Jump to content

ඇන්ගෝලාවේ ජනවිකාශය

බැඳියන් එක්කරන්න
විකිපීඩියා වෙතින්
ඇන්ගෝලාවේ ඓතිහාසික ජනවාර්ගික බෙදීම්

ඇන්ගෝලාවේ එහි 2014 සංගණනයේ මූලික සංඝණනය අනුව 24,383,301 ජනගහනයක් සිටී, එය 1970 දෙසැම්බර් 15 සිට පවත්වන ලද හෝ සිදු කරන ලද පළමු සංගණනයයි. එහි ඕවිඹුණ්ඩු (භාෂා උම්බුන්ඩු) 37%, අඹුණ්ඩු (භාෂා කිඹුන්ඩු) 23%, බකොන්ගෝ 13%, සහ 32% ක් අනෙකුත් ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් (චොක්වේ, ඕවම්බෝ, ගඟුල සහ සින්ඩොංගා ඇතුළුව) මෙන්ම 2% ක් මුලට්ටෝස් (මිශ්‍ර යුරෝපීය සහ අප්‍රිකානු), 1.6% ක් චීන සහ 1% ක් යුරෝපීයන් ගෙන් සමන්විත වේ.[1] අඹුණ්ඩු සහ ඕවිඹුණ්ඩු වාර්ගික කණ්ඩායම් ඒකාබද්ධව ජනගහනයෙන් බහුතරයක් වන අතර එය 62%කි.[2] 2014 ජනගහනය මෙන් 2.7 ගුණයකින් 2050 දී ජනගහනය මිලියන 60 කට වඩා වැඩි වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇත.[3] කෙසේ වෙතත්, 2016 මාර්තු 23 දින, ඇන්ගෝලාවේ ජාතික සංඛ්‍යාලේඛන ආයතනය - ඉන්ස්ටිටුටෝ නැෂනල් ඩි එස්ටැටිස්ටිකා (INE) විසින් අනාවරණය කරන ලද නිල දත්ත ප්‍රකාශ කරන්නේ ඇන්ගෝලාවේ ජනගහනය 25,789,024 ක් බවයි.

2007 අවසානය වන විට ඇන්ගෝලාව සරණාගතයින් 12,100 කට සහ සරණාගතයින් 2,900 කට සත්කාරකත්වය ලබා දුන් බව ගණන් බලා ඇත. එම සරණාගතයින් 11,400 ක්ම මුලින් කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයෙන් පැමිණි අය වන අතර ඔවුන් 1970 ගණන්වල පැමිණියහ.[4] 2008 වන විට කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ සංක්‍රමණික කම්කරුවන් 400,000ක් සිටී,[5] අවම වශයෙන් 220,000 පෘතුගීසි[6] සහ 259,000ක් පමණ චීන ජාතිකයන් ඇන්ගෝලාවේ ජීවත් වූ බව ගණන් බලා ඇත.[7] ඇන්ගෝලියානුවන් මිලියන 1 ක් මිශ්‍ර ජාතියකයන්ය.(කළු සහ සුදු)

2003 වසරේ සිට කොංගෝ සංක්‍රමණිකයන් 400,000කට වඩා ඇන්ගෝලාවෙන් නෙරපා හැර ඇත.[8] 1975 නිදහසට පෙර, ඇන්ගෝලාවේ දළ වශයෙන් 350,000 පෘතුගීසි ප්‍රජාවක් සිටි අතර,[9][10] අතිමහත් බහුතරයක් නිදහස ලැබීමෙන් පසු සහ පසුව ඇති වූ සිවිල් යුද්ධයෙන් ඉවත්ව ගියහ. කෙසේ වෙතත්, මෑත වසරවලදී ඇන්ගෝලාව එහි පෘතුගීසි සුළුතරය යථා තත්ත්වයට පත් කර ඇත. දැනට කොන්සල් කාර්යාලවල 200,000ක් පමණ ලියාපදිංචි වී ඇති අතර පෘතුගාලයේ ණය අර්බුදය සහ ඇන්ගෝලාවේ සාපේක්ෂ සමෘද්ධිය හේතුවෙන් එය වැඩි වේ.[11] චීන ජනගහනය 258,920 ක් වන අතර, බොහෝ දුරට තාවකාලික සංක්‍රමණිකයන්ගෙන් සමන්විත වේ.[12] එසේම, 5,000 ක පමණ කුඩා බ්‍රසීලියානු ප්‍රජාවක් ඇත.[13] රෝමාවරුන් පෘතුගාලයේ සිට ඇන්ගෝලාව වෙත පිටුවහල් කරන ලදී.[14]

2007 වන විට, ඇන්ගෝලාවේ සමස්ථ සශ්‍රීකත්ව අනුපාතය එක් කාන්තාවකට උපදින දරුවන් 5.54කි (2012 ඇස්තමේන්තු අනුව), එය ලෝකයේ 11 වැනි ඉහළම අගයයි.[15]

භාෂා

[සංස්කරණය]
ඇන්ගෝලාවේ භාෂා (2014 සංගණනය)[16]
භාෂා ප්‍රතිශතය
පෘතුගීසි
  
 71.1%
උම්බන්ඩු
  
 23.0%
කිකොංගෝ
  
 8.2%
කිඹුන්ඩු
  
 7.8%
චොක්වේ
  
 6.5%
නයනේකා
  
 3.4%
නැංගෙලා
  
 3.1%
ෆියෝට්
  
 2.4%
ක්වන්යාමා
  
 2.3%
මුහුම්බි
  
 2.1%
ලුවාලේ
  
 1.0%
වෙනත්
  
 4.1%

ඇන්ගෝලාවේ භාෂා යනු විවිධ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් විසින් මුලින් කතා කරන ලදදේ පෘතුගීසි යටත් විජිත යුගයේදී හඳුන්වා දුන් පෘතුගීසි භාෂාවයි. වැඩිපුරම කතා කරන දේශීය භාෂා වන්නේ උම්බන්දු, කිඹුන්ඩු සහ කිකොංගෝ යන අනුපිළිවෙලටයි. පෘතුගීසි භාෂාව රටේ නිල භාෂාවයි.

පෘතුගීසි භාෂාව චතුර ලෙස දන්නා හෝ පළමු භාෂාව ලෙස පෘතුගීසි කතා කරන අයගේ නිශ්චිත සංඛ්‍යාව නොදන්නා නමුත්, 2012 අධ්‍යයනයක සඳහන් වන්නේ ජනගහනයෙන් 39% ක ප්‍රථම භාෂාව පෘතුගීසි බව ය.[17] 2014 දී, ඇන්ගෝලා හි ඉන්ස්ටිටියුටෝ නැෂනල් ද එස්ටැටිස්ටිකා විසින් කරන ලද සංගණනයක සඳහන් වන්නේ ඇන්ගෝලාවේ මිලියන 25.8 කට ආසන්න වැසියන්ගෙන් 71.15% ක් (මිලියන 18.3 ක් පමණ වන) පෘතුගීසි පළමු හෝ දෙවන භාෂාව ලෙස භාවිතා කරන බවයි.[18]

2014 සංගණනයට අනුව, පෘතුගීසි කතා කරන්නේ ඇන්ගෝලියානුවන්ගෙන් 71.1% ක් උම්බන්ඩු, 23% ක් කිකොංගෝ, 8.2% ක් කිම්බන්ඩු, 7.8% ක් චොක්වේ, 6.5% ක් නයනේකා, 3.4% ක් න්ගංගෙලා, 3.1% ක් ෆියෝට්, 2.3% ක් ක්වන්යාමා, 2.1% ක් මුහුම්බි, 1% ක් ලුවාලේ සහ අනෙකුත් භාෂා 4.1% කි.[19]

ආගම

[සංස්කරණය]

ඇන්ගෝලාවේ බොහෝ විට ක්‍රිස්තියානි ආගමික ප්‍රජාවන් 1,000ක් පමණ ඇත.[21] විශ්වාසදායක සංඛ්‍යාලේඛන නොපවතින අතර, ඇස්තමේන්තු වලට අනුව ජනගහනයෙන් අඩකට වඩා කතෝලිකයන් වන අතර, හතරෙන් එකක් පමණ යටත් විජිත සමයේදී හඳුන්වා දුන් රෙපරමාදු පල්ලිවලට අනුගත වේ. ප්‍රධාන වශයෙන් මධ්‍යම කඳුකරයේ ඕවිඹුණ්ඩුවේ සහ වෙරළබඩ ප්‍රදේශයේ සිටින සභාවාදීන්. බටහිරින්, මෙතෝදිස්තවරුන් ලුආන්ඩා සිට මලන්ජේ දක්වා කිඹුන්දු කථා කරන තීරුව වෙත අවධානය යොමු කරන අතර, බැප්ටිස්ට්වරු වයඹ දෙසින් පිහිටි බකොන්ගෝ අතර (දැන් ලුආන්ඩාහි ද සිටිති) සහ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වරුන්, ප්‍රතිසංස්කරණය සහ ලූතරන්වරුන් විසිරී ගියහ.

උකෝ කුන්ගෝ හි කතෝලික පල්ලිය

ලුආන්ඩා සහ ප්‍රදේශයේ "සමමුහුර්ත" ටෝකෝවාදීන්ගේ න්‍යෂ්ටියක් පවතින අතර වයඹ දෙසින් කොංගෝ/සයිරේ සිට පැතිරෙන කිම්බංගුවාදයේ ඉසීමක් සොයාගත හැකිය. නිදහසින් පසු, පෙන්තකොස්ත සහ ඒ හා සමාන ප්‍රජාවන් සිය ගණනක් නගරවල බිහි වී ඇති අතර, මේ වන විට ජනගහනයෙන් 50% ක් පමණ ජීවත් වෙති; මෙම ප්‍රජාවන්/පල්ලි කිහිපයක් බ්‍රසීලියානු සම්භවයක් ඇත.

2008 වන විට එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මුස්ලිම් ජනගහනය 80,000-90,000 ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර එය ජනගහනයෙන් 1% ට වඩා අඩු වන අතර[22] ඇන්ගෝලාවේ ඉස්ලාමීය ප්‍රජාව එම සංඛ්‍යාව 500,000 ට ආසන්න වේ.[23] මුස්ලිම්වරුන් බොහෝ දුරට බටහිර අප්‍රිකාවෙන් සහ මැදපෙරදිගින් (විශේෂයෙන් ලෙබනනය) සංක්‍රමණිකයන්ගෙන් සමන්විත වේ, නමුත් සමහරක් දේශීය පරිවර්තනයන් වේ.[24] ඇන්ගෝලියානු රජය කිසිදු මුස්ලිම් සංවිධානයක් නීත්‍යානුකූලව පිළි නොගන්නා අතර බොහෝ විට පල්ලි වසා දැමීම හෝ ඒවා ඉදිකිරීම වළක්වයි.[25]

0 සිට 10 දක්වා පරාසයක ලකුණු සහිත ජාතීන්ගේ ආගමික නියාමන මට්ටම් සහ තාඩන පීඩන ඇගයීමේ අධ්‍යයනයක දී, 0 අඩු මට්ටමේ රෙගුලාසි හෝ පීඩා නියෝජනය කරන අතර, ඇන්ගෝලාව රජයේ ආගම නියාමනය පිළිබඳ 0.8, ආගමේ සමාජ නියාමනය පිළිබඳ 4.0, ලබා ගනී.[26]

1961 දී යටත් විජිත විරෝධී සටනේ ආරම්භයේ සිටම පෘතුගීසි යටත් විජිත බලධාරීන් රෙපරමාදු මිෂනාරිවරුන් මාලාවක් නෙරපා හරින ලද අතර මිෂනාරිවරුන් නිදහසට පක්ෂපාත හැඟීම් අවුස්සන බවට වූ විශ්වාසය මත දූත මණ්ඩල වසා දැමූ නමුත්, 1975 නිදහසට පෙර විදේශීය මිෂනාරිවරුන් ඉතා ක්‍රියාකාරී විය. 1990 දශකයේ මුල් භාගයේ සිට මිෂනාරිවරුන්ට නැවත රටට පැමිණීමට හැකි වී ඇත, නමුත් සිවිල් යුද්ධය හේතුවෙන් ආරක්ෂක තත්ත්වයන් 2002 දක්වා ඔවුන්ගේ පැරණි අභ්‍යන්තර දූත මණ්ඩල ස්ථාන බොහොමයක් ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට බාධාවක් විය.[27]

කතෝලික පල්ලිය සහ සමහර ප්‍රධාන රෙපරමාදු නිකායන් බොහෝ දුරට ක්‍රියාකාරීව අන්‍යාගමනය කරන "නව පල්ලි" වලට වෙනස්ව තමන් තුළම රැඳී සිටිති. කතෝලිකයන් මෙන්ම සමහර ප්‍රධාන රෙපරමාදු නිකායන් ද දුප්පතුන්ට බෝග බීජ, ගොවිපල සතුන්, වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සහ අධ්‍යාපනය වැනි උපකාර සපයයි.[28][29]

නාගරීකරණය

[සංස්කරණය]
 
ඇන්ගෝලාව හි විශාලතම නගර
2014 සංගණනයට අනුව[30]
ස්ථානය පළාත ජනගහණය
ලුආන්ඩා
ලුආන්ඩා
ලුබන්ගෝ
ලුබන්ගෝ 		1 ලුආන්ඩා ලුවාන්ඩා 6,759,313 හුවාම්බෝ
හුවාම්බෝ
බෙන්ගුලා
බෙන්ගුලා
2 ලුබන්ගෝ හුයිලා 600,751
3 හුවාම්බෝ හුවාම්බෝ 595,304
4 බෙන්ගුලා බෙන්ගුලා 555,124
5 කැබින්ද කැබින්දා 550,000
6 මලංජේ මලංජේ 455,000
7 සෞරිමෝ ලුන්ඩා සුල් 393,000
8 ලොබිටෝ බෙන්ගුලා 357,950
9 කුයිටෝ බයි 355,423
10 උයිගේ උයිගේ 322,531

සෞඛ්‍ය

[සංස්කරණය]
ලුක්‍රේසියා පයිම් මාතෘ රෝහල.

කොලරාව, මැලේරියාව, ජලභීතිකා රෝග සහ මාර්බර්ග් රක්තපාත උණ වැනි අප්‍රිකානු රක්තපාත උණ වසංගත රටේ ප්‍රදේශ කිහිපයක බහුලව දක්නට ලැබෙන රෝග වේ. මේ රටේ බොහෝ ප්‍රදේශ වල ක්ෂය රෝගය වැළඳීමේ ඉහළ ප්‍රතිශතයක් සහ HIV ව්‍යාප්තිය ඉහළ මට්ටමක පවතී. ඩෙංගු, ෆයිලේරියාසිස්, ලීෂ්මේනියාසිස් සහ ඔන්චොසර්සියාසිස් (ගංගා අන්ධභාවය) කෘමීන් විසින් ගෙන යන අනෙකුත් රෝග වන අතර එය කලාපයේ ද දක්නට ලැබේ. ඇන්ගෝලාව ලෝකයේ වැඩිම ළදරු මරණ අනුපාතිකයන්ගෙන් එකක් වන අතර ලොව අඩුම ආයු අපේක්ෂාවෙන් එකකි. 2007 සමීක්ෂණයකින් නිගමනය වූයේ අඩු සහ ඌන නියාසින් තත්ත්වය ඇන්ගෝලාවේ බහුලව දක්නට ලැබෙන බවයි.[31] ජන විකාශන සහ සෞඛ්‍ය සමීක්ෂණ දැනට ඇන්ගෝලාවේ මැලේරියාව, ගෘහස්ථ හිංසනය සහ තවත් බොහෝ දේ පිළිබඳව සමීක්ෂණ කිහිපයක් පවත්වයි.[32]

2014 සැප්තැම්බර් මාසයේදී, පිළිකා පාලනය සඳහා වූ ඇන්ගෝලා ආයතනය (IACC) ජනාධිපති නියෝගයෙන් නිර්මාණය කරන ලද අතර, එය ඇන්ගෝලාවේ ජාතික සෞඛ්‍ය සේවය ඒකාබද්ධ කර ඇත.[33] මෙම නව මධ්‍යස්ථානයේ අරමුණ වන්නේ පිළිකා සමඟ කටයුතු කරන ඖෂධ ගබඩා කිරීම, ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කිරීම, වැළැක්වීම සහ විශේෂිත ප්‍රතිකාර සඳහා වැඩසටහන් සහ සැලසුම් වල සෞඛ්‍ය සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සහතික කිරීමයි.[34] මෙම පිළිකා ආයතනය අප්‍රිකාවේ මධ්‍යම සහ දකුණු ප්‍රදේශ වල විමර්ශන ආයතනයක් ලෙස උපකල්පනය කරනු ලැබේ.[35]

2014 දී, ඇන්ගෝලාව සරම්ප වලට එරෙහිව එන්නත් කිරීමේ ජාතික ව්‍යාපාරයක් දියත් කළ අතර, එය වයස අවුරුදු දහයට අඩු සෑම දරුවෙකුටම ව්‍යාප්ත කරන ලද අතර රටේ සියලුම පළාත් 18ටම යාමේ අරමුණ විය.[36] මෙම පියවර ඇන්ගෝලියානු සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය විසින් නිර්මාණය කරන ලද 2014-2020 සරම්ප තුරන් කිරීමේ උපායමාර්ගික සැලැස්මේ කොටසකි, එයට සාමාන්‍ය ප්‍රතිශක්තිකරණය ශක්තිමත් කිරීම, සරම්ප රෝගීන් සමඟ නිසි ලෙස කටයුතු කිරීම, ජාතික ව්‍යාපාර, ජාතික දෛනික එන්නත් කිරීමේදී දෙවන එන්නත් මාත්‍රාවක් හඳුන්වා දීම සහ සරම්ප සඳහා දින දර්ශනය සහ ක්‍රියාකාරී වසංගත රෝග නිරීක්ෂණ ඇතුළත් වේ. මෙම ව්‍යාපාරය පෝලියෝ වලට එරෙහිව එන්නත් කිරීම සහ විටමින් A අතිරේකය සමඟ එක්ව සිදු විය.[37]

කහ උණ පැතිරීම, දශක තුනකින් රට තුළ ඇති වූ දරුණුතම රෝගය 2015 දෙසැම්බරයේ ආරම්භ විය.[38] 2016 අගෝස්තු වන විට, පැතිරීම අඩු වීමට පටන් ගත් විට, 4,000 කට ආසන්න පිරිසක් ආසාදනය වී ඇති බවට සැක කරන ලදී. 369 ක් පමණ මිය යන්නට ඇත. මෙම පුපුරා යාම ලුආන්ඩා අගනුවරෙන් ආරම්භ වූ අතර අවම වශයෙන් පළාත් 18 න් 16 කට වත් පැතිර ගියේය.

අධ්‍යාපනය

[සංස්කරණය]
ඇගෝස්ටින්හෝ නෙටෝ විශ්ව විද්‍යාලය.

ඇන්ගෝලාවේ නීතිය අනුව අධ්‍යාපනය වසර අටක් සඳහා අනිවාර්ය සහ නොමිලේ වුවද, පාසල් ගොඩනැගිලි සහ ගුරුවරුන් නොමැතිකම හේතුවෙන් සිසුන්ගෙන් ප්‍රතිශතයක් නොපැමිණෙන බව රජය වාර්තා කරයි.[39] පොත් සහ සැපයුම් සඳහා ගාස්තු ඇතුළුව අමතර පාසල් ආශ්‍රිත වියදම් ගෙවීමට බොහෝ විට සිසුන් වගකිව යුතුය.[40]

1999 දී, දළ ප්‍රාථමික බඳවා ගැනීමේ අනුපාතය සියයට 74 ක් වූ අතර, දත්ත ලබා ගත හැකි මෑත වසර වන 1998 දී, ශුද්ධ ප්‍රාථමික බඳවා ගැනීමේ අනුපාතය සියයට 61 ක් විය.[41] දළ සහ ශුද්ධ ඇතුළත් වීමේ අනුපාත පදනම් වී ඇත්තේ ප්‍රාථමික පාසලේ විධිමත් ලෙස ලියාපදිංචි වූ සිසුන් සංඛ්‍යාව මත වන අතර එම නිසා සැබෑ පාසල් පැමිණීම ප්‍රතිබිම්බනය කිරීම අවශ්‍ය නොවේ.[42] ග්‍රාමීය හා නාගරික ප්‍රදේශ අතර බඳවා ගැනීමේ සැලකිය යුතු විෂමතා අඛණ්ඩව පවතී. 1995 දී, වයස අවුරුදු 7 සිට 14 දක්වා ළමුන්ගෙන් සියයට 71.2 ක් පාසල් යමින් සිටියහ.[43] ගැහැණු ළමයින්ට වඩා පිරිමි ළමයින්ගේ වැඩි ප්‍රතිශතයක් පාසල් යන බව වාර්තා වේ.[44]

ක්වාන්සා සුල් පළාතේ ප්‍රාථමික පාසලකි

ඇන්ගෝලියානු සිවිල් යුද්ධයේදී (1975-2002), සියලුම පාසල්වලින් අඩකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් කොල්ලකෑමට හා විනාශයට පත් වූ බව වාර්තා වන අතර, එය අධික තදබදය පිළිබඳ වත්මන් ගැටලුවලට තුඩු දී ඇත.[45]

අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය විසින් 2005 වසරේ දී නව ගුරුවරුන් 20,000ක් බඳවා ගත් අතර ගුරු පුහුණුව අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.[46] ගුරුවරුන්ට අඩු වැටුප්, ප්‍රමාණවත් නොවන පුහුණුවක් සහ අධික ලෙස වැඩ කිරීමට නැඹුරු වේ (සමහර විට දිනකට වැඩ මුර දෙකක් හෝ තුනක් උගන්වයි).[47] සමහර ගුරුවරුන් තම සිසුන්ගෙන් සෘජුවම ගෙවීම් හෝ අල්ලස් ඉල්ලා සිටින බව වාර්තා වේ.[48] බිම් බෝම්බ තිබීම, සම්පත් සහ හැඳුනුම්පත් නොමැතිකම සහ දුර්වල සෞඛ්‍ය තත්ත්වය වැනි වෙනත් සාධක නිසා දරුවන්ට නිතිපතා පාසල් පැමිණීමට නොහැකි වේ.[49] 2004 දී අධ්‍යාපනය සඳහා අයවැය ප්‍රතිපාදන වැඩි කළද, ඇන්ගෝලාවේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය අතිශයින් අඩු අරමුදල් සහිත මට්ටමක පවතී.[50]

සංඛ්‍යාලේඛන සඳහා යුනෙස්කෝ ආයතනයේ ඇස්තමේන්තු වලට අනුව, 2011 දී වැඩිහිටි සාක්ෂරතා අනුපාතය 70.4% කි.[51] 2015 වන විට මෙය 71.1% දක්වා වැඩි විය.[52] 2001 වන විට පිරිමින්ගෙන් 82.9%ක් සහ කාන්තාවන්ගෙන් 54.2%ක් සාක්ෂරතාව ඇත.[53] 1975 දී පෘතුගාලයෙන් නිදහස ලැබූ දා සිට, ද්විපාර්ශ්වික ගිවිසුම් හරහා පෘතුගාලයේ සහ බ්‍රසීලයේ උසස් පාසල්, බහු තාක්‍ෂණික ආයතන සහ විශ්ව විද්‍යාලවලට සෑම වසරකම ඇන්ගෝලියානු සිසුන් ගනනාවක් ඇතුළත් කර ගන්නා ලදී. පොදුවේ ගත් කල, මෙම සිසුන් ප්‍රභූ පැලැන්තියට අයත් වේ.

2014 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ඇන්ගෝලියානු අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය විසින් රට පුරා පන්තිකාමර 300කට අධික සංඛ්‍යාවක් පරිගණක ගත කිරීම සඳහා යුරෝ මිලියන 16ක ආයෝජනයක් නිවේදනය කරන ලදී. මෙම ව්‍යාපෘතියට ජාතික මට්ටමින් ගුරුවරුන් පුහුණු කිරීම ද ඇතුළත් වේ, "ප්‍රාථමික පාසල්වල නව තොරතුරු තාක්ෂණයන් හඳුන්වා දීම සහ භාවිතා කිරීමේ මාර්ගයක් ලෙස, එමගින් ඉගැන්වීමේ ගුණාත්මක භාවයේ දියුණුවක් පිළිබිඹු වේ".[54]

ඇන්ගෝලාවේ ලුආන්ඩා හි ලයිසියම් සැල්වදෝර් කොරියා (පාසලක්)

2010 දී ඇන්ගෝලා රජය ඇන්ගෝලියානු මාධ්‍ය පුස්තකාල ජාලය ගොඩනැගීම ආරම්භ කළ අතර, තොරතුරු සහ දැනුම සඳහා ජනතාවට ප්‍රවේශය පහසු කිරීම සඳහා දිවයිනේ පළාත් කිහිපයක් පුරා බෙදා හරින ලදී. සෑම වෙබ් අඩවියකම ග්‍රන්ථ නාමාවලියක්, බහුමාධ්‍ය සම්පත් සහ අන්තර්ජාල ප්‍රවේශය සහිත පරිගණක මෙන්ම කියවීම, පර්යේෂණ කිරීම සහ සමාජගත කිරීම සඳහා ක්ෂේත්‍ර ඇත.[55] 2017 වර්ෂය වන විට ඇන්ගෝලාවේ සෑම පළාතකම එක් මාධ්‍ය පුස්තකාලයක් පිහිටුවීම මෙම සැලැස්මෙන් අපේක්ෂා කෙරේ. ස්ථාවර මාධ්‍ය පුස්තකාලවල තිබෙන අන්තර්ගතයන් කිහිපයක් රටේ හුදකලා වූ ජනතාව වෙත ලබා දීම සඳහා මාධ්‍ය පුස්තකාල කිහිපයක් ක්‍රියාත්මක කිරීම මෙම ව්‍යාපෘතියට ඇතුළත් වේ.[56] මෙම අවස්ථාවේදී, ජංගම මාධ්‍ය පුස්තකාල දැනටමත් ලුආන්ඩා, මලන්ජේ, උයිගේ, කැබින්ඩා සහ ලුන්ඩා දකුණයන පළාත්වල ක්‍රියාත්මක වේ. REMA සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ලුආන්ඩා, බෙන්ගුලා, ලුබෑන්ගෝ සහ සෝයෝ යන පළාත්වල දැනට මාධ්‍ය පුස්තකාල ක්‍රියාත්මක වේ.[57]

යොමු කිරීම්

[සංස්කරණය]
  1. ^ As no reliable census data exist at this stage (2011), all these numbers are rough estimates only, subject to adjustments and updates.
  2. ^ 2050 Population as a Multiple of 2014 සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2 අප්‍රේල් 2015 at the Wayback Machine. PRB 2014 World Population Data Sheet
  3. ^ 2050 Population as a Multiple of 2014 සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2 අප්‍රේල් 2015 at the Wayback Machine. PRB 2014 World Population Data Sheet
  4. ^ U.S. Committee for Refugees and Immigrants. "World Refugee Survey 2008". p. 37
  5. ^ World Refugee Survey 2008 – Angola සංරක්ෂණය කළ පිටපත 10 මැයි 2011 at the Wayback Machine, UNHCR. NB: This figure is highly doubtful, as it makes no clear distinction between migrant workers, refugees and immigrants.
  6. ^ "José Eduardo dos Santos diz que trabalhadores portugueses são bem-vindos em Angola". Observatório da Emigração. 20 September 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 22 July 2013. …presença de cerca de 200 mil trabalhadores portugueses no país…
  7. ^ "Angola: Cerca de 259.000 chineses vivem atualmente no país". Visão. 25 April 2012. 9 May 2013 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 13 January 2013.
  8. ^ "Calls for Angola to Investigate Abuse of Congolese Migrants සංරක්ෂණය කළ පිටපත 25 මැයි 2013 at the Wayback Machine". Inter Press Service. 21 May 2012
  9. ^ Bender, Gerald; Yoder, Stanley (1974). "Whites in Angola on the Eve of Independence. The Politics of Numbers". Africa Today. 21 (4): 23–27. JSTOR 4185453.
  10. ^ Flight from Angola සංරක්ෂණය කළ පිටපත 27 පෙබරවාරි 2013 at the Wayback Machine, The Economist , 16 August 1975 puts the number at 500,000, but this is an estimate lacking appropriate sources.
  11. ^ Siza, Rita (6 June 2013). "José Eduardo dos Santos diz que trabalhadores portugueses são bem-vindos em Angola". Público. Lisbon. 12 June 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 17 June 2013.
  12. ^ Phillips, Tom (26 August 2012). "Chinese 'gangsters' repatriated from Angola". The Daily Telegraph. 2018-04-22 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  13. ^ "Angola, Brazil: A culture shock divide · Global Voices". 17 August 2008. 16 March 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 14 August 2017.
  14. ^ "ROMANINET- A MULTIMEDIA ROMANI COURSE FOR PROMOTING LINGUISTIC DIVERSITY AND IMPROVING SOCIAL DIALOGUE: REPORT ON ROMA PEOPLE" (PDF). romaninet. 14 November 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 19 June 2022.
  15. ^ "Angola". The World Factbook (2026 ed.). Central Intelligence Agency. සම්ප්‍රවේශය 15 May 2007. (Archived 2007 edition)
  16. ^ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය; INE Angola නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි
  17. ^ Silva, José António Maria da Conceição (2004) Angola සංරක්ෂණය කළ පිටපත 21 ජූලි 2017 at the Wayback Machine. 7th World Urban Forum
  18. ^ "Angola: português é falado por 71,15% de angolanos" (PDF). 26 December 2016 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  19. ^ "Resultados Definitivos Recenseamento Geral da População e Habitação - 2014" (PDF). Instituto Nacional de Estatística, República de Angola. 14 December 2019 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 3 May 2020.
  20. ^ "Angola". Association of Religion Data Archives. 2012-11-16. 30 October 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 11 October 2020.
  21. ^ Viegas, Fátima (2008) Panorâmica das Religiões em Angola Independente (1975–2008), Ministério da Cultura/Instituto Nacional para os Assuntos Religiosos, Luanda
  22. ^ "Angola". State.gov. 19 September 2008. 3 August 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 13 July 2014.
  23. ^ Surgimento do Islão em Angola සංරක්ෂණය කළ පිටපත 1 අප්‍රේල් 2012 at the Wayback Machine. O Pais. 2 September 2011. p. 18
  24. ^ Oyebade, Adebayo O. Culture And Customs of Angola, 2006. pp. 45–46.
  25. ^ Angola 2012 International Religious Freedom Report, United States Department of State, https://2009-2017.state.gov/documents/organization/208328.pdf, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 24 June 2017 
  26. ^ Angola: Religious Freedom Profile at the Association of Religion Data Archives සංරක්ෂණය කළ පිටපත 11 අප්‍රේල් 2010 at the Wayback Machine Brian J Grim and Roger Finke. "International Religion Indexes: Government Regulation, Government Favoritism and Social Regulation of Religion". Interdisciplinary Journal of Research on Religion. 2 (2006) Article 1: www.religjournal.com.
  27. ^ "International Religious Freedom Report – Angola". U.S. Department of State. 1 January 2004. 31 January 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 27 June 2010.
  28. ^ Culture and customs of Angola. Westport, Connecticut: Greenwood Press. 2007. p. 40. ISBN 978-0-313-33147-3. 26 July 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 11 May 2020.
  29. ^ "International Grants 2005" (PDF). 13 November 2008 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  30. ^ "Angola: Provinces, Major Cities, Urban Localities & Urban Agglomerations - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information". 22 August 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 7 December 2021.
  31. ^ Seal, Andrew J.; Creeke, Paul I; Dibari, Filippo; et al. (2007). "Low and deficient niacin status and pellagra are endemic in postwar Angola". The American Journal of Clinical Nutrition. 85 (1): 218–224. doi:10.1093/ajcn/85.1.218. hdl:10144/125625. PMID 17209199.
  32. ^ Angola Surveys සංරක්ෂණය කළ පිටපත 27 නොවැම්බර් 2010 at the Wayback Machine, measuredhs.com
  33. ^ Novo instituto oncológico de Angola quer ser referência em África සංරක්ෂණය කළ පිටපත 18 මාර්තු 2015 at the Wayback Machine, Notícias ao Minuto (Source: Lusa Agency), 9 September 2014
  34. ^ Novo instituto oncológico de Angola quer ser referência em África සංරක්ෂණය කළ පිටපත 3 මාර්තු 2016 at the Wayback Machine, Diário Digital (Source: Lusa Agency), 9 September 2014
  35. ^ Novo instituto oncológico angolano quer ser instituição de referência no continente සංරක්ෂණය කළ පිටපත 6 ඔක්තෝබර් 2014 at the Wayback Machine, Ver Angola, 11 September 2014
  36. ^ Angola: Over 30,000 Children Vaccinated Against Measles in Huila සංරක්ෂණය කළ පිටපත 6 ඔක්තෝබර් 2014 at the Wayback Machine, All Africa, 30 September 2014
  37. ^ "Angola lança vacinação nacional contra sarampo" [Angola launches national measles vaccination]. Notícias ao Minuto (පෘතුගීසි බසින්). Lusa. 18 September 2014. 6 October 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  38. ^ Goldschmidt, Debra (19 May 2016). "WHO: Yellow fever outbreak is 'serious and of great concern'". CNN. 29 May 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 29 May 2016.
  39. ^ "Botswana". 2005 Findings on the Worst Forms of Child Labor. Bureau of International Labor Affairs, U.S. Department of Labor (2006). This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
  40. ^ "Botswana". 2005 Findings on the Worst Forms of Child Labor. Bureau of International Labor Affairs, U.S. Department of Labor (2006). This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
  41. ^ "Botswana". 2005 Findings on the Worst Forms of Child Labor. Bureau of International Labor Affairs, U.S. Department of Labor (2006). This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
  42. ^ "Botswana". 2005 Findings on the Worst Forms of Child Labor. Bureau of International Labor Affairs, U.S. Department of Labor (2006). This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
  43. ^ "Botswana". 2005 Findings on the Worst Forms of Child Labor. Bureau of International Labor Affairs, U.S. Department of Labor (2006). This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
  44. ^ "Botswana". 2005 Findings on the Worst Forms of Child Labor. Bureau of International Labor Affairs, U.S. Department of Labor (2006). This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
  45. ^ "Botswana". 2005 Findings on the Worst Forms of Child Labor. Bureau of International Labor Affairs, U.S. Department of Labor (2006). This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
  46. ^ "Botswana". 2005 Findings on the Worst Forms of Child Labor. Bureau of International Labor Affairs, U.S. Department of Labor (2006). This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
  47. ^ "Botswana". 2005 Findings on the Worst Forms of Child Labor. Bureau of International Labor Affairs, U.S. Department of Labor (2006). This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
  48. ^ "Botswana". 2005 Findings on the Worst Forms of Child Labor. Bureau of International Labor Affairs, U.S. Department of Labor (2006). This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
  49. ^ "Botswana". 2005 Findings on the Worst Forms of Child Labor. Bureau of International Labor Affairs, U.S. Department of Labor (2006). This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
  50. ^ "Botswana". 2005 Findings on the Worst Forms of Child Labor. Bureau of International Labor Affairs, U.S. Department of Labor (2006). This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
  51. ^ "National adult literacy rates (15+), youth literacy rates (15–24) and elderly literacy rates (65+)". UNESCO Institute for Statistics. 29 October 2013 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 27 July 2013.
  52. ^ UIS. "Education". data.uis.unesco.org. 5 September 2017 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 22 October 2017.
  53. ^ "Angola – Statistics". UNICEF. 13 June 2010 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 27 June 2010.
  54. ^ Angola investe 16 milhões na informatização de 300 salas de aula em todo o país සංරක්ෂණය කළ පිටපත 7 ඔක්තෝබර් 2014 at the Wayback Machine, jornal i (28 September 2014)
  55. ^ (in pt) Sumário Executivo do Plano Director da ReMA, Rede de Mediatecas de Angola, May 2013, http://mediatecas.ao/wp-content/uploads/2013/11/Plano_Director_Maio_2013.pdf 
  56. ^ Government to open digital libraries in every province සංරක්ෂණය කළ පිටපත 18 මාර්තු 2015 at the Wayback Machine Angola Press Agency, 8 January 2015
  57. ^ Mediateca móvel aberta ao público සංරක්ෂණය කළ පිටපත 9 පෙබරවාරි 2015 at the Portuguese Web Archive Jornal de Angola, 9 January 2015
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=ඇන්ගෝලාවේ_ජනවිකාශය&oldid=735618" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි