ඇක්‍රොමෙගලිය
| ඇක්‍රොමෙගලිය | |
|---|---|
 | |
| ඇක්‍රොමෙගලිය සහිත පුද්ගලයකුගේ මුහුණේ ස්වරූපය. යුගාස්ථි වඩාත් ප්‍රමුඛ වී ඇති අතර, නළල ඉදිරියට නෙරා එයි. හනුව ද විශාල ය. | |
| උච්චාරණය | |
| විශේෂඥතාව | අන්තරාසර්ගවේදය |
| රෝග ලක්ෂණ | අත්, පා, නළල, හනු සහ නාසය විශාල වීම, සම ඝන වීම, කටහඬ ගැඹුරු වීම[3] |
| සාමාන්‍ය ආරම්භය | මැදි විය[3] |
| හේතූන් | වර්ධන හෝර්මෝනය අධික වීම[3] |
| රෝග විනිශ්චය ක්‍රමය | රුධිට පරීක්ෂණ, වෛද්‍ය ප්‍රතිබිම්බකරණය[3] |
| වෙනත් විනිශ්චයන් | Pachydermoperiostosis[4] |
| ප්‍රතිකාර | ශල්‍යකර්ම, ඖෂධ, විකිරණ චිකිත්සාව[3] |
| ඖෂධ | Somatostatin analogue, GH receptor antagonist[3] |
| Prognosis | සාමාන්‍යයි (ප්‍රතිකාර සමඟ), සාමාන්‍ය ආයු අපේක්ෂාවට වඩා වසර 10ක් අඩුවෙන් (ප්‍රතිකාර රහිතව)[5] |
| සංඛ්‍යාතය | මිනිසුන් 100,000ට 6[3] |
ඇක්‍රොමෙගලිය යනු වර්ධන ඵලක වැසීයාමෙන් පසු අතිරික්ත වර්ධක හෝමෝනය (GH) ස්‍රාවය වීම නිසා ඇතිවන ආබාධයකි.[3] මූලික රෝග ලක්ෂණය වන්නේ සාමාන්‍යයෙන් අත් සහ පාද විශාල වීමයි.[3] නළල, හකු සහ නාසය විශාල වීමක් ද සිදුවිය හැකිය.[3] අනෙකුත් රෝග ලක්ෂණ අතර සන්ධි වේදනාව, ඝන සම, කටහඬ ගැඹුරු වීම, හිසරදය සහ පෙනීමේ ගැටළු ඇතුළත් විය හැකිය.[3] රෝගයේ සංකූලතා අතර දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව, නින්දේ හුස්ම හිරවීම සහ අධි රුධිර පීඩනය ඇතුළත් විය හැකිය.[3]
ඇක්‍රොමෙගලිය සාමාන්‍යයෙන් ඇතිවන්නේ පිටියුටරි ග්‍රන්ථිය අතිරික්ත වර්ධක හෝමෝනය නිපදවීමෙනි.[3] 95% කට වඩා වැඩි අවස්ථාවන්හිදී, අතිරික්ත නිෂ්පාදනය සිදුවන්නේ පිටියුටරි ඇඩිනෝමා ලෙස හඳුන්වන අර්බුධයක් නිසාය.[3] මෙම තත්ත්වය පුද්ගලයෙකුගේ දෙමව්පියන්ගෙන් උරුම නොවේ.[3] කලාතුරකින් ශරීරයේ වෙනත් කොටසක ඇති වන ගෙඩියක් නිසා ඇක්‍රොමෙගලිය ඇති වේ.[3] රෝග විනිශ්චය සිදු කරන්නේ පුද්ගලයෙකු ග්ලූකෝස් ද්‍රාවණයක් පානය කළ පසු වර්ධන හෝමෝනය මැනීම හෝ රුධිරයේ ඉන්සියුලින් වැනි වර්ධන සාධකය I මැනීම මගිනි.[3] රෝග විනිශ්චය කිරීමෙන් පසු, ඇඩිනෝමාවක් තිබේද යන්න තීරණය කිරීම සඳහා පිටියුටරි ග්‍රන්ථියේ වෛද්‍ය ප්‍රතිබිම්භකරණය සිදු කරනු ලැබේ.[3] ළමා කාලය තුළ අතිරික්ත වර්ධක හෝමෝනය නිපදවුවහොත්, එහි ප්‍රතිඵලය වන්නේ ඇක්‍රොමෙගාලි වෙනුවට යෝධ තත්ත්වය ඇතිවීමයි.[3]
ප්‍රතිකාර ක්‍රම අතරට පිළිකාව ඉවත් කිරීම සඳහා සැත්කම්, ඖෂධ සහ විකිරණ ප්‍රතිකාර ඇතුළත් වේ.[3] සාමාන්‍යයෙන් ශල්‍යකර්මය වඩාත් යෝජිත ප්‍රතිකාරයයි; ගෙඩිය කුඩා වන තරමට ශල්‍යකර්මය සුව වීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩිය.[3] ශල්‍යකර්මය සිදුකිරීම නිර්දේශ නොකරන්නේ නම් හෝ සුව කළ නොහැකි නම්, සෝමාටොස්ටැටින් ප්‍රතිසම හෝ GH ප්‍රතිග්‍රාහක ප්‍රතිවිරෝධක භාවිතා කළ හැකිය.[3] ශල්‍යකර්ම හෝ ඖෂධ සම්පූර්ණයෙන්ම ඵලදායී නොවේ නම් විකිරණ චිකිත්සාව භාවිතා කළ හැක.[3] ප්‍රතිකාර නොමැතිව ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 10 කින් අඩු වේ; ප්‍රතිකාර සමඟ ආයු අපේක්ෂාව අඩු නොවේ.[5]
ඇක්‍රොමෙගලි රෝගය පුද්ගලයින් 100,000 කට 6 දෙනෙකුට පමණ බලපායි.[3] එය බොහෝ විට මැදිවියේ දී හඳුනා ගැනේ.[3] පිරිමින් සහ කාන්තාවන් සමාන සංඛ්‍යාතයකින් පීඩාවට පත්වේ.[6] එය ප්‍රථම වරට වෛද්‍ය සාහිත්‍යයේ විස්තර කරන ලද්දේ 1772 දී නිකොලස් සොසෙරොට් විසිනි.[7][8] මෙම පදය ග්‍රීක ἄκρον වලින් පැමිණ ඇත. akron යන්නෙහි තේරුම "අන්තය" සහ μέγα මෙගා යන්නෙහි තේරුම "විශාල" යන්නයි.[3]
ආශ්‍රේයයන්
[සංස්කරණය]- ↑ සැකිල්ල:OxfordDictionaries.com
- ↑ "Acromegaly". Merriam-Webster Dictionary.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 "Acromegaly". NIDDK. April 2012. 27 August 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 20 August 2016.
- ↑ Guglielmi, Giuseppe; Van Kuijk, Cornelis (2001). Fundamentals of Hand and Wrist Imaging (ඉංග්‍රීසි බසින්). Springer Science & Business Media. p. 205. ISBN 9783540678540. 2017-09-08 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.
- 1 2 Ho, Ken (2011). Growth Hormone Related Diseases and Therapy: A Molecular and Physiological Perspective for the Clinician (ඉංග්‍රීසි බසින්). Springer Science & Business Media. p. 400. ISBN 9781607613176. 2016-08-25 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.
- ↑ Pack, Allan I. (2016). Sleep Apnea: Pathogenesis, Diagnosis and Treatment (ඉංග්‍රීසි බසින්) (2 ed.). CRC Press. p. 291. ISBN 9781420020885. 2016-08-25 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.
- ↑ Pearce, John M. S. (2003). Fragments of Neurological History (ඉංග්‍රීසි බසින්). World Scientific. p. 501. ISBN 9781783261109. 2016-08-25 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.
- ↑ Pearce JM (September 2006). "Nicolas Saucerotte: Acromegaly before Pierre Marie". Journal of the History of the Neurosciences. 15 (3): 269–75. doi:10.1080/09647040500471764. PMID 16887764.
බාහිර සබැඳි
[සංස්කරණය]
| වර්ගීකරණය | |
|---|---|
| බාහිර සම්පත් |
