහ වර්තමාන ඩොමිනිකන් ජාතිකයින් කිහිප දෙනෙකු ටයිනෝ පරම්පරාවක් ඇති බවත්ය.

අරන්ජුවෙස් ගිවිසුමෙන් පසු (1777) හිස්පැනියෝලා හි මායිම් තත්ත්වය පෙන්වන සිතියමක්.

1697 දී රිස්වික් ගිවිසුම වන විට, දිවයිනේ බටහිර තුනෙන් එකක් ප්‍රංශයට පවරා දුන් විට, සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ හි ජනගහනය සුදු ජාතිකයින් කිහිප දහස් ගණනක්, කළු වහලුන් 30,000 ක් සහ ටයිනෝවරුන් කිහිප දෙනෙකුගෙන් සමන්විත විය.[13] 1789 වන විට ජනගහනය 125,000 දක්වා වර්ධනය වූ නමුත් සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ නව ලෝකයේ ස්පාඤ්ඤයේ අඩු ධනවත් හා උපායමාර්ගික වැදගත්කමක් ඇති යටත් විජිතයක් ලෙස පැවතුනි.[13] සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ හි ජනගහන සංයුතිය, කැරිබියානු දූපත්වල ධනවත්ම යටත් විජිතය වන අසල්වැසි ප්‍රංශ යටත් විජිතයක් වූ ශාන්ත-ඩොමින්ගෝ හි ජනගහන සංයුතියට වඩා තියුණු ලෙස වෙනස් විය. එහි ජනගහනය මිලියන භාගයක් වූ අතර එහි ජනගහනයෙන් 90% ක් වහල්භාවයට පත් වූ අතර සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ මෙන් හතර ගුණයක් වැඩි විය.[14][15]

1795 දී, පිරිනීස් යුද්ධයේ පරාජයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ස්පාඤ්ඤය බාසල් ගිවිසුම මගින් සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ ප්‍රංශයට භාර දුන්නේය. ශාන්ත-ඩොමින්ගෝ 1804 ජනවාරි 1 වන දින ප්‍රංශයෙන් හයිටි ලෙස නිදහස ලබා ගත්තේය. 1809 දී, ප්‍රංශ ජාතිකයන් දිවයිනෙන් නෙරපා හරින ලද අතර සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ නැවත ස්පාඤ්ඤ පාලනයට පැමිණියේය.[16]

අකාලික නිදහස සහ හයිටි වාඩිලෑම

[සංස්කරණය]

ඩොමිනිකන් කුමන්ත්‍රණකරුවන් වන ජෝස් ලියෝකාඩියෝ, පේද්‍රෝ ද සේඩා සහ පේද්‍රෝ හෙන්රිකේස් විසින් මෙහෙයවන ලද අසාර්ථක 1812 කැරැල්ල ඇතුළු විවිධ විරුද්ධ කණ්ඩායම් විසින් වසර දොළහක අතෘප්තිය සහ අසාර්ථක නිදහස් කුමන්ත්‍රණවලින් පසුව, සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ හි හිටපු ලුතිනන්-ආණ්ඩුකාර (ඉහළ පරිපාලක) ජෝස් නූනෙස් ද කැසෙරෙස්, 1821 නොවැම්බර් 30 වන දින ස්පාඤ්ඤ කිරීටයෙන් යටත් විජිතයේ නිදහස ස්පාඤ්ඤ හයිටි ලෙස ප්‍රකාශ කළේය. මෙම කාල පරිච්ඡේදය කෙටිකාලීන නිදහස ලෙසද හැඳින්වේ.[17]

අලුතින් ස්වාධීන වූ ජනරජය මාස දෙකකට පසු අවසන් විය, එය ජීන්-පියරේ බෝයර්ගේ නායකත්වය යටතේ හයිටි විසින් අත්පත් කරගෙන ඈඳා ගන්නා ලදී.[18] වසර විසි දෙකක් තිස්සේ, හයිටි පාලනය කළේ සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ, එය පාර්ටි ඩි එල්'එස්ට් ලෙස හැඳින්වූ අතර එය යටත් විජිත භූමියක් ලෙස සලකමිනි. නොගෙවූ හයිටි හමුදාව ඩොමිනිකන් ජනතාවගෙන් සම්පත් සහ ඉඩම් වන්දි නොමැතිව ලබා ගැනීමෙන් තමන්ව නඩත්තු කළේය.[19]

පළමු ජනරජය (1844–1861)

[සංස්කරණය]
ඩොමිනිකන් ජනරජයේ මුල් ධජය (1849 දක්වා)

1838 දී, ජුවාන් පැබ්ලෝ ඩුආර්ටේ විසින් ලා ට්‍රිනිටාරියා නමින් රහස් සමාජයක් ආරම්භ කරන ලද අතර, එය කිසිදු විදේශ මැදිහත්වීමකින් තොරව සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ හි සම්පූර්ණ නිදහස අපේක්ෂා කළේය.[20]:පි147–149 එසේම, ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ඩෙල් රොසාරියෝ සැන්චෙස් සහ රේමන් මාටියාස් මෙලා, ලා ට්‍රිනිටාරියා හි ආරම්භක සාමාජිකයින් අතර නොසිටියද, නිදහස සඳහා වූ සටනේදී තීරණාත්මක විය. ඩුආර්ටේ, මෙලා සහ සැන්චෙස් ඩොමිනිකන් ජනරජයේ ආරම්භක පියවරුන් ලෙස සැලකේ.[21]

1844 පෙබරවාරි 27 වන දින, ලා ට්‍රිනිටාරියා හි සාමාජිකයින් හයිටියෙන් නිදහස ප්‍රකාශ කළහ. ඔවුන්ට සහාය දැක්වූයේ ධනවත් ගව පාලකයෙකු වන පෙඩ්‍රෝ සැන්ටානා විසිනි, ඔහු නව ජනරජයේ හමුදාවේ ජෙනරාල් බවට පත්විය. ඉන් පසු දශක කිහිපය කුරිරු පාලනය, කල්ලිවාදය, ආර්ථික දුෂ්කරතා, රජයේ වේගවත් වෙනස්කම් සහ දේශපාලන විරුද්ධවාදීන් සඳහා පිටුවහල් කිරීමෙනි. ප්‍රධාන ප්‍රතිවාදීන් වන සැන්ටානා සහ බුවනවෙන්චුරා බේස් බොහෝ විට බලය දැරූ අතර, දෙදෙනාම අත්තනෝමතික ලෙස පාලනය කළහ. නව ජාතිය ප්‍රධාන බලවතෙකුට ඈඳා ගැනීම සඳහා ඔවුන් තරඟකාරී සැලසුම් ප්‍රවර්ධනය කළහ. ඩොමිනිකන් ජනරජයේ පළමු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව 1844 නොවැම්බර් 6 වන දින සම්මත කරන ලද අතර, 1845 දී එහි ජනගහනය ආසන්න වශයෙන් 230,000 ක් (සුදු ජාතිකයින් 100,000; කළු ජාතිකයින් 40,000; සහ මුලටෝ 90,000) විය.[19]

ඩොමිනිකන් ජනරජයේ පළමු ජනරජ කාලය තුළ එයට නායකත්වය දුන් කවුඩිලෝස් පේද්‍රෝ සැන්ටානා සහ බුනැවෙන්ටුරා බාස්

1844 මාර්තු මාසයේදී හයිටි ආක්‍රමණය කළ නමුත් ඩොමිනිකන්වරු දැඩි විරෝධයක් එල්ල කළ අතර හයිටි ජාතිකයින්ට දැඩි හානි සිදු කළහ.[22] අප්‍රේල් 15 වන විට ඩොමිනිකන් හමුදා ගොඩබිම සහ මුහුද යන දෙකෙහිම හයිටි හමුදා පරාජය කර තිබුණි.[23] 1844 ජූලි මස මුලදී, ජනරජයේ ජනාධිපති පදවිය භාර ගන්නා ලෙස ඔහුගේ අනුගාමිකයින් ඩුආර්ටේගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. ඩුආර්ටේ එකඟ වූ නමුත් නිදහස් මැතිවරණ සංවිධානය කළහොත් පමණි. කෙසේ වෙතත්, ජූලි 12 වන දින සැන්ටානාගේ හමුදා සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ අල්ලා ගත් අතර, ඔවුන් ඩොමිනිකන් ජනරජයේ සැන්ටානා පාලකයා ලෙස ප්‍රකාශ කළහ. පසුව සන්තානා මෙලා, ඩුආර්ටේ සහ සැන්චෙස් සිරගත කළේය. 1845 පෙබරවාරි 27 වන දින, සන්ටානා, ලා ට්‍රිනිටේරියා හි වීරවරිය වූ මාරියා ට්‍රිනිඩෑඩ් සැන්චෙස් සහ තවත් අය කුමන්ත්‍රණය කිරීම සඳහා මරණ දඬුවම නියම කළාය.

1849 අප්‍රේල් මාසයේදී ලාස් කැරේරාස් සටනේදී තුන්වන හයිටි ආක්‍රමණය පරාජය කිරීමෙන් පසු, සන්ටානා සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ වෙත ගමන් කර කුමන්ත්‍රණයකින් ජනාධිපති මැනුවෙල් ජිමෙනස් (සන්ටානා ජනාධිපති ධුරයෙන් නෙරපා දැමූ) බලයෙන් පහ කළේය. ඔහුගේ නියෝගය පරිදි, කොංග්‍රසය බුවනවෙන්ටුරා බේස් ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් වූ නමුත් බේස් සන්ටානාගේ රූකඩයක් ලෙස සේවය කිරීමට අකමැති විය. 1849 නොවැම්බර්-දෙසැම්බර් මාසවලදී, ඩොමිනිකන් නාවිකයින් හයිටි වෙරළ තීරයන් වැටලූ අතර, ඩේම් මාරි දක්වා වෙරළබඩ ගම්මාන කොල්ල කෑ අතර, අල්ලා ගත් සතුරු නැව්වල කාර්ය මණ්ඩලය මරා දැමූහ.[24][25] 1855 නොවැම්බර් මාසයේදී හයිටි විසින් කරන ලද සිව්වන සහ අවසාන ආක්‍රමණය 1856 ජනවාරි 27 වන විට ඩොමිනිකන් හමුදා විසින් පරාජය කරන ලද අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දහස් ගණනක් හයිටි ජාතිකයින් තුවාල ලැබූහ.[26] නැවතත් සන්තානා සහ බායිස් දේශපාලන ආධිපත්‍යය සඳහා එකිනෙකාට එරෙහිව කුමන්ත්‍රණය කළ අතර, බායිස් පළමු ගැටුම ජයග්‍රහණය කර 1857 දී සන්තානා නෙරපා හරින ලද අතර, සන්තානා දෙවන ගැටුම ජයග්‍රහණය කර 1859 දී බේස් නෙරපා හරින ලදී.

ප්‍රතිසංස්කරණ ජනරජය

[සංස්කරණය]
පේද්‍රෝ සන්තානා නව ස්පාඤ්ඤ පළාතේ ආණ්ඩුකාර ජෙනරාල් ලෙස දිවුරුම් දෙයි.

1861 දී, ඔහුගේ විරුද්ධවාදීන් බොහෝ දෙනෙකු සිරගත කිරීමෙන්, පිටුවහල් කිරීමෙන් සහ මරණ දඬුවම නියම කිරීමෙන් පසුව සහ දේශපාලන හා ආර්ථික හේතූන් මත, සන්තානා ස්පාඤ්ඤයේ දෙවන ඉසබෙලා රැජිනගෙන් ඩොමිනිකන් ජනරජයේ පාලනය නැවත ලබා ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. වසර 40 කට පෙර එහි ප්‍රධාන භූමි ඇමරිකානු යටත් විජිත අහිමි වීම සමඟ එකඟ නොවූ ස්පාඤ්ඤය, රට නැවත යටත් විජිතයක් බවට පත් කළේය.[27] කියුබානු සහ පුවර්ටෝ රිකෝ ස්වේච්ඡා සේවකයින්ගේ බලඇණි සහ ස්පාඤ්ඤ හමුදා සමඟ පෙලගැසුණු ඩොමිනිකන්වරුන් 12,000 කින් ශක්තිමත් කරන ලද ස්පාඤ්ඤ භටයින් 30,000 ක් විසින් දිවයින අත්පත් කර ගන්නා ලදී.[26] යටත් විජිත බලයක් ලෙස ස්පාඤ්ඤය නැවත ස්ථාපිත කිරීමට බිය වූ හයිටි කැරලිකරු සිල්වේන් සල්නේව්, ස්වාධීන ජාතිය නැවත ස්ථාපිත කිරීමට උත්සාහ කරන විප්ලවවාදීන්ට රැකවරණය සහ සැපයුම් ලබා දුන්නේය. ප්‍රතිසංස්කරණ යුද්ධය ලෙස හැඳින්වෙන සිවිල් යුද්ධයෙන් 50,000 කට වැඩි පිරිසක් මිය ගියහ.[28]

පුවර්ටෝ ප්ලාටා හි ශාන්ත පිලිප් අපොස්තුළු ආසන දෙව්මැදුර 1863 යුද්ධයේදී විනාශ වූ අතර 1870 දී නැවත ගොඩනඟන ලදී.

යුද්ධය ආරම්භ වූයේ 1863 අගෝස්තු 16 වන දින ය. සැප්තැම්බර් මැද භාගය වන විට සන්තියාගෝහි ස්පාඤ්ඤ බලකොටුවට පුවර්ටෝ ප්ලාටා වෙත පසුබැසීමට සිදු විය. ඩොමිනිකන්වරු පුවර්ටෝ ප්ලාටා වරායට බෝම්බ හෙලා නගරයේ වැඩි කොටසක් විනාශ කළහ.[29][30] දකුණේ, ස්පාඤ්ඤ හමුදා නගර කිහිපයකින් කැරලිකරුවන් පලවා හැරීමට සහ හයිටියට සාර්ථක විය. කෙසේ වෙතත්, අසුවා අල්ලා ගැනීම මිල අධික උත්සාහයක් බව ඔප්පු වූ අතර, මාස දෙකක සටන් සහ ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයින්ට සැලකිය යුතු ජීවිත හානි සිදුවිය.[31] කියුබාවේ ස්පාඤ්ඤ හමුදා උතුරු වෙරළ තීරයේ මොන්ටේ ක්‍රිස්ටිට පහර දී අල්ලා ගත් නමුත් දැඩි හානි සිදුවිය.[32]

"ප්‍රතිසංස්කරණයේ වීරයන් සඳහා ස්මාරකය"

1865 වන විට, ඩොමිනිකන් හමුදා ස්පාඤ්ඤ හමුදා සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ වෙත සීමා කර තිබූ අතර, ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් අගනුවරෙන් පිටතට යාමට බිය විය.[33] වසර දෙකකට ආසන්න සටනකින් පසු, ස්පාඤ්ඤය 1865 ජූලි මාසයේදී දිවයින අතහැර දැමීය. එක් හමුදා ඉතිහාසඥයෙක් ඇස්තමේන්තු කරන්නේ ස්පාඤ්ඤ තුවාලකරුවන් 10,888 ක් සටන්වලදී මිය ගිය හෝ තුවාල ලැබූ බවත්, කහ උණෙන් දහස් ගණනක් මිය ගිය බවත්ය. ස්පාඤ්ඤය වෙනුවෙන් සටන් කරන ඩොමිනිකන් හමුදා තුවාල ලැබූවන් 10,000 ක්.[34] තවත් හමුදා ඉතිහාසඥයෙක් ඇස්තමේන්තු කරන්නේ ස්පාඤ්ඤය 18,000 ක් මිය ගිය බවත්, ඔවුන් සමඟ සටන් කරන ඩොමිනිකන්වරුන්, කියුබානුවන් සහ පුවර්ටෝ රිකානුවන් ඇතුළත් නොවන බවත්ය.[33] ස්පාඤ්ඤයට එරෙහිව නිදහස සඳහා සටන් කළ ඩොමිනිකන්වරු 4,000 කට අධික පිරිසක් මිය ගියහ.

ඊළඟ වසරවලදී දේශපාලන ආරවුල් නැවතත් පැවතුනි; යුධ නායකයින් පාලනය කළහ, හමුදා කැරලි අතිශයින් සුලභ විය, සහ ජාතිය ණය රැස් කළේය. අනුප්‍රාප්තික ජනාධිපතිවරුන් දෙදෙනෙකු සහාය දැක්වූ එක්සත් ජනපදයට රට ඈඳා ගැනීමේ ඔහුගේ සැලැස්මට අනුව ක්‍රියා කිරීමට බේස්ගේ වාරය දැන් පැමිණියේය. එක්සත් ජනපද ජනාධිපති යුලිසස් එස්. ග්‍රාන්ට් සමනාහි නාවික කඳවුරක් සහ අලුතින් නිදහස් වූ අප්‍රිකානු ඇමරිකානුවන් නැවත පදිංචි කිරීම සඳහා ස්ථානයක් ද අපේක්ෂා කළේය.[35] 1870 දී එක්සත් ජනපද සෙනෙට් සභාවේදී ගිවිසුම පරාජයට පත් විය.[18][36][37][38] 1874 දී බේස් බලයෙන් පහ කරන ලදී, ආපසු පැමිණියේය, 1878 දී සදහටම බලයෙන් පහ කරන ලදී.

1880 ගණන්වලදී රටට සාපේක්ෂ සාමය ඇති වූ අතර, එය ජෙනරාල් උලිසස් හියුරෝ බලයට පත් විය.[39] "ලිලීස්", නව ජනාධිපතිවරයා ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ අන්වර්ථ නාමයෙන්, ජාතිය ණය බරකට ඇද දැමූ අතර, එයින් ලැබෙන ආදායමෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් ඔහුගේ පුද්ගලික භාවිතය සඳහා සහ ඔහුගේ පොලිස් රාජ්‍යය පවත්වාගෙන යාම සඳහා භාවිතා කළේය.[39][40] 1899 දී, ඔහු ඝාතනය කරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, ඔහු නායකත්වය දුන් සාපේක්ෂ සන්සුන් භාවය ඩොමිනිකන් ආර්ථිකයේ දියුණුවට ඉඩ සැලසීය. සීනි කර්මාන්තය නවීකරණය කරන ලදී,[41]:පි10 සහ රට විදේශීය සේවකයින් සහ සංක්‍රමණිකයන් ආකර්ෂණය කර ගත්තේය. 19 වන සියවසේ අග භාගයේදී ලෙබනන්, සිරියානු, තුර්කි සහ පලස්තීන ජාතිකයන් රටට පැමිණීමට පටන් ගත්හ.[42] 1916–24 එක්සත් ජනපද ආක්‍රමණය අතරතුර, ගැවිලෙරෝස් ලෙස හැඳින්වෙන ගම්බද ප්‍රදේශවලින් පැමිණි ගොවීන්, එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් මරා දැමුවා පමණක් නොව, ගම්බද ප්‍රදේශ හරහා ගමන් කරන අරාබි වෙළෙන්දන්ටද පහර දී මරා දැමූහ.[43]

20 වන සියවස (1900–1930)

[සංස්කරණය]
1903 දී ජනාධිපති ඇලෙජැන්ඩ්‍රෝ වොස් වයි ගිල් බලයට පත්වීම.

1902 සිට, කෙටි කාලීන ආණ්ඩු නැවතත් සම්මතයක් බවට පත් වූ අතර, රටේ සමහර ප්‍රදේශවල කොඩිලෝවරුන් විසින් ඔවුන්ගේ බලය පැහැර ගන්නා ලදී. තවද, ජාතික රජය බංකොලොත් වූ අතර යුරෝපීය ණයහිමියන්ට ණය ගෙවීමට නොහැකි වූ අතර, ප්‍රංශය, ජර්මනිය සහ ඉතාලිය විසින් මිලිටරි මැදිහත්වීමේ තර්ජනයට මුහුණ දුන්නේය.[44] එක්සත් ජනපද ජනාධිපති තියඩෝර් රූස්වෙල්ට් යුරෝපීය මැදිහත්වීම වැළැක්වීමට උත්සාහ කළේය, බොහෝ දුරට අනාගත පැනමා ඇළට යන මාර්ග ආරක්ෂා කිරීම සඳහා. යුරෝපීය බලවතුන් පලවා හැරීමට, මොන්රෝ මූලධර්මයට ඔහුගේ ප්‍රසිද්ධ රූස්වෙල්ට් සහසම්බන්ධය ප්‍රකාශ කිරීමට සහ ඩොමිනිකන් රජයට ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගය වූ ඩොමිනිකන් රේගු පරිපාලනය සඳහා ඔහුගේ 1905 ඩොමිනිකන් ගිවිසුම ලබා ගැනීමට ඔහු කුඩා මිලිටරි මැදිහත්වීමක් කළේය. 1906 ගිවිසුමක් මගින් මෙම විධිවිධානය වසර 50 ක් පැවතීමට සපයා ඇත. ඩොමිනිකන් ජනරජයේ අතිමහත් විදේශ ණය අඩු කිරීම සඳහා රේගු ආදායමෙන් කොටසක් භාවිතා කිරීමට එක්සත් ජනපදය එකඟ වූ අතර එම ණය සඳහා වගකීම භාර ගත්තේය.[2][44] වසර හයක් බලයේ සිටීමෙන් පසු, ජනාධිපති රාමන් කැසෙරස් (ඔහු විසින්ම හියුරෝ ඝාතනය කරන ලදී)[39] 1911 දී ඝාතනය කරන ලදී. එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ වසර ගණනාවක් මහා දේශපාලන අස්ථාවරත්වයක් සහ සිවිල් යුද්ධයක් පැවතීමයි. විලියම් හොවාර්ඩ් ටාෆ්ට් සහ වුඩ්‍රෝ විල්සන් පරිපාලනයන් විසින් එක්සත් ජනපද මැදිහත්වීම සෑම අවස්ථාවකම ලබා ගත්තේ කෙටි විවේකයක් පමණි. 1914 දී දේශපාලන අවහිරයක් බිඳ වැටුණේ විල්සන් විසින් ඩොමිනිකන්වරුන්ට ජනාධිපතිවරයෙකු තෝරා ගන්නා ලෙස හෝ එක්සත් ජනපදය විසින් ජනාධිපතිවරයෙකු පනවන ආකාරය දකින ලෙස අවසාන නිවේදනයක් නිකුත් කිරීමෙන් පසුවය. තාවකාලික ජනාධිපතිවරයෙකු තෝරා ගන්නා ලද අතර, එම වසරේම සාපේක්ෂව නිදහස් මැතිවරණ මගින් හිටපු ජනාධිපති (1899–1902) ජුවාන් ඉසිඩ්‍රෝ ජිමෙනස් පෙරෙයිරා නැවත බලයට පත් කරන ලදී. ඔහුගේ හිටපු යුද ලේකම් ඩෙසිඩෙරියෝ ඇරියස් ඔහුව බලයෙන් පහ කිරීමට උපාමාරු දැමීමත් සමඟ සහ ඇරියස්ට එරෙහිව එක්සත් ජනපදයෙන් හමුදා ආධාර පිරිනැමීමක් නොතකා, ජිමෙනස් 1916 මැයි 7 වන දින ඉල්ලා අස්විය.[45] මේ අනුව විල්සන් ඩොමිනිකන් ජනරජය එක්සත් ජනපදය අත්පත් කර ගැනීමට නියෝග කළේය.

1916 දී එක්සත් ජනපද මැරීන් බළකාය ඩොමිනිකන් භූමියට ගොඩබසින අයුරු.
ඩොමිනිකන් කැරලිකරුවන් 500 දෙනෙකුට එරෙහි සටනකින් පසු 1916 ජුනි 1 වන දින එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් 133 දෙනෙකු විසින් සැන් ෆෙලිපේ කොටුව අල්ලා ගන්නා ලද අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස එක්සත් ජනපද හමුදා කිහිපයක් මිය ගියහ.[46]
1922 දී ඩොමිනිකන් ජනරජය එක්සත් ජනපදය විසින් අත්පත් කර ගැනීමේදී ඔසාමා බලකොටුවට ඉහළින් ලෙලදෙන එක්සත් ජනපද ධජය.

1916 මැයි 16 වන දින එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් ගොඩ බැස අගනුවර සහ අනෙකුත් වරායන් අල්ලා ගත් අතර, ජෙනරාල් ඇරියස් ඔහුගේ අභ්‍යන්තර සන්තියාගෝ බලකොටුවට ආපසු පැමිණියේය.[47] එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් සහ ඇරියස්ගේ හමුදා අතර සැලකිය යුතු ආයුධ විෂමතාවයක් දෙවැන්නාගේ පරාජයට හේතු විය.[48] එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් සමඟ ඇති වූ ගැටුම් ඩොමිනිකන්වරුන්ට මැෂින් තුවක්කුවක් හමු වූ පළමු අවස්ථාව සනිටුහන් කළේය.[49] ජෙනරාල් ඇරියස් ඩොමිනිකන් ආණ්ඩුකාරවරයාට යටත් වීමට සමගාමීව ජූලි 5 වන දින සන්තියාගෝහි සාම දූත පිරිසක් නගරය යටත් කළහ. නොවැම්බර් 29 වන දින වයිස් අද්මිරාල් හැරී ෂෙපර්ඩ් නැප්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් නාවික හමුදාව සහ මැරීන් බළකාය යටතේ එක්සත් ජනපදය විසින් පිහිටුවන ලද හමුදා රජය ඩොමිනිකන්වරුන් විසින් පුළුල් ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කරන ලද නමුත් සංවිධානාත්මක ප්‍රතිරෝධය නතර විය.[50]

වාඩිලා ගැනීමේ තන්ත්‍රය බොහෝ ඩොමිනිකන් නීති සහ ආයතන තබා ගත් අතර බොහෝ දුරට සාමාන්‍ය ජනතාව සන්සුන් කළේය. වාඩිලාගෙන සිටි රජය ඩොමිනිකන් ආර්ථිකය පුනර්ජීවනය කළේය, ජාතියේ ණය අඩු කළේය, අවසානයේ රටේ සියලුම ප්‍රදේශ එකිනෙකට සම්බන්ධ කළ මාර්ග ජාලයක් ගොඩනඟා, සටන් කරන පක්ෂග්‍රාහී ඒකක ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම සඳහා වෘත්තීය ජාතික ආරක්ෂක බළකායක් නිර්මාණය කළේය.[45] ඊට අමතරව, ප්‍රාදේශීය ප්‍රජාවන්ගේ බිම් මට්ටමේ සහයෝගය සහ ඩොමිනිකන් සහ එක්සත් ජනපද නිලධාරීන් දෙදෙනාගේම සහාය ඇතිව, එක්සත් ජනපද වාඩිලාගැනීමේදී ඩොමිනිකන් අධ්‍යාපන ක්‍රමය සැලකිය යුතු ලෙස පුළුල් විය. 1918 සහ 1920 අතර, පාසල් තුන්සියයකට වඩා රට පුරා ස්ථාපිත කරන ලදී.[51] හයිටියේ මැරීන් භටයින් විසින් භාවිතා කරන ලද බලහත්කාර ශ්‍රම ක්‍රමය ඩොමිනිකන් ජනරජයේ බොහෝ දුරට නොතිබුණි.[52]

එක්සත් ජනපද රජයේ පාලනය 1922 ඔක්තෝබර් මාසයේදී අවසන් වූ අතර 1924 මාර්තු මාසයේදී මැතිවරණ පැවැත්විණි.[45] ජයග්‍රාහකයා වූයේ හිටපු ජනාධිපති (1902–03) හොරාසියෝ වැස්කේස් ය. ඔහු 1924 ජූලි 13 වන දින පදවි ප්‍රාප්ත වූ අතර අවසාන එක්සත් ජනපද හමුදා සැප්තැම්බර් මාසයේදී පිටව ගියේය.[53] 1930 දී, වාඩිලාගැනීමේදී එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් විසින් පුහුණුව ලැබූ ජෙනරාල් රෆායෙල් ටෘජිලෝ,[54] වස්කේස්ගේ රජයට එරෙහි හමුදා කැරැල්ලකින් පසුව බලය අල්ලා ගත්තේය.

1930 සැප්තැම්බර් මාසයේදී සැන් සෙනොන් සුළි කුණාටුව සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ විනාශ කිරීමෙන් පසු ටෘජිලෝ තම බලය තහවුරු කර ගත් අතර, පුද්ගලයින් 8,000 ක් මිය ගියේය. හිටපු කෞඩිලෝවරුන් කිහිප දෙනෙකු මුලින් නව ඒකාධිපතියාට විරුද්ධ විය. ජෙනරාල් සිප්‍රියානෝ බෙන්කොස්මේ නැගිටීමක් මෙහෙයවූ නමුත් 1930 නොවැම්බර් මාසයේදී පුවර්ටෝ ප්ලාටා අසල හමුදාව සමඟ ඇති වූ ගැටුමකදී පරාජයට පත් වී මිය ගියේය. ජෙනරාල් ඩෙසිඩේරියෝ ඇරියස් ද අසාර්ථක විය, ඊළඟ වසරේ ජුනි මාසයේදී මාඕ අසල සටනකදී මිය ගියේය.[55]

ටෘජිලෝ යුගය (1930–1961)

[සංස්කරණය]
රෆායෙල් ටෘජිලෝ වසර 31 ක (1930–1961) ඒකාධිපති පාලනයක් පැනවීය.

රෆායෙල් ටෘජිලෝගේ දීර්ඝ හා යකඩ හස්ත පාලන සමයේදී සැලකිය යුතු ආර්ථික වර්ධනයක් සිදු වූ නමුත්, ධනයෙන් විශාල ප්‍රමාණයක් ඒකාධිපතියා සහ අනෙකුත් පාලන තන්ත්‍ර අංග විසින් අත්පත් කර ගන්නා ලදී. රෝහල්, සායන, පාසල්, මාර්ග සහ වරායන් ගොඩනැගීමත් සමඟ සෞඛ්‍ය සේවා, අධ්‍යාපනය සහ ප්‍රවාහන ක්ෂේත්‍රයන්හි ප්‍රගතියක් දක්නට ලැබුණි. ටෘජිලෝ වැදගත් නිවාස ඉදිකිරීම් වැඩසටහනක් ද ක්‍රියාත්මක කළ අතර විශ්‍රාම වැටුප් සැලැස්මක් ද ආරම්භ කළේය. අවසානයේ ඔහු 1935 දී හයිටි සමඟ අවිවාදිත දේශසීමාවක් සාකච්ඡා කළ අතර 1956 වෙනුවට 1941 දී වසර 50 ක රේගු ගිවිසුමේ අවසානය සාක්ෂාත් කර ගත්තේය. ඔහු 1947 දී රට ණයෙන් නිදහස් කළේය.[2][56] මෙය නිරපේක්ෂ මර්දනය සහ විපක්ෂයට එරෙහිව මිනීමැරුම්, වධහිංසා සහ ත්‍රස්තවාදී ක්‍රම බහුලව භාවිතා කිරීම සමඟ සිදු විය.

ටෘජිලෝ විරෝධී ක්‍රියාකාරකම්වලට සහභාගී වීමෙන් පසු නිව් යෝර්ක් නගරයේ ඩොමිනිකානුවන් කිහිප දෙනෙකු ඝාතනය කරන ලදී.[54] 1937 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, ඩොමිනිකන් හමුදා ටෘජිලෝගේ නියෝග යටතේ හයිටි-ඩොමිනිකන් දේශසීමාව දිගේ හයිටි පිරිමින්, කාන්තාවන් සහ ළමයින් 10,000 සිට 15,000 දක්වා පිරිසක් ඝාතනය කළහ.[54]

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී, ටෘජිලෝ සංකේතාත්මකව මිත්‍ර පාක්ෂිකයින්ගේ පැත්ත ගත් අතර, ජර්මානු යූ-බෝට්ටු ඩොමිනිකන් වෙළඳ නැව් දෙකක් - ජැමෙයිකාවේ සැන් රෆායෙල් සහ ෆෝර්ට්-ඩි-ෆ්‍රාන්ස් ඔබ්බට ජනාධිපති ටෘජිලෝ - කැරිබියන් දූපත් වල ඩොමිනිකන් මිනිසුන් සහිත නැව් හතරක් සමඟ ටෝපිඩෝ කර ගිල්වා දැමීය. රට යුද්ධයට මිලිටරි දායකත්වයක් ලබා නොදුන් නමුත් ඩොමිනිකන් සීනි සහ අනෙකුත් කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන මිත්‍ර පාක්ෂික යුද ප්‍රයත්නයට සහාය වූ අතර, ඩොමිනිකන් ජනරජය නාසි පීඩාවෙන් පලා යන යුදෙව් සරණාගතයින් ද පිළිගත්තේය.

ටෘජිලෝගේ පාලනය යටතේ ක්‍රියාත්මක වූ සැන් ක්‍රිස්ටෝබල් හි අවි ගබඩාව රයිෆල්, මැෂින් තුවක්කු සහ පතොරම් නිෂ්පාදනය කළේය.[57] කියුබාවේ ෆිදෙල් කැස්ත්‍රෝ බලයෙන් පහ කිරීමට උත්සාහ කිරීම සඳහා කුලී හේවායන් 3,000 කින් යුත් විදේශීය හමුදාවක් ද ටෘජිලෝ විසින් පිහිටුවන ලදී. මේජර් විලියම් මෝගන් ඩොලර් මිලියනයකට ප්‍රහාරය මෙහෙයවීමට එකඟ වූ නමුත්, කුමන්ත්‍රණය ගැන දැනගත් කැස්ත්‍රෝ, ඒ ගැන දැනගෙන මෝගන්ට ඒ ගැන වාර්තා කරන ලෙස උපදෙස් දුන්නේය. ටෘජිලෝව රවටා විශ්වාස කළේ මෝගන් ට්‍රිනිඩෑඩ් අල්ලා ගත් බවයි. 1959 අගෝස්තු 13 වන දින, හමුදා උපදේශකයින් සහ සැපයුම් රැගෙන ඩොමිනිකන් ජනරජයේ සිට පියාසර කරන ලද C-47 ප්‍රවාහනයක් ට්‍රිනිඩෑඩ් ගුවන්තොටුපළට ගොඩ බැස්සේය. කැස්ත්‍රෝ ගුවන් යානය සහ එහි සිටි දස දෙනා අල්ලා ගත් අතර කියුබාව පුරා සැකකරුවන් 4,000 ක් පමණ අත්අඩංගුවට ගත්හ.[58]

1960 නොවැම්බර් 25 වන දින, ටෘජිලෝගේ හෙංචයියන් ලාස් මාරිපෝසාස් (සමනලුන්) යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වන මිරාබල් සහෝදරියන් හතර දෙනාගෙන් තිදෙනෙකු මරා දැමූහ. ඔවුන්ගේ ස්වාමිපුරුෂයන් සමඟ, සහෝදරියන් ප්‍රචණ්ඩ කැරැල්ලකින් ටෘජිලෝ බලයෙන් පහ කිරීමට කුමන්ත්‍රණය කරමින් සිටියහ. කාන්තාවන්ට එරෙහි හිංසනය තුරන් කිරීමේ ජාත්‍යන්තර දිනය ඔවුන්ගේ මරණ සංවත්සරය වන විට සමරනු ලැබේ.

1960 ජුනි 24 වන දින කැරකස් හි සිදු වූ ඝාතන උත්සාහයෙන් පසුව, වෙනිසියුලානු ජනාධිපතිවරයා සහ ඔහුගේ ආරක්ෂක අමාත්‍යවරයා තුවාල ලබා ගුවන් හමුදා කර්නල්වරයෙකු සහ පොලිස් නිලධාරියෙකු මිය ගියේය. අගෝස්තු මාසයේදී, ඩොමිනිකන් ජනරජයේ ආක්‍රමණශීලීත්වය හෙළා දැකීමට සහ ආයුධ සම්බාධක පැනවීමට OAS ඒකමතිකව ඡන්දය දුන්නේය.[59]

දිගු කලක් තිස්සේ, එක්සත් ජනපදය සහ ඩොමිනිකන් ප්‍රභූව ටෘජිලෝ රජයට සහාය දැක්වූහ. දේශපාලන විරුද්ධවාදීන්ගේ ඝාතන, හයිටි ජාතිකයන් සමූලඝාතනය කිරීම සහ අනෙකුත් රටවලට එරෙහිව ටෘජිලෝගේ කුමන්ත්‍රණ නොතකා මෙම සහයෝගය පැවතුනි.[60] ටෘජිලෝගේ නියෝජිතයන් වෙනිසියුලානු ජනාධිපති රොමුලෝ බෙටන්කෝට්ව කාර් බෝම්බයකින් ඝාතනය කිරීමට උත්සාහ කිරීමෙන් පසුව, ඔහු ටෘජිලෝගේ දැඩි විවේචකයෙකු වූ බැවින්, ටෘජිලෝගේ නියෝජිතයන් 1960 දී අවසානයේ ටෘජිලෝ සමඟ බිඳී ගියේය.[61][62] බෙටන්කෝට් කියුබාවේ පිටුවහල්ව සිටියදී, ටෘජිලෝගේ නියෝජිතයන් මහ දවල් හවානා වීදියකදී ඔහුට වස එන්නත් කිරීමට උත්සාහ කළහ.[63]

එහි නියෝජිතයින් ටෘජිලෝගේ සාර්ථක ඝාතන උත්සාහයට ඔහුගේ සහාය ඇති බව තහවුරු කිරීමෙන් පසුව, ඇමරිකානු රාජ්‍ය සංවිධානය (OAS), එහි ඉතිහාසයේ පළමු වතාවට, සාමාජික රාජ්‍යයකට එරෙහිව සම්බාධක පැනවීය.[64] 1960 අගෝස්තු 26 වන දින එක්සත් ජනපදය ඩොමිනිකන් ජනරජය සමඟ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා අත්හැර දැමූ අතර 1961 ජනවාරි මාසයේදී ට්‍රක් රථ, කොටස්, බොරතෙල්, පෙට්‍රල් සහ අනෙකුත් ඛනිජ තෙල් නිෂ්පාදන අපනයනය අත්හිටුවන ලදී. එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩ්වයිට් ඩී. අයිසන්හවර් ද රටේ ප්‍රධාන අපනයනය වන ඩොමිනිකන් සීනි මිලදී ගැනීම් විශාල ලෙස කපා හැරීම සඳහා OAS සම්බාධකවලින් ප්‍රයෝජන ගත්තේය. මෙම ක්‍රියාව අවසානයේ ඩොමිනිකන් ජනරජයට ඩොලර් 22,000,000 කට ආසන්න ආදායමක් අහිමි විය, එම අවස්ථාවේ එහි ආර්ථිකය ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටෙමින් තිබුණි. ටෘජිලෝ වියදම් කළ හැකි තත්වයකට පත්ව සිටි අතර, ඩොමිනිකන් ජනරජය තුළ සිටි විරුද්ධවාදීන් තර්ක කළේ ඝාතනය ඔහුව ඉවත් කිරීමට ඇති එකම නිශ්චිත මාර්ගය බවයි.[65][66] 1961 මැයි 31 වන දින, වෙනිසියුලාව ඩොමිනිකන් ජනරජයට අයත් ආයුධවලින් සන්නද්ධව රජය පෙරලා දැමීමට කුමන්ත්‍රණය කළ පුද්ගලයින් කිහිප දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගත්තේය.[67] පෙර දින ටෘජිලෝ ඝාතනය කිරීමෙන් තර්ජනය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් විය.

ටෘජිලෝ-පශ්චාත් (1961–1996)

[සංස්කරණය]
ටෘජිලෝගෙන් පසු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීව තේරී පත් වූ පළමු ජනාධිපතිවරයා වන ජුවාන් බොෂ්

1961 මැයි 30 වන දින, ඩොමිනිකන් විරුද්ධවාදීන් විසින් ටෘජිලෝ වෙඩි තබා ඝාතනය කරන ලදී.[54] ඒකාධිපතියාගේ පුත් රම්ෆිස් ටෘජිලෝ, සන්නද්ධ හමුදා අණදෙන නිලධාරියා ලෙස ඉදිරි මාස 6 සඳහා රජයේ තථ්‍ය පාලනය යටතේ සිටියේය. ටෘජිලෝගේ සහෝදරයන් වන හෙක්ටර් බියෙන්වෙනිඩෝ සහ ජෝස් ඇරිස්මෙන්ඩි ටෘජිලෝ, නැවත රටට පැමිණ ජනාධිපති බලගුවර්ට එරෙහිව කුමන්ත්‍රණය කළහ. 1961 නොවැම්බර් 18 වන දින, සැලසුම් කළ කුමන්ත්‍රණයක් වඩාත් පැහැදිලි වූ විට, ටෘජිලෝවරු "ඒකාධිපති ආධිපත්‍යය නැවත තහවුරු කිරීමට" උත්සාහ කළහොත් එක්සත් ජනපදය "නිෂ්ක්‍රීයව නොසිටින" බවට එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය ලේකම් ඩීන් රස්ක් අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කළේය. මෙම අනතුරු ඇඟවීමෙන් පසුව සහ සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ ඉදිරිපිටට යාත්‍රා 14 කින් යුත් එක්සත් ජනපද නාවික කාර්ය සාධක බලකායක් පැමිණීමෙන් පසුව, රම්ෆිස් සහ ඔහුගේ මාමා නොවැම්බර් 19 වන දින රටින් පලා ගියහ. 1962 ජනවාරි 4 වන දින OAS සිය සම්බාධක ඉවත් කළේය.[68]

1963 පෙබරවාරි මාසයේදී, වාමාංශික ජුවාන් බොෂ් ​​යටතේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීව තේරී පත් වූ රජයක් බලයට පත් වූ නමුත් සැප්තැම්බර් මාසයේදී හමුදා කුමන්ත්‍රණයකින් එය පෙරලා දමන ලදී. 1965 අප්‍රේල් 24 වන දින, දෙවන හමුදා කුමන්ත්‍රණයකින් මිලිටරිය විසින් පත් කරන ලද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් රීඩ් කබ්රාල් බලයෙන් පහ කරන ලදී.[69] විරුද්ධ පක්ෂපාතීවාදීන්ගේ ටැංකි ප්‍රහාර, ප්‍රහාර සහ ගුවන් බෝම්බ ප්‍රහාර නොතකා, බොෂ් ​​හිතවාදී ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවාදීන් අගනුවරෙන් වැඩි කොටසක් පාලනය කළහ. අප්‍රේල් 26 වන විට, සන්නද්ධ සිවිල් වැසියන් 5,000 ක් මුල් කැරලිකාර හමුදා නියාමකයින් 1,500 ඉක්මවා ගියහ. දැන් සම්පූර්ණයෙන්ම කැරලිකරුවන්ගේ පාලනය යටතේ පවතින රේඩියෝ සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ, වඩාත් ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාමාර්ග සහ සියලුම පොලිස් නිලධාරීන් ඝාතනය කිරීම සඳහා ඉල්ලා සිටීමට පටන් ගත්තේය.

අප්‍රේල් 28 වන දින, එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ලින්ඩන් බී. ජොන්සන් ඇමරිකානු පුරවැසියන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ වෙත එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් යෙදවූ අතර, පසුව එක්සත් ජනපද හමුදා භටයින් 24,000 දක්වා පුළුල් විය.[54] අප්‍රේල් 30 වන දින, 82 වන ගුවන් හමුදා අංශයේ බලඇණි දෙකක් සැන් ඉසිඩ්‍රෝ ගුවන් තොටුපළට ගොඩ බැස්සේය. පැය කිහිපයකට පසු, එක්සත් ජනපද හමුදා ඩුආර්ටේ පාලම තරණය කර එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලය ආරක්ෂා කරන මැරීන් භටයින් සඳහා කොරිඩෝවක් ලබා ගැනීමට නියමිතව සිටි පක්ෂපාතීවාදීන් සමඟ සම්බන්ධ විය. කෙසේ වෙතත්, පක්ෂපාතීවාදීන් ඒ වෙනුවට සැන් ඉසිඩ්‍රෝ ගුවන් තොටුපළට ඉවත් විය.[70] මැයි 2 වන දින, එක්සත් ජනපද හමුදාවන්ට සම්බන්ධ වීමට අවසර දෙන ලද අතර, තුවක්කුකරුවන් රහිත ව්‍යවස්ථාදායකයින් නගරයේ ගිනිකොන දෙසින් පසුබැස ගියහ. මැයි 6 වන දින, ඇමරිකානු හමුදා සඳහා සහාය වීම සඳහා අන්තර්-ඇමරිකානු සාම බලකායක් පිහිටුවීමට එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයින් OAS වෙත ඒත්තු ගැන්වීය. පහත සඳහන් රටවල් ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් විය: බ්‍රසීලය (සොල්දාදුවන් 1,250), කොස්ටාරිකාව (පොලිස් නිලධාරීන් 25), හොන්ඩුරාස් (සොල්දාදුවන් 250), නිකරගුවාව (සොල්දාදුවන් 164) සහ පැරගුවේ (සොල්දාදුවන් 286).[71]

එක්සත් ජනපද සහ OAS සාම සාධක හමුදා වසරකට වැඩි කාලයක් රට තුළ රැඳී සිටි අතර 1966 දී ජෝකින් බලගුවර් විසින් ජයග්‍රහණය කරන ලද මැතිවරණය අධීක්ෂණය කිරීමෙන් පසු පිටව ගියහ. ඔහු ටෘජිලෝගේ අවසාන රූකඩ ජනාධිපතිවරයා විය.[2][72] බලගුවර් ජනාධිපති ලෙස වසර 12 ක් බලයේ සිටියේය. ඔහුගේ ධුර කාලය මානව හිමිකම් සහ සිවිල් නිදහස මර්දනය කිරීමේ කාල පරිච්ඡේදයක් විය.[73] ධනවතුන් සහ දුප්පතුන් අතර වර්ධනය වන විෂමතාවය හේතුවෙන් ඔහුගේ පාලනය විවේචනයට ලක් විය. කෙසේ වෙතත්, පසුකාලීන ධුර කාලයකදී 1992 දී නිම කරන ලද විශාල නිවාස ව්‍යාපෘති, ක්‍රීඩා සංකීර්ණ, සිනමාහල්, කෞතුකාගාර, ජල නල, මාර්ග, මහාමාර්ග සහ දැවැන්ත කොලොම්බස් ප්‍රදීපාගාරය ඉදිකිරීම ඇතුළත් අභිලාෂකාමී යටිතල පහසුකම් වැඩසටහනක් සඳහා එය ප්‍රශංසා කරන ලදී.

1978 දී, ඩොමිනිකන් විප්ලවවාදී පක්ෂයේ (PRD) විපක්ෂ අපේක්ෂක ඇන්ටෝනියෝ ගුස්මාන් ෆර්නැන්ඩස් විසින් බලගුවර් ජනාධිපති ධුරයට පත් කරන ලදී. 1979 අගෝස්තු මාසයේදී ඩේවිඩ් සුළි කුණාටුව ඩොමිනිකන් ජනරජයට බලපෑ අතර එමඟින් පුද්ගලයින් 2,000 කට වැඩි පිරිසක් මිය ගිය අතර 200,000 කට නිවාස අහිමි විය. සුළි කුණාටුව ඩොලර් බිලියන 1 කට වඩා හානියක් සිදු කළේය. 1982 දී සැල්වදෝර් ජෝර්ජ් බ්ලැන්කෝ යටතේ තවත් PRD ජයග්‍රහණයක් ලැබුණි. 1986 දී බලගුවර් නැවත ජනාධිපති ධුරයට පත් වූ අතර 1990 සහ 1994 දී නැවත තේරී පත් වූ අතර, පසුව ඔහු සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ හි හිටපු නගරාධිපතිවරයෙකු වූ පීආර්ඩී අපේක්ෂක ජෝස් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ පීනා ගෝමස් පරාජය කළේය. 1994 මැතිවරණ දෝෂ සහිත වූ අතර, ජාත්‍යන්තර පීඩනයක් ගෙන ආ අතර, එයට ප්‍රතිචාර වශයෙන් බලගුවර් 1996 දී තවත් ජනාධිපති තරඟයක් සැලසුම් කළේය. බලගුවර් අපේක්ෂකයෙකු නොවීය. පීඑස්ආර්සී අපේක්ෂකයා වූයේ ඔහුගේ උප ජනාධිපති ජසින්ටෝ පෙයිනාඩෝ ගැරිගෝසා ය.[74]

1996–වර්තමානය

[සංස්කරණය]

1996 දී, ජෝකින් බලගුවර් සහ සමාජ ක්‍රිස්තියානි ප්‍රතිසංස්කරණ පක්ෂයේ සහාය ඇතිව, දේශප්‍රේමී පෙරමුණ ලෙස හැඳින්වෙන සන්ධානයක ලියොනෙල් ෆර්නැන්ඩස් ඩොමිනිකන් විමුක්ති පක්ෂය (PLD) සඳහා පළමු ජයග්‍රහණය ලබා ගත් අතර,[75] බොෂ් ​​විසින් PRD හැර යාමෙන් පසු 1973 දී ආරම්භ කරන ලදී. ෆර්නැන්ඩස් වේගයෙන් වර්ධනය වන ආර්ථිකයක් අධීක්ෂණය කළේය: වර්ධනය සාමාන්‍යයෙන් වසරකට 7.7% ක් විය, විරැකියාව පහත වැටුණි, සහ විනිමය හා උද්ධමන අනුපාත ස්ථාවර විය.[76]

2020 ඩොමිනිකන් ජනරජයේ සැන්ටෝ ඩොමින්ගෝ හි ප්ලාසා ඩි ලා බන්ඩෙරා හි විරෝධතා

2000 දී, PRD හි හිපොලිටෝ මෙජියා මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කළේය. මෙය ආර්ථික කරදරවලින් පිරුණු කාලයක් විය.[76] මෙජියා යටතේ, ඩොමිනිකන් ජනරජය 2003 ඉරාක ආක්‍රමණය අතරතුර, බහුජාතික ප්ලස් අල්ට්‍රා බළකායේ කොටසක් ලෙස එක්සත් ජනපදය ප්‍රමුඛ සන්ධානයට සහභාගී වූ අතර, කිසිදු හානියක් සිදු නොවීය. 2008 දී, ෆර්නැන්ඩස් තුන්වන වාරයක් සඳහා තේරී පත් විය.[77] ෆර්නැන්ඩස් සහ PLD රට තාක්‍ෂණිකව ඉදිරියට ගෙන ගිය මුලපිරීම් සඳහා ගෞරවය හිමි වේ. ඔහුගේ පරිපාලනයට දූෂණ චෝදනා එල්ල විය.[76]

PLD පක්ෂයේ ඩැනිලෝ මෙඩිනා 2012 දී ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් වූ අතර 2016 දී නැවත තේරී පත් විය. අපරාධවල සැලකිය යුතු වැඩිවීමක්, රජයේ දූෂණයක් සහ දුර්වල අධිකරණ පද්ධතියක් ඔවුන්ගේ පරිපාලන කාලය යටපත් කිරීමට තර්ජනය කළේය.[78][79] 2020 මැතිවරණයේදී (මෙඩිනාගේ රජයට එරෙහිව රට තුළ විරෝධතා ඇති වී සති කිහිපයකට පසු) විපක්ෂ අපේක්ෂක ලුයිස් අබිනාඩර් විසින් ඔහුගෙන් පසු පත් වූ අතර එය මධ්‍යම-වාම ඩොමිනිකන් විමුක්ති පක්ෂයේ (PLD) වසර 16 ක බලයේ අවසානය සනිටුහන් කරයි.[80][81] 2024 මැයි මාසයේදී, ජනාධිපති ලුයිස් අබිනාඩර් මැතිවරණයෙන් දෙවන වරටත් ජයග්‍රහණය කළේය. අසල්වැසි හයිටියෙන් සංක්‍රමණය වීම සම්බන්ධයෙන් ඔහුගේ දැඩි ප්‍රතිපත්ති ඡන්දදායකයින් අතර ජනප්‍රිය විය.[82]

යොමු කිරීම්

[සංස්කරණය]
  1. 1 2 Fernandes, Daniel M.; Sirak, Kendra A.; Ringbauer, Harald; Sedig, Jakob; Rohland, Nadin; Cheronet, Olivia; Mah, Matthew; Mallick, Swapan; Olalde, Iñigo; Culleton, Brendan J.; Adamski, Nicole; Bernardos, Rebecca; Bravo, Guillermo; Broomandkhoshbacht, Nasreen; Callan, Kimberly (2021-02-04). "A genetic history of the pre-contact Caribbean". Nature (ඉංග්‍රීසි බසින්). 590 (7844): 103–110. Bibcode:2021Natur.590..103F. doi:10.1038/s41586-020-03053-2. ISSN 0028-0836. PMC 7864882. PMID 33361817.
  2. 1 2 3 4 "Dominican Republic". Encarta. Microsoft Corporation. http://encarta.msn.com/encyclopedia_761563569_7/Dominican_Republic.html. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය June 6, 2007.
  3. ↑ Lawler, Andrew (December 23, 2020). "Invaders nearly wiped out Caribbean's first people long before Spanish came, DNA reveals". National Geographic. December 23, 2020 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  4. ↑ Keegan, William. "Death Toll". Millersville University, from Archaeology (January/February 1992, p. 55). March 21, 2008 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය June 19, 2008.
  5. ↑ Roberto Cassá (1992). Los Indios de Las Antillas. Editorial Abya Yala. pp. 126–. ISBN 978-84-7100-375-1. January 11, 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය August 15, 2012.
  6. ↑ Wilson, Samuel M. (1990). Hispaniola: Caribbean Chiefdoms in the Age of Columbus. Univ. of Alabama Press. p. 110. ISBN 978-0-8173-0462-1.
  7. ↑ Anglería, Pedro Mártir de (1949). Décadas del Nuevo Mundo, Tercera Década, Libro VII (ස්පාඤ්ඤ බසින්). Buenos Aires: Editorial Bajel.
  8. ↑ Christopher Columbus සංරක්ෂණය කළ පිටපත ඔක්තෝබර් 16, 2014 at the Wayback Machine. Catholictradition.org. Retrieved on April 2, 2014.
  9. ↑ Rawley, James A.; Behrendt, Stephen D. (2005). The Transatlantic Slave Trade: A History. University of Nebraska Press. p. 49. ISBN 978-0-8032-3961-6. January 11, 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය January 11, 2024.
  10. ↑ "What Became of the Taíno? සංරක්ෂණය කළ පිටපත ඔක්තෝබර් 11, 2016 at the Wayback Machine". Smithsonian October 2011
  11. ↑ "History of Smallpox – Smallpox Through the Ages" සංරක්ෂණය කළ පිටපත නොවැම්බර් 6, 2016 at the Wayback Machine. Texas Department of State Health Services.
  12. ↑ Ferbel Azcarate, Pedro J. (December 2002). "Not Everyone Who Speaks Spanish is from Spain: Taíno Survival in the 21st Century Dominican Republic" (PDF). KACIKE: The Journal of Caribbean Amerindian History and Anthropology (Special). ISSN 1562-5028. June 17, 2004 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය September 24, 2009.
  13. 1 2 Scheina 2003, පිටු අංකය: 341.
  14. ↑ Knight, Franklin W., ed. (1997). General history of the Caribbean (1. publ. ed.). London: Unesco. p. 48. ISBN 978-92-3-103146-5. January 11, 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය April 30, 2015.
  15. ↑ "Dominican Republic – THE FIRST COLONY". December 13, 2010 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය August 16, 2016.
  16. ↑ Scheina 2003, පිටු අංකය: 342.
  17. ↑ H. Hoetink (May 29, 1986). "The Dominican Republic c. 1870–930". In Leslie Bethell (ed.). The Cambridge History of Latin America. Vol. V, Circa 1870 to 1930. Cambridge University Press. p. 287. ISBN 978-0-521-24517-3. January 11, 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය October 27, 2016.
  18. 1 2 Guitar, Lynne. "History of the Dominican Republic". Hola.com. ජූනි 1, 2007 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය මැයි 29, 2007.
  19. 1 2 Scheina 2003, පිටු අංකය: 343.
  20. ↑ Moya Pons, Frank (1998). The Dominican Republic: A National History (August 1, 1998 ed.). Markus Wiener Publishers; 2nd edition. p. 543. ISBN 978-1-55876-191-9.
  21. ↑ Francisco del Rosario Sánchez One of the Padres de la Patria / Fathers of the Patriotism සංරක්ෂණය කළ පිටපත ඔක්තෝබර් 24, 2012 at the Wayback Machine – Colonial Zone-Dominican Republic (DR) – Retrieved November 3, 2012.
  22. ↑ Bethell, Leslie (1984). The Cambridge History of Latin America: Volume 3. Cambridge University Press. pp. 267.
  23. ↑ Scheina 2003, පිටු අංකය: 344.
  24. ↑ Baur, John E. (October 1949). "Faustin Soulouque, Emperor of Haiti His Character and His Reign". The Americas. 6 (2): 143. doi:10.2307/978436. ISSN 0003-1615. JSTOR 978436. S2CID 210429049.
  25. ↑ Littell, Eliakim; Littell, Robert S. (September 4, 1850). "Littell's Living Age". T. H. Carter & Company. January 11, 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය January 11, 2024 – via Google Books.
  26. 1 2 Scheina 2003, පිටු අංකය: 347.
  27. ↑ Bulmer, Martin; Solomos, John, eds. (2014). Gender, Race and Religion: Intersections and Challenges. Routledge.
  28. ↑ Charles Nach Mback (March 26, 2003). Haïti République Dominicaine-Une Île pour deux (1804–1916). KARTHALA Editions. ISBN 9782811137113. January 11, 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය October 2, 2020.
  29. ↑ "THE INSURRECTION IN HAYTI.; Translation of the Declaration of Independence". The New York Times. November 28, 1863. January 11, 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය January 11, 2024.
  30. ↑ "The Santo Domingo Rebellion: Full Details of the Insurrection – The Burning and Sacking of Puerto Plate". The New York Times. November 2, 1863. 6 July 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 5 July 2020.
  31. ↑ "From St. Domingo; The Capture of Azua – Operations of the Dominican Guerrillas – The Spaniards Defeated in two Battles – The Spanish Prospect Unfavorable". The New York Times. January 20, 1864.
  32. ↑ Scheina 2003, පිටු අංකය: 348.
  33. 1 2 Scheina 2003, පිටු අංකය: 349.
  34. ↑ Clodfelter 2017, පිටු අංකය: 306.
  35. ↑ Waugh, Joan (2009). U.S. Grant: American Hero, American Myth. UNC Press. p. 137. ISBN 978-0-8078-3317-9. January 11, 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය January 11, 2024.
  36. ↑ Hidalgo, Dennis (1997). "Charles Sumner and the Annexation of the Dominican Republic". Itinerario. 21 (2): 51–66. doi:10.1017/S0165115300022841. S2CID 163872610. August 16, 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය December 19, 2017.
  37. ↑ "U.S. Senate: Art & History Home > Origins & Development > Powers & Procedures > Treaties". United States Senate. January 7, 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය October 17, 2008.
  38. ↑ Atkins, G. Pope; Larman Curtis Wilson (1998). The Dominican Republic and the United States: From Imperialism to Transnationalism. University of Georgia Press. p. 27. ISBN 978-0-8203-1931-5. January 11, 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය January 11, 2024.
  39. 1 2 3 "Dominican Republic – Ulises Heureaux, 1882–99". Library of Congress; Federal Research Division. September 23, 2006 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය December 23, 2007.
  40. ↑ Langley, Lester D. (2002). The Banana Wars. Rowman & Littlefield. p. 20. ISBN 978-0-8420-5047-0. January 11, 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය January 11, 2024.
  41. ↑ Hall, Michael R. (2000). Sugar and Power in the Dominican Republic. Greenwood Press. ISBN 978-0-313-31127-7.
  42. ↑ Brown, Isabel Zakrzewski (1999). Culture and customs of the Dominican Republic. Westport, CT: Greenwood Press. ISBN 0-313-30314-2. OCLC 41256263.
  43. ↑ "The Dominican Republic and its Arab Assimilation". September 28, 2019 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය September 28, 2019.
  44. 1 2 "Dominican Republic – Renewed conflict, 1899–1916". Country Studies. Library of Congress; Federal Research Division. July 6, 2009 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය October 19, 2008.
  45. 1 2 3 "Dominican Republic: Occupation by the United States, 1916–1924". Country Studies. Library of Congress; Federal Research Division. December 13, 2010 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය May 29, 2007.
  46. ↑ Musicant 1990, පිටු අංකය: 249.
  47. ↑ Scheina 2003b, පිටු අංකය: 49.
  48. ↑ Rhodes, Edward (2004). Presence, Prevention, and Persuasion: A Historical Analysis of Military Force and Political Influence. Lexington Books. p. 163.
  49. ↑ Musicant 1990, පිටු අංකය: 252.
  50. ↑ Scheina 2003b, පිටු අංකය: 52.
  51. ↑ Rodríguez, Alexa (2022). "A Narrative from the Margins: Community and Agency during the US Occupation of the Dominican Republic, 1916-1924". History of Education Quarterly. 63 (2): 179–197. doi:10.1017/heq.2022.38. S2CID 254350899.
  52. ↑ Gleijeses 1978, පිටු අංකය: 17.
  53. ↑ Musicant 1990, පිටු අංකය: 284.
  54. 1 2 3 4 5 "TRUJILLO REGIME CRUEL, RUTHLESS". The New York Times. June 13, 1975. June 2, 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය June 2, 2023.
  55. ↑ Gleijeses 1978, පිටු අංකය: 22.
  56. ↑ Javier A. Galván (2012). Latin American Dictators of the 20th Century: The Lives and Regimes of 15 Rulers. McFarland. p. 49. ISBN 978-1-4766-0016-1. January 11, 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය February 13, 2018.
  57. ↑ Scheina 2003b, පිටු අංකය: 175.
  58. ↑ Scheina 2003b, පිටු අංකය: 240.
  59. ↑ Scheina 2003b, පිටු අංකය: 256.
  60. ↑ Wucker, Michele. "Why the Cocks Fight: Dominicans, Haitians and the Struggle for Hispaniola". Windows on Haiti. August 31, 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය December 26, 2007.
  61. ↑ "Dominican Republic – The era of Trujillo". Country Studies. Library of Congress; Federal Research Division. June 23, 2011 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය June 9, 2007.
  62. ↑ "Trying to Topple Trujillo". Time. September 5, 1960. November 6, 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය December 26, 2007.
  63. ↑ Carl Sifakis (2013). Encyclopedia of assassinations: more than 400 infamous attacks that changed the course of history. Skyhorse Publishing, Inc. pp. 105–106.
  64. ↑ Gleijeses 1978, පිටු අංකය: 28.
  65. ↑ Ameringer, Charles D. (January 1, 1990). U.S. Foreign Intelligence: The Secret Side of American history (1990 ed.). Lexington Books. ISBN 978-0669217803. June 10, 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය January 11, 2024.
  66. ↑ "The Kaplans of the CIA – Approved For Release 2001/03/06 CIA-RDP84-00499R001000100003-2" (PDF). Central Intelligence Agency. November 24, 1972. pp. 3–6. April 12, 2019 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය January 17, 2019.
  67. ↑ Scheina 2003b, පිටු අංකය: 257.
  68. ↑ Gleijeses 1978, පිටු අංකය: 62.
  69. ↑ Musicant 1990, පිටු අංකය: 363.
  70. ↑ Scheina 2003b, පිටු අංකය: 276.
  71. ↑ Scheina 2003b, පිටු අංකය: 277.
  72. ↑ "Dominican Republic – Civil War and United States Intervention, 1965". Library of Congress. September 23, 2006 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය January 11, 2024.
  73. ↑ "Congressional Bills 117th Congress". GovInfo. January 20, 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය December 22, 2022.
  74. ↑ Rohter, Larry (March 28, 1996). "Longtime Ruler Overshadows Dominican Republic Election". The New York Times. November 21, 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය November 21, 2018.
  75. ↑ Rohter, Larry (July 2, 1996). "Lawyer Raised in New York to Lead Dominican Republic". The New York Times. November 21, 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය November 21, 2018.
  76. 1 2 3 Patterson, Claudia (October 4, 2004). "President Leonel Fernández: Friend or Foe of Reform?". Council on Hemispheric Affairs. November 7, 2008 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  77. ↑ "U.S. Relations With the Dominican Republic". United States Department of State. October 22, 2012. June 4, 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය May 21, 2019.
  78. ↑ Corcino, Panky. "Suicidio en OISOE destapa gran escándalo de corrupción gestión Medina". April 4, 2018 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය April 3, 2018.
  79. ↑ Redacción. "Súper Tucanos y Sobornos – Cronología del Proceso de Adquisición DJ4658885". April 14, 2018 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය January 23, 2017.
  80. ↑ "Change in Dominican Republic as opposition wins presidency". BBC News. July 6, 2020. July 5, 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය January 11, 2024.
  81. ↑ "Dominican Republic's new president takes office warning of tough recovery". Reuters (ඉංග්‍රීසි බසින්). August 17, 2020. February 22, 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය January 11, 2024.
  82. ↑ "Dominican Republic President Abinader wins second term". Al Jazeera (ඉංග්‍රීසි බසින්).
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=ඩොමිනිකානු_ජනරජයේ_ඉතිහාසය&oldid=732530" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි