Jump to content

අග්න්‍යාශ පිළිකා

විකිපීඩියා වෙතින්
අග්න්‍යාශ පිළිකාව
ආමාශයට පසුපසින් අග්න්‍යාශයේ පිහිටීම පෙන්වන රූපයක්
විශේෂඥතාවපිළිකාවේදය
රෝග ලක්ෂණසම කහ වීම, උදර හෝ කොන්දේ වේදනාව, පැහැදිළි කිරීමට අපහසු බර අඩුවීම, ලා-පැහැ මල පහ, තද පැහැ මූත්‍ර, ආහාර අරුචිය[1]
සාමාන්‍ය ආරම්භය90% පමණ වයස 50න් පසුව[2]
අවදානම් සාධකදුම්පානය, ස්ථූලතාවය, දියවැඩියාව, ඇතැම් විරළ ජානමය තත්ත්ව[2]
රෝග විනිශ්චය ක්‍රමයවෛද්‍ය ප්‍රතිබිම්භකරණය, රුධිර පරීක්ෂණ, පටක බයොප්සි[3][4]
වැළක්වීමදුම්පානයෙන් වැළකීම, සෞඛ්‍යමත් ආහාර වේලක් ගැනීම, අඩු රතු මස් පරිභෝජනය[5]
ප්‍රතිකාරශල්‍යකර්ම, විකිරණ චිකිත්සාව, රසායනික චිකිත්සාව, සහනකාරක ප්‍රතිකාර[1]
Prognosisපස් වර්ෂ ප්‍රවර්තන අනුපාතිකය 2% සිට 9%[6]
සංඛ්‍යාතය459,000 (2018)[7]
මරණ432,000 (2018)[7]

අග්න්‍යාශ පිළිකාව ඇති වන්නේ ආමාශය පිටුපස ඇති ග්‍රන්ථිමය අවයවයක් වන අග්න්‍යාශයේ සෛල පාලනයෙන් තොරව ගුණනය වී ස්කන්ධයක් සෑදීමට පටන් ගත් විටය.[1] මෙම පිළිකා සෛල ශරීරයේ අනෙකුත් කොටස් ආක්‍රමණය කිරීමේ හැකියාව ඇත.[1] අග්න්‍යාශ පිළිකා වර්ග ගණනාවක් තිබේ.[6] වඩාත් සුලභ වන්නේ අග්න්‍යාශයික ඇඩිනොකාර්සිනෝමා වන අතර එය රෝගීන්ගෙන් 90% ක් පමණ වන අතර "අග්න්‍යාශයික පිළිකා" යන යෙදුම බොහෝ විට භාවිතා කරනුයේ එම වර්ගය හැඳින්වීමට පමණි.[8] මෙම ඇඩිනොකාර්සිනෝමා ආරම්භ වන්නේ ආහාර ජීර්ණ එන්සයිම නිපදවන අග්න්‍යාශයේ කොටස තුළිනි.[9] ඇඩිනොකාර්සිනෝමා නොවන බහුතරයක් සාමූහිකව නියෝජනය කරන තවත් වර්ග කිහිපයක් ද මෙම සෛල වලින් හටගත හැක.[9] අග්න්‍යාශ පිළිකා රෝගීන්ගෙන් සියයට එකක් හෝ දෙකක් ස්නායු අන්තරාසර්ග පිළිකා වන අතර ඒවා අග්න්‍යාශයේ හෝමෝන නිපදවන සෛල වලින් හට ගනී.[9] මේවා සාමාන්‍යයෙන් අග්න්‍යාශයික ඇඩිනොකාර්සිනෝමා වලට වඩා අඩු ආක්‍රමණශීලීතාවක් පෙන්වයි.[9]

වඩාත් සුලභ ආකාරයේ රෝග ලක්ෂණ අතරට කහ පැහැති සම, උදරයේ හෝ කොන්දේ වේදනාව, පැහැදිලි කළ නොහැකි බර අඩු වීම, ලා පැහැති මළපහ, අඳුරු මුත්‍රා සහ ආහාර රුචිය නැතිවීම ඇතුළත් විය හැකිය.[10] සාමාන්‍යයෙන් මුල් අවධියේදී රෝග ලක්ෂණ නොමැති අතර, අග්න්‍යාශ පිළිකාවක් ඇති බවට යෝජනා කිරීමට තරම් නිශ්චිත රෝග ලක්ෂණ සාමාන්‍යයෙන් රෝගය දියුණු අවධියකට ළඟා වන තුරු වර්ධනය නොවේ.[10][11] රෝග විනිශ්චය කරන අවස්ථාව වන විට, අග්න්‍යාශ පිළිකාව බොහෝ විට ශරීරයේ අනෙකුත් කොටස් වලටද පැතිරී ඇත.[9][12]

අග්න්‍යාශ පිළිකා සඳහා අවදානම් සාධක අතර දුම්කොළ දුම්පානය, තරබාරුකම, දියවැඩියාව සහ ඇතැම් දුර්ලභ ජානමය තත්වයන් ඇතුළත් වේ.[2] රෝගීන්ගෙන් 25% ක් පමණ දුම්පානයට සම්බන්ධ වන අතර,[3] සහ 5-10% ක් උරුම වූ ජානවලට සම්බන්ධ වේ.[11] අග්න්‍යාශ පිළිකාව සාමාන්‍යයෙන් හඳුනාගනු ලබන්නේ අතිධ්ව්නි හෝ පරිගණක ටොමොග්‍රැෆි, රුධිර පරීක්ෂණ සහ පටක සාම්පල පරීක්ෂාව ( බයොප්සි ) වැනි වෛද්‍ය ප්‍රතිබිම්බකරණ ශිල්පීය ක්‍රමවල එකතුවක් මගිනි.[3][4] රෝගය මුල් අවධියේ (අදියර |) පසුකාලීන (අදියර IV) දක්වා අදියර බෙදා ඇත.[12] සාමාන්‍ය ජනගහනය කල්තියා පරීක්ෂා කිරීම ඵලදායී බව සොයාගෙන නොමැත.[13]

දුම් නොබොන්නන් සහ සෞඛ්‍ය සම්පන්න බරක් පවත්වා ගෙන යන සහ රතු හෝ සැකසූ මස් පරිභෝජනය සීමා කරන පුද්ගලයින් අතර අග්න්‍යාශ පිළිකා ඇතිවීමේ අවදානම අඩුය.[5] දුම්පානය නතර කළහොත් දුම් පානය කරන්නෙකුට රෝගය වැළඳීමේ සම්භාවිතාව අඩු වන අතර වයස අවුරුදු 20 න් පසු අනෙක් ජනගහනයේ එම තත්ත්වයටම නැවත පැමිණේ. අවුරුදු.[9] ප්‍රතිකාර ශල්‍යකර්ම, විකිරණ චිකිත්සාව, රසායනික චිකිත්සාව, සහන සත්කාර හෝ මේවායේ සංයෝජනයක් සමඟ විය හැකිය.[10] විකල්ප අර්ධ වශයෙන් පිළිකා අවධිය මත පදනම් වේ.[10] අග්න්‍යාශයික ඇඩිනොකාර්සිනෝමා සුව කළ හැකි එකම ප්‍රතිකාරය ශල්‍යකර්මයයි,[12] සහ සුව කිරීමේ විභවයක් නොමැතිව ජීවන තත්ත්වය වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා ද එය කළ හැකිය.[10][12] ආහාර ජීර්ණය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා වේදනා කළමනාකරණය සහ ඖෂධ සමහර විට අවශ්‍ය වේ.[12] සුවයක් අරමුණු කරගත් ප්‍රතිකාර ලබා ගන්නා අයට පවා මුල් සහන සත්කාර නිර්දේශ කෙරේ.[14]

2018 දී, අග්න්‍යාශ පිළිකාව ගෝලීය වශයෙන් මරණ 432,000 ක් සිදු කළ අතර, එය පිළිකාවෙන් මරණයට වඩාත් පොදු හේතු අතර හත්වන ස්ථානය ගනී.[7] එය එක්සත් රාජධානියේ පිළිකාවෙන් මරණයට පත්වන පස්වන වඩාත් පොදු හේතුව වන අතර,[15] එක්සත් ජනපදයේ තුන්වන වඩාත් පොදු හේතුව වේ.[16] අග්න්‍යාශ පිළිකා රෝග විනිශ්චය කිරීමේ සාමාන්‍ය වයස අවුරුදු 72 ක් වන අතර, රෝගීන්ගෙන් 90% ක් පමණ වයස අවුරුදු 50 ට වැඩි අය තුළ සිදු වේ [2] මෙම රෝගය බොහෝ විට සිදුවන්නේ දියුණු රටවල වන අතර, 2012 දී නව රෝගීන්ගෙන් 70% ක් පමණ එහි ආරම්භ විය.[9][9] අග්න්‍යාශයික ඇඩිනොකාර්සිනෝමා රෝගයට සාමාන්‍යයෙන් ඉතා දුර්වල පුරෝකථනයක් ඇත: රෝග විනිශ්චය කිරීමෙන් පසු, 25% ක් වසරක් ජීවත් වන අතර 5% ක් අවුරුදු පහක් ජීවත් වේ.[17] කලින් හඳුනාගත් පිළිකා සඳහා, පස් අවුරුදු පැවැත්මේ අනුපාතය 20% දක්වා ඉහළ යයි.[18] ස්නායු අන්තරාසර්ග පිළිකා වලට වඩා හොඳ ප්‍රතිඵල ඇත; පහේදී රෝග විනිශ්චය කිරීමෙන් වසර ගණනාවකට පසු, රෝග විනිශ්චය කරන ලද අයගෙන් 65% ක් ජීවත් වෙති, නමුත් පැවැත්ම පිළිකා වර්ගය අනුව සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වේ.[9]

ආශ්‍රේයයන්

[සංස්කරණය]
  1. 1 2 3 4 "Pancreatic Cancer Treatment (Adult) (PDQ®)–Patient Version - NCI". www.cancer.gov (ඉංග්‍රීසි බසින්). 11 December 2020. 5 July 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 26 April 2023. සංරක්ෂිත පිටපත, http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/pancreatic/Patient/page1/AllPages, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 19 May 2026
  2. 1 2 3 4 Franklin, Oskea; Sund, Marlin (2021). "1. Risk factors pancreatic cancer". In Søreide, Kjetil; Stättner, Stefan (eds.). Textbook of Pancreatic Cancer: Principles and Practice of Surgical Oncology (ඉංග්‍රීසි බසින්). Switzerland: Springer. pp. 3–16. ISBN 978-3-030-53785-2. 26 April 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 26 April 2023.
  3. 1 2 3 Wolfgang CL, Herman JM, Laheru DA, Klein AP, Erdek MA, Fishman EK, Hruban RH (September 2013). "Recent progress in pancreatic cancer". CA: A Cancer Journal for Clinicians. 63 (5): 318–348. doi:10.3322/caac.21190. PMC 3769458. PMID 23856911.
  4. 1 2 Vincent A, Herman J, Schulick R, Hruban RH, Goggins M (අගෝස්තු 2011). "Pancreatic cancer" (PDF). Lancet. 378 (9791): 607–620. doi:10.1016/S0140-6736(10)62307-0. PMC 3062508. PMID 21620466. 12 ජනවාරි 2015 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සංරක්ෂණය කළ පිටපත 12 ජනවාරි 2015 at the Wayback Machine
  5. 1 2 "Can pancreatic cancer be prevented?". American Cancer Society. 11 June 2014. 13 November 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 13 November 2014. සංරක්ෂිත පිටපත, http://www.cancer.org/cancer/pancreaticcancer/detailedguide/pancreatic-cancer-prevention, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 19 May 2026
  6. 1 2 Hu, JX; Zhao, CF; Chen, WB; Liu, QC; Li, QW; Lin, YY; Gao, F (21 July 2021). "Pancreatic cancer: A review of epidemiology, trend, and risk factors". World journal of gastroenterology. 27 (27): 4298–4321. doi:10.3748/wjg.v27.i27.4298. PMID 34366606. 15 March 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 26 April 2023. සංරක්ෂණය කළ පිටපත 15 මාර්තු 2023 at the Wayback Machine
  7. 1 2 3 Heidinger, Gerald (2021). "2. Epidemiology of pancreatic cancer". In Søreide, Kjetil; Stättner, Stefan (eds.). Textbook of Pancreatic Cancer: Principles and Practice of Surgical Oncology (ඉංග්‍රීසි බසින්). Switzerland: Springer. pp. 17–28. ISBN 978-3-030-53785-2. 26 April 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 25 April 2023.
  8. ↑ WHO Classification of Tumours Editorial Board (2019). "10. Tumours of the pancreas". Digestive System Tumours (ඉංග්‍රීසි බසින්). Vol. 1 (5th ed.). Lyon (France). pp. 295–372. ISBN 978-92-832-4499-8. 13 June 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 26 April 2023.{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link) සංරක්ෂිත පිටපත, https://publications.iarc.fr/Book-And-Report-Series/Who-Classification-Of-Tumours/Digestive-System-Tumours-2019, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 19 May 2026
  9. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 World Cancer Report. World Health Organization. 2014. Chapter 5.7. ISBN 978-92-832-0429-9.
  10. 1 2 3 4 5 "Pancreatic Cancer Treatment (PDQ®) Patient Version". National Cancer Institute. National Institutes of Health. 17 April 2014. 5 July 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 8 June 2014. සංරක්ෂිත පිටපත, http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/pancreatic/Patient/page1/AllPages, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 19 May 2026
  11. 1 2 Ryan, David P.; Hong, Theodore S.; Bardeesy, Nabeel (11 September 2014). "Pancreatic Adenocarcinoma". New England Journal of Medicine. 371 (11): 1039–1049. doi:10.1056/NEJMra1404198. PMID 25207767.
  12. 1 2 3 4 5 Lua දෝෂය in Module:Citation/CS1/Utilities at line 206: Called with an undefined error condition: maint_page_art_num.
  13. ↑ "Draft Recommendation Statement: Pancreatic Cancer: Screening – US Preventive Services Task Force". www.uspreventiveservicestaskforce.org. 19 April 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 11 February 2019. සංරක්ෂිත පිටපත, https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/Page/Document/draft-recommendation-statement/pancreatic-cancer-screening1, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 19 May 2026
  14. ↑ Bardou M, Le Ray I (December 2013). "Treatment of pancreatic cancer: A narrative review of cost-effectiveness studies". Best Practice & Research. Clinical Gastroenterology. 27 (6): 881–892. doi:10.1016/j.bpg.2013.09.006. PMID 24182608.
  15. ↑ "Cancer facts and figures – Why we exist – Pancreatic Cancer Research Fund". www.pcrf.org.uk. 27 November 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 5 April 2019. සංරක්ෂිත පිටපත, http://www.pcrf.org.uk/pages/cancer-table.html, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 19 May 2026
  16. ↑ "Pancreatic Cancer – Cancer Stat Facts". SEER (ඉංග්‍රීසි බසින්). 9 September 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 4 April 2019. සංරක්ෂිත පිටපත, https://seer.cancer.gov/statfacts/html/pancreas.html, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 19 May 2026
  17. ↑ "Cancer Facts & Figures 2010" (PDF). American Cancer Society. 2010. 14 January 2015 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 5 December 2014. සංරක්ෂිත පිටපත, http://www.cancer.org/acs/groups/content/%40nho/documents/document/acspc-024113.pdf, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 19 May 2026 See p. 4 for incidence estimates, and p. 19 for survival percentages.
  18. ↑ "Pancreatic Cancer Treatment (PDQ®) Health Professional Version". National Cancer Institute. National Institutes of Health. 21 February 2014. 22 October 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 24 November 2014. සංරක්ෂිත පිටපත, http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/pancreatic/HealthProfessional/page1/AllPages, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 19 May 2026 "The highest cure rate occurs if the tumor is truly localized to the pancreas; however, this stage of disease accounts for less than 20% of cases. In cases with localized disease and small cancers (<2 cm) with no lymph node metastases and no extension beyond the capsule of the pancreas, complete surgical resection is still associated with a low actuarial five-year survival rate of 18% to 24%."
වර්ගීකරණය
බාහිර සම්පත්

සැකිල්ල:Digestive system neoplasia

"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=අග්න්‍යාශ_පිළිකා&oldid=798149" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි