ආර්ජන්ටිනාවේ පළාත්
| ආර්ජන්ටිනාවේ පළාත් සහ ස්වයං පාලන නගරය | |
|---|---|
 ආර්ජන්ටිනාවේ පළාත්. මෙම සිතියමේ රතු පැහැයෙන් දක්වා ඇති ෆෝක්ලන්ත දූපත්, දකුණු ජෝර්ජියාව සහ ඇන්ටාක්ටිකාවේ කොටසක භෞමික හිමිකම් ඇතුළත් වේ. | |
| වර්ගය | ෆෙඩරේටඩ් රාජ්යය |
| පිහිටීම | ආර්ජන්ටිනාව |
| ගණන | පළාත් 23 ස්වයං පාලන නගර 1 |
| ජනගහනය | කුඩාම: ටියෙරා ඩෙල් ෆුඑගෝ පළාත, 190,641 විශාලතම: බුවනෝස් අයර්ස් පළාත, 17,569,053 |
| විශාලත්වය | කුඩාම: ටියෙරා ඩෙල් ෆුඑගෝ පළාත, 21,263 km² (පළාත), බුවනෝස් අයර්ස් නගරය, 203 km² විශාලතම: බුවනෝස් අයර්ස් පළාත, 307,571 km² |
| පරිපාලනය | පළාත් රජය |
| අනු පරිපාලන කොට්ඨාස | බුවනෝස් අයර්ස් නගරය: කොමියුනය (15) බුවනෝස් අයර්ස් පළාත: පාර්ටිඩෝ (135) අනෙකුත් පළාත්: දෙපාර්තමේන්තු (378) |
ආර්ජන්ටිනාවට පළාත් 23ක් (ස්පාඤ්ඤ: provincias, singular provincia) සහ කොංග්රසය විසින් තීරණය කරන ලද පරිදි ෆෙඩරල් අගනුවර ලෙස සේවය කරන බුවනෝස් අයර්ස් නම් ස්වාධීන නගරයක් ඇත.[1]
පළාත් සහ අගනුවරට තමන්ගේම ව්යවස්ථා ඇති අතර ෆෙඩරල් ක්රමයක් යටතේ පවතී.
ඉතිහාසය
[සංස්කරණය]නිදහස් යුද්ධය අතරතුර, නගර සහ ඒ අවට ප්රදේශ පළාත් සභා (cabildos) හරහා පළාත් බවට පත් විය. මෙම ක්රියාවලිය 20 වසරේ අරාජිකත්වය තුළ අවසන් කරන ලද අතර, පළමු පළාත් 13 පිහිටුවන ලදී.
1834 දී ජුජුයි සල්ටා වෙතින් වෙන් වූ අතර, පළාත් දහතුන දහහතර බවට පත් විය. දශකයක් වෙන්වීමෙන් පසු, බුවනෝස් අයර්ස් පළාත 1861 දී 1853 ආර්ජන්ටිනාවේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව පිළිගත් අතර, එහි අගනුවර 1880 දී ෆෙඩරල් භූමියක් බවට පත් කරන ලදී.[2]
1862 දී නීතියක් මගින් ෆෙඩරල් පාලනය යටතේ පවතින නමුත් පළාත්වල මායිම්වලින් පිටත එම ප්රදේශ ජාතික භූමි ප්රදේශ ලෙස නම් කරන ලදී. 1884 දී ඒවා මිෂන්ස්, ෆෝමෝසා, චාකෝ, ලා පම්පා, නියුක්වෙන්, රියෝ නීග්රෝ, චුබුට්, සැන්ටා කෲස් සහ ටියෙරා ඩෙල් ෆියුගෝ යන ආණ්ඩුකාර ප්රදේශ පිහිටුවීම සඳහා පදනම් ලෙස සේවය කළේය.[3] 1900 දී චිලී සමඟ දේශසීමා ආරවුලක් පිළිබඳ ගිවිසුම මගින් ලොස් ඇන්ඩීස් ජාතික ප්රදේශය නිර්මාණය විය; එහි ඉඩම් 1943 දී ජුජුයි, සල්ටා සහ කැටමාර්කා වලට ඇතුළත් කරන ලදී.[2] ලා පම්පා සහ චාකෝ 1951 දී පළාත් බවට පත් විය. දූත පිරිස 1953 දී ද, ෆෝමෝසා, නියුක්වන්, රියෝ නෙග්රෝ, චුබුට් සහ සැන්ටා කෲස්, 1955 දී ද එසේ කළහ. අවසාන ජාතික ප්රදේශය වන ටියෙරා ඩෙල් ෆියුගෝ, ඇන්ටාටිකෝව ඉන්ටාර්ටිඩා පළාත 1990.[2] ෆෝක්ලන්ඩ් දූපත් සහ දකුණු ජෝර්ජියාව සහ දකුණු සැන්ඩ්විච් දූපත් සහ එම මහාද්වීපයේ බ්රිතාන්ය සහ චිලී හිමිකම් සමඟ අතිච්ඡාදනය වන ඇන්ටාක්ටිකාවේ කොටසකට ආර්ජන්ටිනාවේ හිමිකම් මෙම පළාතට නාමිකව ඇතුළත් වේ.
දේශපාලන සංවිධානය
[සංස්කරණය]ආර්ජන්ටිනාව යනු පළාත් විසිතුනකින් සහ එක් ස්වාධීන නගරයක් වන බුවනෝස් අයර්ස්හි සම්මේලනයකි. පරිපාලන කටයුතු සඳහා පළාත් දෙපාර්තමේන්තු සහ මහ නගර සභා ලෙස බෙදා ඇත, බුවනෝස් අයර්ස් පළාත හැර, එය පාර්ටිඩෝස් සහ ප්රාදේශීයකරණයන් ලෙස බෙදා ඇත. බුවනෝස් අයර්ස් නගරයම කොමියුනියන් (කොමුනා) සහ නිල නොවන අසල්වැසි ප්රදේශ (බාරියෝ) ලෙස බෙදා ඇත.
ෆෙඩරල් රජයට පැවරීමට ඔවුන් තෝරා නොගත් සියලු බලය පළාත් සතුය;[4] ඔවුන් නියෝජිත පොදුරාජ්ය මණ්ඩලීය රාජ්යයන් විය යුතු අතර ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවට පටහැනි නොවිය යුතුය.[5] මෙයින් ඔබ්බට, ඔවුන් සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වාධීන ය: ඔවුන් තමන්ගේම ව්යවස්ථාවන් පනවයි,[6] ඔවුන්ගේ පළාත් පාලන නිදහසේ සංවිධානය කරයි,[7] සහ ඔවුන්ගේ ස්වාභාවික හා මූල්ය සම්පත් හිමිකරගෙන කළමනාකරණය කරයි.[8] මේ අනුව, සෑම පළාතකටම තමන්ගේම පළාත් නීති සහ අධිකරණ පද්ධතියක්, ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයක්, ආණ්ඩුකාරවරයෙකු, ස්වාධීන පොලිස් බලකායක් සහ සම්මේලනයක් ඇත; පළාත් අටක, ව්යවස්ථාදායකය ද්වි මණ්ඩල වන අතර, ඉහළ මන්ත්රී මණ්ඩලයක් (සෙනෙට් සභාව) සහ පහළ මන්ත්රී මණ්ඩලයක් (නියෝජිත මන්ත්රී මණ්ඩලය) ඇතුළත් වන අතර, ඉතිරි පළාත් පහළොවේ සහ බුවනෝස් අයර්ස් නගරයේ එය ඒක මණ්ඩල වේ.[9][A]
රාජද්රෝහීත්වය, කැරැල්ල, භෞමික ආක්රමණය හෝ ඕනෑම පළාතක හෝ ෆෙඩරල් අගනුවරක ජාතියේ නීතිවලට එරෙහිව මතුවන වෙනත් ඕනෑම තර්ජනයක් ඇති වුවහොත්, බලපෑමට ලක් වූ කොටසේ විධිමත් ඉල්ලීමක් නොමැති විට පවා, සම්මුතියට පත් දිස්ත්රික්කයට ෆෙඩරල් මැදිහත්වීමක් ප්රකාශ කිරීමට කොංග්රසයට බලය ඇත.[11][12] කොංග්රසය විවේකයෙන් සිටින විට සහ ඒ අනුව මැදිහත් වීමට නොහැකි වූ විට, ජනාධිපතිවරයාට එවැනි මැදිහත්වීමක් නියෝග කිරීමට අයිතියක් ඇත, නමුත් මෙම විධායක නියෝගය මන්ත්රී මණ්ඩලවල ක්ෂණික නැවත එකලස් කිරීම මත කොංග්රස් අභිබවා යාමට යටත් වේ.[13] මැදිහත්වීම ප්රකාශ කළ පසු, සම්මුතියට පත් දිස්ත්රික්කයේ රජය වහාම විසුරුවා හරිනු ලැබේ - සම්පූර්ණයෙන්ම හෝ අර්ධ වශයෙන් කොංග්රස් තීරණය මත පදනම්ව - සහ ජනාධිපතිවරයා නියෝජිතයෙකු හෝ මැදිහත්කරුවෙකු පත් කරයි, ඔහු හදිසි අවස්ථාව විසඳන තෙක් කෙටි කාලයක් සේවය කරනු ඇත. 1983 සිට පළාත් හතරක් මැදිහත් විය, එනම් කැටමාර්කා, කොරියන්ටස් (දෙවරක්), සන්තියාගෝ ඩෙල් එස්ටෙරෝ (දෙවරක්) සහ ටුකුමන්.[14]
20 වන සියවස තුළ, සමහර පළාත්වල සම්ප්රදායිකව තනි පවුලක් විසින් පාලනය කරන ලද ආණ්ඩු තිබුණි (එනම් කැටමාර්කා හි සාඩි පවුල හෝ නියුක්වෙන් හි සපාග් පවුල); එක් අවස්ථාවක, එය තවමත් 2009 දී මෙන් ම තත්වයකි: සැන් ලුයිස් පළාත 1983 දෙසැම්බර් සිට රොඩ්රිගස් සා පවුල විසින් විවේකයකින් තොරව පාහේ පාලනය කරන ලදී.[15]
බුවනෝස් අයර්ස් නගරයේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 61 වන වගන්තියේ සඳහන් වන්නේ "ඡන්ද බලය නිදහස්, සමාන, රහසිගත, විශ්වීය, අනිවාර්ය සහ සමුච්චිත නොවන බවයි. නීතිය මගින් ස්ථාපිත කර ඇති නියමයන් අනුව, මෙම දිස්ත්රික්කයේ ලියාපදිංචි ආර්ජන්ටිනාවේ පුරවැසියන් සමඟ සමාන කොන්දේසි මත සහසම්බන්ධ බැඳීම් සමඟ විදේශීය පදිංචිකරුවන් මෙම අයිතිය භුක්ති විඳිති."[16]
පළාත් ලැයිස්තුව
[සංස්කරණය]| කොඩිය | පළාත | අගනුවර | ද්විතීයික අගනුවර[18][B] | HASC උප අංශ කේතය | ජනගහනය (2022)[19] | ප්රදේශය | ජන ඝනත්වය (ව.කි.මී.) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| නැත | නැත | බුවනෝස් අයර්ස් හි ස්වයං පාලන නගරය | නැත | DF | 3,120,612 | 203 km2 (78 sq mi) |
15372.47 |
 |
බුවනෝස් අයර්ස් | ලා ප්ලාටා | ලා මතන්සා සහ ජෙනරාල් පුවර්ඩන් | BA | 17,569,053 | 307,571 km2 (118,754 sq mi) |
57.12 |
 |
කටමර්සා | සැන් ෆර්නැන්ඩෝ ඩෙල් වැලේ ඩි කැටමර්කා | ටිනොගස්ටා | CT | 429,556 | 102,602 km2 (39,615 sq mi) |
4.18 |
 |
චකෝ | රෙසිස්ටෙන්සියා | ප්රසිඩෙන්ශියා රොක් සාන්ස් පෙනා | CC | 1,142,963 | 99,633 km2 (38,469 sq mi) |
11.47 |
 |
චුබුට් | රෝසන් | කොමඩෝරෝ රිවාඩවියා | CH | 603,120 | 224,686 km2 (86,752 sq mi) |
2.68 |
 |
කොර්ඩොබා | කොර්ඩොබා | රියෝ කුවාර්ටෝ | CB | 3,978,984 | 165,321 km2 (63,831 sq mi) |
24.06 |
 |
කොරියෙන්ටිස් | කොරියෙන්ටිස් | ගොයා | CN | 1,197,553 | 88,199 km2 (34,054 sq mi) |
13.57 |
 |
එන්ට්රි රයොස් | පරනා | කොන්කෝඩියා | ER | 1,426,426 | 78,781 km2 (30,418 sq mi) |
18.10 |
 |
ෆෝමෝසා | ෆෝමොසා | ෆෝමෝසා | FM | 606,941 | 72,066 km2 (27,825 sq mi) |
8.42 |
 |
ජුජුයි | සැන් සැල්වදෝර් ඩි ජුජුයි | සැන් පේද්රෝ ඩි ජුජුයි | JY | 797,955 | 53,219 km2 (20,548 sq mi) |
14.99 |
 |
ලා පම්පා | සැන්ටා රෝස් | ජෙනරාල් පිකෝ | LP | 366,022 | 143,440 km2 (55,380 sq mi) |
2.55 |
 |
ලා රියෝජා | ලා රියෝජා | චිලීසිටෝ | LR | 384,607 | 89,680 km2 (34,630 sq mi) |
4.28 |
 |
මෙන්ඩෝසා | මෙන්ඩෝසා | ගුවේමලන් | MZ | 2,014,533 | 148,827 km2 (57,462 sq mi) |
13.53 |
 |
මිසියෝන්ස් | පොසාඩස් | ඔබෙරා | MN | 1,280,960 | 29,801 km2 (11,506 sq mi) |
42.98 |
 |
නියුක්වෙන් | නියුක්වෙන් | කියුට්රල් කෝ | NQ | 726,590 | 94,078 km2 (36,324 sq mi) |
7.72 |
 |
රියෝ නෙග්රෝ | වියෙඩ්මා | සැන් කාර්ලෝස් ද බැරිලෝචේ | RN | 762,067 | 203,013 km2 (78,384 sq mi) |
3.75 |
 |
සැල්ටා | සැල්ටා | සැන් රමෝන් ඩි ලා නියුවා ඔරාන් | SA | 1,440,672 | 155,488 km2 (60,034 sq mi) |
9.26 |
 |
සැන් ජුවාන් | සැන් ජුවන් | කෝසෙට් | SJ | 818,234 | 89,651 km2 (34,614 sq mi) |
9.12 |
 |
සැන් ලුවිස් | සැන් ලුයිස් | විලා මර්සිඩීස් | SL | 540,905 | 76,748 km2 (29,633 sq mi) |
7.04 |
 |
සැන්ටා කෲස් | රියෝ ගලාගොස් | කැලේටා ඔලිවියා | SC | 333,473 | 243,943 km2 (94,187 sq mi) |
1.36 |
 |
සැන්ටා ෆෙ | සැන්ටා ෆෙ | රොසාරියෝ | SF | 3,556,522 | 133,007 km2 (51,354 sq mi) |
26.73 |
 |
සැන්ටියාගෝ ඩෙල් එස්ටෙරෝ | සැන්තියාගෝ ඩෙල් එස්ටරෝ | ලා බන්ඩා | SE | 1,054,028 | 136,351 km2 (52,645 sq mi) |
7.73 |
 |
ටියෙරා ඩෙල් ෆුඑගෝ | ඌශ්වයියා | රියෝ ග්රෑන්ඩ් | TF | 190,641 | 21,263 km2 (8,210 sq mi) |
8.96 |
 |
ටුකුමාන් | සැන් මිගෙල් ඩි ටුකුමන් | මොන්ටෙරෝස් | TM | 1,703,186 | 22,524 km2 (8,697 sq mi) |
75.61 |
සටහන්
[සංස්කරණය]- ↑ බුවනෝස් අයර්ස් නගරය ස්වයංපාලන නගරයක්, නමුත් එහි පළාත් පාලන සංවිධානය පළාත් සමඟ සමානකම් දක්වයි: එයට තමන්ගේම ව්යවස්ථාවක්, තේරී පත් වූ නගරාධිපතිවරයෙක්, සම්මේලනයක් සහ සෙනෙට් සභාවට සහ නියෝජ්ය මන්ත්රී මණ්ඩලවලට නියෝජිතයන් සිටී.[10]
- ↑ නීතිය 27,589 මගින් අර්ථ දක්වා ඇත
යොමු කිරීම්
[සංස්කරණය]- ↑ Constitution of Argentina, art. 3.
- 1 2 3 Rey Balmaceda 1995, පිටු අංකය: 19.
- ↑ Rock 1987, පිටු අංකය: 155.
- ↑ Constitution of Argentina, art. 121.
- ↑ Constitution of Argentina, arts. 5, 6.
- ↑ Constitution of Argentina, art. 123.
- ↑ Constitution of Argentina, art. 122.
- ↑ Constitution of Argentina, arts. 124, 125.
- ↑ "Legislaturas de la Ciudad de Buenos Aires y provinciales – República Argentina" (ස්පාඤ්ඤ බසින්). Universidad del Salvador. 2013-05-15 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 2009-09-19.
- ↑ Constitution of Argentina, art. 129.
- ↑ Constitution of Argentina, art. 6.
- ↑ Constitution of Argentina, art. 75 inc. 31.
- ↑ Constitution of Argentina, art. 99 inc. 20.
- ↑ "Intervenciones en la historia". La Nación (ස්පාඤ්ඤ බසින්). 11 April 2004. 11 October 2012 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.
- ↑ "Archivo Histórico – Gobernadores provinciales de la República Argentina 1983–2007" (ස්පාඤ්ඤ බසින්). Ministerio del Interior – Presidencia de la Nación. 8 ජූනි 2009 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 8 ජූනි 2009.
- ↑ "Constitución de la Ciudad Autónoma de Buenos Aires" (ස්පාඤ්ඤ බසින්). Ciudad Autónoma de Buenos Aires. 1 October 1996. 2007-11-22 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 2007-12-13.
- ↑ Gwillim Law (30 May 2015). "Provinces of Argentina". Statoids. සම්ප්රවේශය 28 September 2015.
- ↑ INDEC and IGN. "División política, superficie y población" [Political division, area and population] (Spanish බසින්). Instituto Geográfico Nacional. සම්ප්රවේශය 21 March 2024.
{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ "Nuevos datos provisorios del Censo 2022: Argentina tiene 46.044.703 habitantes". Infobae. 31 January 2023. සම්ප්රවේශය 2023-02-04.
ග්රන්ථ නාමාවලිය
[සංස්කරණය]- නීතිමය ලියකියවිලි
- National Constituent Convention (22 August 1994), Constitution of the Argentine Nation, Santa Fe: Honorable Senado de la Nación Argentina, http://www.senado.gov.ar/web/interes/constitucion/english.php
- පොත්
- Rey Balmaceda, Raúl (1995). Mi país, la Argentina (ස්පාඤ්ඤ බසින්). Buenos Aires: Arte Gráfico Editorial Argentino. ISBN 84-599-3442-X.
- Rock, David (1987). Argentina, 1516-1987: From Spanish Colonization to the Falklands War. University of California Press. ISBN 978-0520061781.
බාහිර සබැදි
[සංස්කරණය]
- Provinces of Argentina at statoids.com
- Argentine Provinces since 1973 at World Statesmen