Jump to content

අසර්බයිජානයේ ජන විකාශනය

බැඳියන් එක්කරන්න
විකිපීඩියා වෙතින්
ජනගහන පිරමිඩය

2022 මාර්තු වන විට, 10,164,464 ක ජනගහනයෙන් 52.9% ක් නාගරික වන අතර ඉතිරි 47.1% ග්‍රාමීය වේ.[1] 2019 ජනවාරි මාසයේදී, මුළු ජනගහනයෙන් 50.1% ක් කාන්තාවන් විය. එම වසරේම ස්ත්‍රී පුරුෂ අනුපාතය කාන්තාවකට පිරිමි 0.99 ක් විය.[2] 2011 ජනගහන වර්ධන වේගය ලොව පුරා 1.09% ට සාපේක්ෂව 0.85% කි.[3] ජනගහන වර්ධනය සීමා කරන සැලකිය යුතු සාධකයක් වන්නේ ඉහළ සංක්‍රමණ මට්ටමකි. 2011 දී අසර්බයිජානය −1.14/1,000 ක සංක්‍රමණයක් දුටුවේය.[3]

අසර්බයිජානියානු ඩයස්පෝරාව රටවල් 42 ක[4] දක්නට ලැබෙන අතර, අනෙක් අතට අසර්බයිජානය තුළ ජනවාර්ගික සුළුතරයන් සඳහා බොහෝ මධ්‍යස්ථාන තිබේ, ඒවාට ජර්මානු සංස්කෘතික සමාජය "කරෙල්හවුස්", ස්ලාවික් සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය, අසර්බයිජාන-ඊශ්‍රායල ප්‍රජාව, කුර්දි සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය, ජාත්‍යන්තර තාලිෂ් සංගමය, ලෙස්ජින් ජාතික මධ්‍යස්ථානය "සමුර්", අසර්බයිජාන-ටාටාර් ප්‍රජාව සහ ක්‍රිමියානු ටාටාර් සමාජය ඇතුළත් වේ.[5]

සමස්තයක් වශයෙන්, අසර්බයිජානයට නගර 78 ක්, නගර දිස්ත්‍රික්ක 63 ක් සහ විශේෂ නීතිමය තත්ත්වයකින් යුත් නගරයක් ඇත. නාගරික ආකාරයේ ජනාවාස 261 ක් සහ ගම්මාන 4248 ක් මේවා අනුගමනය කරයි.[6]


 
අසර්බයිජානය හි විශාලතම නගර
පරිපාලන අංශ අනුව 2013 ජන විකාශන සංඛ්‍යාලේඛන, අසර්බයිජාන් රාජ්‍ය සංඛ්‍යාලේඛන කමිටුව
ස්ථානය ආර්ථික කලාපය ජනගහණය ස්ථානය ආර්ථික කලාපය ජනගහණය
බාකු
බාකු
සුම්ගයිට්
සුම්ගයිට් 		1 බාකු අබ්ෂෙරොන්-ඛිසි 2,150,800 11 කච්මාස් ගුබා-කච්මාස් 64,800 ගංජා
ගංජා
මින්ගචෙවිර්
මින්ගචෙවිර්
2 සුම්ගයිට් අබ්ෂෙරොන්-ඛිසි 325,200 12 අග්ඩම් කරබාක් 59,800
3 ගංජා ගංජා-දෂ්කාසන් 323,000 13 ජලිලාබාද් ලංකාරන්-ඇස්ටාරා 56,400
4 මින්ගචෙවිර් මධ්‍යම අරන් 99,700 14 ඛන්කන්ඩි කරබාක් 55,100
5 ලංකාරන් ලංකාරන්-ඇස්ටාරා 85,300 15 අග්ජබාදි මධ්‍යම අරන් 46,900
6 ශිර්වාන් මධ්‍යම අරන් 80,900 16 ෂාමාකි මවුන්ටේනස් ෂිර්වාන් 43,700
7 නක්සිවන් නක්චිවන් 78,300 17 ෆුසුලි කරබාක් 42,000
8 ෂාම්කීර් ගංජා-දෂ්කාසන් 69,600 18 සල්යන් මධ්‍යම අරන් 37,000
9 ෂකි ෂකි-සගතලා 66,400 19 බර්ඩා මධ්‍යම අරන් 38,600
10 යෙව්ලක් මධ්‍යම අරන් 66,300 20 නෙෆ්චල මධ්‍යම අරන් 38,200

ජනවාර්ගිකත්වය

[සංස්කරණය]
අසර්බයිජානයේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් (2019 සංගණනය)[7][8]
  1. අසර්බයිජානියානුවන් (94.8%)
  2. ලෙස්ජින්ස් (1.7%)
  3. ටැලිෂ් (0.9%)
  4. රුසියානුවන් (0.7%)
  5. අවාර්ස් (0.5%)
  6. තුර්කි (0.3%)
  7. ටැට්ස් (0.3%)
  8. ටාටාර්ස් (0.2%)
  9. යුක්රේනියානුවන් (0.1%)
  10. ට්සකුර් (0.1%)
  11. වෙනත් (0.40%)

2019 ජන සංගණනයට අනුව ජනගහනයේ ජනවාර්ගික සංයුතිය: 94.8% අසර්බයිජානියානුවන්, 1.7% ලෙස්ජින්ස්, 0.9% තාලිෂ්, 0.7% රුසියානුවන්, 0.5% අවාර්වරු, 0.4% තුර්කි ජාතිකයන්, 0.3% ටැට්වරු, 0.2% ටාටාර්වරු, 0.1% යුක්රේනියානුවන්, 0.1% ට්සකුර්වරු, 0.1% ජෝර්ජියානුවන්, 0.1% යුදෙව්වන් සහ 0.2% වෙනත් අය.[9]

භාෂා

[සංස්කරණය]

නිල භාෂාව තුර්කි භාෂාවක් වන අසර්බයිජානි ය. ජාතික ජනගහනයෙන් ආසන්න වශයෙන් 96% ක් එය ඔවුන්ගේ මව් භාෂාව ලෙස කතා කරති. රුසියානු භාෂාව තවමත් අසර්බයිජානයේ කතා කරයි. එය ජාතික ජනගහනයෙන් 0.8% ක මව් භාෂාවයි.[10] 1989 දී, නාගෝර්නෝ-කරබාක් කලාපයේ බහුතර භාෂාව ආර්මේනියානු භාෂාව වූ අතර එය කලාපීය ජනගහනයෙන් 76% ක් පමණ කතා කළහ.[11] පළමු නාගෝර්නෝ-කරබාක් යුද්ධයෙන් පසු, ආර්මේනියානු භාෂාව කතා කරන අය කලාපීය ජනගහනයෙන් 95% ක් පමණ රචනා කළහ.[12]

අවාර්, බුදුක්,[13] ජෝර්ජියානු, ජුහුරි,[13] කිනලුග්,[13] ක්‍රිට්ස්,[13] ලෙස්ජින්, රුටුල්,[13] තාලිෂ්, ටැට්,[13] ත්සකුර්,[13] සහ උඩි ඇතුළු තවත් සුළුතර භාෂා දුසිමක් ස්වදේශීයව කතා කරයි.[13] මේ සියල්ල කතා කරන්නේ සුළුතර ජනගහනයක් පමණි, ඔවුන්ගෙන් සමහරක් කුඩා වන අතර අඩු වෙමින් පවතී.[14]

ආගම

[සංස්කරණය]
බාකු හි බිබි-හේබත් පල්ලිය. මුහම්මද් තුමාගේ පරම්පරාවෙන් පැවත එන්නෙකුගේ සොහොන මත පල්ලිය ඉදිකර ඇත.[15]

අසර්බයිජානය වඩාත්ම ලෞකික මුස්ලිම් බහුතර රට ලෙස සැලකේ.[16] ජනගහනයෙන් 97% ක් පමණ මුස්ලිම්වරු වෙති.[17] මුස්ලිම්වරුන්ගෙන් 55-65% ක් පමණ ෂියාවරුන් යැයි ගණන් බලා ඇති අතර මුස්ලිම්වරුන්ගෙන් 45-55% ක් සුන්නිවරු වෙති.[18][19][20] අසර්බයිජානියානු සුන්නිවරු ප්‍රධාන වශයෙන් හනාෆි පාසල අනුගමනය කරති.[21][22] අසර්බයිජානයේ ලෞකික රජය ඉරාන බලපෑමට ලක් වූ ෂියා ඉස්ලාම් දෙකටම වඩා තුර්කි බලපෑමට ලක් වූ සුන්නි ඉස්ලාමයේ සුෆි අනුවාදය නිල වශයෙන් ප්‍රවර්ධනය කළ නමුත් ඕනෑම නිකායක ආගමික ක්‍රියාකාරකම් කෙරෙහි සුපරීක්ෂාකාරීව සිටියේය.[23][24] එබැවින්, සුන්නි ඉස්ලාමයට පරිවර්තනය වීමේ අඛණ්ඩ වැඩිවීමක් පවතී, එය තුර්කිය සමඟ වැඩෙන සමීපතාවයේ සංකේතයක් ලෙස සැලකේ.[25] රටේ විවිධ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් විසින් අනෙකුත් ඇදහිලි පිළිපදිති. එහි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 48 වන වගන්තිය යටතේ, අසර්බයිජානය ලෞකික රාජ්‍යයක් වන අතර ආගමික නිදහස සහතික කරයි. 2006-2008 ගැලප් මත විමසුමකදී, අසර්බයිජානයෙන් ප්‍රතිචාර දැක්වූවන්ගෙන් 21% ක් පමණක් ආගම ඔවුන්ගේ දෛනික ජීවිතයේ වැදගත් කොටසක් බව ප්‍රකාශ කළහ.[26]

ජාතියේ ආගමික සුළුතරයන්ගෙන්, ඇස්තමේන්තුගත කිතුනුවන් 280,000 (3.1%)[27] බොහෝ දුරට රුසියානු සහ ජෝර්ජියානු ඕතඩොක්ස් සහ ආර්මේනියානු අපෝස්තලික වේ (සියලුම ආර්මේනියානුවන් පාහේ නාගෝර්නෝ-කරබාක්හි වෙන් වූ කලාපයේ ජීවත් වෙති).[3] 2003 දී, රෝමානු කතෝලිකයන් 250 ක් සිටියහ.[28] 2002 වන විට අනෙකුත් ක්‍රිස්තියානි නිකායන් අතර ලුතරන්, බැප්ටිස්ට් සහ මොලොකන්වරු ඇතුළත් වේ.[29] කුඩා රෙපරමාදු ප්‍රජාවක් ද ඇත.[30][31] අසර්බයිජානයේ වසර 2,000 ක ඉතිහාසයක් ඇති පුරාණ යුදෙව් ජනගහනයක් ද ඇත; යුදෙව් සංවිධාන ඇස්තමේන්තු කරන්නේ ඊශ්‍රායලයෙන් සහ එක්සත් ජනපදයෙන් පිටත ඇති එකම යුදෙව් බහුතරයක් සිටින නගරය වන අසර්බයිජානයේ යුදෙව්වන් 12,000 ක් ඉතිරිව සිටින බවයි.[32][33][34][35] අසර්බයිජානය බහායි, හරේ ක්‍රිෂ්ණා සහ යෙහෝවාගේ සාක්ෂිකරුවන්ගේ ප්‍රජාවන්ගේ සාමාජිකයින්ට මෙන්ම අනෙකුත් ආගමික ප්‍රජාවන්ගේ අනුගාමිකයින්ටද නිවහන වේ.[29] සමහර ආගමික ප්‍රජාවන් ආගමික නිදහසෙන් නිල නොවන ලෙස සීමා කර ඇත. මේ කාරණය පිළිබඳ එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තු වාර්තාවක ඇතැම් මුස්ලිම් සහ ක්‍රිස්තියානි කණ්ඩායම්වල සාමාජිකයින් රඳවා තබා ගැනීම ගැන සඳහන් වන අතර, බොහෝ කණ්ඩායම් ආගම නියාමනය කරන ආයතනය වන අසර්බයිජාන් ජනරජයේ ආගමික සංගම් පිළිබඳ රාජ්‍ය කමිටුවේ ලියාපදිංචි වීමට අපහසු වී ඇත.[36]

අධ්‍යාපනය

[සංස්කරණය]
දුන්යා පාසලේ පන්ති කාමරය

අසර්බයිජානුවන්ගෙන් සාපේක්ෂව ඉහළ ප්‍රතිශතයක් යම් ආකාරයක උසස් අධ්‍යාපනයක් ලබා ඇත, විශේෂයෙන් විද්‍යාත්මක හා තාක්ෂණික විෂයයන් තුළ.[37] සෝවියට් යුගයේදී, සම්මත හෝඩියේ වෙනස්කම් දෙකක් තිබියදීත්, එනම් 1920 ගණන්වල පර්සෝ-අරාබි අක්ෂර මාලාවේ සිට ලතින් දක්වා සහ 1930 ගණන්වලදී රෝම සිට සිරිලික් දක්වා වුවද, සාක්ෂරතාවය සහ සාමාන්‍ය අධ්‍යාපන මට්ටම් ඒවායේ ඉතා පහළ ආරම්භක ස්ථානයේ සිට නාටකාකාර ලෙස ඉහළ ගියේය. සෝවියට් දත්ත වලට අනුව, 1970 දී පිරිමි සහ ගැහැණු (වයස අවුරුදු නවයේ සිට හතළිස් නවය දක්වා) සියයට 100 ක් සාක්ෂරතාවයෙන් පෙළුණි.[37] 2009 එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන් වාර්තාවට අනුව, සාක්ෂරතා අනුපාතය සියයට 99.5 කි.[38]

නිදහසින් පසු, සෝවියට් සංගමයෙන් වෙන්වීම සඳහා පාර්ලිමේන්තුව සම්මත කළ පළමු නීතිවලින් එකක් වූයේ සිරිලික් වෙනුවට නවීකරණය කරන ලද ලතින් හෝඩියක් අනුගමනය කිරීමයි.[39] ඊට අමතරව අසර්බයිජානියානු ක්‍රමය සුළු ව්‍යුහාත්මක වෙනසක් සිදු කර ඇත. මූලික වෙනස්කම් අතර ආගමික අධ්‍යාපනය නැවත ස්ථාපිත කිරීම (සෝවියට් යුගයේදී තහනම් කරන ලදී) සහ අසර්බයිජානියානු භාෂාව භාවිතය නැවත අවධාරණය කර ඇති සහ දෘෂ්ටිවාදාත්මක අන්තර්ගතය ඉවත් කර ඇති විෂයමාලා වෙනස්කම් ඇතුළත් වේ. ප්‍රාථමික පාසල් වලට අමතරව, අධ්‍යාපන ආයතනවලට පෙර පාසල්, සාමාන්‍ය ද්විතීයික පාසල් සහ විශේෂිත ද්විතීයික පාසල් සහ කාර්මික පාසල් ඇතුළු වෘත්තීය පාසල් දහස් ගණනක් ඇතුළත් වේ. නවවන ශ්‍රේණිය දක්වා අධ්‍යාපනය අනිවාර්ය වේ.[40]

යොමු කිරීම්

[සංස්කරණය]
  1. ^ "Population of Azerbaijan revealed". Report. 15 April 2022. 22 November 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 3 May 2022.
  2. ^ "Azərbaycanda demoqrafik vəziyyət". State Statistical Committee of Azerbaijan (අසර්බයිජාන් බසින්). 19 February 2019 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 28 February 2019.
  3. ^ a b c උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික <ref> ටැගය; cia නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි
  4. ^ "Xaricdəki təşkilatlar" (අසර්බයිජාන් බසින්). State Committee on Work with Diaspora. 5 August 2013 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 25 May 2007.
  5. ^ "Ethnic minorities". Ministry of Foreign Affairs. 17 April 2007 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 27 May 2007.
  6. ^ Azərbaycanın əhalisi | Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi සංරක්ෂණය කළ පිටපත 11 සැප්තැම්බර් 2022 at the Wayback Machine. Stat.gov.az. Retrieved 1 July 2017.
  7. ^ Samadov (www.anarsamadov.net), Anar. "Azərbaycanın əhalisi". Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi.
  8. ^ "Ethnic composition of Azerbaijan 2019". pop-stat.mashke.org.
  9. ^ "The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan". 10 November 2013. 10 November 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 9 March 2025.
  10. ^ Samadov (www.anarsamadov.net), Anar. "Population". The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 20 May 2025.
  11. ^ Miller, Donald E.; Miller, Lorna Touryan (2003). Armenia: Portraits of Survival and Hope. Berkeley, California: University of California Press. p. 7. ISBN 978-0-520-23492-5.
  12. ^ "Nagorno Karabakh Republic – Country Overview". Nkrusa.org. 19 April 2012 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 6 May 2012.
  13. ^ a b c d e f g h "Endangered languages in Europe and North Asia". 24 November 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 4 July 2015.
  14. ^ Clifton, John M., editor. 2002 (vol. 1), 2003 (vol. 2). Studies in languages of Azerbaijan. Baku, Azerbaijan and Saint Petersburg, Russia: Institute of International Relations, Academy of Sciences of Azerbaijan and North Eurasian Group, SIL International.
  15. ^ Sharifov, Azad. "Legend of the Bibi-Heybat Mosque". Azerbaijan International. 25 October 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 11 July 2010.
  16. ^ "Islam and Secularism: the Azerbaijani experience and its reflection in France". PR Web. 17 June 2013. 14 February 2015 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 16 August 2013.
  17. ^ "Mapping The Global Muslim Population" (PDF). 19 May 2011 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 22 May 2011.
  18. ^ "Religion" (PDF). Administrative Department of the President of the Republic of Azerbaijan – Presidential Library. 23 November 2011 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 12 May 2023.
  19. ^ Sources:
    • Ismayilov, Murad (2018). "1: Hybrid Intentionality and Exogenus Sources of Elite's Manifold Attitudes to Islam in Azerbaijan". The Dialectics of Post-Soviet Modernity and the Changing Contours of Islamic Discourse in Azerbaijan. London SE11 4AB: Lexington Books. p. 2. ISBN 9781498568364. the country's population historically divided between the Shia (currently some 50-65 percent of the population) and the Sunni (about 35-50 percent).{{cite book}}: CS1 maint: location (link)
    • "2021 Report on International Religious Freedom: Azerbaijan". U.S Department of State. 2 June 2022. 4 June 2022 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. According to 2011 SCWRA data (the most recent available), 96 percent of the population is Muslim, of which approximately 65 percent is Shia and 35 percent Sunni.
    • Mammadli, Nijat (7 June 2018). "Islam and Youth in Azerbaijan". Baku Research Institute. 20 April 2023 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. quote:"Also, according to rough estimates, Shiites constitute 60–65% of the Muslim population, and Sunnis – 35–40%."
  20. ^ Whitaker's Shorts 2015: International. Bloomsbury. 2014. ISBN 9781472914842.
  21. ^ "Azerbaijan: Evaluating Islamists' Strength in Baku | Eurasianet". eurasianet.org (ඉංග්‍රීසි බසින්). සම්ප්‍රවේශය 23 June 2025.
  22. ^ Balci, Bayram; Goyushov, Altay (1 January 2011), "Azerbaijan" (in en), Yearbook of Muslims in Europe, Volume 3 (Brill): pp. 45–58,
    ISBN 978-90-04-20755-4
    , https://brill.com/display/book/edcoll/9789004207554/B9789004207554_006.xml, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 23 June 2025     
  23. ^ Ahmed, Islamic Reform in the Caucasus, Routledge, 2014, p. 87.
  24. ^ Kucera, Joshua (20 September 2018). "Azerbaijani Shias gather for Ashura, under close watch from the state". eurasianet. සම්ප්‍රවේශය 1 October 2020.
  25. ^ Balci, Islam in Central Asia and the Caucasus, Hurst, 2023, p. 176.
  26. ^ "What Alabamians and Iranians Have in Common". 9 February 2009. 23 July 2017 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 19 August 2014.
  27. ^ "Global Christianity". Pew Research Center's Religion & Public Life Project. 1 December 2014. 19 July 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 4 July 2015.
  28. ^ "Catholic Church in Azerbaijan". Catholic-Hierarchy. 29 April 2007 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 27 May 2007.
  29. ^ a b Corley, Felix (9 March 2002). "Azerbaijan: 125 religious groups re-registered". Keston News Service. 24 July 2011 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 9 April 2002.
  30. ^ "5,000 Azerbaijanis adopted Christianity" (රුසියානු බසින්). Day.az. 7 July 2007. 12 January 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 30 January 2012.
  31. ^ "Christian Missionaries Becoming Active in Azerbaijan" (අසර්බයිජාන් බසින්). Tehran Radio. 19 June 2011. 19 February 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 12 August 2012.
  32. ^ Rothholz, Peter (20 November 2015). "Jewish Life in Azerbaijan Embodies Muslim-Majority Nation's Culture of Tolerance". BreakingIsraelNews. Jewish News Syndicate. 21 November 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.
  33. ^ "Baku gives land for Jewish cultural center, kosher restaurant". Jewish Telegraphic Agency. 11 December 2013. 13 December 2013 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 8 April 2016.
  34. ^ Allen-Ebrahimian, Bethany (1 April 2016). "How I Accidentally Became a Lobbyist for Azerbaijan". Foreign Policy. 2 April 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 5 March 2017.
  35. ^ Sloame, Joanna. "Azerbaijan". Jewish Virtual Library. American-Israeli Cooperative Enterprise. 14 July 2011 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 18 April 2016.
  36. ^ Azerbaijan සංරක්ෂණය කළ පිටපත 22 ජනවාරි 2017 at the Wayback Machine. state.gov
  37. ^ a b "Azerbaijan: A Country Study, Education, Health, and Welfare". Country Studies. 23 June 2011 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 21 May 2011.
  38. ^ "Human Development Report 2009" (PDF). United Nations Development Program 2009. January 2009. 25 December 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 22 May 2011.
  39. ^ "Education in Azerbaijan, The Challenges of Transition". Azerbaijan International. 24 December 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 12 March 2016.
  40. ^ Public Domain One or more of the preceding sentences තුළ, පොදු වසම තුළ පවතින මෙම ප්‍රභවයේ පෙළ ඇතුළත්වෙයි: Curtis, Glenn E. (1995). Armenia, Azerbaijan, and Georgia : country studies (1st ed.). Washington, D.C.: Federal Research Division. pp. 111–113. ISBN 978-0-8444-0848-4. OCLC 31709972. 5 September 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 23 November 2020.
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=අසර්බයිජානයේ_ජන_විකාශනය&oldid=769273" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි