උතුරු අර්ධගෝලය
 |
උතුරු අර්ධගෝලය යනු භූමධ්යරේඛාව මතට උඩ පිහිටි පෘථිවියේ අර්ධ කොටසයි. මෙම අර්ධගෝලය තුළ පෘථිවියේ භූභාගයේ බොහෝ කොටස සහ විශාල ජනගහනය ජීවත් වේ.
භූගෝලීය විස්තර
[සංස්කරණය]- උතුරු අර්ධගෝලයේ සීමාව පෘථිවිය වටා ගමන් කරන භූමධ්යරේඛාව මඟින් නිරූපණය කරයි.
- මෙහි සීමාව උතුරට උතුරු ධෘවය දක්වා විහිදී ඇත.
- ලෝකයේ මහාද්වීප 7 න් 5 ක් (ආසියාව, යුරෝපය, උතුරු ඇමෙරිකාව, ආප්රිකාවේ විශාල කොටස, දකුණු ඇමෙරිකාවේ කොටසක්) මෙහි අයත්ය.
ජනගහනය
[සංස්කරණය]- ලෝක ජනගහනයේ සම්පූර්ණයෙන්ම **90%කට අධික පිරිසක්** උතුරු අර්ධගෝලය තුළ ජීවත් වේ.
- විශේෂයෙන්ම ආසියාව, යුරෝපය සහ උතුරු ඇමෙරිකාව ජනගහනය අතිශය ඝනව පිහිටා ඇති කලාපයන් වේ.
කාලගුණය
[සංස්කරණය]- උතුරු අර්ධගෝලයෙහි කාලගුණය උතුරු ධෘවය සිට භූමධ්යරේඛාව දක්වා විවිධත්වයෙන් යුක්තය.
- උතුරු අර්ධගෝලයේ ග්රීෂ්ම සෘතුව (ජූනි සිට සැප්තැම්බර්) දකුණු අර්ධගෝලයේ ශීත සෘතුවට ගැලපේ.
- තද උණුසුම් කලාප, උෂ්ණමාන කලාප සහ ඝනීභූත මිනුම් කලාප මෙහි ඇති අතර, කාලගුණ විශාල වශයෙන් විවිධ වේ.
විශේෂ ලක්ෂණ
[සංස්කරණය]- උතුරු තාරකා ගෝලය මේ අර්ධගෝලයෙන් දැකිය හැක.
- උතුරු අර්ධගෝලයේ නිවෙස්කරුවන්ට පෝලාරිස් නමින් හැඳින්වෙන **උතුරු තරු** පෙනේ.
- දකුණු අර්ධගෝලය සමඟ සසඳන විට, ගෝලීය ග්රහ චලන සහ කොරියොලිස් බලය වෙනස්කම් දැක්විය හැක.
අර්ධගෝලයට අයත් මහාද්වීප
[සංස්කරණය]- ආසියාව (සම්පූර්ණයෙන්ම)
- යුරෝපය (සම්පූර්ණයෙන්ම)
- උතුරු ඇමෙරිකාව (සම්පූර්ණයෙන්ම)
- ආප්රිකාව (70% කට අධික කොටස)
- දකුණු ඇමෙරිකාව (ඉක්මනින් 10% පමණ)