ඔසෝන් තට්ටුව
ඔසෝන් තට්ටුව
[සංස්කරණය]ඔසෝන් තට්ටුව යනු ගෝලාක වායුගෝලය තුළ, ස්ට්රැටොස්ෆියරය (Stratosphere) හි පිහිටි ඔසෝන් (O₃) අණු ගණන වැඩි ස්ථරයකි. මෙය භූමධ්යරේඛාවට මධ්යවර්තීව කිලෝමීටර් 15 සිට 35 දක්වා උසින් පිහිටා ඇත.
වැදගත්කම
[සංස්කරණය]ඔසෝන් තට්ටුවේ ප්රධාන කාර්යය වන්නේ:
- සූර්යයාගෙන් පැමිණෙන **අතිබැග්න UV-B හා UV-C කಿರණාවලිය** භූමියට ළඟා වීම වැළැක්වීමයි.
- මනුෂ්ය, සතුන් හා ශාක සඳහා අතිශය අහිතකර වන චර්ම පිළිකා, ඇස් රෝග හා DNA හානි වළක්වයි.
- ජලජ ජීවීන් (ප්ලැන්ක්ටන් වැනි) ආරක්ෂා කර, ජීවන දාමය පවත්වාගනී.
ඔසෝන් අවදානම
[සංස්කරණය]20 වන සියවස අග භාගයේදී විද්යාඥයන් සොයා ගත්තේ, ක්ලෝරෝෆ්ලුරෝකාර්බන (CFCs) වැනි මිනිසා නිපදවූ ගෑස් ඔසෝන් අණු බිඳ දමමින් **"ඔසෝන් රන්ද"** (Ozone hole) මතු කළ බවයි.
- 1980 දශකයේදී අන්තාර්ක්ටිකාව මත විශාල රන්දයක් සොයා ගන්නා ලදී.
- මෙයින් ඇල්ට්රාවයිලට් කిరණ තදින් වඩාත් භූමියට ළඟා විය.
ජාත්යන්තර උත්සාහ
[සංස්කරණය]- 1987 දී Montreal Protocol ගිවිසුම අත්සන් කරන ලදී.
- CFC, Halon වැනි රසායනික ද්රව්ය භාවිතය සීමා කිරීමට රටවල් එකඟවිය.
- අද වනවිට ඔසෝන් තට්ටුව පියවරෙන් පියවර යථා තත්ත්වයට පත්වෙන බව පර්යේෂණ වලින් හෙළිවී ඇත.
අද වන විට
[සංස්කරණය]- United Nations Environment Programme (UNEP) සහ World Meteorological Organization (WMO) අනුව, 21 වන සියවස මැද වනවිට ඔසෝන් තට්ටුව වැඩි පරමාණුවකින් යථා තත්ත්වයට පැමිණෙනු ඇත.
- තවමත් ග්රීන්හවුස් ගෑස් සහ වතුර වාෂ්පය ඔසෝන් තට්ටුවට බලපාන බවත් කියැවෙයි.