ආර්තවය
ආර්තවය, ඔසප් වීම හෙවත් මාස් ශුද්ධිය ලෙස හැඳින්වෙන්නේ,[1] ගර්භාෂයේ අභ්යන්තර ශ්ලේෂ්මලයේ සිට යෝනි මාර්ගය හරහා රුධිරය සහ ශ්ලේෂ්මල පටක නිතිපතා බැහැර කිරීමයි.[2] පළමු ඔසප් වීම සාමාන්යයෙන් වයස අවුරුදු දොළහත් පහළොවත් අතර ආරම්භ වන අතර, මෙම කාල පරිච්ඡේදය මල්වරවීම ලෙස හැඳින්වේ.[1] කෙසේ වෙතත්, ඔසප් වීම සමහර විට අවුරුදු අටක් තරම් කුඩා අවධියේදී ආරම්භ විය හැකි අතර එය සාමාන්ය දෙයක් ලෙස සැලකේ.[2] පළමු ඔසප් වීමේ සාමාන්ය වයස සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල පසුකාලීන වන අතර සංවර්ධිත රටවල ඊට පෙර සිදු වේ.[3] එක් ඔසප් වීමක පළමු දිනය සහ ඊළඟ ඔසප් වීමේ පළමු දිනය අතර සාමාන්ය කාලය තරුණ කාන්තාවන් තුළ දින 21 සිට 45 දක්වා වන අතර වැඩිහිටියන් තුළ දින 21 සිට 31 දක්වා (සාමාන්යයෙන් දින 28).[2][3] රුධිර වහනය සාමාන්යයෙන් දින 2 සිට 7 දක්වා පවතී.[2] සාමාන්යයෙන් වයස අවුරුදු 45 ත් 55 ත් අතර සිදුවන ආර්තවාභාවයෙන් පසු ඔසප් වීම නතර වේ.[4] ගර්භණී සමයේදී ඔසප් වීම නතර වන අතර සාමාන්යයෙන් මව්කිරි දීමේ මුල් මාසවලදී නැවත ආරම්භ නොවේ.[2]
කාන්තාවන්ගෙන් 80% ක් දක්වා ඔසප් වීමට පෙර යම් රෝග ලක්ෂණ ඇති බව වාර්තා කරයි.[5] පොදු ලක්ෂණ සහ රෝග ලක්ෂණ අතර කුරුලෑ, පියයුරු වේදනාකාරී වීම, ඉදිමීම, වෙහෙසට පත්වීම, කෝපය සහ මනෝභාවය වෙනස් වීම ඇතුළත් වේ.[6] මේවා සාමාන්ය ජීවිතයට බාධා කළ හැකි අතර, එබැවින් කාන්තාවන්ගෙන් 20% සිට 30% දක්වා ප්රමාණයක් තුළ පූර්ව ඔසප් සින්ඩ්රෝමය දක්නට ලැබේ.[5] 3% සිට 8% දක්වා, රෝග ලක්ෂණ තදබල විය හැකි වේ.[5]
වයස අවුරුදු 15 වන විට ඔසප් වීම සිදු නොවීම හෝ දින 90 ක් තුළ ඔසප් වීම සිදු නොවීම ඒමෙනෝරියාව ලෙස හැඳින්වේ.[2] ඔසප් චක්රයේ අනෙකුත් ගැටළු අතර වේදනාකාරී ඔසප් වීම සහ ඔසප් වීම් අතර රුධිර වහනය හෝ අධික රුධිර වහනය වැනි අසාමාන්ය රුධිර වහනයන් ඇතුළත් වේ.[2] අනෙකුත් සතුන්ගේ ඔසප් වීම ප්රයිමේටාවන් ( වානරයන් සහ වඳුරන් ) තුළ සිදු වේ.[7][8]
ඔසප් චක්රය ඇති වන්නේ හෝමෝනවල ඉහළ යාම සහ පහළ යාම හේතුවෙනි.[2] මෙම චක්රය ගර්භාෂයේ ශ්ලේෂ්මල පටලය ඝන වීමට සහ ඩිම්බයක් වර්ධනය වීමට හේතු වේ, ( ගර්භණීභාවය සඳහා අවශ්ය වේ).[2] චක්රයේ දහහතර වන දින පමණ ඩිම්බකෝෂයකින් ඩිම්බය මුදා හරිනු ලැබේ; ගර්භාෂයේ ඝන වූ ශ්ලේෂ්මලක පටලය අධිරෝපණයෙන් පසු කලලයට පෝෂ්ය පදාර්ථ සපයයි.[2] අධිරෝපණය සිදු නොවන්නේ නම්, ගර්භාෂ ආස්තරය ඔසප් වීම ලෙසින් මුදා හරිනු ලැබේ.[2]
ආශ්රේයයන්
[සංස්කරණය]- 1 2 Women's Gynecologic Health. Jones & Bartlett Publishers. 2011. p. 94. ISBN 9780763756376. 26 ජූනි 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 "Menstruation and the menstrual cycle fact sheet". Office of Women's Health. 23 December 2014. 26 June 2015 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 25 June 2015."Menstruation and the menstrual cycle fact sheet". Office of Women's Health. 23 December 2014. Archived from the original on 26 June 2015. Retrieved 25 June 2015. සංරක්ෂණය කළ පිටපත 26 ජූනි 2015 at the Wayback Machine
- 1 2 Diaz A, Laufer MR, Breech LL, American Academy of Pediatrics Committee on Adolescence, American College of Obstetricians and Gynecologists Committee on Adolescent Health (November 2006). "Menstruation in girls and adolescents: using the menstrual cycle as a vital sign". Pediatrics. 118 (5): 2245–50. doi:10.1542/peds.2006-2481. PMID 17079600.
- ↑ "Menopause: Overview". nichd.nih.gov. 28 June 2013. 2 April 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 8 March 2015. සංරක්ෂිත පිටපත, http://www.nichd.nih.gov/health/topics/menopause/Pages/default.aspx, ප්රතිෂ්ඨාපනය 23 May 2026
- 1 2 3 Biggs WS, Demuth RH (October 2011). "Premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder". American Family Physician. 84 (8): 918–24. PMID 22010771.
- ↑ "Premenstrual syndrome (PMS) fact sheet". Office on Women's Health. 23 December 2014. 28 June 2015 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 23 June 2015. සංරක්ෂිත පිටපත, http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/premenstrual-syndrome.html, ප්රතිෂ්ඨාපනය 23 May 2026
- ↑ Kristin H. Lopez (2013). Human Reproductive Biology. Academic Press. p. 53. ISBN 9780123821850. 21 ජූනි 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.
- ↑ Martin RD (2007). "The evolution of human reproduction: a primatological perspective". American Journal of Physical Anthropology. Suppl 45: 59–84. doi:10.1002/ajpa.20734. PMID 18046752.
| ජාත්යන්තර | |
|---|---|
| ජාතික | |
| වෙනත් | |
