ඩීසල් බලාගාරය

ඉතිහාසය සහ නිර්මාතෘවරයා

ඩීසල් බලාගාරයක් නිර්මාණය වීමට මුල් වූයේ, එම බලාගාරයේ ප්‍රධාන අංගය වන ඩීසල් එන්ජිම සොයා ගැනීමයි.

රුඩොල්ෆ් ඩීසල් (Rudolf Diesel) - නිර්මාතෘවරයා

නිර්මාතෘ: රුඩොල්ෆ් ක්‍රිස්ටියන් කාල් ඩීසල් (Rudolf Christian Karl Diesel)
ජාතිය: ජර්මානු ජාතික ඉංජිනේරුවරයෙක් සහ නිපැයුම්කරුවෙකි.
නිපැයුම: ඩීසල් එන්ජිම (Diesel Engine)

පසුබිම:

රුඩොල්ෆ් ඩීසල්, 1890 ගණන්වලදී, වාෂ්ප එන්ජින්වලට වඩා ඉහළ තාප කාර්යක්ෂමතාවක් සහිත නව එන්ජිමක් නිර්මාණය කිරීමේ අරමුණින් කටයුතු කළේය.

නවෝත්පාදනය: ඔහු සම්පීඩන ජ්වලනය (Compression Ignition) නම් මූලධර්මය හඳුන්වා දුන්නේය. මෙහිදී, ඉන්ධන දැල්වීම සඳහා විදුලි පුළිඟුවක් (spark plug) වෙනුවට, සිලින්ඩරය තුළ ඇති වාතය අධික ලෙස සම්පීඩනය කිරීමෙන් ජනනය වන අධික උෂ්ණත්වය භාවිතා වේ.
පේටන්ට් බලපත්‍රය සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2025-08-22 at the Wayback Machine: 1892 දී ඔහු සිය සැලසුම් සඳහා පේටන්ට් බලපත්‍රයක් සඳහා ඉල්ලුම් කළ අතර, 1893 දී එය ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.
පළමු සාර්ථක එන්ජිම: 1897 දී, ඔහු ජර්මනියේ MAN (Maschinenfabrik-Augsburg-Nürnberg) සමාගම සමඟ එක්වී, සිය පළමු සාර්ථක ඩීසල් එන්ජින් ආකෘතිය නිපදවීය. මෙම එන්ජිම එවකට පැවති ඕනෑම තාප එන්ජිමකට වඩා කාර්යක්ෂම විය.

බලාගාරය දක්වා විකාශනය

මුලින්ම දුම්රිය එන්ජින්, නැව් සහ කර්මාන්තශාලා සඳහා බලය ලබා දීමට ඩීසල් එන්ජිම භාවිතා විය. ඉක්මනින්ම, මෙම එන්ජින් යාන්ත්‍රික ශක්තිය විදුලිය බවට පරිවර්තනය කිරීම සඳහා විදුලි ජනක යන්ත්‍ර (Generator) සමඟ සම්බන්ධ කරන ලදී. මේ ආකාරයට, ඩීසල් එන්ජිම විදුලි ජනක යන්ත්‍රයක් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ හැකියාව නිසා, එය ඩීසල් විදුලි බලාගාරයක් ලෙස විදුලි උත්පාදන ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් ගත්තේය.

ක්‍රියාකාරිත්වය

ඩීසල් බලාගාරයක මූලික ක්‍රියාවලිය පහත පරිදි වේ:

ඉන්ධන දහනය: ඩීසල් ඉන්ධන, ඩීසල් එන්ජිම තුළට එන්නත් කරනු ලැබේ. සම්පීඩිත වාතය තුළදී ඉන්ධන දහනය වීමෙන් අධික පීඩනයක් හා උෂ්ණත්වයක් සහිත වායු ඇතිවේ.
යාන්ත්‍රික ශක්තිය: මෙම වායු පුළුල් වීමෙන් එන්ජිමේ පිස්ටන චලනය වන අතර, එමඟින් භ්‍රමණය වන යාන්ත්‍රික ශක්තියක් ජනනය වේ.
විදුලි උත්පාදනය: මෙම යාන්ත්‍රික ශක්තිය ජෙනරේටරයක් (Generator) වෙත ලබා දෙන අතර, එමඟින් විද්‍යුත් චුම්භක ප්‍රේරණය මගින් විදුලිය නිපදවයි.

වාසි සහ අවාසි

වාසි: වේගවත් ආරම්භය, සංචලතාව, සරල නඩත්තුව.
අවාසි: ඉහළ මෙහෙයුම් පිරිවැය, පරිසර දූෂණය , ශබ්ද දූෂණය.

ඩීසල් බලාගාර යනු නවීන විදුලිබල පද්ධති වල, විශේෂයෙන්ම හදිසි හා දුර බැහැර අවශ්‍යතා සඳහා, වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරන නමුත්, පරිසර හිතකාමී විකල්ප වෙතට මාරු වීම හේතුවෙන් ඒවායේ භාවිතය ක්‍රමයෙන් අඩුවෙමින් පවතී.

ලෝකයේ ප්‍රධාන සහ විශාලතම ඩීසල් බලාගාර

බලාගාරය (Station)	රට (Country)	ධාරිතාව (Capacity)	එන්ජින් වර්ගය	විශේෂත්වය
IPP3 (Amman Asia Electric Power Company)	ජෝර්දානය (Jordan)	573 MW	Wärtsilä 50DF (Multi-fuel)	ලෝකයේ විශාලතම අභ්‍යන්තර දහන එන්ජින් (ICE) බලාගාරවලින් එකකි. එය ඩීසල්/දැවිතෙල් සහ ස්වාභාවික වායු වැනි බහු-ඉන්ධන මත ක්‍රියාත්මක වීමේ හැකියාව ඇත.
Quisqueya I & II	ඩොමිනිකන් ජනරජය (Dominican Republic)	430 MW	Wärtsilä Engine Power Plant	ප්‍රධාන වශයෙන් දැවිතෙල් (HFO) මත ක්‍රියාත්මක වන, කැරිබියන් කලාපයේ විශාලතම එන්ජින් මත පදනම් වූ බලාගාරවලින් එකකි.
Suape II	බ්‍රසීලය (Brazil)	380 MW	Wärtsilä Engine Power Plant	බ්‍රසීලයේ උපායමාර්ගිකව වැදගත් වන, විශාල ධාරිතාවකින් යුත් එන්ජින් බලාගාරයකි.
Boyuk Shor	අසර්බයිජානය (Azerbaijan)	384 MW	Wärtsilä Engine Power Plant	බලශක්ති සැපයුමේ ස්ථාවරත්වය සඳහා තෙල් මත පදනම්ව ඉදි කරන ලද ප්‍රධාන බලාගාරයකි.
H.C. Ørsted Power Plant (පැරණි ඒකකය)	ඩෙන්මාර්කය (Denmark)	15 MW (1933 දී)	Burmeister & Wain ඩීසල් එන්ජිම	ඓතිහාසික වැදගත්කම: 1933 දී මෙහි සවි කරන ලද 15 MW ඩීසල් එන්ජිම, එකල ලෝකයේ විශාලතම ඩීසල් එන්ජිම ලෙස සැලකේ.

සටහන: ඩීසල් බලාගාරවල ප්‍රමාණය සාමාන්‍යයෙන් විශාල ගල් අඟුරු (උදා: චීනයේ Tuoketuo - 6,720 MW) හෝ ජල විදුලි බලාගාර (උදා: Three Gorges Dam - 22,500 MW) හා සසඳන විට කුඩා වේ. ඩීසල් එන්ජින් බලාගාර ප්‍රධාන වශයෙන් Grid එකේ නම්‍යශීලීතාවය (flexibility) සහ ඉක්මන් ප්‍රතිචාරය (quick response) සඳහා යොදා ගැනේ.