Jump to content

ආර්ජන්ටිනාවේ ජන විකාශනය

විකිපීඩියා වෙතින්
2022 සංගණනයේදී ආර්ජන්ටිනාවේ ජනගහන ඝනත්ව සිතියම

සංගණනය අනුව ජනගහනය 46,044,703 ක් වූ අතර එය 2010 දී 40,117,096 ක් විය.[1][2] 2024 දී ජනගහනය 47,067,441 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇත.[3] ආර්ජන්ටිනාව මුළු ජනගහනයෙන් දකුණු ඇමරිකාවේ තුන්වන ස්ථානයේ ද, ලතින් ඇමරිකාවේ සිව්වන ස්ථානයේ ද, ගෝලීය වශයෙන් 33 වන ස්ථානයේ ද සිටී. භූමි ප්‍රමාණයෙන් වර්ග කිලෝමීටරයකට පුද්ගලයින් 15 දෙනෙකුගෙන් යුත් එහි ජනගහන ඝනත්වය ලෝක සාමාන්‍යය වන පුද්ගලයින් 50 ට වඩා බෙහෙවින් අඩුය. 2010 දී ජනගහන වර්ධන අනුපාතය වාර්ෂිකව ඇස්තමේන්තුගත 1.03% ක් වූ අතර, උපත් අනුපාතය ජනගහනයෙන් 1,000 කට සජීවී උපත් 17.7 ක් සහ මරණ අනුපාතය ජනගහනයෙන් 1,000 කට 7.4 ක මරණ අනුපාතයක් ඇත. 2010 සිට, දළ ශුද්ධ සංක්‍රමණ අනුපාතය වසරකට ජනගහනය 1,000 කට ශුන්‍යයට වඩා අඩු සිට සංක්‍රමණිකයන් හතර දෙනෙකු දක්වා පරාසයක පවතී.[4]

ආර්ජන්ටිනාව වැඩිහිටි හා මන්දගාමී වර්ධනය වන ජනගහනයකට ජනවිකාස සංක්‍රාන්තියක් මධ්‍යයේ සිටී. වයස අවුරුදු 15 ට අඩු පුද්ගලයින්ගේ අනුපාතය 25.6% ක් වන අතර එය ලෝක සාමාන්‍යය වන 28% ට වඩා මඳක් අඩු වන අතර වයස අවුරුදු 65 සහ ඊට වැඩි පුද්ගලයින්ගේ අනුපාතය 10.8% ක් තරම් ඉහළ අගයක් ගනී. ලතින් ඇමරිකාවේ, මෙය උරුගුවේට පමණක් දෙවැනි වන අතර ලෝක සාමාන්‍යයට වඩා බෙහෙවින් වැඩි ය, එය දැනට 7% කි. ආර්ජන්ටිනාවට සාපේක්ෂව අඩු ළදරු මරණ අනුපාතයක් ඇත. එහි කාන්තාවකට දරුවන් 2.3 ක උපත් අනුපාතය 1895 දී කාන්තාවකට දරුවන් 7.0 ක් වූ ඉහළම අගයට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස අඩු ය,[5] නමුත් තවමත් ස්පාඤ්ඤයේ හෝ ඉතාලියේ මෙන් දෙගුණයක් පමණ ඉහළ ය, ඒවා සංස්කෘතික හා ජනවිකාස වශයෙන් සමාන වේ.[6][7] මධ්‍යන්‍ය වයස අවුරුදු 31.9 ක් වන අතර උපතේදී ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 77.14 කි.[8]

ආර්ජන්ටිනාව තුළ LGBT පුද්ගලයින් කෙරෙහි ආකල්ප සාමාන්‍යයෙන් ධනාත්මක ය.[9] 2010 දී, ආර්ජන්ටිනාව සමලිංගික විවාහ නීතිගත කළ ලතින් ඇමරිකාවේ පළමු රට, ඇමරිකානු මහාද්වීපයේ දෙවන රට සහ ලොව පුරා දහවන රට බවට පත්විය.[10][11]

ජනවාර්ගිකත්වය

[සංස්කරණය]
කැසික් කොම් ෆීලික්ස් ඩයස් එවකට ජනාධිපති මොරිසියෝ මැක්රි හමුවෙයි.

ආර්ජන්ටිනාව සංක්‍රමණිකයන්ගේ රටක් ලෙස සැලකේ.[12][13][14] ආර්ජන්ටිනාවන් සාමාන්‍යයෙන් එම රට හඳුන්වන්නේ ක්‍රිසෝල් ඩි රාසාස් (ජාතීන්ගේ කෲසි හෝ ද්‍රවාංකය) ලෙසයි. ආර්ජන්ටිනාවේ ජාන විද්‍යාඥ ඩැනියෙල් කොරාච් විසින් පුද්ගලයින් 218 දෙනෙකු යොදාගෙන 2010 දී කරන ලද අධ්‍යයනයකින් තහවුරු වූයේ ආර්ජන්ටිනාවේ සාමාන්‍ය ජානමය පරම්පරාව 79% යුරෝපීය (ප්‍රධාන වශයෙන් ඉතාලි සහ ස්පාඤ්ඤ), 18% ස්වදේශික සහ 4.3% අප්‍රිකානු බවයි; පරීක්ෂා කරන ලද කණ්ඩායමේ 63.6% කට අවම වශයෙන් එක් ආදිවාසී මුතුන් මිත්තෙකු හෝ ස්වදේශිකයෙකු සිටි බවයි.[15][16] ආර්ජන්ටිනාවේ බහුතරයක් යුරෝපීය ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් කිහිපයකින් පැවත එන අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් ඉතාලි සහ ස්පාඤ්ඤ සම්භවයක් ඇති අතර, ආර්ජන්ටිනාවේ මිලියන 25 කට අධික සංඛ්‍යාවක් (ජනගහනයෙන් 60% ක් පමණ) අර්ධ ඉතාලි සම්භවයක් ඇති අය වෙති.[17]

ආර්ජන්ටිනාව සැලකිය යුතු ආසියානු ජනගහනයකට ද නිවහන වන අතර, ඔවුන්ගෙන් බහුතරය බටහිර ආසියානුවන්ගෙන් (එනම් ලෙබනන් සහ සිරියානුවන්) [18] හෝ නැගෙනහිර ආසියානුවන්ගෙන් (චීන,[18] කොරියානුවන් සහ ජපන් ජාතිකයන් වැනි) පැවත එන්නන් වේ.[19] ඔවුන්ගෙන් දෙවැන්නා පුද්ගලයන් 180,000 ක් පමණ වේ. අරාබි ආර්ජන්ටිනාවේ මුළු සංඛ්‍යාව (ඔවුන්ගෙන් වැඩි දෙනෙක් ලෙබනන් හෝ සිරියානු සම්භවයක් ඇති අය) මිලියන 1.3 සිට 3.5 දක්වා ඇස්තමේන්තු කර ඇත. 19 වන සියවසේදී (විශේෂයෙන් සියවසේ අග භාගයේදී) සහ 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී බොහෝ දෙනෙක් විවිධ ආසියානු රටවලින් ආර්ජන්ටිනාවට සංක්‍රමණය වූහ.[20][21] බොහෝ අරාබි ආර්ජන්ටිනාවන් කතෝලික පල්ලියට (ලතින් පල්ලිය සහ නැගෙනහිර කතෝලික පල්ලි දෙකම ඇතුළුව) හෝ නැගෙනහිර ඕතඩොක්ස් පල්ලියට අයත් වේ. සුළුතරයක් මුස්ලිම්වරු වෙති. ආර්ජන්ටිනාවේ අලවයිට්වරු 180,000 ක් සිටිති.[22][23]

1970 ගණන්වල සිට, බොලිවියාව, පැරගුවේ සහ පේරු යන රටවලින් සංක්‍රමණ බොහෝ දුරට පැමිණ ඇති අතර, ඩොමිනිකන් ජනරජය, ඉක්වදෝරය සහ රුමේනියාවෙන් කුඩා සංඛ්‍යාවක් පැමිණ ඇත.[24] ආර්ජන්ටිනා රජය ඇස්තමේන්තු කරන්නේ 750,000 ක වැසියන්ට නිල ලියකියවිලි නොමැති බවත්, නීතිවිරෝධී සංක්‍රමණිකයින් වසර දෙකක නේවාසික වීසා සඳහා ඔවුන්ගේ තත්ත්වය ප්‍රකාශ කිරීමට දිරිමත් කිරීම සඳහා වැඩසටහනක්[25] දියත් කර ඇති බවත්ය - මේ වන විට වැඩසටහන යටතේ අයදුම්පත් 670,000 කට වඩා සකස් කර ඇත.[26] 2023 ජූලි වන විට, 2022 දී යුක්රේනය රුසියානු ආක්‍රමණයෙන් පසු රුසියානුවන් 18,500 කට වැඩි පිරිසක් ආර්ජන්ටිනාවට පැමිණ ඇත.[27]

භාෂා

[සංස්කරණය]
ආර්ජන්ටිනාවේ ස්පාඤ්ඤ භාෂාවේ උපභාෂා ප්‍රභේද

තථ්‍ය[A] නිල භාෂාව ස්පාඤ්ඤ වන අතර එය සියලුම ආර්ජන්ටිනාවන් පාහේ කතා කරයි.[28] මෙම රට ස්පාඤ්ඤ භාෂාව කතා කරන විශාලතම සමාජය වන අතර එය විශ්වීය වශයෙන් වොසියෝ භාවිතා කරයි, tú ("ඔබ") වෙනුවට vos යන සර්වනාමය භාවිතා කරයි, එමඟින් විකල්ප ක්‍රියා පද ආකෘති භාවිතා කිරීම ද පනවයි.

පුළුල් ආර්ජන්ටිනාවේ භූගෝල විද්‍යාව හේතුවෙන්, ස්පාඤ්ඤ භාෂාව කලාප අතර ප්‍රබල වෙනසක් ඇත, නමුත් ප්‍රචලිත උපභාෂාව රියෝප්ලැටෙන්ස් වන අතර එය ප්‍රධාන වශයෙන් පැම්පීන් සහ පැටගෝනියානු කලාපවල කතා කරන අතර නෙපෝලිටන් භාෂාවට සමානව උච්චාරණය කර ඇත.[29] ඉතාලි සහ අනෙකුත් යුරෝපීය සංක්‍රමණිකයන් අනෙකුත් ලතින් ඇමරිකානු රටවල ස්වදේශීය වචන මාලාවට ද විනිවිද යන කලාපීය ස්ලැන්ග් වන ලුන්ෆාර්ඩෝට බලපෑම් කළහ.

ආර්ජන්ටිනාවේ ජනගහනය අතර බහුලව භාවිතා වන දෙවන භාෂා කිහිපයක් තිබේ: ඉංග්‍රීසි (මිලියන 2.8 ක ජනතාවක් විසින්);[30] ඉතාලි (මිලියන 1.5 ක ජනතාවක් විසින්);[28][B] අරාබි (විශේෂයෙන් එහි උතුරු ලෙවන්ටයින් උපභාෂාව, මිලියනයක ජනතාවක් විසින්);[28] සම්මත ජර්මානු (පුද්ගලයින් 200,000 කින්);[28][C] ගුවාරානි (පුද්ගලයින් 200,000 කින්,[28] බොහෝ දුරට කොරියන්ටස් සහ මිෂන්ස් වලින්);[31] කැටලන් (පුද්ගලයින් 174,000 කින්);[28] කෙචුවා (පුද්ගලයින් 65,000 කින්, බොහෝ දුරට වයඹ දෙසින්);[28] විචි (පුද්ගලයින් 53,700 කින්, ප්‍රධාන වශයෙන් චාකෝ හි[28] එහිදී, කොම් සහ මොකොයිට් සමඟ, එය නිල නීතිරීති වේ);[32] ව්ලැක්ස් රොමානි (පුද්ගලයින් 52,000 කින්);[28] ඇල්බේනියානු (පුද්ගලයින් 40,000 කින්);[33] ජපන් (පුද්ගලයින් 32,000 කින්);[28] අයිමාරා (පුද්ගලයින් 30,000 කින්, බොහෝ දුරට වයඹ දෙසින්);[28] සහ යුක්රේනියානු (පුද්ගලයින් 27,000 කින්).[28]

ආගම

[සංස්කරණය]
ඇමරිකාවෙන් පැමිණි පළමු පාප් වහන්සේ වන ෆ්‍රැන්සිස් පාප් වහන්සේ ආර්ජන්ටිනාවේ ඉපදී හැදී වැඩුණි.

ආර්ජන්ටිනාවේ විශාලතම ආගම ක්‍රිස්තියානි ආගමයි. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ආගමික නිදහස සහතික කරයි.[34] එය නිල හෝ රාජ්‍ය ඇදහිල්ලක් බලාත්මක නොකළද,[35] එය රෝමානු කතෝලික ආගමට මනාප තත්වයක් ලබා දෙයි.[36][D]

2008 CONICET මත විමසුමකට අනුව, ආර්ජන්ටිනාවේ 76.5% කතෝලිකයන්, 11.3% අඥෙයවාදීන් සහ අදේවවාදීන්, 9% ඉවැන්ජලික රෙපරමාදු භක්තිකයන්, 1.2% යෙහෝවාගේ සාක්ෂිකරුවන් සහ 0.9% මෝමන්වරු වූ අතර, 1.2% ක් ඉස්ලාම්, යුදෙව් ආගම සහ බුද්ධාගම ඇතුළු අනෙකුත් ආගම් අනුගමනය කළහ.[38] මෙම සංඛ්‍යා මෑත වසරවලදී සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වී ඇති බව පෙනේ: 2017 දී වාර්තා කරන ලද දත්ත වලින් පෙනී යන්නේ කතෝලිකයන් ජනගහනයෙන් 66% ක් වන අතර එය වසර නවයක් තුළ 10.5% ක පහත වැටීමක් පෙන්නුම් කරන අතර රටේ ආගමික නොවන අය ජනගහනයෙන් 21% ක් වන අතර එම කාලය තුළ දෙගුණයකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් පෙන්නුම් කරයි.[39]

මෙම රට ලතින් ඇමරිකාවේ විශාලතම මුස්ලිම්[37] සහ විශාලතම යුදෙව් ප්‍රජාවන්ගෙන් එකකට නිවහන වන අතර, දෙවැන්න ලෝකයේ හත්වන වැඩිම ජනගහනය සහිත යුදෙව් ප්‍රජාවයි.[40] ආර්ජන්ටිනාව ජාත්‍යන්තර සමූලඝාතන අනුස්මරණ සන්ධානයේ සාමාජිකයෙකි.[37]

ආර්ජන්ටිනාවන් ආගමික විශ්වාසයන් ඉහළ පුද්ගලීකරණය සහ ආයතනිකකරණයෙන් ඉවත් කිරීම පෙන්නුම් කරයි;[41] 23.8% ක් සැමවිටම ආගමික සේවාවන්ට සහභාගී වන බව කියා සිටිති; 49.1% ක් කලාතුරකින් සහභාගී වන අතර 26.8% ක් කිසි විටෙකත් සහභාගී නොවේ.[42]

2013 මාර්තු 13 වන දින, බුවනෝස් අයර්ස් හි කාදිනල් අගරදගුරු ආර්ජන්ටිනාවේ ජෝර්ජ් මාරියෝ බර්ගොග්ලියෝ රෝමයේ බිෂොප්වරයා සහ කතෝලික පල්ලියේ උත්තරීතර පාප්තුමා ලෙස තේරී පත් විය. ඔහු "ෆ්‍රැන්සිස්" යන නම ගත් අතර, ඔහු ඇමරිකාවෙන් හෝ දකුණු අර්ධගෝලයෙන් පළමු පාප්තුමා බවට පත්විය; 741 දී III වන ග්‍රෙගරි පාප්තුමා (සිරියානු ජාතිකයෙකු වූ) තේරී පත්වීමෙන් පසු යුරෝපයෙන් පිටත උපත ලැබූ පළමු පාප්තුමා ඔහු වේ.[43]

සෞඛ්‍යය

[සංස්කරණය]
රොසාරියෝ හි ක්ලෙමන්ට් ඇල්වාරෙස් හදිසි රෝහල

සෞඛ්‍ය සේවා සපයනු ලබන්නේ සේවායෝජක සහ කම්කරු සමිති අනුග්‍රහය දක්වන සැලසුම් (Obras Sociales), රජයේ රක්ෂණ සැලසුම්, රජයේ රෝහල් සහ සායන සහ පෞද්ගලික සෞඛ්‍ය රක්ෂණ සැලසුම් හරහා ය. සෞඛ්‍ය සේවා සමුපකාර 300 කට වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවක් (ඉන් 200 ක් කම්කරු සමිතිවලට සම්බන්ධ) සහ ජනගහනයෙන් අඩකට සෞඛ්‍ය සේවා සපයයි; ජාතික INSSJP (PAMI ලෙස ජනප්‍රියව හැඳින්වේ) ජ්‍යෙෂ්ඨ පුරවැසියන් මිලියන පහෙන් සියල්ලම පාහේ ආවරණය කරයි.[44]

රෝහල් ඇඳන් 153,000 කට වඩා, වෛද්‍යවරුන් 121,000 ක් සහ දන්ත වෛද්‍යවරුන් 37,000 ක් (සංවර්ධිත රටවලට සමාන අනුපාතයන්) සිටිති.[45][46] වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සඳහා ඇති ඉහළ ප්‍රවේශය ඓතිහාසිකව සංවර්ධිත රටවලට සමාන මරණ රටා සහ ප්‍රවණතා ඇති කිරීමට හේතු වී ඇත: 1953 සිට 2005 දක්වා, හෘද වාහිනී රෝගවලින් සිදුවන මරණ මුළු සංඛ්‍යාවෙන් 20% සිට 23% දක්වා, පිළිකාවලින් සිදුවන මරණ 14% සිට 20% දක්වා, ශ්වසන ගැටළු 7% සිට 14% දක්වා, ආහාර ජීර්ණ රෝග (බෝ නොවන) 7% සිට 11% දක්වා, ආඝාත ස්ථාවර 7%, තුවාල, 6% සහ බෝවන රෝග, 4%. ඉතිරි බොහෝ දේට හේතු වූයේ වයෝවෘද්ධත්වයට සම්බන්ධ හේතු ය. 1953 දී සියලුම මරණ වලින් 19% සිට 2005 දී 3% දක්වා පහත වැටී ඇත.[45][47]

සෞඛ්‍ය සේවා ලබා ගැනීමේ හැකියාව නිසා 1948 දී[48] සජීවී උපත් 1000 කට 70 ක් වූ ළදරු මරණ සංඛ්‍යාව 2009 දී 12.1 දක්වා අඩු වී ඇත[45] සහ උපතේදී ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 60 සිට 76 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.[48] මෙම සංඛ්‍යා ගෝලීය සාමාන්‍යයන් සමඟ වාසිදායක ලෙස සැසඳුණද, ඒවා සංවර්ධිත රටවල මට්ටම්වලට වඩා අඩු මට්ටමක පවතින අතර 2006 දී ආර්ජන්ටිනාව ලතින් ඇමරිකාවේ සිව්වන ස්ථානයට පත්විය.[46]

අධ්‍යාපනය

[සංස්කරණය]
බුවනෝස් අයර්ස් විශ්ව විද්‍යාලයේ නීති පීඨය

ආර්ජන්ටිනාවේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය මට්ටම් හතරකින් සමන්විත වේ.[49] දින 45 සිට අවුරුදු 5 දක්වා ළමුන් සඳහා ආරම්භක මට්ටමක්, අවසාන වසර දෙක[50] අනිවාර්ය වේ. ප්‍රාථමික හෝ පහළ පාසල් අනිවාර්ය මට්ටමක් අවුරුදු 6ක් හෝ 7ක් පවතී.[E] 2010 දී සාක්ෂරතා අනුපාතය 98.07%ක් විය.[51] ද්විතීයික හෝ උසස් පාසල් අනිවාර්ය මට්ටමක් අවුරුදු 5ක් හෝ 6ක් පවතී.[F] 2010 දී වයස අවුරුදු 20ට වැඩි පුද්ගලයින්ගෙන් 38.5%ක් ද්විතීයික පාසල සම්පූර්ණ කර තිබුණි.[52] තෘතීයික, විශ්ව විද්‍යාල සහ පශ්චාත් උපාධි උප මට්ටම් ලෙස බෙදා ඇති ඉහළ මට්ටමක්. 2013 දී රට පුරා ජාතික රාජ්‍ය විශ්ව විද්‍යාල 47ක් මෙන්ම පෞද්ගලික විශ්ව විද්‍යාල 46ක් තිබුණි.[53]

2010 දී වයස අවුරුදු 20ට වැඩි පුද්ගලයින්ගෙන් 7.1%ක් විශ්ව විද්‍යාල වලින් උපාධිය ලබා ඇත.[52] බුවනෝස් අයර්ස්, කෝර්ඩෝබා, ලා ප්ලාටා, රොසාරියෝ සහ ජාතික තාක්ෂණික විශ්ව විද්‍යාලය යන රාජ්‍ය විශ්ව විද්‍යාල වඩාත් වැදගත් ඒවා අතර වේ. ආර්ජන්ටිනාවේ රාජ්‍යය සියලු මට්ටම් සඳහා විශ්වීය, ලෞකික සහ නොමිලේ පොදු අධ්‍යාපනය සහතික කරයි.[G] අධ්‍යාපන අධීක්ෂණය සඳහා වගකීම ෆෙඩරල් සහ තනි පළාත් රාජ්‍යයන්හි සංවිධානය කර ඇත. පසුගිය දශක කිහිපය තුළ පෞද්ගලික අංශයේ කාර්යභාරය සියලුම අධ්‍යාපන අවධීන් හරහා වර්ධනය වී ඇත.

නාගරිකකරණය

[සංස්කරණය]

ආර්ජන්ටිනාව ඉතා නාගරීකරණය වී ඇති අතර එහි ජනගහනයෙන් 92% ක් නගරවල ජීවත් වේ:[54] විශාලතම අගනගර ප්‍රදේශ දහය ජනගහනයෙන් අඩක් වේ. බුවනෝස් අයර්ස් නගරයේ මිලියන 3 ක් පමණ ජනතාවක් ජීවත් වන අතර, මහා බුවනෝස් අයර්ස් අගනගර ප්‍රදේශය ඇතුළුව එය මිලියන 13 ක් පමණ වන අතර එය ලෝකයේ විශාලතම නාගරික ප්‍රදේශවලින් එකක් බවට පත් කරයි.[55] කොර්ඩෝබා සහ රොසාරියෝ අගනගර ප්‍රදේශවල එක් එක් ජනගහනය මිලියන 1.3 ක් පමණ සිටිති.[55] මෙන්ඩෝසා, සැන් මිගෙල් ද ටුකුමන්, ලා ප්ලාටා, මාර් ඩෙල් ප්ලාටා, සල්ටා සහ සැන්ටා ෆේ යන නගරවල අවම වශයෙන් මිලියන භාගයක් පමණ ජනතාව සිටිති.[55] ජනගහනය අසමාන ලෙස බෙදී ඇත: 60% ක් පමණ පැම්පස් කලාපයේ (මුළු භූමි ප්‍රමාණයෙන් 21%) ජීවත් වන අතර බුවනෝස් අයර්ස් පළාතේ මිලියන 15 ක ජනතාවක් ද ඇතුළුව. කොර්ඩෝබා සහ සැන්ටා ෆේ පළාත්වල සහ බුවනෝස් අයර්ස් නගරයේ මිලියන 3 බැගින් සිටිති. තවත් පළාත් හතක ජනගහනය මිලියනයකට වඩා වැඩි ය: මෙන්ඩෝසා, ටුකුමන්, එන්ට්‍රේ රියෝස්, සල්ටා, චාකෝ, කොරියන්ටෙස් සහ මිෂන්ස්. වර්ග කිලෝමීටරයකට 64.3 ක ජනගහනයක් (වර්ග සැතපුමට 167) සිටින ටුකුමන් යනු ලෝක සාමාන්‍යයට වඩා ඝනත්වයෙන් වැඩි ජනගහනයක් ඇති එකම ආර්ජන්ටිනාවේ පළාතයි; ඊට වෙනස්ව, දකුණු පළාතේ සැන්ටා කෲස් 1.1/km2 (වර්ග සැතපුම් 2.8) පමණ ඇත.[56]

 
Argentina හි විශාලතම නගර
(2021 INDEC මෙට්‍රෝ ප්‍රදේශ ඇස්තමේන්තුව)[57]
ස්ථානය පළාත ජනගහණය ස්ථානය පළාත ජනගහණය
බුවනෝස් අයර්ස්
බුවනෝස් අයර්ස්
කොර්ඩොබා
කොර්ඩොබා		 1බුවනෝස් අයර්ස්ස්වයං පාලන නගරය3,003,00011රෙසිස්ටෙන්සියාචකෝ418,000 රොසාරියෝ
රොසාරියෝ
මෙන්ඩෝසා
මෙන්ඩෝසා
2කොර්ඩොබාකොර්ඩොබා1,577,00012සැන්ටියාගෝ ඩෙල්සැන්ටියාගෝ ඩෙල්407,000
3රොසාරියෝසැන්ටා ෆෙ1,333,00013කොරියෙන්ටිස්කොරියෙන්ටිස්384,000
4මෙන්ඩෝසාමෙන්ඩෝසා1,036,00014පොසාඩස්මිසියෝන්ස්378,000
5සැන් මිගෙල් ඩි ටුකුමන්ටුකුමන්909,00015සැන් සැල්වදෝර් ඩි ජුජුයිජුජුයි351,000
6ලා ප්ලාටාබුවනෝස් අයර්ස්909,00016බහියා බ්ලැන්කාබුවනෝස් අයර්ස්317,000
7මාර් ඩෙල් ප්ලාටාබුවනෝස් අයර්ස්651,00017නියුක්වෙන්නියුක්වෙන්313,000
8සැල්ටාසැල්ටා647,00018පරනාඑන්ට්‍රි රයොස්283,000
9සැන් ජුවාන්සැන් ජුවාන්542,00019ෆෝමෝසාෆෝමෝසා256,000
10සැන්ටා ෆෙසැන්ටා ෆෙ540,00020කොමොඩෝරෝ රිවඩාවියාචුබුට්243,000

සටහන්

[සංස්කරණය]
  1. ↑ නිල ද ජූර් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් නොකළද, නීති, නියෝග, යෝජනා, නිල ලේඛන සහ පොදු පනත් වල වචන යෙදීමේදී භාවිතා වන එකම භාෂාව ස්පාඤ්ඤ භාෂාවයි.
  2. ↑ බොහෝ වැඩිහිටි පුද්ගලයින් කොකොලිචේ නමින් හැඳින්වෙන ඉතාලි සහ ස්පාඤ්ඤ භාෂා මැකරොනික් භාෂාවක් කතා කරන අතර, එය 19 වන සියවසේ අගභාගයේදී ඉතාලි සංක්‍රමණිකයින් විසින් ආරම්භ කරන ලදී.
  3. ↑ එය බෙල්ග්‍රනොඩියුෂ් නමින් හැඳින්වෙන ස්පාඤ්ඤ සහ ජර්මානු මිශ්‍රණයක් ඇති කළේය.
  4. ↑ In practice this privileged status amounts to tax-exempt school subsidies and licensing preferences for radio broadcasting frequencies.[37]
  5. ↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය; "leveldiff" නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි
  6. ↑ උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය; "ලෙවල්ඩිෆ්" නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි
  7. ↑ උසස් අධ්‍යාපනයේ පශ්චාත් උපාධි උප මට්ටම සාමාන්‍යයෙන් ගෙවනු ලැබේ.

යොමු කිරීම්

[සංස්කරණය]
  1. ↑ "Proyecciones provinciales de población por sexo y grupos de edad 2001–2015" (PDF). Gustavo Pérez (ස්පාඤ්ඤ බසින්). INDEC. p. 16. 6 July 2011 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  2. ↑ "Censo 2010: Censo Nacional de Población, Hogares y Viviendas" (ස්පාඤ්ඤ බසින්). Censo2010.indec.gov.ar. 15 June 2011 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  3. ↑ "Proyecciones y estimaciones". www.indec.gob.ar. INDEC. 9 June 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2024-07-03.
  4. ↑ "Argentina – MIGRATION PROFILES, Part II. Population indicators" (PDF). UNCEF. 18 April 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 4 August 2019.
  5. ↑ Ramiro A. Flores Cruz. "El crecimiento de la población argentina" (PDF). pp. 2, 10. 25 October 2019 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 6 May 2019.
  6. ↑ "PRB" (PDF). 22 April 2010 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF).
  7. ↑ UN Demographic Yearbook, 2007.
  8. ↑ Nee, Patrick W. (2015). Key Facts on Argentina: Essential Information on Argentina. The Internationalist. p. 10. 29 November 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 21 July 2017.
  9. ↑ "The Global Divide on Homosexuality" (PDF). Pew Research Center. 4 June 2013. 18 February 2015 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 8 December 2014.
  10. ↑ Forero, Juan (15 July 2010). "Argentina becomes second nation in Americas to legalize gay marriage". Seattle Times. 21 May 2011 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 15 July 2010.
  11. ↑ Fastenberg, Dan (22 July 2010). "International Gay Marriage". Time. 2 November 2011 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 20 November 2011.
  12. ↑ "Encuesta Complementaria de Pueblos Indígenas 2004–2005" (ස්පාඤ්ඤ බසින්). National Institute of Statistics and Census of Argentina. 11 June 2008 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  13. ↑ Cruz-Coke, R.; Moreno, R.S. (1994). "Genetic epidemiology of single gene defects in Chile". Journal of Medical Genetics. 31 (9): 702–06. doi:10.1136/jmg.31.9.702. PMC 1050080. PMID 7815439.
  14. ↑ "About Argentina". Government of Argentina. 19 September 2009 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  15. ↑ Corach, Daniel; Lao, Oscar; Bobillo, Cecilia; Van Der Gaag, Kristiaan; Zuniga, Sofia; Vermeulen, Mark; Van Duijn, Kate; Goedbloed, Miriam; Vallone, Peter M.; Parson, Walther; De Knijff, Peter; Kayser, Manfred (January 2010). "Inferring Continental Ancestry of Argentineans from Autosomal, Y-Chromosomal and Mitochondrial DNA". Annals of Human Genetics. 74 (1): 65–76. doi:10.1111/j.1469-1809.2009.00556.x. hdl:11336/14301. PMID 20059473.
  16. ↑ Avena, Sergio A.; Goicoechea, Alicia S.; Rey, Jorge; Dugoujon, Jean M.; Dejean, Cristina B.; Carnese, Francisco R. (April 2006). "Mezcla génica en una muestra poblacional de la ciudad de Buenos Aires". Medicina (Buenos Aires). 66 (2): 113–118. 22 December 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 15 December 2024.
  17. ↑ Craughwell, Thomas J. (2013). Pope Francis: The Pope from the End of the Earth. TAN Books. p. 63. ISBN 978-1-61890-138-5. 29 November 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 24 August 2017.
  18. ↑ Sánchez, Gonzalo (27 September 2010). "La comunidad china en el país se duplicó en los últimos 5 años". Clarin.com. 7 December 2013 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 11 November 2013.
  19. ↑ Masterson, Daniel M. and Sayaka Funada-Classen. The Japanese in Latin America. University of Illinois Press, 2004. ISBN 0252071441, 9780252071447. p. 146–147.
  20. ↑ "Recopilaron casi 200 años de los sirio libaneses en Argentina". El Independiente (ස්පාඤ්ඤ බසින්). 8 September 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 9 November 2021. González convenció a sus pares de rechazarla, con el argumento de que eran "los más europeos del Asia y son sumisos y laboriosos".
  21. ↑ Lizcano Fernández, Francisco. "Composición Étnica de las Tres Áreas Culturales del Continente Americano al Comienzo del Siglo XXI" [Ethnic Composition of the Three Cultural Areas of the American Continent at the Beginning of the 21st Century] (PDF). Convergencia. Revista de Ciencias Sociales (ස්පාඤ්ඤ බසින්). Toluca, México: Universidad Autónoma del Estado de México: 194. 26 June 2013 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. La etnia asiática tiene su origen en los flujos migratorios que partieron de diversos países de Asia, os cuales fueron especialmente relevantes durante la segunda mitad del siglo XIX y la primera mitad del XX.
  22. ↑ Montenegro, Silvia (2018). "'Alawis in Argentina: Religious and political identity in the diaspora". Contemporary Islam. 12: 23–38. doi:10.1007/s11562-017-0405-7. hdl:11336/76408. S2CID 255312769. 18 March 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 17 December 2024.
  23. ↑ "Early_Muslim_immigration in Argentina", in: ‘Early_Muslim_immigration , Published: 18 December 2022
  24. ↑ "El varieté de la calle Florida" සංරක්ෂණය කළ පිටපත 15 මාර්තු 2007 at the Wayback Machine (Editorial) – Clarín (ස්පාඤ්ඤ බසින්)
  25. ↑ "Patria Grande". Patriagrande.gov.ar. 23 July 2008 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 16 April 2019.
  26. ↑ "Alientan la mudanza de extranjeros hacia el interior – Sociedad –". Perfil.com. 30 September 2007 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 25 August 2007.
  27. ↑ "Undertones: Inside Russian influencer chats in Argentina". Global Voices (ඉංග්‍රීසි බසින්). 20 July 2023. 6 January 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 6 January 2024.
  28. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Lewis, Simons & Fennig 2014.
  29. ↑ Colantoni & Gurlekian 2004, පිටු අංක: 107–119.
  30. ↑ "Idioma de Argentina" [Idiom of Argentina] (Spanish බසින්). Qué idioma. 3 June 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 3 June 2024.{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  31. ↑ සැකිල්ල:Cite Argentine law
  32. ↑ සැකිල්ල:Cite Argentine law
  33. ↑ "Albanian migration and development: state of the art review" (PDF). 16 September 2016 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 9 July 2016.
  34. ↑ Constitution of Argentina, arts. 14, 20.
  35. ↑ Fayt 1985, p. 347; Bidart Campos 2005, p. 53.
  36. ↑ Constitution of Argentina, art. 2.
  37. 1 2 3 "International Religious Freedom Report 2012 – Argentina". Washington, DC: US Department of State. 2012. 25 March 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 21 May 2019.
  38. ↑ Mallimaci, Esquivel & Irrazábal 2008, පිටු අංකය: 9.
  39. ↑ "Latinobarómetro 1995–2017: El Papa Francisco y la Religión en Chile y América Latina" (PDF) (ස්පාඤ්ඤ බසින්). January 2018. 13 January 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 19 January 2018.
  40. ↑ DellaPergola 2013, පිටු අංකය: 50.
  41. ↑ Mallimaci, Esquivel & Irrazábal 2008, පිටු අංකය: 21.
  42. ↑ Mallimaci, Esquivel & Irrazábal 2008, පිටු අංකය: 24.
  43. ↑ Donadio, Rachel (13 March 2013). "Cardinals Pick Bergoglio, Who Will Be Pope Francis". The New York Times. New York. 26 March 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.
  44. ↑ "IADB" (PDF). IADB. 2 September 2008 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  45. 1 2 3 Estadisticas Vitales – Informacionn Basica Año2008 සංරක්ෂණය කළ පිටපත 25 ජනවාරි 2011 at the Wayback Machine. Ministry of Health (December 2009)
  46. 1 2 "UNData". සම්ප්‍රවේශය 28 August 2016. [permanent dead link]
  47. ↑ UN Demographic Yearbook. 1957.
  48. 1 2 UN Demographic Yearbook. Historical Statistics. 1997.
  49. ↑ "El Sistema Educativo – Acerca del Sistema Educativo Argentino" (ස්පාඤ්ඤ බසින්). Buenos Aires: Ministerio de Educación – Presidencia de la Nación. 2009. 26 February 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 9 May 2014.
  50. ↑ "Desde hoy, es obligatorio que todos los niños de cuatro años ingresen al sistema educativo – educación, Escuelas, Sociedad, Docentes bonaerenses". Infobae.com. 15 April 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 28 August 2016.
  51. ↑ "Población de 10 años y más por condición de alfabetismo y sexo, según provincia. Año 2010". Censo Nacional de Población, Hogares y Viviendas 2010 (ස්පාඤ්ඤ බසින්). Buenos Aires: INDEC – Instituto Nacional de Estadística y Censos. 2010. 26 February 2014 දින මුල් පිටපත (XLS) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 9 May 2014.
  52. 1 2 "Total del país. Población de 5 años y más que asistió a un establecimiento educativo por nivel de educación alcanzado y completud del nivel, según sexo y grupo de edad. Año 2010". Censo Nacional de Población, Hogares y Viviendas 2010 (ස්පාඤ්ඤ බසින්). Buenos Aires: INDEC – Instituto Nacional de Estadística y Censos. 2010. 26 February 2014 දින මුල් පිටපත (XLS) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 9 May 2014.
  53. ↑ "Sistema Universitario" (ස්පාඤ්ඤ බසින්). Buenos Aires: Ministerio de Educación – Presidencia de la Nación. 2011. 9 February 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  54. ↑ "Argentina – Urbanization". Index Mundi – CIA World Factbook. 26 July 2012. 2 November 2012 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.
  55. 1 2 3 "About Argentina – Major Cities". Buenos Aires: Government of Argentina. 19 September 2009. 19 September 2009 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
  56. ↑ "República Argentina por provincia. Densidad de población. Año 2010" (ස්පාඤ්ඤ බසින්). INDEC. 1 September 2012 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 6 March 2015.
  57. ↑ "Encuesta Permanente de Hogares" (PDF). Indec. March 2022. p. 17.
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=ආර්ජන්ටිනාවේ_ජන_විකාශනය&oldid=748525" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි