Jump to content

ඉන්දුනීසියාවෙ රජය හා දේශපාලනය

විකිපීඩියා වෙතින්
2014 ජකර්තා පාර්ලිමේන්තු සංකීර්ණයේදී MPR විසින් ජනාධිපති පදවි ප්‍රාප්ති උත්සවයක්.

ඉන්දුනීසියාව ජනාධිපති ජනරජයකි. 1998 දී නව නියෝගය බිඳ වැටීමෙන් පසුව, ඉන්දුනීසියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට පුළුල් සංශෝධන මගින් රාජ්‍යයේ විධායක, ව්‍යවස්ථාදායක සහ අධිකරණ ශාඛා ප්‍රතිව්‍යුහගත කරන ලද අතර එහි ඒකීය රාජ්‍ය රාමුව සහ කලාපීය ආණ්ඩු වෙත වැඩි විමධ්‍යගත කිරීමක් අතර සමතුලිතතාවයක් පවත්වා ගෙන ගියේය.[1][2] ජනාධිපතිවරයා ඉන්දුනීසියානු ජාතික සන්නද්ධ හමුදාවන්හි (ටෙන්ටාරා නැෂනල් ඉන්දුනීසියාව, TNI) රාජ්‍ය නායකයා, රජයේ ප්‍රධානියා සහ අණදෙන නිලධාරියා ලෙස සේවය කරන අතර දේශීය හා විදේශ ප්‍රතිපත්ති අධීක්ෂණය කරයි. ජනාධිපතිවරුන්ට අඛණ්ඩව වසර පහක ධුර කාලයක් දක්වා සේවය කළ හැකිය.[3]

මහජන උපදේශක සභාව (Majelis Permusyawaratan Rakyat, MPR) යනු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කිරීම, ජනාධිපතිවරයාට බලය පැවරීම සහ දෝෂාභියෝගය ඉදිරිපත් කිරීම සහ රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති විධිමත් කිරීම සඳහා වගකිව යුතු ඉන්දුනීසියාවේ ඉහළම නියෝජිත ආයතනයයි.[4][5] එය නිවාස දෙකකින් සමන්විත වේ: සාමාජිකයින් 580 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත සහ නීති සම්පාදනය සහ විධායක අධීක්ෂණය හසුරුවන මහජන නියෝජිත සභාව (Dewan Perwakilan Rakyat, DPR), සහ සාමාජිකයින් 152 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත සහ කලාපීය කරුණු කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන කලාපීය නියෝජිත සභාව (Dewan Perwakilan Daerah, DPD).[6] 1998 සිට, ප්‍රතිසංස්කරණ මගින් DPR හි පාලන ක්‍රියාකාරිත්වය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩිදියුණු කර ඇත.[1] DPD ඉන්දුනීසියාවේ විවිධ කලාපවල අවශ්‍යතා නියෝජනය කරයි.[7][5]

ඉන්දුනීසියාවේ අධිකරණයට ප්‍රධාන ආයතන කිහිපයක් ඇතුළත් වේ. අවසාන අභියාචනා සහ නඩු සමාලෝචන හසුරුවන ඉහළම අධිකරණ අධිකාරිය (Mahkamah Agung) වේ.[8] ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා අධිකරණය (Mahkamah Konstitusi) ව්‍යවස්ථාමය සහ දේශපාලනික කරුණු ආමන්ත්‍රණය කරයි,[8] රටේ ආගමික අධිකරණය (Pengadilan Agama) ඉස්ලාමීය පුද්ගලික නීති නඩු අධීක්ෂණය කරයි.[9] ඊට අමතරව, අධිකරණ කොමිසම (Komisi Yudisial) අධිකරණ කාර්ය සාධනය නිරීක්ෂණය කරයි.[10]

පක්ෂ සහ මැතිවරණ

[සංස්කරණය]
ප්‍රබෝවෝ සුබියන්ටෝ,
ඉන්දුනීසියාවේ 8 වන ජනාධිපති
ගිබ්‍රාන් රකබුමින් රාකා,
ඉන්දුනීසියාවේ 14 වන උප ජනාධිපති

1999 සිට, ඉන්දුනීසියාව බහු-පක්ෂ ක්‍රමයක් යටතේ ක්‍රියාත්මක වන අතර, එහි කිසිදු දේශපාලන පක්ෂයක් ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරණවලදී සම්පූර්ණ බහුතර ආසන ලබාගෙන නොමැත.[11] දේශපාලන පක්ෂ සාමාන්‍යයෙන් කාණ්ඩ දෙකකට වර්ගීකරණය කර ඇත: ලෞකික සහ ජාතිකවාදී පක්ෂ සහ ඉස්ලාමීය පක්ෂ.[a][12] ඉන්දුනීසියාවේ දේශපාලන දර්ශනය සංලක්ෂිත වන්නේ පවතින දේශපාලන වාතාවරණයට ගැලපෙන පරිදි දෘෂ්ටිවාදාත්මක ඕතඩොක්ස්වාදයට වඩා ප්‍රායෝගිකවාදයට ඇති කැමැත්ත,[13] පක්ෂ අතර පුළුල් බලය බෙදා ගැනීම,[14] සහ අධික ලෙස පාලනය කරන සන්ධාන.[11] අනෙකුත් බොහෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍යයන් මෙන් නොව, පූර්ව මැතිවරණ පක්ෂ සන්ධාන ඉන්දුනීසියාවේ සම්මතයයි.[13]

1955 දී, DPR සහ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාව (කොන්ස්ටිටුවන්ටේ) සාමාජිකයින් තෝරා පත් කර ගැනීම සඳහා පළමු මහ මැතිවරණය පවත්වන ලදී. 2024 දී පැවති මෑත කාලීන මැතිවරණවලදී, දේශපාලන පක්ෂ අටක් ජාතික ඡන්ද ප්‍රතිශතයෙන් 4% ක පාර්ලිමේන්තු සීමාවක් සහිතව, DPR හි නියෝජනය ලබා ගත්හ.[15] ජාතික මට්ටමින්, ඉන්දුනීසියානුවන් 2004 වන තෙක් ජනාධිපතිවරයෙකු තෝරා පත් කර ගත්තේ නැත. එතැන් සිට, ජනාධිපතිවරයා වසර පහක කාලයක් සඳහා තේරී පත් වී ඇති අතර, DPR හි පක්ෂ-පෙළගැති සාමාජිකයින් සහ පක්ෂග්‍රාහී නොවන DPD ද තෝරා පත් කර ගෙන ඇත.[6][1] 2015 පළාත් පාලන මැතිවරණයෙන් පටන් ගෙන, ආණ්ඩුකාරවරුන් සහ නගරාධිපතිවරුන් සඳහා මැතිවරණ එකම දිනයක පවත්වා ඇත. 2013 දී, ව්‍යවස්ථාදායක අධිකරණය තීන්දු කළේ 2019 සිට ව්‍යවස්ථාදායක සහ ජනාධිපතිවරණ එකවර පැවැත්වෙන බවයි.[16]

පරිපාලන අංශ

[සංස්කරණය]

ඉන්දුනීසියාව පරිපාලන මට්ටම් කිහිපයකට බෙදා ඇත. පළමු මට්ටමේ පළාත් වන අතර, ඒ සෑම එකක්ම ව්‍යවස්ථාදායකයක් (දේවාන් පර්වකිලන් රක්යාත් ඩේරා, ඩීපීආර්ඩී) සහ තේරී පත් වූ ආණ්ඩුකාරවරයෙකු ඇත. 1945 දී පළාත් ගණන 8 සිට[17] අද දක්වා 38 දක්වා වර්ධනය වී ඇති අතර, මෑත කාලීන එක වන නිරිතදිග පැපුවා 2022 දී පිහිටුවන ලදී.[18] දෙවන මට්ටමට පිළිවෙලින් රීජන්ට්වරුන් (බුපති) සහ නගරාධිපතිවරුන් (වලිකොටා) විසින් මෙහෙයවනු ලබන රීජන්සි (කබුපතන්) සහ නගර (කෝටා) ඇතුළත් වන අතර, දෙකම ව්‍යවස්ථාදායකයන් (ඩීපීආර්ඩී කබුපතන්/කෝටා) විසින් සහාය දක්වනු ලැබේ. මෙයට පහළින් දිස්ත්‍රික්ක (කෙකාමාටන්, පැපුවා හි දිස්ත්‍රික්කය ලෙස හැඳින්වේ), සහ සිව්වන මට්ටමට දේසා, කෙලුරාහන්, කම්පුං, නගරි (බටහිර සුමාත්‍රා හි) හෝ ගැම්පොං (අචේ හි) වැනි විවිධ නම් වලින් හඳුන්වන ගම්මාන ඇතුළත් වේ. ගම්මාන ප්‍රජා කණ්ඩායම් (රුකුන් වර්ගා, ආර්ඩබ්ලිව්) සහ අසල්වැසි කණ්ඩායම් (රුකුන් ටෙටැන්ගා, ආර්ටී) ලෙස බෙදා ඇති අතර, ජාවා හි කුඩා ගම්මාන (දුසුන් හෝ දුකු) වැනි උප බෙදීම් ඇත.[19]

ගම් මට්ටම පහළම පරිපාලන ඒකකය වන නමුත් දෛනික ජීවිතයට සැලකිය යුතු ලෙස බලපායි. ගම් ආණ්ඩු මෙහෙයවනු ලබන්නේ තේරී පත් වූ ප්‍රධානීන් (ලූරා හෝ කෙපාල දේසා) විසින් වන අතර ප්‍රාදේශීය කටයුතු හසුරුවයි.[20] 1999 දී කලාපීය ස්වයං පාලනය ක්‍රියාත්මක කිරීම ආරම්භ කළ දා සිට, කලාප සහ නගර බොහෝ රජයේ සේවාවන් සඳහා වගකිව යුතු ප්‍රධාන පරිපාලන ඒකක බවට පත්ව ඇත.[21] පළාත් නවයකට මධ්‍යම රජයෙන් විශේෂ ස්වයං පාලනයක් (ඔටෝනොමි කුසුස්) ලබා දී ඇත.[b] ගතානුගතික ඉස්ලාමීය ප්‍රදේශයක් වන ආචේට ෂරියා නීතියේ අංග යෙදීමට අයිතියක් ඇත.[22] යෝග්‍යාකර්තා අද්විතීය ලෙස එහි පූර්ව යටත් විජිත රාජාණ්ඩුව රඳවා තබා ගන්නා අතර, එහි සුල්තාන් සහ ආදිපාදවරයා ආණ්ඩුකාරවරයා සහ උප ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස සේවය කරයි,[23] පැපුවා හි පළාත්වලට බෙදුම්වාදී ආතතීන් ආමන්ත්‍රණය කිරීමට, සංවර්ධනය වේගවත් කිරීමට සහ පැපුවානුවන්ට වැඩි ස්වයං පාලනයක් ලබා දීමට විශේෂ ස්වයං පාලනයක් ලබා දී ඇත.[24]

විදේශ සබඳතා

[සංස්කරණය]
ඉන්දුනීසියාව ආසියාන් මූලස්ථානයේ මූලස්ථානය ලෙස සේවය කරන අතර ජකර්තා සංවිධානයේ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික අගනුවර ලෙස සේවය කරයි.[25]

ඉන්දුනීසියාව "ස්වාධීන සහ ක්‍රියාකාරී" (bebas aktif) විදේශ ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කරයි, එය 1948 දී රටේ පළමු උප ජනාධිපති මොහොමඩ් හටා විසින් නිර්මාණය කරන ලද යෙදුමකි.[26] මෙම ප්‍රතිපත්තිය සමඟින්, රට මහා බලවතුන්ගේ දේශපාලනය සැරිසැරීමට, ස්වාධීනත්වය පවත්වා ගැනීමට සහ ප්‍රධාන බලවතුන් සමඟ පෙළගැසීමෙන් වැළකී සිටීමට අරමුණු කරයි.[27] විදේශ ප්‍රතිපත්ති දිශාවන් තීරණය කිරීමේ අවසාන අධිකාරිය ජනාධිපතිවරයා සතු වන අතර,[28][5] විදේශ ප්‍රතිපත්තිය සකස් කිරීම සහ ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය වගකිව යුතුය. මේ අතර, පාර්ලිමේන්තුව (DPR) අධීක්ෂණය සපයන අතර ජාත්‍යන්තර ගිවිසුම් අනුමත කරයි. ඉන්දුනීසියාව ගෝලීය දේශපාලනයේ මධ්‍යම බලවතෙකු ලෙස සැලකේ.[29]

අග්නිදිග ආසියාවේ විශාලතම රට සහ අග්නිදිග ආසියානු ජාතීන්ගේ සංගමයේ (ASEAN) ආරම්භක සාමාජිකයෙකු ලෙස, ඉන්දුනීසියාව ආසියාන් එහි විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ මූලික ගල ලෙස සලකයි.[30] එහි ආසන්න කලාපයෙන් පිටත, ඉන්දුනීසියාව පලස්තීනයට ක්‍රියාකාරීව සහාය දී ඇත.[31] ඊශ්‍රායලය සමඟ විධිමත් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතාවලින් වැළකී සිටියි. කෙසේ වෙතත්, රටවල් දෙක විචක්ෂණ සබඳතා පවත්වාගෙන යයි.[32] 21 වන සියවස ආරම්භයේ සිට, ඉන්දුනීසියාව චීනය සමඟ ගැඹුරු සබඳතා ගොඩනඟා ගෙන ඇති අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් යටිතල පහසුකම් සහ වෙළඳාමේ ආයෝජන සම්බන්ධයෙන්,[33] ඒ සමඟම ආර්ථික සහයෝගීතාව, ආරක්ෂාව සහ ත්‍රස්ත විරෝධී උත්සාහයන් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින් එක්සත් ජනපදය සමඟ උපායමාර්ගික හවුල්කාරිත්වයක් පවත්වා ගෙන යයි.[34]

ඉන්දුනීසියාව 1950[c] සිට එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ සාමාජිකයෙකු වන අතර නොබැඳි ජාතීන්ගේ ව්‍යාපාරයේ (NAM), ඉස්ලාමීය සහයෝගීතා සංවිධානය (OIC) සහ නැගෙනහිර ආසියානු සමුළුවේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකි.[36] ඉන්දුනීසියාව ASEAN නිදහස් වෙළඳ ප්‍රදේශ ගිවිසුම, කේන්ස් සමූහය සහ ලෝක වෙළඳ සංවිධානය (WTO) සඳහා ද අත්සන් කර ඇත. 1960 ගණන්වල අග භාගයේ සිට ඉන්දුනීසියාව මානුෂීය සහ සංවර්ධන ආධාර ලබන්නෙකු වී ඇත,[37] නමුත් එය මෑතකදී 2019 දී තමන්ගේම විදේශ ආධාර ආයතනයක් ස්ථාපිත කළේය.[38] 1957 සිට ලෙබනනය, කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය සහ මාලි ඇතුළු එක්සත් ජාතීන්ගේ සාම සාධක මෙහෙයුම් රැසකට හමුදා සහ පොලිස් නිලධාරීන් දහස් ගණනක් යොදවා ඇති අතර, ජාත්‍යන්තර සාමය සහ ආරක්ෂාව පවත්වා ගැනීම සඳහා ද රට කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි.[39]

හමුදා

[සංස්කරණය]
ඉන්දුනීසියානු සන්නද්ධ හමුදා. ඉහළ සිට දක්ෂිණාවර්තව: පුහුණු සැසිය අතරතුර ඉන්දුනීසියානු හමුදාව; සුඛෝයි සු-30; පින්ඩාඩ් අනෝවා; සහ ඉන්දුනීසියානු නාවික යාත්‍රාව KRI සුල්තාන් ඉස්කන්දර් මුඩා (367)

ඉන්දුනීසියානු ජාතික සන්නද්ධ හමුදාව (TNI) හමුදාව (TNI-AD), නාවික හමුදාව (TNI-AL) (සමුද්‍ර බලකාය ඇතුළුව) සහ ගුවන් හමුදාව (TNI-AU) වලින් සමන්විත වන අතර, ක්‍රියාකාරී පිරිස් ආසන්න වශයෙන් හමුදාවේ 300,400 ක්, නාවික හමුදාවේ 65,000 ක් සහ ගුවන් හමුදාවේ 30,100 ක් වේ.[40] ඉන්දුනීසියානු ජාතික විප්ලවය අතරතුර පිහිටුවන ලද TNI මුලින් අවිධිමත් මිලීෂියා සමඟ ගරිල්ලා යුද්ධයේ නිරත විය.[41] එහි භෞමික ව්‍යුහය දේශීය ස්ථාවරත්වය පවත්වා ගැනීම සහ විදේශීය තර්ජන වැළැක්වීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.[42] 1998 දී දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ මගින් TNI හි විධිමත් ව්‍යවස්ථාදායක භූමිකාව ඉවත් කළද, එය දේශපාලන බලපෑම දිගටම කරගෙන යයි, නව නියෝගය අතරතුර එහි උච්චතම අවස්ථාවෙන් අඩු වුවද.[43] 2023 දී ආරක්ෂක වියදම් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 0.7% ක් වූ අතර,[44] හමුදාව සතු වාණිජ ව්‍යාපාර වටා ඇති මතභේද සමඟ.[45]

නිදහස ලැබීමෙන් පසු, ඉන්දුනීසියාව බෙදුම්වාදී ව්‍යාපාර සහ කැරලි වලට එරෙහිව සමගිය පවත්වා ගැනීමට අරගල කර ඇත, විශේෂයෙන් ආචේ සහ පැපුවා හි.[46][47] පළමුවැන්න 2005 දී සාමකාමීව අවසන් වූ අතර,[48] දෙවැන්න කලාපීය ස්වයං පාලනය ක්‍රියාත්මක කිරීම[49] සහ නීති විරෝධී ඝාතන, බලහත්කාර අතුරුදහන් කිරීම් සහ ප්‍රකාශන නිදහස සීමා කිරීම ඇතුළුව TNI විසින් හොඳින් ලේඛනගත කරන ලද මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයන් මධ්‍යයේ දිගටම පවතී, ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල්, හියුමන් රයිට්ස් වොච් සහ UNHRC විසින් වාර්තා කරන ලද පරිදි.[50] ඉන්දුනීසියාවේ ඓතිහාසික හමුදා කටයුතු අතරට ලන්දේසි නිව්ගිනියාව සම්බන්ධයෙන් නෙදර්ලන්තය සමඟ ගැටුම්, බ්‍රිතාන්‍ය සහාය ලත් මැලේසියාව (කොන්ෆ්‍රොන්ටසි) නිර්මාණය කිරීමට විරුද්ධ වීම, කොමියුනිස්ට් විරෝධී සමූහ ඝාතන සහ ඉන්දුනීසියාවේ විශාලතම හමුදා මෙහෙයුම වූ නැගෙනහිර ටිමෝරය ආක්‍රමණය කිරීම ඇතුළත් වේ.[51][52]

නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ මානව හිමිකම්

[සංස්කරණය]
1998 මැයි 14 වන දින ජකර්තා වීදිවල කැරලි

ඉන්දුනීසියාවේ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම ප්‍රධාන වශයෙන් හසුරුවනු ලබන්නේ ජනාධිපතිවරයා යටතේ ඇති අනෙකුත් ආයතන, අමාත්‍යාංශ හෝ රජය සතු සමාගම්වල සහාය ඇතිව ඉන්දුනීසියානු ජාතික පොලිසිය (POLRI) විසිනි. මෙම ආයතන නිශ්චිත පොලිස් රාජකාරි ඉටු කරන අතර නීතිය හා සාමය පවත්වාගෙන යාම සඳහා වගකිව යුතු රටේ ජාතික සිවිල් පොලිස් බලකාය ලෙස සේවය කරන POLRI විසින් අධීක්ෂණය සහ පුහුණුව ලබා දෙනු ලැබේ.[53]

ඉන්දුනීසියාවට වාර්ගික වෙනස්කම් කිරීම් සහ ගැටුම් පිළිබඳ ලේඛනගත ඉතිහාසයක් ඇත, විශේෂයෙන් චීන ඉන්දුනීසියානුවන්ට සහ පැපුවානුවන්ට එරෙහිව,[54][55] ඒවා සමහර විට ප්‍රචණ්ඩත්වය දක්වා වර්ධනය වී ඇත, විශේෂයෙන් 1998 දී චීන විරෝධී කෝලාහල සහ 1962 සිට අඛණ්ඩව සිදුවන පැපුවා ගැටුම. LGBTQ වැනි අනෙකුත් සුළු ජාතීන් ද අභියෝගවලට මුහුණ දෙන අතර, 2010 දශකයේ මැද භාගයේ සිට LGBTQ විරෝධී වාචාල කතාවල වේගවත් වැඩිවීමක් දක්නට ලැබේ.[56] පෙර දශකවල මාතෘකාව පිළිබඳ සාපේක්ෂ අපැහැදිලි වීමෙන් පසුව.[57] ආගමික සුළුතරයන්ට එරෙහිව වෙනස්කම් කිරීම ද පොදු වේ.[58][59]

ව්‍යවස්ථාමය ආරක්ෂාවන් තිබියදීත්, නිදහස් භාෂණය සහ රැස්වීමේ අයිතිය පිළිබඳ ගැටළු බහුලව පවතී.[60][5] ඉලෙක්ට්‍රොනික තොරතුරු සහ ගනුදෙනු (Informasi dan Transaksi Elektronik, ITE) නීතිය වැනි නීති බොහෝ විට විසම්මුතිය අපරාධයක් ලෙස සැලකීමට භාවිතා කරන අතර, විචාරකයින් සහ ක්‍රියාකාරීන් අන්තර්ජාලය හරහා අදහස් ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා චෝදනාවලට මුහුණ දෙයි.[61] සාමකාමී විරෝධතා, විශේෂයෙන් පැපුවාහි ස්වදේශික අයිතිවාසිකම්, දේශපාලනය හෝ පාරිසරික ගැටළු වැනි සංවේදී ගැටළු ආමන්ත්‍රණය කරන, නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන්නන්ගෙන් දැඩි ප්‍රතිචාරයක් නිතර දක්නට ලැබේ.[62] රජය ඉඳහිට රැස්වීමේ බලපත්‍ර සඳහා සීමාවන් පනවයි, විශේෂයෙන් බලධාරීන් විවේචනය කරන හෝ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින අය සඳහා.[63]

යොමු කිරීම්

[සංස්කරණය]
  1. 1 2 3 Dwi Harijanti, Susi; Lindsey, Tim (1 January 2006). "Indonesia: General elections test the amended Constitution and the new Constitutional Court". International Journal of Constitutional Law. 4 (1): 138–150. doi:10.1093/icon/moi055.
  2. ↑ Ardiansyah, Fitrian; Marthen, Andri; Amalia, Nur (2015), Forest and land-use governance in a decentralized Indonesia,
  3. ↑ (2002), The Fourth Amendment of 1945 Indonesia Constitution, Chapter III – The Executive Power, Article 7.
  4. ↑ Chapter II, Article 3, 3rd Clause of the 1945 Constitution.
  5. 1 2 3 4 "The 1945 Constitution of the Republic of Indonesia" (PDF). International Labour Organization. 11 October 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 11 October 2017.
  6. 1 2 Sinukaban, Alexander J. (30 January 2020). "The Existence of Regional Representative Boards in the Indonesian Representative Institution System". Journal of Law Science. 2 (1): 15–23. doi:10.35335/jls.v2i1.1607.
  7. ↑ Chapter VIIA, Article 22D of the 1945 Constitution.
  8. 1 2 Hamzah, Hanim; Narang, Agnesya M.; Yusari, Anggi (2021), "Legal systems in Indonesia: overview", YPFS Resource Library (EliScholar) (11551)
  9. ↑ Cammack, Mark E.; Feener, R. Michael (1 January 2012). "The Islamic Legal System in Indonesia". Washington International Law Journal. 21 (1). University of Washington School of Law: 327–330. සම්ප්‍රවේශය 30 January 2025.
  10. ↑ Adolf, Huala; et al. (2018). "Strengthening the Position and Function of the Judicial Commission in the Constitutional System of the Republic of Indonesia". Journal of Liberty and International Affairs. 4 (3). Institute for Research and European Studies. ISSN 1857-9760.
  11. 1 2 Pepinsky, T.B. (12 June 2025). "Cleavages, Institutions, and Democracy in Indonesia: The 2024 Elections in Comparative Perspective". Journal of Current Southeast Asian Affairs 18681034251349467. Sage Journals. doi:10.1177/18681034251349467.
  12. ↑ Fossati, Diego (21 August 2019). "The Resurgence of Ideology in Indonesia: Political Islam, Aliran and Political Behaviour". Journal of Current Southeast Asian Affairs. 38 (2). Sage Journals: 119–148. doi:10.1177/1868103419868400.
  13. 1 2 Bayuni, Endy (15 September 2023). "These unholy alliances undermine Indonesian democracy". The Jakarta Post. 23 January 2025 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 23 January 2025.
  14. ↑ Slater, Dan (2018). "Party Cartelization, Indonesian-Style: Presidential Powersharing and the Contingency of Democratic Opposition". Journal of East Asian Studies (ඉංග්‍රීසි බසින්). 18 (1): 23–46. doi:10.1017/jea.2017.26. ISSN 1598-2408.
  15. ↑ Simatupang, Karmel Hebron (January 2025). "Multi–party Systems and Parliamentary Thresholds: The Case of Indonesia's Presidential System with Comparisons to Germany and Taiwan". Journal of Political Issues. 6 (2): 99–109. doi:10.33019/jpi.v6i2.291.
  16. ↑ Wahdini, Muhammad (29 April 2022). "The Effectiveness of Simultaneous Election 2019". Journal of Home Affairs Governance. 14 (1): 123–134. doi:10.21787/jbp.14.2022.123-134.
  17. ↑ Riadi, Bambang; Patmasari, Tri (November 2018). "The Progress of Indonesia's Administrative Boundaries Mapping after 72 years of Independence". International Journal of Advanced Engineering Research and Science. 5 (11): 153–162. doi:10.22161/ijaers.5.11.22.
  18. ↑ Assegaf, Fardah (9 December 2022). "Southwest Papua officially becomes Indonesia's 38th province". Antara. 20 January 2025 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 7 February 2023.
  19. ↑ Setiawan, Irfan (2014). Rekonstruksi Birokrasi Pemerintahan Daerah. Institut Pemerintahan Dalam Negeri. pp. 187–188. 9 March 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 5 January 2021.
  20. ↑ Ward, Berenschot; Capri, Wigke; Dhian, Devy (3 February 2021). "A quiet revolution? Village head elections and the democratization of rural Indonesia". Critical Asian Studies. 53 (1). Routledge: 126–146. doi:10.1080/14672715.2021.1871852. hdl:11245.1/8ca40666-5d31-4898-8da0-369f324a68e3.
  21. ↑ Butt, Simon (31 July 2010). "Regional Autonomy and Legal Disorder: The Proliferation of Local Laws in Indonesia". Sydney Law Review. 32 (2). The University of Sydney - Faculty of Law: 177–197.
  22. ↑ Michelle Ann Miller (2004). "The Nanggroe Aceh Darussalam law: a serious response to Acehnese separatism?". Asian Ethnicity. 5 (3): 333–351. doi:10.1080/1463136042000259789. S2CID 143311407.
  23. ↑ Wiszowaty, Marcin M.; Wahyuni, Indria (27 December 2023). "Monarchy in the Republic – Sultanate of Yogyakarta in the Republic of Indonesia". Constitutional Law Review. 76 (6). Adam Marszałek Publishing House: 321–336. doi:10.15804/ppk.2023.06.23.
  24. ↑ Emilianus, J. E.; Lumbuun, T Gayus; Latif, Abdul; Sinaga, Parbuntian (2024). "Protection of local wisdom of papua's original people by the papua people's assembly in Indonesia". International Journal of Judicial Law. 3 (4). All Law Journal: 10–15. doi:10.54660/IJJL.2024.3.4.10-15.
  25. ↑ "ASEAN Secretariat renamed as ASEAN Headquarters to strengthen regional diplomacy". Gutzy Asia. 7 September 2023. 20 January 2025 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 10 September 2023.
  26. ↑ Laksamana, Evan; Alexandra, Lina (August 2023). "Hatta and Indonesia's Independent and Active Foreign Policy: Retrospect and Prospect". Contemporary Southeast Asia. 45 (2). ISEAS - Yusof Ishak Institute: 327–330. doi:10.1355/cs45-2k. JSTOR 27241198. සම්ප්‍රවේශය 23 January 2025.
  27. ↑ Vibhanshu Shekhar (26 October 2022). Indonesia's Great-Power Management in the Indo-Pacific, The Balancing Behavior of a "Dove State". Vol. 17. The National Burreau of Asian Research. p. 53.
  28. ↑ Chapter III - The Executive Power, Articles 4, 11 and 13 of the Amended 1945 Constitution
  29. ↑ Nandyatama, Randy W.; Ardhani, Irfan; Alvian, Rizky Alif (2 July 2023). "Middle power legitimation strategies: the case of Indonesia and the ASEAN Outlook on the Indo-Pacific". Australian Journal of International Affairs. 77 (4). Routledge: 359–379. doi:10.1080/10357718.2023.2228709.
  30. ↑ Dewi Fortuna Anwar (1 January 2020). "Indonesia and the ASEAN outlook on the Indo-Pacific". International Affairs. 96 (1). Oxford Academic: 111–129. doi:10.1093/ia/iiz223.
  31. ↑ Peterson, Daniel (25 July 2025). Indonesia and the Palestinian Cause. Turkey/Middle East Program (Report). French Institute of International Relations.
  32. ↑ Yegar, Moshe (8 August 2006). "The Republic of Indonesia and Israel". Israel Affairs. 12 (1): 136–158. doi:10.1080/13537120500382016.
  33. ↑ Peterson, Daniel (2023). "China's Power Play in Indonesia: Infrastructure Investment and Territorial Incursions". Social Science Research on Southeast Asia. 43 (41). Open Edition Journals: 223–247. doi:10.4000/moussons.10736.
  34. ↑ Ordaniel, Jeffrey (September 2021). The United States and Indonesia: Re-converging Security Interests in the Indo-Pacific. Issues & Insights (Report). Vol. 21. Pacific Forum.
  35. ↑ Schwelb, Egon (July 1967). "Withdrawal from the United Nations: the Indonesian Intermezzo". American Journal of International Law. 61 (3). Cambridge University Press: 661–672. doi:10.2307/2197461. JSTOR 2197461.
  36. ↑ Roberts, C.; Habir, A.; Sebastian, L. (25 February 2015). Indonesia's Ascent: Power, Leadership, and the Regional Order. Springer. doi:10.1057/9781137397416. ISBN 978-1-137-39741-6.
  37. ↑ Chowdhury, Anis; Sugema, Iman (January 2005). "How Significant and Effective has Foreign Aid to Indonesia been?". Centre for International Economic Studies Working Papers. IDEAS.
  38. ↑ Ariyanto Azis, Aswin; Rizky Satriawangsa, Baiq Namira (29 April 2024). "From Recipient to Donor: Indonesia's Motives in Giving Foreign Aid to South Pacific 2015-2023". Proceedings of the World Conference on Governance and Social Sciences (WCGSS 2023). Advances in Social Science, Education and Humanities Research. Vol. 843. Atlantis Press. pp. 49–63. doi:10.2991/978-2-38476-236-1_7. ISBN 978-2-38476-235-4.
  39. ↑ "Summary of Contributions to UN Peacekeeping by Country, Mission and Post" (PDF). United Nations Peacekeeping. 31 August 2019. 26 September 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 23 January 2025.
  40. ↑ International Institute for Strategic Studies (15 February 2023). The Military Balance 2023. London: Routledge. p. 254. ISBN 978-1-032-50895-5.
  41. ↑ Reza, Bhatara Ibnu (31 August 2017). "The Total People's Defense and Security System: Problems of State-Sponsored Militia in Indonesia". Indonesia Law Review. 7 (2). Djokosoetono Research Center: 155–177. doi:10.15742/ilrev.v7n2.319.
  42. ↑ Lowry, Bob (29 June 1999). "Indonesian Armed Forces (Tentara Nasional Indonesia-TNI)". Parliament of Australia. 20 January 2025 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 29 July 2019.
  43. ↑ Djiwandono, J. Soedjati (1998). Civil-Military Relations in Indonesia: The Case of ABRI's Dual Function (1 ed.). Routledge. pp. 45–58. doi:10.4324/9780429501579-4. ISBN 9780429501579.
  44. ↑ "Military expenditure (% of GDP) - Indonesia". World Bank. සම්ප්‍රවේශය 8 May 2025.
  45. ↑ Kosandi, Meidi; Angela, Deni (October 2019). "Military Business in Indonesia: Army Cooperative after Acquisition Policy 2009 and Its Impact on Civil-military Relations". International Journal of Social Science and Economic Research. 4 (10). ISSN 2455-8834.
  46. ↑ Friend 2003, පිටු අංක: 270–273, 477–480.
  47. ↑ Rabasa, Angel; Haseman, John (2002), "Separatist Movements in Aceh and Papua", The Military and Democracy in Indonesia: Challenges, Politics, and Power (1st ed.), RAND Corporation, pp. 99–110,
  48. ↑ Parks, Thomas (7 October 2013), "The Case of Aceh, Indonesia", The Contested Corners of Asia: Subnational Conflict and International Development Assistance, The Asia Foundation,
  49. ↑ Rusdianto, Abu; et al. (June 2023). "Implementation of Special Autonomy Policy in Papua Province". International Journal of Progressive Sciences and Technologies. 39 (1): 457–464. doi:10.52155/ijpsat.v39.1.5404.
  50. ↑ Baird, Natalie (1 April 2024). "The Universal Periodic Review and West Papua: Beyond Invisibility?". International Journal on Minority and Group Rights. 32 (1). Brill: 24–60. doi:10.1163/15718115-bja10158.
  51. ↑ Indonesia. Department of Foreign Affairs. Decolonization in East Timor. Jakarta: Department of Information, Republic of Indonesia, 1977. OCLC 4458152.
  52. ↑ Budiardjo, Carmel; Liong, Liem Soei (1984). The War against East Timor. London: Zed Books. p. 22. ISBN 0-86232-228-6.
  53. ↑ Haryono, Tony (May 2024). "The Important Role of the Indonesian National Police in Maintaining Security Stability and Its Impact on Indonesia's Economic Growth". International Journal of Integrated Science and Technology. 2 (5). MultiTech Publisher: 384–395. doi:10.59890/ijist.v2i5.1905.
  54. ↑ Tanasaldy, Taufiq (12 July 2022). "From Official to Grassroots Racism: Transformation of Anti-Chinese Sentiment in Indonesia". The Political Quarterly. 93 (2). Wiley Online Library: 460–468. doi:10.1111/1467-923X.13148.
  55. ↑ Kusumaryati, Veronika (19 August 2021). "#Papuanlivesmatter: black consciousness and political movements in West Papua". Critical Asian Studies. 53 (4). Routledge: 453–475. doi:10.1080/14672715.2021.1963794.
  56. ↑ Rodríguez, Diego García; Murtagh, Ben (9 March 2022). "Situating anti-LGBT moral panics in Indonesia: Homophobia, criminalisation, acceptance, and religiosity" (PDF). Indonesia and the Malay World. 50 (146). Routledge: 1–9. doi:10.1080/13639811.2022.2038871. 30 April 2025 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 1 September 2025.
  57. ↑ Tumanan, Perdian (2020). "The History of LGBTQ Discourses in Indonesia" (PDF). InterViews. 7 (1): 73–80. doi:10.36061/IV.7.1.20.73.80 (inactive 1 July 2025).{{cite journal}}: CS1 maint: DOI inactive as of ජූලි 2025 (link)
  58. ↑ Harsono, Andreas (May 2019). Race, Islam and Power: Ethnic and Religious Violence in Post-Suharto Indonesia. Monash University Publishing. ISBN 978-1-925835-09-0.
  59. ↑ Sumaktoyo, Nathanael Gratias (26 March 2020). "A Price for Democracy? Religious Legislation and Religious Discrimination in Post-Soeharto Indonesia". Bulletin of Indonesian Economic Studies. 56 (1): 23–42. doi:10.1080/00074918.2019.1661354.
  60. ↑ Chapter XA, Article 28E, 3rd Clause of the Amended 1945 Constitution.
  61. ↑ Afisa, Afisa; et al. (29 October 2024). "Analysis of the ITE Law on Digital Rights and Democratic Values in Indonesia". The Journal of Society and Media. 8 (2): 424–444. doi:10.26740/jsm.v8n2.p424-444.
  62. ↑ "Indonesia 2024". Amnesty International. 2024. සම්ප්‍රවේශය 5 August 2025.
  63. ↑ Mispansyah; Nurunnisa; Tiya Erniyati (17 June 2023). "Criminalization of Freedom of Assembly in Indonesia". Islamic Politics, Law, and Governance. 6 (2). Islamic Research: 93–103. doi:10.47076/jkpis.v6i2.192.
  1. ↑ The former includes the Indonesian Democratic Party of Struggle (PDI-P), the Party of the Functional Groups (Golkar), and the Great Indonesia Movement Party (Gerindra Party); and the latter includes the centrist National Awakening Party (PKB) and the Islamist Prosperous Justice Party (PKS).
  2. ↑ Aceh, Jakarta, Yogyakarta, and all six provinces in Papua.
  3. ↑ During the Indonesia–Malaysia confrontation, Indonesia withdrew from the UN due to the latter's election to the United Nations Security Council, although it returned 18 months later. It marked the first time in UN history that a member state had attempted a withdrawal.[35]
උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: "lower-alpha" නම් කණ්ඩායම සඳහා <ref> ටැග පැවතුණත්, ඊට අදාළ <references group="lower-alpha"/> ටැග සොයාගත නොහැකි විය.
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=ඉන්දුනීසියාවෙ_රජය_හා_දේශපාලනය&oldid=798401" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි