ගයනාවේ ජාත්යන්තර සහ කලාපීය සබඳතා
මායිම් ආරවුල්
[සංස්කරණය]
ගයනාව, කොරෙන්ටයින් ගඟේ සහ නිරිතදිග සුරිනාම් හි නව ගඟේ වම් ඉවුරට නැගෙනහිරින් පිහිටි ප්රදේශයට හිමිකම් කියන සුරිනාම් සහ එසෙක්විබෝ ගඟට බටහිරින් පිහිටි භූමියට හිමිකම් කියන වෙනිසියුලාව සමඟ දේශසීමා ආරවුලක පවතී. එය කලක් ලන්දේසි යටත් විජිතයක් වූ එසෙක්විබෝ ගඟේ බටහිරින් පිහිටි භූමියට හිමිකම් කියයි. එය ඔවුන් "ගුවායානා එසෙක්විබා" ලෙස හඳුන්වන කොටසකි.[1][2][3][4] සුරිනාම් සමඟ ඇති භෞමික ආරවුලේ සමුද්රීය[5][6] අංගය එක්සත් ජාතීන්ගේ මුහුදු නීතිය පිළිබඳ සම්මුතිය මගින් බේරුම් කරන ලද අතර, 2007 සැප්තැම්බර් 21 වන දින තීන්දුවක් ප්රකාශයට පත් කරන ලදී. දෙරටටම උතුරින් පිහිටි කැරිබියානු මුහුද සම්බන්ධයෙන් ගත් තීන්දුවේදී දෙපාර්ශ්වයම ගිවිසුම් බැඳීම් උල්ලංඝනය කර ඇති බව සොයා ගත් අතර කිසිදු පාර්ශ්වයකට වන්දි ගෙවීමට නියෝග කිරීම ප්රතික්ෂේප කරන ලදී.[7]
1840 දී බ්රිතාන්යයන් බ්රිතාන්ය ගයනාව සමීක්ෂණය කළ විට, එසෙක්විබෝ ගඟට බටහිරින් පිහිටි සියලුම ඉඩම්වලට හිමිකම් කියන වෙනිසියුලාවේ විරෝධයට අනුව, ඔවුන් මුළු කියුනි ගංගා ද්රෝණියම යටත් විජිතය තුළට ඇතුළත් කළහ. 1897 දී වොෂින්ටන් ඩීසී හිදී, රටවල් දෙකම "බ්රිතාන්ය ගයනා යටත් විජිතය සහ වෙනිසියුලාවේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය අතර මායිම නිරවුල් කිරීම සම්බන්ධයෙන් මහා බ්රිතාන්යය සහ වෙනිසියුලාවේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය අතර ගිවිසුම" පිළිගත්තා. වොෂින්ටන් ගිවිසුමට (1897) අනුව, පැරිසියේ බේරුම්කරණ විනිශ්චය සභාව විසින් ගනු ලබන අවසාන තීරණය දේශසීමා ආරවුලට "පූර්ණ, පරිපූර්ණ සහ අවසාන විසඳුමක්" වනු ඇත.[8] 1899 දී, විනිශ්චය සභාව පැරිස් බේරුම්කරණ තීන්දුව නිකුත් කළ අතර, මතභේදාත්මක භූමියෙන් බහුතරයක් බ්රිතාන්ය ගයනාවට ලබා දුන්නේය. බේරුම්කරණයෙන් පසුව, ජාත්යන්තර නීතියට අනුකූලව වෙනිසියුලානු සහ බ්රිතාන්ය දේශසීමා කොමිසමක් විසින් සලකුණු සහ ඛණ්ඩාංක මගින් නිශ්චිත දේශසීමාවක් වෙන් කරන ලදී. 1960 ගණන්වල සීතල යුද්ධ සමයේදී සහ ගයනාවේ නිදහස් කාලය තුළ වෙනිසියුලාව නැවතත් නිරවුල් කළ හිමිකම් පෑම මතු කළේය. 1962 දී, වෙනිසියුලානු ජනාධිපති රොමුලෝ බෙටන්කෝට් 1899 බේරුම්කරණ සම්මානය ශුන්ය සහ බලරහිත බව ප්රකාශ කිරීමෙන් මතභේදාත්මක භූමියට වෙනිසියුලාවේ හිමිකම් පෑම නැවත පණ ගැන්වීය.[9] මෙම පැමිණිල්ලේ ප්රතිඵලයක් ලෙස 1966 ජිනීවා ගිවිසුම ඇති වූ අතර එය ගයනා, එක්සත් රාජධානිය සහ වෙනිසියුලාව යන රජයන් විසින් අත්සන් කරන ලදී.[10] වෙනිසියුලාව මෙම කලාපය "Zona en Reclamación" (නැවත ලබා ගැනීමේ කලාපය) ලෙස හඳුන්වන අතර ජාතික භූමියේ වෙනිසියුලානු සිතියම්වල එය නිතිපතා ඇතුළත් කර ඇති අතර එය ඉරි සහිත රේඛා වලින් ඇඳ ඇත.[11]
2023 දී, වෙනිසියුලාවේ ජනමත විචාරණයක් පවත්වන ලද අතර, එහිදී ඡන්දදායකයින්ගෙන් 95% ක් මතභේදාත්මක ප්රදේශයේ නව රාජ්යයක් නිර්මාණය කිරීම අනුමත කළ අතර ගයනා ජනාධිපති ඉර්ෆාන් අලි එය ජාතියේ ස්වෛරීභාවයට සෘජු තර්ජනයක් ලෙස හැඳින්වීය. ජනමත විචාරණයට සහභාගී වූ වෙනිසියුලානු ඡන්දදායක ජනගහනයෙන් 10% ක් පමණ වුවද, වෙනිසියුලානු ජනාධිපති නිකොලස් මදුරෝ මෙම පියවර සඳහා පුළුල් සහයෝගයක් ප්රකාශ කරයි.[12] ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ බ්රසීලය යන දෙකම භෞමික ආරවුලේදී ගයනාවට සහාය දක්වන බවට සලකුණු කළ අතර, බ්රසීලය එසෙක්විබෝ කලාපය සමඟ ඔවුන්ගේ දේශසීමාවට හමුදා යවන ලදී.[13] 2023 දෙසැම්බර් මාසයේදී ගයනාවේ ගයනා ආරක්ෂක හමුදා සමඟ එක්සත් ජනපද දකුණු අණදෙන නිලධාරියා ගුවන් අභ්යාස පැවැත්වීය.[14]
.jpg)
ගයනාව සම්බන්ධ විශේෂිත කුඩා මතභේදාත්මක ප්රදේශ වන්නේ වෙනිසියුලාව සමඟ අන්කෝකෝ දූපතයි; කොරෙන්ටයින් ගංගාව[15] සුරිනාම් සමඟ; සහ සුරිනේම් සමඟ ටයිග්රි ප්රදේශය හෝ නව ගංගා ත්රිකෝණය.[16] 1967 දී සුරිනේම් සමීක්ෂණ කණ්ඩායමක් ටයිග්රි ප්රදේශයෙන් සොයා ගන්නා ලද අතර බලහත්කාරයෙන් ඉවත් කරන ලදී. 1969 අගෝස්තු මාසයේදී ගයානා ආරක්ෂක බලකායේ මුර සංචාරයක් ත්රිකෝණය තුළ සමීක්ෂණ කඳවුරක් සහ අර්ධ වශයෙන් නිම කරන ලද ගුවන් පථයක් සොයා ගත් අතර, සමස්ත මතභේදාත්මක ප්රදේශය අත්පත් කර ගැනීමට සුරිනේම් ජාතිකයින්ගේ අභිප්රාය පිළිබඳ සාක්ෂි ලේඛනගත කළේය. වෙඩි හුවමාරුවකින් පසු, සුරිනේම් ජාතිකයින් ත්රිකෝණයෙන් පලවා හරින ලදී.
ඇමරිකානු රාජ්ය සංවිධානය (OAS)
[සංස්කරණය]ගයානා 1991 දී ඇමරිකානු රාජ්ය සංවිධානයට ඇතුළත් විය.[17]
ඇමරිකාවේ ස්වදේශික නායකයින්ගේ සමුළු (ILSA)
[සංස්කරණය]ගයනාවේ බොහෝ ආදිවාසී කණ්ඩායම් සිටින අතර රටෙහි භූගෝලීය පිහිටීම අනුව, ආදිවාසීන්ට ගරු කරමින් OAS සඳහා ගයානාවරුන්ගේ දායකත්වය සැලකිය යුතු විය හැකිය.[18]
ආදිවාසීන්ට ගරු කිරීම සඳහා OAS හි තත්ත්වය වසර ගණනාවක් පුරා වර්ධනය විය. "OAS විසින් ඇමරිකාවේ ස්වදේශික නායක සමුළුව (ILSA) සංවිධානය කිරීමට සහය සහ සහභාගී වී ඇත"[19]
ආදිවාසීන්ගේ අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඇමරිකානු කෙටුම්පත් ප්රකාශය වැඩ කරන ලියවිල්ලක් ලෙස පෙනේ.[20]
මූල්ය සබඳතාවලට බලපාන ගිවිසුම්
[සංස්කරණය]ද්විත්ව බදු සහන (CARICOM) ගිවිසුම 1994
[සංස්කරණය]CARICOM රැස්වීමකදී, ට්රිනිඩෑඩ් සහ ටොබැගෝ සහ ගයනා නියෝජිතයෝ පිළිවෙළින් ද්විත්ව බදු සහන (CARICOM) අත්සන් කළහ. 1994 අගෝස්තු 19 වන දින 1994 ගිවිසුම.[21]
මෙම ගිවිසුම බදු, පදිංචිය, බදු අධිකරණ බල ප්රදේශ, ප්රාග්ධන ලාභ, ව්යාපාර ලාභ, පොලී, ලාභාංශ, රාජකීය මුදල් සහ අනෙකුත් ක්ෂේත්ර ආවරණය කළේය.
FATCA
[සංස්කරණය]2014 ජුනි 30 වන දින, ගයනා විදේශ ගිණුම් බදු අනුකූලතා පනත (FATCA) සම්බන්ධයෙන් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ ආදර්ශ 1 ගිවිසුමක් අත්සන් කළේය.[22] මෙම ආදර්ශ 1 ගිවිසුමට 1992 ජූලි 22 වන දින ගයනාවේ ජෝර්ජ්ටවුන් හි දී ස්වයංක්රීය පදනමක් මත බදු තොරතුරු හුවමාරු කර ගැනීමට අදහස් කරමින් අත්සන් කරන ලද බදු තොරතුරු හුවමාරු ගිවිසුම (3 වන වගන්තිය) වෙත යොමු කිරීමක් ඇතුළත් වේ.
යොමු කිරීම්
[සංස්කරණය]- ^ "Guyana ponders judicial action in border dispute with Venezuela". FoxNews Latino. 23 December 2014. 22 February 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 22 February 2015.
- ^ "Tribunal decision tentatively set for August". 6 April 2009 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 9 July 2007.. guyanachronicle.com, Archives for 17 June 2007
- ^ "Guyana to experience 'massive' oil exploration this year". Landofsixpeoples.com. 5 February 2007. 24 August 2010 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2 May 2010.
- ^ "News in the Caribbean". Caribbean360.com. 27 April 2007. 29 September 2007 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 2 May 2010.
- ^ Foreign affairs minister reiterates Guyana's territorial sovereignty[usurped]. CaribbeanNetNews.com (17 February 2010).
- ^ POINT OF CLARIFICATION: Guyana clears air on Suriname border talk. Caribbean News Agency (17 February 2010).
- ^ "official site of the Permanent Court of Arbitration". Pca-cpa.org. 8 February 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 2 May 2010.
- ^ "Treaty of arbitration between Venezuela and Great Britain, signed at Washington and dated the second day of February, 1897" (PDF). 1 November 2013 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්රවේශය 30 October 2013.
- ^ Wells, John C. (1990). Longman pronunciation dictionary. Harlow, England: Longman. ISBN 978-0-582-05383-0. entry "Guyana"
- ^ Ishmael, Odeen (1998, rev. 2006) "The Trail Of Diplomacy: A Documentary History of the Guyana-Venezuela Border Issue" සංරක්ෂණය කළ පිටපත 28 ජූනි 2009 at the Wayback Machine Ishmael was Ambassador of Guyana to Venezuela when this was written.
- ^ "Mapa Politico de Venezuela". A-venezuela.com. 20 February 2010 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 2 May 2010.
- ^ "Essequibo: Venezuela moves to claim Guyana-controlled region" (බ්රිතාන්ය ඉංග්රීසි බසින්). 2023-12-06. 7 December 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2023-12-07.
- ^ Hernández, Osmary; Almánzar, Fernando; Alberti, Mia (2023-12-06). "Venezuela's president orders creation of new state and map including land from Guyana". CNN (ඉංග්රීසි බසින්). 7 December 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2023-12-07.
- ^ From AFP News (7 Dec 2023) US Holds Military Exercises In Guyana As Border Tensions Soar සංරක්ෂණය කළ පිටපත 7 දෙසැම්බර් 2023 at the Wayback Machine
- ^ Ramjeet, Oscar (28 October 2008). "Guyana and Suriname border dispute continues despite UN findings". Caribbean Net News. Archived from the original on 28 February 2014. සම්ප්රවේශය 15 December 2008.
- ^ Rodrigues-Birkett, Carolyn (24 October 2008). "There is no agreement recognizing Suriname's sovereignty over the Corentyne River". Stabroek Newspaper. 3 February 2013 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 15 December 2008.
- ^ OAS (1 August 2009). "OAS – Organization of American States: Democracy for peace, security, and development". oas.org. 14 October 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 3 January 2017.
- ^ OAS (1 August 2009). "OAS – Organization of American States: Democracy for peace, security, and development". oas.org. 22 December 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 3 January 2017.
- ^ "Indigenous Peoples". summit-americas.org. 13 April 2012 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 3 January 2017.
- ^ "Events OAS Indigenous Special Events". oas.org. 4 January 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 3 January 2017.
- ^ "IRD Trinidad and Tobago – CARICOM Treaties" (PDF). ird.gov.tt. 7 May 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්රවේශය 27 December 2016.
- ^ "Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA)". treasury.gov. 13 January 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 16 January 2017.