කුක් දූපත් හි ආර්ථිකය
ආර්ථිකයට භූගෝලීය වශයෙන් දැඩි ලෙස බලපෑම් එල්ල වේ. එය විදේශීය වෙළඳපොළවලින් හුදකලා වී ඇති අතර, යටිතල පහසුකම් ප්රමාණවත් නොවේ; සැලකිය යුතු මුහුදු පතුලේ තීරණාත්මක ඛනිජ ලවණ හැර ප්රධාන ස්වාභාවික සම්පත් එහි නොමැත, සීමිත නිෂ්පාදනයක් ඇති අතර ස්වාභාවික විපත් වලින් මධ්යස්ථව පීඩා විඳිති.[1] සංචාරක ව්යාපාරය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් ආසන්න වශයෙන් 67.5% ක් පමණ වන ආර්ථික පදනම සපයයි. ඊට අමතරව, ආර්ථිකයට විදේශ ආධාර, බොහෝ දුරට නවසීලන්තයෙන් ලැබෙන ආධාර මගින් සහාය ලැබේ. චීනය විදේශ ආධාර ද ලබා දී ඇති අතර, එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස පොලිස් මූලස්ථාන ගොඩනැගිල්ල ද ඉදිවෙමින් පවතී. කුක් දූපත් එහි කෘෂිකර්මාන්තය, පතල් කැණීම් සහ ධීවර අංශ විවිධ සාර්ථකත්වයන් සමඟ පුළුල් කරමින් සිටී.
1989 පමණ සිට, කුක් දූපත් ඊනියා වත්කම් ආරක්ෂණ භාරයන්හි විශේෂිත ස්ථානයක් බවට පත්ව ඇති අතර, එමඟින් ආයෝජකයින් ණයහිමියන්ගේ සහ නීති බලධාරීන්ගේ ප්රවේශයෙන් වත්කම් ආරක්ෂා කරයි.[2][3] නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පතට අනුව, කුක්වරු "විදේශිකයන්ගේ වත්කම් ඔවුන්ගේ මව් රටවල නීතිමය හිමිකම් වලින් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා නිර්මාණය කරන ලද නීති" ඇත, ඒවා පැහැදිලිවම ඇමරිකානු යුක්තියේ දිගු හස්තයට බාධා කිරීම සඳහා විශේෂයෙන් නිර්මාණය කර ඇත; ණයහිමියන් කුක් දූපත් වෙත ගොස් කුක් නීතිය යටතේ ඔවුන්ගේ නඩු තර්ක කළ යුතුය, බොහෝ විට තහනම් වියදමකින්.[2] බ්රිතාන්ය වර්ජින් දූපත්, කේමන් දූපත් සහ ස්විට්සර්ලන්තය වැනි අනෙකුත් විදේශීය අධිකරණ බල ප්රදේශ මෙන් නොව, කුක්වරු "සාමාන්යයෙන් විදේශීය අධිකරණ නියෝග නොසලකා හරින" අතර, පරීක්ෂාවෙන් ආරක්ෂා කර ඇති බැංකු ගිණුම්, දේපළ වෙළඳාම් හෝ වෙනත් වත්කම් (කුක්ගේ භාර පිළිබඳ නම් හෝ කිසිදු තොරතුරක් හෙළි කිරීම නීති විරෝධී ය) දූපත් සමූහය තුළ භෞතිකව පිහිටා තිබීම අවශ්ය නොවේ.[2] භාර සහ භාර සේවකයින් සඳහා වන බදු කුක් දූපත් ආර්ථිකයෙන් 8% ක් පමණ වන අතර, සංචාරක ව්යාපාරයට පිටුපසින් නමුත් ධීවර කර්මාන්තයට වඩා ඉදිරියෙන් සිටී.[2]
මෑත වසරවලදී, කුක් දූපත් ණයගැතියන්ගේ පාරාදීසයක් ලෙස කීර්තියක් ලබා ගෙන ඇති අතර, ණයහිමියන්ගේ හිමිකම් වලින් ණයහිමියන්ට තම දේපළ ආරක්ෂා කර ගැනීමට අවසර දෙන නීති සම්පාදනය කිරීම හරහා.[2] 2023 සිට කුක් දූපත් බැංකුවේ විධායක අධ්යක්ෂවරයා ජෙනිෆර් හෙන්රි (නී මැතිසන්) වේ.[4]
2019 දී, කුක් දූපත් දූපත් අවට සුවිශේෂී ආර්ථික කලාපයේ පිහිටා ඇති මුහුදු පත්ල ඛනිජ කළමනාකරණය කිරීම සඳහා මුහුදු පත්ල ඛනිජ (SBM) පනත සම්මත කළේය.[5] 2022 දී, SBMA විසින් බහු ලෝහ ගැටිති සඳහා ගවේෂණ බලපත්ර තුනක් පෞද්ගලික සමාගම් තුනකට ප්රදානය කරන ලද අතර, ඉන් එකක් රජයට අයත් එකක් ද ඇතුළුව.[6] 2025 දී, කුක් දූපත් චීනය සමඟ මුහුදු පත්ල ඛනිජ ගවේෂණ ගිවිසුමක් අත්සන් කර ඇති බව නිවේදනය කළේය.[7]
යටිතල පහසුකම්
[සංස්කරණය]කුක් දූපත් වල ගුවන් තොටුපළ එකොළහක් ඇති අතර, ඒවාට පදික ධාවන පථයක් සහිත එකක් වන රාරොටොංගා ජාත්යන්තර ගුවන් තොටුපළ,[8] මගී ගුවන් සේවා පහක් විසින් සේවය කරනු ලැබේ.
යොමු කිරීම්
[සංස්කරණය]- ^ Polynesia French Business Law Handbook: Strategic Information and Laws ISBN 1-4387-7081-2 p. 130
- ^ a b c d Wayne, Leslie (14 December 2013). "Cook Islands, a Paradise of Untouchable Assets". The New York Times. 1 January 2022 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 27 December 2013.
- ^ Rosen, Howard; Donlevy-Rosen, Patricia. "Review of Offshore Jurisdictions: Cook Islands". The Asset Protection News. 3 February 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 18 April 2014.
- ^ "BCI names its next Chief Executive Officer". bank of the cook icelands. 30 June 2023. 24 July 2024 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 1 February 2025.
- ^ "Sea Bed Minerals Act 2019". Clerk of the Parliament. June 17, 2019. සම්ප්රවේශය April 29, 2025.
- ^ Carstens, Halfdan (September 22, 2022). "The very first licences for nodule exploration". Geo Expro. සම්ප්රවේශය April 29, 2025.
- ^ Inayatullah, Saim Dušan (February 22, 2025). "Cook Islands announces deep sea minerals deal with China". Deutsche Welle. සම්ප්රවේශය April 29, 2025.
- ^ "Cook Islands". The World Factbook (2026 ed.). Central Intelligence Agency. 18 January 2022. (Archived 2022 edition)