Jump to content

ගර්භනීභාවය

සබැඳි සංස්කරණය කරන්න
විකිපීඩියා වෙතින්

ගර්භනීභාවය
වෙනත් නම්ගැබ්දැරීම
සිය තෙවන ත්‍රෛමාසිකයේ සිටින ගර්භනී කාන්තාවක්
විශේෂඥතාවප්‍රසවවේදය, midwifery
රෝග ලක්ෂණමඟහැරුණු ඔසප් වීම, වේදනාකාරී පියයුරු, ඔක්කාරය සහ වමනය, කුසගින්න, මූත්‍රාකරන වාර ගණන වැඩිවීම[1]
සංකූලතාගබ්සා වීම, ගර්භනීභාවයේ අධි රුධිර පීඩනය, ගර්භනී දියවැඩියාව, යකඩ-ඌනතා රක්තහීනතාව, තදබල ඔක්කාරය සහ වමනය[2][3]
කාලයඅවසන් ඔසප් වීමේ සිට සති 40ක් පමණ (පිළිසිඳගැනීමෙන් සති 38කට පසු)[4][5]
රෝග විනිශ්චය ක්‍රමයගර්භනී පරීක්ෂාව[6]
වැළක්වීමඋපත් පාලනය (හදිසි උපත් පාලන ක්‍රම ද ඇතුළත්ව)[7]
සංඛ්‍යාතයමිලියන 213 (2012)[8]
මරණසැකිල්ල:Positive decrease 230,600 (2016)[9]


ගැබ් ගැනීම, ගර්භණීභාවය ලෙසද හැඳින්වේ, එය කාන්තාවක් තුළ ජනිතයින් එකක් හෝ කිහිපයක් වර්ධනය වන කාලයයි.[4] බහු ගර්භනීභාවයකට නිවුන් දරුවන් වැනි දරුවන් එක් අයකුට වඩා ඇතුළත් වේ.[10] ගැබ් ගැනීම සාමාන්‍යයෙන් ලිංගික සංසර්ගය හරහා සිදු වන නමුත් සහායක ප්‍රජනන තාක්ෂණය හරහාද සිදුවිය හැක.[11] ගැබ් ගැනීමක් සජීවී දරු ප්‍රසූතියකින්, ගබ්සා වීමකින්, ප්‍රේරිත ගබ්සාවකින් හෝ මළ දරු ප්‍රසූතියකින් අවසන් විය හැකිය. දරු ප්‍රසූතිය සාමාන්‍යයෙන් අවසාන ඔසප් කාලය (LMP) ආරම්භයේ සිට සති 40ක පමණ කාලය ඇතුළත දරු ප්‍රසූතිය සිදුවේ.[4][5] මෙය මාස නවයට වඩා මඳක් වැඩි ය (ගර්භණී වයස) එහිදී සෑම මසකම සාමාන්‍යයෙන් දින 31 කි.[4][5] සංසේචන වයස භාවිතා කරන විට එය සති 38 ක් පමණ වේ.[5] කලලයක් යනු සංසේචනයෙන් පසු පළමු සති අට තුළ (ගර්භණී වයස සති දහය) වර්ධනය වන ජනිතයින් වන අතර ඉන් පසුව, උපත දක්වා භෲණය යන යෙදුම භාවිතා වේ.[5] මුල් ගර්භනීභාවයේ රෝග ලක්ෂණ අතරට ඔසප් වීම මග හැරීම, පියයුරු වේදනාත්මක වීම, ඔක්කාරය හා වමනය, කුසගින්න සහ නිතර මුත්‍රා කිරීම ඇතුළත් විය හැකිය.[1] ගර්භණී පරීක්ෂණයකින් ගැබ් ගැනීම තහවුරු කළ හැක.[6]

ගර්භනීභාවය ත්‍රෛමාසික තුනකට බෙදා ඇති අතර, ඒ සෑම එකක්ම ආසන්න වශයෙන් මාස 3 ක් පවතී.[4] පළමු ත්‍රෛමාසිකයට පිළිසිඳ ගැනීම ඇතුළත් වන අතර, එම කාලය තුළ ශුක්‍රාණුව අණ්ඩය සංසේචනය කරයි.[4] ඉන්පසු සංසේචනය වූ ඩිම්බය පැලෝපීය නාලය දිගේ ගමන් කර ගර්භාෂයේ අභ්‍යන්තරයට සම්බන්ධ වන අතර එහිදී කලලය සහ කලල බන්ධය සෑදීමට පටන් ගනී.[4] පළමු ත්‍රෛමාසික කාලය තුළ, ගබ්සා වීමේ (කළලයේ හෝ භෲණයේ ස්වාභාවික මරණය) සම්භාවිතාව ඉහළම මට්ටමක පවතී.[2] දෙවන ත්‍රෛමාසිකයේ මැද භාගයේදී, භෲණයේ චලනය දැනිය හැක.[4] සති 28 දී, උසස් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා දෙන්නේ නම්, ළදරුවන්ගෙන් 90% කට වඩා ගර්භාෂයෙන් පිටත ජීවත් වීමේ හැකියාව පවතී.[4]

පූර්ව ප්‍රසව සත්කාර ගර්භණීභාවයේ ගුණාත්මය වැඩි දියුණු කරයි.[12] පූර්ව ප්‍රසව සත්කාර සඳහා අමතර ෆෝලික් අම්ලය ගැනීම, මත්ද්‍රව්‍ය, දුම්පානය සහ මත්පැන් වළක්වා ගැනීම, නිතිපතා ව්‍යායාම කිරීම, රුධිර පරීක්ෂණ සහ නිතිපතා ශාරීරික පරීක්ෂණ ඇතුළත් විය හැකිය.[12] ගර්භණී සමයේ ඇතිවන සංකූලතා අතරට අධි රුධිර පීඩනය, ගර්භණී දියවැඩියාව, යකඩ ඌනතාවය නිසා ඇතිවන රක්තහීනතාවය සහ දරුණු ඔක්කාරය හා වමනය වැනි ආබාධ ඇතුළත් විය හැකිය.[3] පරමාදර්ශී දරු ප්‍රසූතියකදී, කාන්තාවක් "නිසි කාලයට" පැමිණි විට විලිරුදා ස්වාභාවිකවම ආරම්භ වේ.[13] සති 37 ට පෙර උපදින ළදරුවන් " නොමේරූ " වන අතර මස්තිෂ්ක අංශභාගය වැනි සෞඛ්‍ය ගැටලු ඇතිවීමේ වැඩි අවදානමක් ඇත.[4] සති 37 සහ 39 අතර උපත ලබන ළදරුවන් "මුල් කාලීන" ලෙස සලකනු ලබන අතර සති 39 සහ 41 අතර උපත ලබන ළදරුවන් "පූර්ණ කාලීන" ලෙස සලකනු ලැබේ.[4] සති 41 ත් 42 ත් අතර උපත ලබන ළදරුවන් "ප්‍රමාද කාලීන" ලෙස සලකනු ලබන අතර සති 42 න් පසු ඔවුන් " පශ්චාත් කාලීන " ලෙස සලකනු ලැබේ.[4] වෙනත් වෛද්‍ය හේතූන් මත අවශ්‍ය නම් මිස, සති 39 ට පෙර දරු ප්‍රසූතිය ප්‍රේරණය හෝ සිසේරියන් සැත්කම මගින් දරු ප්‍රසූතිය නිර්දේශ නොකරයි.[14]

2012 දී ගැබ් ගැනීම් මිලියන 213 ක් පමණ සිදු වූ අතර, එයින් මිලියන 190 ක් (89%) සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල සහ මිලියන 23 ක් (11%) සංවර්ධිත රටවල විය.[8] වයස අවුරුදු 15 ත් 44 ත් අතර කාන්තාවන්ගේ ගැබ්ගැනීම් සංඛ්‍යාව කාන්තාවන් 1,000 කට 133 කි.[8] හඳුනාගත් ගැබ්ගැනීම් වලින් 10% සිට 15% දක්වා ප්‍රමාණයක් ගබ්සා වීමෙන් අවසන් වේ.[2] 2016 දී, ගර්භණී සංකූලතා හේතුවෙන් මාතෘ මරණ 230,600 ක් සිදු වූ අතර, එය 1990 දී මරණ 377,000 ක් විය [9] පොදු හේතූන් අතර රුධිර වහනය, ආසාදන, ගර්භණී සමයේදී ඇතිවන අධි රුධිර පීඩන රෝග, දරු ප්‍රසූතියට අවහිර වීම සහ ගබ්සා වීම, ගබ්සා කිරීම හෝ බහිෂිකේතනික ගැබ් ගැනීම් ආශ්‍රිත සංකූලතා ඇතුළත් වේ.[9] ගෝලීය වශයෙන්, ගැබ්ගැනීම් වලින් 44% ක් සැලසුම් නොකළ ඒවා වේ.[15] සැලසුම් නොකළ ගැබ්ගැනීම් වලින් අඩකට වඩා (56%) ගබ්සා වේ.[15] එක්සත් ජනපදයේ අනපේක්ෂිත ගැබ්ගැනීම් අතරින්, කාන්තාවන්ගෙන් 60% ක් ගැබ් ගැනීම සිදු වූ මාසයේ යම් දුරකට උපත් පාලන ක්‍රම භාවිතා කළහ.[16]

ආශ්‍රේයයන්

[සංස්කරණය]
  1. 1 2 "What are some common signs of pregnancy?". Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development. 12 ජූලි 2013. 19 මාර්තු 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 14 මාර්තු 2015. සංරක්ෂිත පිටපත, http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/signs.aspx, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 22 May 2026
  2. 1 2 3 The Johns Hopkins Manual of Gynecology and Obstetrics (4 ed.). Lippincott Williams & Wilkins. 2012. p. 438. ISBN 978-1-4511-4801-5. 10 සැප්තැම්බර් 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.
  3. 1 2 "What are some common complications of pregnancy?". Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development. 12 ජූලි 2013. 26 පෙබරවාරි 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 14 මාර්තු 2015. සංරක්ෂිත පිටපත, http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/complications.aspx, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 22 May 2026
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 "Pregnancy: Condition Information". Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development. 19 දෙසැම්බර් 2013. 19 මාර්තු 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 14 මාර්තු 2015. උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: Invalid <ref> tag; name "NIH2013Def" defined multiple times with different content.
  5. 1 2 3 4 5 Abman SH (2011). Fetal and neonatal physiology (4th ed.). Philadelphia: Elsevier/Saunders. pp. 46–47. ISBN 978-1-4160-3479-7. 22 මැයි 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 23 ජූලි 2020.
  6. 1 2 "How do I know if I'm pregnant?". Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development. 30 නොවැම්බර් 2012. 2 අප්‍රේල් 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 14 මාර්තු 2015. සංරක්ෂිත පිටපත, http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/know.aspx, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 22 May 2026
  7. ↑ Taylor D, James EA (2011). "An evidence-based guideline for unintended pregnancy prevention". Journal of Obstetric, Gynecologic, and Neonatal Nursing. 40 (6): 782–793. doi:10.1111/j.1552-6909.2011.01296.x. ISSN 0090-0311. PMC 3266470. PMID 22092349.
  8. 1 2 3 Sedgh G, Singh S, Hussain R (සැප්තැම්බර් 2014). "Intended and unintended pregnancies worldwide in 2012 and recent trends". Studies in Family Planning. 45 (3): 301–314. doi:10.1111/j.1728-4465.2014.00393.x. PMC 4727534. PMID 25207494.
  9. 1 2 3 Naghavi M, Abajobir AA, Abbafati C, Abbas KM, Abd-Allah F, Abera SF, et al. (GBD 2016 Causes of Death Collaborators) (සැප්තැම්බර් 2017). "Global, regional, and national age-sex specific mortality for 264 causes of death, 1980-2016: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2016". Lancet. 390 (10100): 1151–1210. doi:10.1016/S0140-6736(17)32152-9. PMC 5605883. PMID 28919116. උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: Invalid <ref> tag; name "GBD2016" defined multiple times with different content.
  10. ↑ Wylie L (2005). Essential anatomy and physiology in maternity care (Second ed.). Edinburgh: Churchill Livingstone. p. 172. ISBN 978-0-443-10041-3. 10 සැප්තැම්බර් 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.
  11. ↑ Shehan CL (2016). The Wiley Blackwell Encyclopedia of Family Studies, 4 Volume Set (ඉංග්‍රීසි බසින්). John Wiley & Sons. p. 406. ISBN 978-0-470-65845-1. 10 සැප්තැම්බර් 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.
  12. 1 2 "What is prenatal care and why is it important?". Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development. 12 ජූලි 2013. 2 අප්‍රේල් 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 14 මාර්තු 2015. සංරක්ෂිත පිටපත, http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/prenatal-care.aspx, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 22 May 2026
  13. ↑ American Congress of Obstetricians and Gynecologists (February 2013), "Five Things Physicians and Patients Should Question", Choosing Wisely: an initiative of the ABIM Foundation (American Congress of Obstetricians and Gynecologists), http://www.choosingwisely.org/doctor-patient-lists/american-college-of-obstetricians-and-gynecologists/, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය August 1, 2013 සංරක්ෂණය කළ පිටපත 1 සැප්තැම්බර් 2013 at the Wayback Machine
  14. ↑ World Health Organization (නොවැම්බර් 2014). "Preterm birth Fact sheet N°363". who.int. 7 මාර්තු 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 6 මාර්තු 2015. සංරක්ෂිත පිටපත, http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs363/en/, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 22 May 2026
  15. 1 2 Bearak J, Popinchalk A, Alkema L, Sedgh G (අප්‍රේල් 2018). "Global, regional, and subregional trends in unintended pregnancy and its outcomes from 1990 to 2014: estimates from a Bayesian hierarchical model". The Lancet. Global Health. 6 (4): e380–e389. doi:10.1016/S2214-109X(18)30029-9. PMC 6055480. PMID 29519649.
  16. ↑ Hurt KJ, Guile MW, Bienstock JL, Fox HE, Wallach EE (28 මාර්තු 2012). The Johns Hopkins manual of gynecology and obstetrics (4th ed.). Philadelphia: Wolters Kluwer Health / Lippincott Williams & Wilkins. p. 382. ISBN 978-1-60547-433-5. 12 මැයි 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 23 ජූලි 2020. සංරක්ෂිත පිටපත, https://books.google.com/books?id=4Sg5sXyiBvkC&pg=PR232, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 22 May 2026


වර්ගීකරණය
බාහිර සම්පත්

සැකිල්ල:Pathology of pregnancy, childbirth and the puerperium

"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=ගර්භනීභාවය&oldid=791485" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි