Jump to content

එක්සත් ජනපදයේ ආර්ථිකය

බැඳියන් එක්කරන්න
විකිපීඩියා වෙතින්
see caption
එක්සත් ජනපද ඩොලරය ජාත්‍යන්තර ගනුදෙනු වලදී වැඩිපුරම භාවිතා වන මුදල් ඒකකය වන අතර ලොව ප්‍රමුඛතම සංචිත මුදල් ඒකකය වේ.[1]

1890 පමණ සිට නාමිකව ලොව විශාලතම ආර්ථිකය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයයි.[2] 2024 ඇමරිකානු දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) ඩොලර් ට්‍රිලියන 29 කට වඩා වැඩි වීම[3][a] ලෝකයේ ඉහළම අගය වූ අතර එය නාමික ගෝලීය ආර්ථික නිමැවුමෙන් 25% කට වඩා හෝ මිලදී ගැනීමේ බල සමානාත්මතාවයෙන් (PPP) 15% කට වඩා වැඩි විය. 1983 සිට 2008 දක්වා, එක්සත් ජනපදයේ සැබෑ සංයුක්ත වාර්ෂික දළ දේශීය නිෂ්පාදිත වර්ධනය 3.3% ක් වූ අතර එය G7 හි ඉතිරි කොටස සඳහා 2.3% ක බරිත සාමාන්‍යයට සාපේක්ෂව වේ.[4] නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් ලොව පළමු ස්ථානයේ ද, මිලදී ගැනීමේ බල සමානාත්මතාවයෙන් (PPP) ගැලපීමෙන් දෙවන ස්ථානයේ ද,[5] PPP-ගැලපුම් කළ ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් නවවන ස්ථානයේ ද රට සිටී. OECD රටවල් අතර ඉහළම ඒක පුද්ගල ඉවත දැමිය හැකි ගෘහස්ථ ආදායම එයයි.[6] 2024 පෙබරවාරි මාසයේදී, එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් රජයේ මුළු ණය ප්‍රමාණය ඩොලර් ට්‍රිලියන 34.4 කි.[7]

වෙළඳපල ප්‍රාග්ධනීකරණය අනුව ලොව විශාලතම සමාගම් වලින් එකක් වන ඇපල් ඉන්කෝපරේෂන්,[8] එහි ගෝලීය මූලස්ථානය කැලිෆෝනියාවේ කුපර්ටිනෝ හි පිහිටා ඇත.

ආදායම අනුව ලොව විශාලතම සමාගම් 500 න් 136 ක් 2023 දී එක්සත් ජනපදයේ මූලස්ථානය පිහිටුවා ඇති අතර,[9] එය ඕනෑම රටක වැඩිම සංඛ්‍යාව වේ.[10] එක්සත් ජනපද ඩොලරය ජාත්‍යන්තර ගනුදෙනු සඳහා වැඩිපුරම භාවිතා වන මුදල් ඒකකය වන අතර එය රටේ ප්‍රමුඛතම ආර්ථිකය, එහි මිලිටරිය, පෙට්‍රෝඩොලර් පද්ධතිය සහ එහි සම්බන්ධිත යුරෝඩොලර් සහ විශාල එක්සත් ජනපද භාණ්ඩාගාර වෙළඳපොළ විසින් සහාය දක්වන ලද ලොව ප්‍රමුඛතම සංචිත මුදල් ඒකකය වේ.[1] රටවල් කිහිපයක් එය ඔවුන්ගේ නිල මුදල් ඒකකය ලෙස භාවිතා කරන අතර අනෙක් ඒවා තථ්‍ය මුදල් ඒකකය වේ.[11][12] එක්සත් ජනපදය USMCA ඇතුළු රටවල් කිහිපයක් සමඟ නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම් ඇත.[13] එය 2019 දී ගෝලීය තරඟකාරීත්ව වාර්තාවේ සිංගප්පූරුවෙන් පසු දෙවන ස්ථානයට පත්විය.[14] එක්සත් ජනපදය පශ්චාත් කාර්මික සංවර්ධන මට්ටමකට ළඟා වී ඇතත්[15] සහ බොහෝ විට සේවා ආර්ථිකයක් ඇති බව විස්තර කළද,[15][16] එය ප්‍රධාන කාර්මික බලවතෙකු ලෙස පවතී.[17] 2021 දී, එක්සත් ජනපද නිෂ්පාදන අංශය චීනයෙන් පසු ලෝකයේ දෙවන විශාලතම අංශය විය.[18]

වෙළඳපල ප්‍රාග්ධනීකරණය අනුව ලොව විශාලතම කොටස් හුවමාරුව වන වෝල් වීදියේ නිව්යෝර්ක් කොටස් හුවමාරුව[19]

නිව්යෝර්ක් නගරය ලෝකයේ ප්‍රධාන මූල්‍ය මධ්‍යස්ථානයයි[20][21] සහ ලෝකයේ විශාලතම අගනගර ආර්ථිකයේ කේන්ද්‍රස්ථානයයි.[22] නිව්යෝර්ක් නගරයේ පිහිටා ඇති නිව්යෝර්ක් කොටස් හුවමාරුව සහ නැස්ඩැක් යන දෙකම වෙළඳපල ප්‍රාග්ධනීකරණය සහ වෙළඳ පරිමාව අනුව ලොව විශාලතම කොටස් හුවමාරු දෙක වේ.[23][24] එක්සත් ජනපදය බොහෝ ආර්ථික ක්ෂේත්‍රවල, විශේෂයෙන් කෘතිම බුද්ධිය; ඉලෙක්ට්‍රොනික උපකරණ සහ පරිගණක; ඖෂධ; සහ වෛද්‍ය, අභ්‍යවකාශ සහ හමුදා උපකරණවල තාක්ෂණික දියුණුව සහ නවෝත්පාදනය අතින්[25] ඉදිරියෙන්ම සිටී.[26] රටේ ආර්ථිකය බහුල ස්වභාවික සම්පත්, හොඳින් සංවර්ධනය වූ යටිතල පහසුකම් සහ ඉහළ ඵලදායිතාවයෙන් පෝෂණය වේ.[27] එක්සත් ජනපදයේ විශාලතම වෙළඳ හවුල්කරුවන් වන්නේ යුරෝපීය සංගමය, මෙක්සිකෝව, කැනඩාව, චීනය, ජපානය, දකුණු කොරියාව, එක්සත් රාජධානිය, වියට්නාමය, ඉන්දියාව සහ තායිවානයයි.[28] එක්සත් ජනපදය ලොව විශාලතම ආනයනකරු සහ දෙවන විශාලතම අපනයනකරු වේ.[b] එය මෙතෙක් ලොව විශාලතම සේවා අපනයනකරු වේ.[31]

ඇමරිකානුවන්ට OECD සාමාජික රටවල් අතර ඉහළම සාමාන්‍ය ගෘහස්ථ සහ සේවක ආදායම ඇති අතර,[32] සහ 2023 දී සිව්වන ඉහළම මධ්‍ය ගෘහස්ථ ආදායම වන අතර,[33] 2013 දී හයවන ඉහළම අගයට වඩා ඉහළ ගොස් ඇත.[34] 2023 දී ඩොලර් ට්‍රිලියන 18.5 ඉක්මවන පුද්ගලික පරිභෝජන වියදම් සමඟ,[35] එක්සත් ජනපදය දැඩි ලෙස පාරිභෝගිකයින් මත පදනම් වූ ආර්ථිකයක් ඇති අතර එය ලොව විශාලතම පාරිභෝගික වෙළඳපොළයි.[36] 2023 දී ඩොලර් බිලියනපතියන් සහ කෝටිපතියන් සංඛ්‍යාවෙන් එක්සත් ජනපදය පළමු ස්ථානයට පත්ව ඇති අතර, බිලියනපතියන් 735 ක් සහ මිලියනපතියන් මිලියන 22 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් සිටී.[37]

එක්සත් ජනපදයේ ධනය ඉතා සංකේන්ද්‍රණය වී ඇත; 2011 දී, වැඩිහිටි ජනගහනයෙන් ධනවත්ම 10% රටේ ගෘහස්ථ ධනයෙන් 72% ක් හිමිකර ගත් අතර, පහළම 50% සතුව තිබුණේ 2% ක් පමණි.[38] 1980 ගණන්වල අග භාගයේ සිට එක්සත් ජනපද ධන අසමානතාවය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි වූ අතර,[39] එක්සත් ජනපදයේ ආදායම් අසමානතාවය 2019 දී වාර්තාගත ඉහළම මට්ටමකට ළඟා විය.[40] 1970 ගණන්වල සිට සේවක ඵලදායිතාවයෙන් එක්සත් ජනපද වැටුප් ලාභ විසන්ධි වීමක් සිදුවී ඇත.[41] 2016 දී, ආදායම් උපයන්නන් අතරින් ඉහළම පස්වන කොටස සියලු ආදායමෙන් අඩකට වඩා ගෙදර ගෙන ගිය අතර,[42] එක්සත් ජනපදයට OECD රටවල් අතර පුළුල්ම ආදායම් බෙදාහැරීමක් ලබා දුන්නේය.[43][41] 2024 දී එක්සත් ජනපදයේ නිවාස නොමැති පුද්ගලයින් 771,480 ක් පමණ සිටියහ.[44] 2022 දී ළමුන් මිලියන 6.4 ක් ආහාර අනාරක්ෂිතභාවයට මුහුණ දුන්හ.[45] ෆීඩින් ඇමරිකා ඇස්තමේන්තු කරන්නේ එක්සත් ජනපදයේ දරුවන් පස් දෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකු හෝ ආසන්න වශයෙන් මිලියන 13 ක් කුසගින්නෙන් පෙළෙන අතර ඔවුන්ට ඊළඟ ආහාර වේල ලැබෙන්නේ කොහෙන්ද සහ කවදාද යන්න නොදන්නා බවයි.[46] එසේම 2022 දී මිලියන 37.9 ක් පමණ ජනතාවක්, එනම් එක්සත් ජනපද ජනගහනයෙන් 11.5% ක් දරිද්‍රතාවයෙන් පෙළෙති[47]

එක්සත් ජනපදයට කුඩා සුභසාධන රාජ්‍යයක් ඇති අතර අනෙකුත් බොහෝ ඉහළ ආදායම් ලබන රටවලට වඩා රජයේ ක්‍රියාමාර්ග හරහා අඩු ආදායමක් නැවත බෙදා හරිනු ලැබේ.[48][49] තම සේවකයින්ට ජාතික වශයෙන්[50] වැටුප් සහිත නිවාඩුවක් සහතික නොකරන එකම දියුණු ආර්ථිකය එය වන අතර නීත්‍යානුකූල අයිතියක් ලෙස ෆෙඩරල් වැටුප් සහිත පවුල් නිවාඩු නොමැති ලෝකයේ රටවල් කිහිපයෙන් එකකි.[51] දුර්වල සාමූහික කේවල් කිරීමේ ක්‍රමයක් සහ අවදානම් සහිත සේවකයින් සඳහා රජයේ සහාය නොමැතිකම හේතුවෙන්, එක්සත් ජනපදයට වෙනත් ඕනෑම සංවර්ධිත රටකට වඩා අඩු ආදායම්ලාභී සේවකයින්ගේ ඉහළ ප්‍රතිශතයක් ඇත.[52]

විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය

[සංස්කරණය]

19 වන සියවසේ අග භාගයේ සිට තාක්ෂණික නවෝත්පාදනයන්හි සහ 20 වන සියවසේ මැද භාගයේ සිට විද්‍යාත්මක පර්යේෂණවල ප්‍රමුඛයා එක්සත් ජනපදයයි.[53] හුවමාරු කළ හැකි කොටස් නිෂ්පාදනය කිරීමේ ක්‍රම සහ යන්ත්‍ර මෙවලම් කර්මාන්තයක් ස්ථාපිත කිරීම 19 වන සියවසේ අග භාගයේදී එක්සත් ජනපද පාරිභෝගික නිෂ්පාදන මහා පරිමාණයෙන් නිෂ්පාදනය කිරීමට හැකි විය.[54] 20 වන සියවසේ මුල් භාගය වන විට, කර්මාන්තශාලා විද්‍යුත්කරණය, එකලස් කිරීමේ මාර්ගය හඳුන්වාදීම සහ අනෙකුත් ශ්‍රමය ඉතිරි කිරීමේ ශිල්පීය ක්‍රම මගින් මහා පරිමාණ නිෂ්පාදන පද්ධතිය නිර්මාණය විය.[55]

21 වන සියවසේදී, එක්සත් ජනපදය ලෝකයේ ප්‍රමුඛතම විද්‍යාත්මක බලවතුන්ගෙන් එකක් ලෙස දිගටම පවතී,[56] චීනය බොහෝ ක්ෂේත්‍රවල ප්‍රධාන තරඟකරුවෙකු ලෙස මතු වී ඇත.[57] ඕනෑම රටකට වඩා වැඩිම සමස්ත පර්යේෂණ සහ සංවර්ධන වියදම් එක්සත් ජනපදය සතුව ඇත[58] සහ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ප්‍රතිශතයක් ලෙස නවවන ස්ථානයේ සිටී.[59] 2022 දී, ප්‍රකාශිත විද්‍යාත්මක පත්‍රිකා සංඛ්‍යාවෙන් දෙවන ඉහළම රට එක්සත් ජනපදය විය.[60] 2021 දී, ලෝක බුද්ධිමය දේපල දර්ශකවලට අනුව, පේටන්ට් බලපත්‍ර අයදුම්පත් සංඛ්‍යාව අනුව එක්සත් ජනපදය දෙවන ස්ථානයට (චීනයට පසුව) සහ වෙළඳ ලකුණු සහ කාර්මික සැලසුම් යෙදුම් අනුව (චීනයට සහ ජර්මනියට පසුව) තෙවන ස්ථානයට පත්විය.[61] 2023 සහ 2024 දී, ගෝලීය නවෝත්පාදන දර්ශකයේ එක්සත් ජනපදය තුන්වන ස්ථානයට (ස්විට්සර්ලන්තය සහ ස්වීඩනයට පසුව) පත්විය.[62][63] කෘතිම බුද්ධි තාක්ෂණය සංවර්ධනය කිරීමේ ප්‍රමුඛ රට ලෙස එක්සත් ජනපදය සැලකේ.[64] 2023 දී, ග්ලෝබල් ෆිනෑන්ස් සඟරාව විසින් එක්සත් ජනපදය ලෝකයේ දෙවන වඩාත්ම තාක්ෂණික වශයෙන් දියුණු රට ලෙස (දකුණු කොරියාවට පසුව) ශ්‍රේණිගත කරන ලදී.[65]

අභ්‍යවකාශ පියාසැරිය

[සංස්කරණය]
1969 ඇපලෝ 11 මෙහෙයුම අතරතුර සඳ මත ඇමරිකානු ධජයට ආචාර කරන එක්සත් ජනපද ගගනගාමියෙකු වන බස් ඕල්ඩ්‍රින්; චන්ද්‍ර පෘෂ්ඨයට කාර්ය මණ්ඩලයක් ගොඩ බැස්සවූ එකම රට එක්සත් ජනපදයයි.

1958 දී ජාතික ගගනගාමී හා අභ්‍යවකාශ පරිපාලනය (NASA) පිහිටුවීමත් සමඟ ආරම්භ වූ 1950 ගණන්වල අග භාගයේ සිට එක්සත් ජනපදය අභ්‍යවකාශ වැඩසටහනක් පවත්වාගෙන ගොස් ඇත.[66][67] 1969 ඇපලෝ 11 මෙහෙයුම සමඟින් නාසා හි ඇපලෝ වැඩසටහන (1961–1972) පළමු කාර්ය මණ්ඩල සඳ ගොඩබෑම සාක්ෂාත් කර ගත්තේය; එය ආයතනයේ වඩාත්ම වැදගත් සන්ධිස්ථානවලින් එකක් ලෙස පවතී.[68][69] නාසා ආයතනයේ අනෙකුත් ප්‍රධාන උත්සාහයන් අතර අභ්‍යවකාශ ෂටල් වැඩසටහන (1981–2011),[70] වොයේජර් වැඩසටහන (1972–වර්තමානය), හබල් සහ ජේම්ස් වෙබ් අභ්‍යවකාශ දුරේක්ෂ (පිළිවෙලින් 1990 සහ 2021 දී දියත් කරන ලදී),[71][72] සහ බහු-මෙහෙයුම් අඟහරු ගවේෂණ වැඩසටහන (ආත්මය සහ අවස්ථාව, කුතුහලය සහ නොපසුබට උත්සාහය) ඇතුළත් වේ.[73] ජාත්‍යන්තර අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය (ISS) සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන ආයතන පහෙන් එකක් නාසා ආයතනයයි;[74] ISS සඳහා එක්සත් ජනපද දායකත්වයට ඩෙස්ටිනි (2001), හාර්මනි (2007) සහ ට්‍රැන්ක්විලිටි (2010) ඇතුළු මොඩියුල කිහිපයක් මෙන්ම අඛණ්ඩ සැපයුම් සහ මෙහෙයුම් සහාය ද ඇතුළත් වේ.[75]

එක්සත් ජනපද පෞද්ගලික අංශය ගෝලීය වාණිජ අභ්‍යවකාශ පියාසැරි කර්මාන්තයේ ආධිපත්‍යය දරයි.[76] ප්‍රමුඛ ඇමරිකානු අභ්‍යවකාශ පියාසැරි කොන්ත්‍රාත්කරුවන් අතර බ්ලූ ඔරිජින්, බෝයිං, ලොක්හීඩ් මාටින්, නෝත්‍රොප් ග්‍රම්මන් සහ ස්පේස්එක්ස් ඇතුළත් වේ. වාණිජ කාර්ය මණ්ඩල වැඩසටහන, වාණිජ නැවත සැපයුම් සේවා, වාණිජ චන්ද්‍ර ගෙවීම් සේවා සහ NextSTEP වැනි නාසා වැඩසටහන් ඇමරිකානු අභ්‍යවකාශ පියාසැරි සඳහා පෞද්ගලික අංශයේ සහභාගීත්වය වර්ධනය වීමට පහසුකම් සපයයි.[77]

බලශක්තිය

[සංස්කරණය]

2023 දී, එක්සත් ජනපදය එහි ශක්තියෙන් ආසන්න වශයෙන් 84% ක් පොසිල ඉන්ධන වලින් ලබා ගත් අතර, රටේ විශාලතම බලශක්ති ප්‍රභවය ඛනිජ තෙල් (38%), ඉන්පසු ස්වාභාවික වායු (36%), පුනර්ජනනීය ප්‍රභවයන් (9%), ගල් අඟුරු (9%) සහ න්‍යෂ්ටික බලශක්තිය (9%) වලින් ලැබුණි.[78][79] 2022 දී, එක්සත් ජනපදය ලෝක ජනගහනයෙන් 4% ක් පමණ වූ නමුත් ලෝක ශක්තියෙන් 16% ක් පමණ පරිභෝජනය කළේය.[80] චීනයට පිටුපසින් හරිතාගාර වායු විමෝචනය කරන දෙවන ඉහළම රට ලෙස එක්සත් ජනපදය ශ්‍රේණිගත කර ඇත.[81]

ලොව විශාලතම න්‍යෂ්ටික බලශක්ති නිෂ්පාදකයා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වන අතර, ලොව න්‍යෂ්ටික විදුලියෙන් 30% ක් පමණ ජනනය කරයි.[82] ඕනෑම රටකට වඩා වැඩිම න්‍යෂ්ටික බලශක්ති ප්‍රතික්‍රියාකාරක සංඛ්‍යාවක් එහි ඇත.[83] 2024 සිට, 2050 වන විට එක්සත් ජනපදය එහි න්‍යෂ්ටික බලශක්ති ධාරිතාව තුන් ගුණයකින් වැඩි කිරීමට සැලසුම් කරයි.[84]

ප්‍රවාහනය

[සංස්කරණය]
ඇට්ලන්ටා අගනගර ප්‍රදේශයට සේවය කරන හාර්ට්ස්ෆීල්ඩ්-ජැක්සන් ඇට්ලන්ටා ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ, 2021 දී මගීන් මිලියන 75 කට වඩා ගමන් කරන ලොව කාර්යබහුලම මගී ගුවන් තොටුපළ වේ.[85]

එක්සත් ජනපද ප්‍රවාහන දෙපාර්තමේන්තුව සහ එහි අංශ රේගු, සංක්‍රමණ සහ ආරක්ෂාව හැර ප්‍රවාහනයේ සියලුම අංශ සඳහා නියාමනය, අධීක්ෂණය සහ අරමුදල් සපයයි. (දෙවැන්න එක්සත් ජනපද ස්වදේශ ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ වගකීම ලෙස පවතී.) සෑම එක්සත් ජනපද රාජ්‍යයකටම තමන්ගේම ප්‍රවාහන දෙපාර්තමේන්තුවක් ඇති අතර, එය රාජ්‍ය මහාමාර්ග ඉදිකර නඩත්තු කරයි. රාජ්‍යය මත පදනම්ව, මෙම දෙපාර්තමේන්තුව වෙනත් ප්‍රවාහන ක්‍රම සෘජුවම ක්‍රියාත්මක කිරීමට හෝ අධීක්ෂණය කිරීමට ද හැකිය.

ගුවන් සේවා නීතිය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ ෆෙඩරල් රජයේ අධිකරණ බලයයි; ෆෙඩරල් ගුවන් සේවා පරිපාලනය සිවිල් ගුවන් සේවා, ගුවන් ගමනාගමන කළමනාකරණය, සහතික කිරීම සහ අනුකූලතාවය සහ ගුවන් සේවා ආරක්ෂාව පිළිබඳ සියලු අංශ නියාමනය කරයි. කෙසේ වෙතත්, මෝටර් රථ ගමනාගමන නීති, ෆෙඩරල් දේපලවල (ජාතික උද්‍යාන සහ හමුදා කඳවුරු වැනි) හෝ අසංවිධානාත්මක එක්සත් ජනපද භූමි ප්‍රදේශවල පිහිටා ඇති මාර්ග හැර, රාජ්‍ය සහ පළාත් පාලන ආයතන විසින් පනවනු ලබන අතර ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබේ. එක්සත් ජනපද වෙරළාරක්ෂක බලකාය එක්සත් ජනපද ජල මාර්ගවල, අභ්‍යන්තර මෙන්ම වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල නීතිය සහ ආරක්ෂාව පිළිබඳ ප්‍රාථමික බලාත්මක කරන්නා වේ, නමුත් වෙරළබඩ වඩදිය බාදිය පිළිබඳ ආර්ථික අධිකරණ බලය ප්‍රාන්ත සහ ෆෙඩරල් රජයන් අතර බෙදා ගනී. රටේ අභ්‍යන්තර ජල මාර්ග ලොව පස්වන දිගම වන අතර එය කිලෝමීටර 41,009 (සැතපුම් 25,482) කි.[86]

මගී සහ භාණ්ඩ ප්‍රවාහන දුම්රිය පද්ධති, බස් පද්ධති, ජල තොටුපළවල් සහ වේලි රාජ්‍ය හෝ පෞද්ගලික හිමිකාරිත්වය සහ ක්‍රියාකාරිත්වය යටතේ පැවතිය හැකිය. එක්සත් ජනපද සිවිල් ගුවන් සේවා සියල්ලම පෞද්ගලික අයිතිය යටතේ පවතී. බොහෝ එක්සත් ජනපද ගුවන්තොටුපළවල් පළාත් පාලන බලධාරීන් සතු වන අතර ඒවා ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන්නේ ද පළාත් පාලන ආයතන විසිනි. සමහර පෞද්ගලික ගුවන්තොටුපළවල් ද ඇත. ප්‍රවාහන ආරක්ෂක පරිපාලනය 2001 සිට බොහෝ ප්‍රධාන ගුවන් තොටුපලවල ආරක්ෂාව සපයා ඇත.

ටෙක්සාස් හි හූස්ටන් හි අන්තර් රාජ්‍ය 10 සහ අන්තර් රාජ්‍ය 45 අතර අන්තර් හුවමාරුව

වාණිජ දුම්රිය මාර්ග සහ දුම්රිය ප්‍රධාන ප්‍රවාහන මාධ්‍ය විය විසිවන සියවසේ මැද භාගය දක්වා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය. එකම ප්‍රධාන මාර්ගවල සේවය කරන ජෙට් ගුවන් යානා සහ ගුවන්තොටුපළ හඳුන්වාදීම 1960 ගණන් වන විට අන්තර් රාජ්‍ය සහ නගරාන්තර දුම්රිය මගී සේවාව සඳහා ඇති ඉල්ලුම පහත වැටීම වේගවත් කළේය. අන්තර් රාජ්‍ය අධිවේගී මාර්ග පද්ධතිය නිම කිරීමත් සමඟ දුම්රිය මාර්ග මගින් මගී සේවාව තියුනු ලෙස කප්පාදු කිරීම වේගවත් විය. මෙම සැලකිය යුතු වර්ධනයන් 1971 දී එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් රජය විසින් දැන් ඇම්ට්‍රැක් ලෙස හඳුන්වන ජාතික දුම්රිය මගී සංස්ථාව නිර්මාණය කිරීමට හේතු විය. ඇම්ට්‍රැක් රටේ බොහෝ ප්‍රදේශවල සීමිත නගරාන්තර දුම්රිය මගී සේවාවක් පවත්වා ගැනීමට උපකාරී වේ. එය බොහෝ ප්‍රධාන එක්සත් ජනපද නගරවලට සේවය කරයි, නමුත් ඊසානදිග, කැලිෆෝනියා සහ ඉලිනොයිස් වලින් පිටත එය සාමාන්‍යයෙන් දිනකට දුම්රිය කිහිපයක් පමණක් ධාවනය කරයි. සමහර ප්‍රධාන නගර අතර කලාපීය කොරිඩෝවල, විශේෂයෙන් වොෂින්ටන්, ඩී.සී., ෆිලඩෙල්ෆියා, නිව් යෝර්ක් නගරය සහ බොස්ටන් අතර ඊසානදිග කොරිඩෝවේ; නිව් යෝර්ක් නගරය සහ ඇල්බනි අතර; මෙට්‍රොපොලිටන් චිකාගෝහි; සහ කැලිෆෝනියාවේ සහ පැසිෆික් වයඹදිග ප්‍රදේශවල නිතර ඇම්ට්‍රැක් සේවාව ලබා ගත හැකිය. ඇම්ට්‍රැක් ලාස් වේගාස් සහ ඇරිසෝනා හි ෆීනික්ස් ඇතුළු ප්‍රධාන එක්සත් ජනපද ගමනාන්ත කිහිපයකට සේවය නොකරයි.

ඇමරිකානු සිවිල් ගුවන් සේවා කර්මාන්තය සම්පූර්ණයෙන්ම සංස්ථා සතු වන අතර 1978 සිට බොහෝ දුරට නියාමනය ඉවත් කර ඇති අතර, බොහෝ ප්‍රධාන ගුවන් තොටුපළවල් පොදු අයිතියෙන් යුක්ත වේ.[87] රැගෙන යන මගීන් විසින් ලොව විශාලතම ගුවන් සේවා තුන එක්සත් ජනපදය පදනම් කරගත් ඒවා වේ; ඇමරිකානු ගුවන් සේවය 2013 දී එක්සත් ජනපද ගුවන් තොටුපළ විසින් අත්පත් කර ගැනීමෙන් පසු අංක එකේ ස්ථානයයි.[88] ලෝකයේ කාර්යබහුලම මගී ගුවන් තොටුපළ 50 න් 16 ක් එක්සත් ජනපදයේ ඇත, ඉහළම පහ සහ කාර්යබහුලම හාර්ට්ස්ෆීල්ඩ්-ජැක්සන් ඇට්ලන්ටා ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ ඇතුළුව.[89][90] 2022 දී, එක්සත් ජනපදයේ ගුවන් තොටුපළවල් 19,969 ක් තිබූ අතර, ඉන් 5,193 ක් සාමාන්‍ය ගුවන් සේවා සහ අනෙකුත් ක්‍රියාකාරකම් ඇතුළුව "පොදු භාවිතය" ලෙස නම් කර ඇත.[91]

එක්සත් ජනපදයේ මාර්ගවලින් අතිමහත් බහුතරයක් රාජ්‍ය සහ පළාත් පාලන ආයතන විසින් හිමිකාරීත්වය දරනු ලබන අතර නඩත්තු කරනු ලැබේ. එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් රජය විසින් පමණක් නඩත්තු කරනු ලබන මාර්ග සාමාන්‍යයෙන් දක්නට ලැබෙන්නේ ෆෙඩරල් ඉඩම්වල (ජාතික උද්‍යාන වැනි) හෝ ෆෙඩරල් පහසුකම්වල (හමුදා කඳවුරු වැනි) පමණි. ප්‍රාන්ත සම්බන්ධ කරන විශාල, විවෘත නිදහස් මාර්ග සහිත අන්තර් රාජ්‍ය මහාමාර්ග පද්ධතියට අර්ධ වශයෙන් අරමුදල් සපයනු ලබන්නේ ෆෙඩරල් රජය විසිනි, නමුත් එහි අන්තර් රාජ්‍ය කොටසට සත්කාරකත්වය සපයන ප්‍රාන්ත රජය විසින් හිමිකාරීත්වය දරනු ලැබේ සහ නඩත්තු කරනු ලැබේ. සමහර ප්‍රාන්ත තමන්ගේම විශාල අධිවේගී මාර්ග - බොහෝ විට "උද්‍යාන මාර්ග" හෝ "ටර්න්පයික්" ලෙස හැඳින්වේ - අරමුදල් සපයන අතර ඉදිකරන අතර ඒවා සාමාන්‍යයෙන් ඉදිකිරීම් සහ නඩත්තුව සඳහා ගෙවීමට ගාස්තු භාවිතා කරයි. ඒ හා සමානව, සමහර පෞද්ගලික මාර්ග මේ සඳහා ගාස්තු භාවිතා කළ හැකිය.

එක්සත් ජනපදයේ පොදු ප්‍රවාහනයට බස්, මගී දුම්රිය, තොටුපළ සහ සමහර විට ගුවන් සේවා ඇතුළත් වේ. ඉල්ලුම වැඩිම ජනගහන ඝනත්වයක් ඇති ප්‍රදේශවලට පොදු ප්‍රවාහන පද්ධති සේවය කරයි. කෙසේ වෙතත්, බොහෝ එක්සත් ජනපද නගර, නගර සහ තදාසන්න ප්‍රදේශ මෝටර් රථ මත යැපෙන අතර තදාසන්න පොදු ප්‍රවාහනය අඩු සුලභ වන අතර සේවා බොහෝ විට අඩුය. බොහෝ එක්සත් ජනපද නාගරික ප්‍රදේශවල යම් ආකාරයක පොදු ප්‍රවාහනයක් ඇත, විශේෂයෙන් නගර බස් රථ, විශාලතම (උදා: නිව් යෝර්ක්, චිකාගෝ, ඇට්ලන්ටා, ෆිලඩෙල්ෆියා, බොස්ටන්, සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ සහ පෝට්ලන්ඩ්, ඔරිගන්) උමං මාර්ග හෝ සැහැල්ලු දුම්රිය ද ඇතුළත් පුළුල් පද්ධති ක්‍රියාත්මක කරයි.[92] එක්සත් ජනපදයේ බොහෝ පොදු ප්‍රවාහන සේවා පළාත් පාලන ආයතන විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන නමුත්, ජාතික සහ කලාපීය මගී මාර්ග එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රධාන නාගරික කොරිඩෝවලට සේවය කරයි.

එක්සත් ජනපදයේ පුද්ගලික ප්‍රවාහනය ආධිපත්‍යය දරන්නේ මෝටර් රථ වන අතර,[93][94] ඒවා සැතපුම් මිලියන 4 ක (කිලෝමීටර් මිලියන 6.4) පොදු මාර්ග ජාලයක් මත ක්‍රියාත්මක වන අතර එය ලොව දිගම වේ.[95][96] රටේ දුම්රිය ප්‍රවාහන ජාලය, කිලෝ මීටර 293,564.2, ලොව දිගම ද වේ.[97] බොහෝ දුරට භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය හසුරුවයි.[98][99] ලෝකයේ කාර්යබහුලම බහාලුම් වරායන් 50 න් හතරක් එක්සත් ජනපදයේ පිහිටා ඇති අතර, එක්සත් ජනපදයේ කාර්යබහුලම වරාය වන්නේ ලොස් ඇන්ජලීස් ය.[100]

ඇමරිකානු මෝටර් රථ දෙකම වන ඕල්ඩ්ස්මොබයිල් කර්ව්ඩ් ඩෑෂ් සහ ෆෝඩ් මොඩල් ටී පිළිවෙලින් මහා පරිමාණයෙන් නිපදවන ලද[101] සහ මහා පරිමාණයෙන් දැරිය හැකි[102] මෝටර් රථ ලෙස සැලකේ. ඇමරිකානු මෝටර් රථ සමාගමක් වන ජෙනරල් මෝටර්ස් 1931 සිට 2008 දක්වා ලොව වැඩියෙන්ම අලෙවි වන මෝටර් රථ නිෂ්පාදකයාගේ මාතෘකාව දැරීය.[103] 2023 දී එක්සත් ජනපදය දෙවන විශාලතම මෝටර් රථ නිෂ්පාදකයා වූ අතර ලොව වටිනාම මෝටර් රථ සමාගම වන ටෙස්ලා හි නිවහන වේ.[104] 2010 දී චීනය විසින් අභිබවා ගිය එක්සත් ජනපදය, අලෙවියෙන් ලොව දෙවන විශාලතම මෝටර් රථ වෙළඳපොළ වන අතර,[105] සහ ලෝකයේ ඒක පුද්ගල වාහන හිමිකාරිත්වය එක්සත් ජනපදය සතුව ඇත,[106] පුද්ගලයින් 1000 කට වාහන 910 ක් ඇත.[107] වටිනාකම අනුව, 2022 දී එක්සත් ජනපදය ලොව විශාලතම ආනයනකරු සහ තුන්වන විශාලතම මෝටර් රථ අපනයනකරු විය.[108]

සටහන්

[සංස්කරණය]
  1. ^ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නාමික සහ PPP-ගැලපුම් කළ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය, PPP ගණනය කිරීම් සඳහා යොමු රට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වන ආකාරයටම සමාන වේ.
  2. ^ රටක මුළු අපනයන සාමාන්‍යයෙන් භාණ්ඩ හා සේවා ලෙස වටහාගෙන ඇත. මේ අනුව, චීනයට පසුව ලෝකයේ දෙවන විශාලතම අපනයනකරු වන්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයයි.[29] However, if primary income is included, the U.S. is the world's largest exporter.[30]

යොමු කිරීම්

[සංස්කරණය]
  1. ^ a b "The Implementation of Monetary Policy – The Federal Reserve in the International Sphere" (PDF). සම්ප්‍රවේශය August 24, 2010.
  2. ^ Fordham, Benjamin (October 2017). "Protectionist Empire: Trade, Tariffs, and United States Foreign Policy, 1890–1914". Studies in American Political Development. 31 (2): 170–192. doi:10.1017/s0898588x17000116. ISSN 0898-588X. S2CID 148917255.
  3. ^ "United States Datasets". www.imf.org. සම්ප්‍රවේශය 2025-02-10.
  4. ^ Hagopian, Kip; Ohanian, Lee (August 1, 2012). "The Mismeasure of Inequality". Policy Review (174). December 3, 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය January 23, 2020.
  5. ^ "Gross Domestic Product, Fourth Quarter and Year 2022 (Third Estimate), GDP by Industry, and Corporate Profits". U.S. Department of Commerce.
  6. ^ "Household disposable income". OECD Data (ඉංග්‍රීසි බසින්).
  7. ^ Fox, Michelle (March 1, 2024). "The U.S. national debt is rising by $1 trillion about every 100 days". CNBC.
  8. ^ "Microsoft back as most valuable listed company as Nvidia slips". BBC (බ්‍රිතාන්‍ය ඉංග්‍රීසි බසින්). June 21, 2024. සම්ප්‍රවේශය August 6, 2024.
  9. ^ "Global 500". Fortune Global 500 (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය August 3, 2023.
  10. ^ Hyam, Benji (November 29, 2023). "Most Profitable Companies: U.S. vs. Rest of the World, 2023". www.growandconvert.com (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය July 16, 2024.
  11. ^ Benjamin J. Cohen, The Future of Money, Princeton University Press, 2006, ISBN 0691116660; cf. "the dollar is the de facto currency in Cambodia", Charles Agar, Frommer's Vietnam, 2006, ISBN 0471798169, p. 17.
  12. ^ "US GDP Growth Rate by Year". multpl.com. US Bureau of Economic Analysis. March 31, 2014. සම්ප්‍රවේශය June 18, 2014.
  13. ^ "United States free trade agreements". Office of the United States Trade Representative. සම්ප්‍රවේශය May 31, 2019.
  14. ^ "Rankings: Global Competitiveness Report 2013–2014" (PDF). World Economic Forum. සම්ප්‍රවේශය June 1, 2014.
  15. ^ a b Collins, Michael (August 11, 2023). "The Post-Industrial Service Economy Isn't Working for the Middle Class". IndustryWeek (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය August 10, 2024.
  16. ^ "USA Economy in Brief". U.S. Dept. of State, International Information Programs. March 12, 2008 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  17. ^ "The State of Manufacturing in the United States". International Trade Administration. July 2010. February 26, 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය March 10, 2013.
  18. ^ "Manufacturing, Value Added (Current US$)". World Bank. January 7, 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය July 14, 2021.
  19. ^ Kat Tretina and Benjamin Curry (April 9, 2021). "NYSE: What Is The New York Stock Exchange". Forbes. සම්ප්‍රවේශය July 24, 2022.
  20. ^ Jones, Huw (March 24, 2022). "New York widens lead over London in top finance centres index". Reuters. සම්ප්‍රවේශය July 29, 2022.
  21. ^ "The Global Financial Centres Index 35". Long Finance. March 21, 2024. සම්ප්‍රවේශය May 1, 2024.
  22. ^ Ghosh, Iman (September 24, 2020). "This 3D map shows the U.S. cities with the highest economic output". World Economic Forum. සම්ප්‍රවේශය March 5, 2023. The New York metro area dwarfs all other cities for economic output by a large margin.
  23. ^ "Monthly Reports – World Federation of Exchanges". WFE.
  24. ^ Table A – Market Capitalization of the World's Top Stock Exchanges (As at end of June 2012). Securities and Exchange Commission (China).
  25. ^ WIPO (2022). Global Innovation Index 2022, 15th Edition (ඉංග්‍රීසි බසින්). World Intellectual Property Organization. doi:10.34667/tind.46596. ISBN 9789280534320. සම්ප්‍රවේශය February 25, 2023.
  26. ^ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය; CIA-2018 නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි
  27. ^ Wright, Gavin, and Jesse Czelusta, "Resource-Based Growth Past and Present", in Natural Resources: Neither Curse Nor Destiny, ed. Daniel Lederman and William Maloney (World Bank, 2007), p. 185. ISBN 0821365452.
  28. ^ "Top Trading Partners – October 2022". U.S. Census Bureau. October 2022. සම්ප්‍රවේශය May 12, 2023.
  29. ^ "World Trade Statistical Review 2019" (PDF). World Trade Organization. p. 100. සම්ප්‍රවේශය May 31, 2019.
  30. ^ "Exports of goods, services and primary income (BoP, current US$)". data.worldbank.org. සම්ප්‍රවේශය May 24, 2024.
  31. ^ "Service exports (BoP, current US$)". World Bank. සම්ප්‍රවේශය August 4, 2023.
  32. ^ "Income". Better Life Index. OECD. සම්ප්‍රවේශය September 28, 2019. In the United States, the average household net adjusted disposable income per capita is USD 45 284 a year, much higher than the OECD average of USD 33 604 and the highest figure in the OECD.
  33. ^ "Median Income by Country 2023". Wisevoter (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය July 28, 2023.
  34. ^ "Society at a Glance 2014". Society at a Glance 2014: OECD Social Indicators. OECD Publishing. March 18, 2014. doi:10.1787/soc_glance-2014-en. ISBN 9789264200722. සම්ප්‍රවේශය May 29, 2014.
  35. ^ "Personal Consumption Expenditures". fred.stlouisfed.org (ඉංග්‍රීසි බසින්). March 28, 2024. සම්ප්‍රවේශය July 24, 2024.
  36. ^ Steenkamp, Jan-Benedict E. M. (1 March 2024). "What is holding private label back in the United States and in emerging markets?". Journal of Retailing. 100 (1): 56–69. doi:10.1016/j.jretai.2023.11.002. ISSN 0022-4359.
  37. ^ Napoletano, E. (October 20, 2023). "Here's How Many Billionaires And Millionaires Live In The U.S. – Forbes Advisor". Forbes. සම්ප්‍රවේශය November 20, 2023.
  38. ^ Piketty, Thomas (2014). Capital in the Twenty-First Century. Belknap Press. p. 257. ISBN 978-0-674-43000-6
  39. ^ Smith, Matthew; Zidar, Owen; Zwick, Eric (2022). "Top Wealth in America: New Estimates under Heterogeneous Returns". The Quarterly Journal of Economics. 138: 515–573. doi:10.1093/qje/qjac033. ISSN 0033-5533.
  40. ^ "Income inequality in America is the highest it's been since Census Bureau started tracking it, data shows". The Washington Post. සම්ප්‍රවේශය July 27, 2020.
  41. ^ a b Hopkin, Jonathan (2020). "American Nightmare: How Neoliberalism Broke US Democracy". Anti-System Politics: The Crisis of Market Liberalism in Rich Democracies. Oxford University Press. pp. 87–92. doi:10.1093/oso/9780190699765.003.0004. ISBN 978-0190699765.
  42. ^ Long, Heather (September 12, 2017). "U.S. middle-class incomes reached highest-ever level in 2016, Census Bureau says". The Washington Post. සම්ප්‍රවේශය November 11, 2019.
  43. ^ Smeeding, T. M. (2005). "Public Policy: Economic Inequality and Poverty: The United States in Comparative Perspective". Social Science Quarterly. 86: 955–983. doi:10.1111/j.0038-4941.2005.00331.x. S2CID 154642286.
  44. ^ Singh, Kanishka (December 27, 2024). "US homelessness rose by record 18% in latest annual data". Reuters. සම්ප්‍රවේශය February 13, 2025.
  45. ^ "USDA ERS – Key Statistics & Graphics". ers.usda.gov. January 19, 2020 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය December 4, 2019.
  46. ^ "Facts About Child Hunger in America | Feeding America". feedingamerica.org. සම්ප්‍රවේශය December 4, 2019.
  47. ^ "National Poverty in America Awareness Month: January 2023". Census.gov.
  48. ^ Joumard, Isabelle; Pisu, Mauro; Bloch, Debbie (2012). "Tackling income inequality The role of taxes and transfers" (PDF). OECD. සම්ප්‍රවේශය May 21, 2015.
  49. ^ Rank, Mark Robert (2023). The Poverty Paradox: Understanding Economic Hardship Amid American Prosperity. Oxford University Press. pp. 116–117. ISBN 978-0190212636.
  50. ^ Min, Sarah (May 24, 2019). "1 in 4 workers in U.S. don't get any paid vacation time or holidays". CBS News. සම්ප්‍රවේශය July 15, 2022. The United States is the only advanced economy that does not federally mandate any paid vacation days or holidays.
  51. ^ Bernard, Tara Siegel (February 22, 2013). "In Paid Family Leave, U.S. Trails Most of the Globe". The New York Times. සම්ප්‍රවේශය August 27, 2013.
  52. ^ Van Dam, Andrew (July 4, 2018). "Is it great to be a worker in the U.S.? Not compared with the rest of the developed world". The Washington Post. සම්ප්‍රවේශය July 12, 2018.
  53. ^ Mowery, David. "Technological Change and the Evolution of the U.S. "National Innovation System", 1880-1990". OpenMind (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය July 10, 2024.
  54. ^ Goodfriend, Marvin; McDermott, John (February 24, 2021). "The American System of economic growth". Journal of Economic Growth (ඉංග්‍රීසි බසින්). 26 (1): 31–75. doi:10.1007/s10887-021-09186-x. ISSN 1573-7020. PMC 7902180. PMID 33642936.
  55. ^ සැකිල්ල:Hounshell1984
  56. ^ Tollefson, Jeff; Van Noorden, Richard (2024-10-23). "The US is the world's science superpower — but for how long?". Nature (ඉංග්‍රීසි බසින්). 634 (8035): 770–774. Bibcode:2024Natur.634..770T. doi:10.1038/d41586-024-03403-4. PMID 39443789.
  57. ^ "U.S. science no longer leads the world. Here's how top advisers say the nation should respond". www.science.org (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 2025-02-10.
  58. ^ Desjardins, Jeff (December 18, 2018). "Innovators wanted: these countries spend the most on R&D". www.weforum.org. සම්ප්‍රවේශය May 22, 2024.
  59. ^ Fleming, Sean (November 16, 2020). "These countries spend the most on research and development". www.weforum.org. සම්ප්‍රවේශය May 22, 2024.
  60. ^ "SJR – International Science Ranking". Scimagojr.com (British English බසින්). සම්ප්‍රවේශය February 5, 2022.
  61. ^ World Intellectual Property Organization. (2021). World Intellectual Property Indicators 2021. World IP Indicators (WIPI) (ඉංග්‍රීසි බසින්). World Intellectual Property Organization (WIPO). doi:10.34667/tind.44461. ISBN 9789280533293. සම්ප්‍රවේශය April 27, 2022.
  62. ^ "Global Innovation Index 2024 : Unlocking the Promise of Social Entrepreneurship". www.wipo.int (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය November 29, 2024.
  63. ^ WIPO (December 28, 2023). Global Innovation Index 2023, 15th Edition (ඉංග්‍රීසි බසින්). World Intellectual Property Organization. doi:10.34667/tind.46596. ISBN 9789280534320. සම්ප්‍රවේශය October 17, 2023.
  64. ^ "Global AI Power Rankings: Stanford HAI Tool Ranks 36 Countries in AI". hai.stanford.edu (ඉංග්‍රීසි බසින්). 2024-11-21. සම්ප්‍රවේශය 2025-01-01.
  65. ^ Getzoff, Marc (December 1, 2023). "Most Technologically Advanced Countries In The World 2023". Global Finance Magazine (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය July 29, 2024.
  66. ^ "65 Years Ago: The National Aeronautics and Space Act of 1958 Creates NASA – NASA" (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). July 26, 2023. සම්ප්‍රවේශය September 6, 2024.
  67. ^ "National Aeronautics and Space Administration | US Space Agency & Exploration Achievements | Britannica". www.britannica.com (ඉංග්‍රීසි බසින්). September 4, 2024. සම්ප්‍රවේශය September 5, 2024.
  68. ^ "Apollo | History, Missions, Significance, & Facts | Britannica". www.britannica.com (ඉංග්‍රීසි බසින්). August 29, 2024. සම්ප්‍රවේශය September 5, 2024.
  69. ^ "The Apollo Missions". The Apollo Missions (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). July 4, 2019. සම්ප්‍රවේශය September 5, 2024.
  70. ^ "Space Shuttle – NASA" (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය September 5, 2024.
  71. ^ "Quick Facts". HubbleSite (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය September 5, 2024.
  72. ^ "Quick Facts". Webb (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය September 5, 2024.
  73. ^ "Mars Exploration – NASA Science". science.nasa.gov (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). February 27, 2008. සම්ප්‍රවේශය September 5, 2024.
  74. ^ "International Space Station Facts and Figures – NASA" (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය September 5, 2024.
  75. ^ Howell, Elizabeth (August 24, 2022). "International Space Station: Facts, History & Tracking". Space.com (ඉංග්‍රීසි බසින්) (updated, last ed.). සම්ප්‍රවේශය September 5, 2024.
  76. ^ "Analysis | Companies are commercializing outer space. Do government programs still matter?". Washington Post (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). January 11, 2022. ISSN 0190-8286. සම්ප්‍රවේශය September 5, 2024.
  77. ^ "Commercial Space – NASA" (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය September 5, 2024.
  78. ^ "U.S. energy facts explained – consumption and production – U.S. Energy Information Administration (EIA)". eia.gov. සම්ප්‍රවේශය November 21, 2023.
  79. ^ "Energy Flow Charts: Charting the Complex Relationships among Energy, Water, and Carbon". Lawrence Livermore National Laboratory. March 2022. සම්ප්‍රවේශය May 16, 2023.
  80. ^ "What is the United States' share of world energy consumption?". U.S. Energy Information Administration. November 5, 2021.
  81. ^ US Environmental Protection Agency, OAR (February 8, 2017). "Inventory of U.S. Greenhouse Gas Emissions and Sinks". US EPA (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය December 3, 2020.
  82. ^ "Nuclear Power in the USA - World Nuclear Association". world-nuclear.org. සම්ප්‍රවේශය 2025-03-01.
  83. ^ Rouse, Sabina (2019-11-05). "Where are the world's 449 nuclear reactors?". World Economic Forum (ඉංග්‍රීසි බසින්). 2025-02-14 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 2025-03-01.
  84. ^ "U.S. Sets Targets to Triple Nuclear Energy Capacity by 2050". Energy.gov (ඉංග්‍රීසි බසින්). 2024-11-12. සම්ප්‍රවේශය 2025-03-01.
  85. ^ Hunter, Marnie (April 11, 2022). "This US airport has reclaimed its title as the world's busiest". CNN.
  86. ^ "Waterways – The World Factbook". The World Factbook. Central Intelligence Agency. සම්ප්‍රවේශය July 14, 2022.
  87. ^ Edwards, Chris (July 12, 2020). "Privatization". Downsizing the Federal Government (ඉංග්‍රීසි බසින්). Cato Institute. සම්ප්‍රවේශය January 23, 2021.
  88. ^ "Scheduled Passengers Carried". International Air Transport Association (IATA). 2011. January 2, 2015 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය February 17, 2012.
  89. ^ "2021 Airport Traffic Report" (PDF). Port Authority of New York and New Jersey. April 2022. p. 32.
  90. ^ "Preliminary World Airport Traffic and Rankings 2013—High Growth Dubai Moves Up to 7th Busiest Airport". March 31, 2014. April 1, 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය May 17, 2014.
  91. ^ "Number of U.S. Airports". Bureau of Transportation Statistics. සම්ප්‍රවේශය December 15, 2023.
  92. ^ Black, Alan (1995). Urban mass transportation planning. New York: McGraw-Hill. ISBN 978-0070055575. OCLC 31045097.
  93. ^ "Cars still dominate the American commute". World Economic Forum (ඉංග්‍රීසි බසින්). May 19, 2022. සම්ප්‍රවේශය May 21, 2023.
  94. ^ Humes, Edward (April 12, 2016). "The Absurd Primacy of the Automobile in American Life". The Atlantic (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය July 12, 2023.
  95. ^ "Roadways – The World Factbook". Cia.gov. July 12, 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය July 15, 2021.
  96. ^ "Public Road and Street Mileage in the United States by Type of Surface". United States Department of Transportation. January 2, 2015 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය January 13, 2015.
  97. ^ "Railways – The World Factbook". The World Factbook. Central Intelligence Agency. සම්ප්‍රවේශය July 14, 2022.
  98. ^ "Seasonally Adjusted Transportation Data". Washington, D.C.: Bureau of Transportation Statistics. 2021. April 22, 2021 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය February 16, 2021.
  99. ^ Fitzsimmons, Emma G. (April 24, 2017). "Amtrak at a Junction: Invest in Improvements, or Risk Worsening Problems". The New York Times. සම්ප්‍රවේශය April 16, 2023.
  100. ^ "The Top 50 Container Ports". World Shipping Council. Washington, D.C. සම්ප්‍රවේශය July 14, 2022.
  101. ^ "SOME MILESTONES OF THE AUTO AGE". The New York Times (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). January 26, 1986. ISSN 0362-4331. සම්ප්‍රවේශය June 1, 2023.
  102. ^ "1926 Ford Model T Sports Touring Car". The Washington Post (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). September 1, 2002. ISSN 0190-8286. සම්ප්‍රවේශය June 1, 2023.
  103. ^ "2023 production statistics". International Organization of Motor Vehicle Manufacturers. සම්ප්‍රවේශය July 1, 2024.
  104. ^ Klebnikov, Sergei (2021-06-30). "Tesla Is Now The World's Most Valuable Car Company With A $208 Billion Valuation". Forbes (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය April 14, 2023.
  105. ^ "China overtakes US in car sales". The Guardian. London. January 8, 2010. සම්ප්‍රවේශය July 10, 2011.
  106. ^ "Fact #962: Vehicles per Capita: Other Regions/Countries Compared to the United States". Energy.gov (ඉංග්‍රීසි බසින්). January 30, 2017. සම්ප්‍රවේශය January 23, 2021.
  107. ^ "Vehicle Statistics: Cars Per Capita". Capitol Tires. August 2017.
  108. ^ "Cars". The Observatory of Economic Complexity. සම්ප්‍රවේශය July 27, 2024.
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=එක්සත්_ජනපදයේ_ආර්ථිකය&oldid=736865" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි